Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 20:28

Ούτε αυτός ο λόγος θα μας αναγκάσει να υιοθετήσουμε άλλη υπόθεση· καθώς ο Παύλος λέει: «Αλλά κένωσε τον εαυτό του, λαμβάνοντας μορφή δούλου»· και ο Ησαΐας: «Έτσι λέγει ο Κύριος, ο οποίος με έπλασε από την κοιλιά ως δούλο του»· αλλά και ο ίδιος αναφέρει στα Ευαγγέλια ότι «Ο Υιός του ανθρώπου δεν ήλθε για να διακονηθεί, αλλά για να διακονήσει».

Μπορούσε και χωρίς τον Μωυσή, μόνο με τον λόγο Του, να βγάλει τον λαό από την Αίγυπτο· αλλά συνέφερε να γίνει μέσω του Μωυσή. Μπορούσε ο Θεός να σώζει τον λαό και χωρίς τους κριτές· αλλά συνέφερε στους λαούς να αναδεικνύεται σε αυτούς κριτής την κατάλληλη στιγμή. Μπορούσε ο Σωτήρας να έλθει στον κόσμο εξ αρχής, ή, όταν ήλθε, να μην παραδοθεί στον Πιλάτο· αλλά ήλθε στο τέλος των αιώνων, και όταν τον αναζητούσαν, είπε: «Εγώ είμαι». Διότι αυτό που πράττει, αυτό ακριβώς συμφέρει τους ανθρώπους, και δεν θα έπρεπε να είχε γίνει διαφορετικά· και για ό,τι συμφέρει και είναι πρέπον, για αυτό ακριβώς προνοεί. Ήλθε, λοιπόν, όχι για να διακονηθεί, αλλά για να διακονήσει, και να κατεργαστεί τη δική μας σωτηρία. Ασφαλώς, ενώ μπορούσε να εξαγγείλει τον νόμο από τον ουρανό, έκρινε ότι ωφελεί τους ανθρώπους να τον εξαγγείλει από το Σινά, και το έπραξε, ώστε και ο Μωυσής να μπορέσει να ανεβεί, αλλά και εκείνοι, ακούγοντας τον λόγο από κοντά, να μπορέσουν να πιστέψουν περισσότερο.

Αλλά μπορούσε, λένε, <ακόμη και αν ο Σωτήρας ήταν κτίσμα, να πει μόνο έναν λόγο ο Θεός και να λύσει την κατάρα>. Το ίδιο όμως θα μπορούσαν να ακούσουν και αυτοί από κάποιον άλλον που θα έλεγε: μπορούσε ο Θεός, ακόμη και χωρίς να ενανθρωπήσει καθόλου ο Σωτήρας, να πει μόνο έναν λόγο και να λύσει την κατάρα. Αλλά πρέπει κανείς να εξετάζει τι είναι ωφέλιμο για τους ανθρώπους και να μην υπολογίζει σε όλα μόνο το τι είναι δυνατόν για τον Θεό, επειδή μπορούσε και πριν από την κιβωτό του Νώε να εξολοθρεύσει τους τότε παραβάτες ανθρώπους, αλλά το έπραξε μετά την κιβωτό. Μπορούσε και χωρίς τον Μωυσή απλώς να μιλήσει και να βγάλει τον λαό από την Αίγυπτο, αλλά συνέφερε να γίνει διαμέσου του Μωυσή. Μπορούσε και χωρίς τους κριτές να σώζει τον λαό ο Θεός, αλλά συνέφερε στους λαούς να εγείρεται γι' αυτούς κριτής στον κατάλληλο καιρό. Μπορούσε και από την αρχή ο Σωτήρας να ενανθρωπήσει ή, όταν ήλθε, να μην παραδοθεί στον Πιλάτο, αλλά και «στο τέλος των αιώνων» ήλθε, και όταν τον αναζητούσαν είπε: «Εγώ είμαι». Διότι αυτό που πράττει, αυτό και συμφέρει τους ανθρώπους, και με διαφορετικό τρόπο δεν έπρεπε να γίνει· και για ό,τι συμφέρει και είναι πρέπον, για αυτό και λαμβάνει πρόνοια. Ήλθε, λοιπόν, «όχι για να διακονηθεί, αλλά για να διακονήσει» και να κατεργαστεί τη δική μας σωτηρία. Βεβαίως, αν και μπορούσε να εκφωνήσει τον νόμο από τον ουρανό, είδε ότι ωφελεί τους ανθρώπους να τον εκφωνήσει από το Σινά· και αυτό έπραξε, ώστε και ο Μωυσής να μπορέσει να ανεβεί και εκείνοι, ακούγοντας τον λόγο από κοντά, να μπορέσουν ευκολότερα να πιστέψουν.

Δεν γνωρίζεις ότι ο Κύριος είπε: «Ο Υιός του ανθρώπου δεν ήλθε για να υπηρετηθεί, αλλά για να υπηρετήσει;» Μην πλανηθείς και παρεκκλίνεις από αυτά, επειδή το αίμα σου θα είναι πάνω στην κεφαλή σου. Να απαντάς, όμως, με ταπείνωση, όπως ακριβώς είναι η αλήθεια, σε όσους σε ρωτούν κάτι:

Προχωρώντας δε και φανερώνοντας τις δεσποτικές και θείες ευεργεσίες του, εκλέγοντας στη συνέχεια μαθητές, και έχοντας σκοπό να κηρύξει τη βασιλεία των ουρανών, δεν παρέμενε σε μία γωνία, ούτε ήταν σωματικά εξαντλημένος ώστε να έχει ανάγκη τη διακονία άλλων, αλλά, άλλοτε μεν οδοιπορώντας και βαδίζοντας συνεχώς πεζός, διακονούσε ταυτόχρονα τους μαθητές, όπως ο ίδιος είπε: «Εγώ, όμως, βρίσκομαι ανάμεσά σας ως ο διακονών»· και, «Καθώς ο Υιός του ανθρώπου δεν ήλθε για να διακονηθεί, αλλά για να διακονήσει»· άλλοτε δε νίβοντας τα πόδια των μαθητών· και πάλι, αφιερώνοντας πολύ χρόνο στη διδασκαλία και μεταβαίνοντας ακούραστα από τόπο σε τόπο, συνέχιζε το έργο του για τη σωτηρία μας. Μία μόνο φορά φαίνεται να χρησιμοποίησε υποζύγιο, και αυτό για λίγο, όχι για να αναπαύσει το σώμα του, αλλά για να επισφραγίσει έμπρακτα την προφητεία. Τι έκαναν δε οι απόστολοι; Δεν μιμήθηκαν τον Δεσπότη; Δεν υποβάλλονταν συνεχώς σε κόπους;

Ερώτηση ΡΙΕ΄. Πώς πρέπει να υπακούμε ο ένας στον άλλον. Απόκριση. Όπως οι δούλοι στους κυρίους, σύμφωνα με όσα έχει προστάξει ο Κύριος, ότι: «Όποιος θέλει να είναι μεγάλος ανάμεσά σας, ας είναι ο τελευταίος από όλους και δούλος όλων». Στα οποία προσθέτει προς μεγαλύτερο παραδειγματισμό: «Όπως ακριβώς ο Υιός του ανθρώπου δεν ήλθε για να διακονηθεί, αλλά για να διακονήσει»· και σύμφωνα με αυτό που έχει ειπωθεί από τον Απόστολο: «Διά της αγάπης του Πνεύματος να υπηρετείτε ο ένας τον άλλον».

Κεφάλαιο Αʹ. ΜΑΤΘΑΙΟΣ. Γνωρίζετε ότι οι άρχοντες των εθνών κυριαρχούν πάνω τους, και οι μεγάλοι ασκούν εξουσία πάνω τους. Δεν θα είναι όμως έτσι μεταξύ σας· αλλά όποιος θέλει να γίνει πρώτος μεταξύ σας, θα είναι διάκονός σας· και όποιος θέλει να είναι πρώτος μεταξύ σας, θα είναι δούλος σας· όπως ακριβώς ο Υιός του ανθρώπου δεν ήλθε για να διακονηθεί, αλλά για να διακονήσει, και να δώσει την ψυχή του ως λύτρο για πολλούς.

Γι' αυτό, λέει, να προσλαμβάνετε ο ένας τον άλλον, καθώς ακριβώς και ο Χριστός προσέλαβε εσάς προς δόξαν του Θεού. Θα προσλάβουμε δε ο ένας τον άλλον, επιλέγοντας να φρονούμε τα ίδια, βαστάζοντας τα βάρη ο ένας του άλλου, και τηρώντας «την ενότητα του πνεύματος μέσω του συνδέσμου της ειρήνης». Έτσι μας προσέλαβε και ο Θεός εν Χριστώ· διότι είναι αληθινός ο λόγος ότι έτσι αγαπήθηκε ο κόσμος από τον Θεό και Πατέρα, ώστε να παραδοθεί υπέρ ημών και αυτός ο Υιός. Διότι δόθηκε ως αντάλλαγμα για τη ζωή όλων μας, και έχουμε λάβει την καταλλαγή από τον θάνατο, και έχουμε λυτρωθεί από τον θάνατο και την αμαρτία. Και διασαφηνίζει απολύτως τον σκοπό της θείας οικονομίας λέγοντας ότι ο Χριστός έγινε διάκονος της περιτομής υπέρ της αλήθειας, και τα εξής. Επειδή, δηλαδή, είχε προαναγγελθεί από τον Θεό στους πατέρες των Ιουδαίων ότι θα ευλογήσει το σπέρμα που θα προέλθει από αυτούς και θα το κάνει ωσάν «τα άστρα του ουρανού στο πλήθος», γι' αυτό φανερώθηκε με σάρκα και έγινε άνθρωπος ο Λόγος που είναι Θεός, όντας αυτός που συνέχει ολόκληρη την κτίση στην ύπαρξή της και απονέμει στα όντα το ευ είναι ως Θεός. Ήλθε δε σε αυτόν τον κόσμο ένσαρκος, όχι βέβαια για να διακονηθεί, όπως λέει ο ίδιος, «αλλά για να διακονήσει και να δώσει την ψυχή του λύτρο αντί πολλών». Επιπλέον, ομολογούσε σαφώς ότι έφτασε εδώ για να εκπληρώσει την υπόσχεση προς τον Ισραήλ· διότι έλεγε: «Δεν απεστάλην παρά μόνον για τα χαμένα πρόβατα του οίκου Ισραήλ».

Βρίσκει λοιπόν τους γιους του Ζεβεδαίου να κυοφορούν κάποια φιλαρχία και κενή δόξα, και με πειστικότητα τους αποτρέπει και τους απομακρύνει από το κακό, διδάσκοντάς τους μάλλον να έχουν ταπεινό φρόνημα. Και αυτό θα το κατανοήσουμε μέσα από τα όσα ακολουθούν. Διότι οι άλλοι μαθητές αγανακτούν, βλέποντας αυτό που προσφερόταν και οφειλόταν σε όλους να επιδιώκεται να αρπαχθεί μόνο από δύο, τουλάχιστον όσον αφορά το αίτημα και την προσέγγιση της γυναίκας. Όμως ο Σωτήρας, αφού τους προσκάλεσε όλους, όπως είναι γραμμένο, διαπαιδαγωγεί τους γιους του Ζεβεδαίου, και μιλάει γενικά, ώστε να μην φανεί ότι απευθύνεται μόνο σε αυτούς: «Οι βασιλείς των εθνών τα κατακυριεύουν, και οι άρχοντες τα κατεξουσιάζουν. Δεν θα είναι όμως έτσι μεταξύ σας, αλλά όποιος θέλει να είναι πρώτος ανάμεσά σας, θα είναι δούλος σας.» Και προβάλλει τον εαυτό Του ως πρότυπο αυτού του πράγματος, λέγοντας: «Όπως ακριβώς και ο Υιός του ανθρώπου δεν ήρθε για να διακονηθεί, αλλά για να διακονήσει.» Επισφραγίζοντας δε κατά κάποιον τρόπο τα όσα είπε και εκθέτοντας πιο ξεκάθαρα τον σκοπό τους, προσθέτει μια παραβολή, μέσω της οποίας συμβουλεύει πάλι όσους έχουν προσκληθεί σε δείπνο, ότι δεν πρέπει αυθαίρετα να πηγαίνουν στην πρώτη θέση, αλλά να περιμένουν την τιμή από τον οικοδεσπότη. Διότι είναι καλύτερο, λέει, αυτός που κάθεται στην τελευταία θέση να κληθεί στην πρώτη από τη φωνή εκείνου που παραθέτει το δείπνο, παρά, ενώ έχει καθίσει στην πρώτη, να αποσταλεί εσπευσμένα στην τελευταία, λόγω της παρουσίας κάποιου άλλου, στον οποίο η πρώτη θέση φαίνεται να οφείλεται από τον διοργανωτή της εορτής.

Αδελφέ, σε όλα σου τα έργα να θυμάσαι τα έσχατά σου, και δεν θα αμαρτήσεις ποτέ. Μην αλαζονεύεσαι ούτε να υπερηφανεύεσαι, αλλά να ταπεινώνεις τον εαυτό σου· διότι η τιμωρία των ασεβών είναι φωτιά και σκουλήκι. Απόκτησε τον φόβο του Θεού, ώστε να σε φοβηθούν και οι δαίμονες. Τα προσποιητά είναι πάντοτε μάταια. Εάν όλοι θέλουμε να διατάζουμε και να εξουσιάζουμε, ποιος θα είναι εκείνος που θα υποτάσσεται ή ποιος εκείνος που θα υπακούει; Εάν όλοι επιθυμούμε την τιμή, ποιος θα απονέμει την τιμή; Ο σοφός άνδρας αποφεύγει το να διατάζει ή να διατάζεται, εκπληρώνοντας την εντολή Εκείνου που είπε: όποιος θέλει να γίνει μεγάλος μεταξύ σας, ας είναι διάκονός σας, και όποιος θέλει να είναι πρώτος μεταξύ σας, ας είναι δούλος σας· όπως ακριβώς ο Υιός του Ανθρώπου δεν ήλθε για να διακονηθεί, αλλά για να διακονήσει και να προσφέρει την ψυχή Του ως λύτρο για πολλούς. Σε όρισαν ηγούμενο; Μην υπερηφανεύεσαι, αλλά γίνε ανάμεσά τους σαν ένας από αυτούς, να αναλογίζεσαι τους προηγούμενους κόπους σου και να γνωρίζεις ότι και εκείνοι ζουν μέσα στους ίδιους κόπους, και μην τους παραμελείς, αλλά να τους φροντίζεις.

Γιατί, λοιπόν, προκαλούμε στον εαυτό μας την ελαφρότητα και την αφροσύνη, εφόσον ο Απόστολος λέει: «αν κάποιος νομίζει ότι είναι κάτι, ενώ δεν είναι τίποτα, εξαπατά τον εαυτό του· ας δοκιμάζει ο καθένας το δικό του έργο, και τότε θα έχει το καύχημα μόνο για τον εαυτό του, και όχι σε σχέση με τον άλλον»; Γιατί, λοιπόν, εξαπατούμε τους εαυτούς μας, υπερηφανευόμενοι ο ένας απέναντι στον άλλον, επειδή είμαστε ένδοξοι κατά κόσμον, περιφρονώντας τους πιο ταπεινούς; Διότι βρίσκουμε τον Κύριο να διδάσκει, ότι τα υψηλά στους ανθρώπους είναι βδελυρά ενώπιον του Θεού. Αλλά μήπως υπερηφανευόμαστε ως εγκρατείς εις βάρος των πιο αδύναμων; Πάλι ελεγχόμαστε από τον Απόστολο που λέει: «διότι δεν είναι δόκιμος εκείνος που συνιστά τον εαυτό του, αλλά εκείνος τον οποίο συνιστά ο Κύριος». Αλλά μήπως, επειδή κοπιάζουμε υπερβολικά στη διακονία, υπερηφανευόμαστε εις βάρος εκείνων που ησυχάζουν; Όμως βρίσκουμε τον Κύριο να επαινεί περισσότερο τη Μαρία, διότι εξέλεξε την αγαθή μερίδα. Αλλά μήπως ως ησυχαστές υπερηφανευόμαστε εναντίον εκείνων που περισπώνται στη διακονία; Βρίσκουμε πάλι τον Κύριο να διδάσκει και να λέει: «δεν ήλθα για να διακονηθώ, αλλά για να διακονήσω και να δώσω την ψυχή μου λύτρο για πολλούς». Ώστε πρέπει να αποφεύγουμε παντελώς την υψηλοφροσύνη. Αλλά μήπως υπερηφανευόμαστε επειδή καθόμαστε σε έρημο τόπο και σε ασβεστωμένα κελλιά;

Ο Κύριος υπέδειξε το έργο ως ανώτερο και πρωταρχικότερο από τον λόγο και την προσευχή, λέγοντας τα εξής· διότι δεν δεχόταν τη διακονία της Μάρθας ως κάτι το ασήμαντο. Και έτσι, ο ίδιος επιτέλεσε το έργο πλένοντας τα πόδια των μαθητών, και τους προέτρεψε λέγοντάς τους: Αν λοιπόν εγώ, ο Κύριος και ο Διδάσκαλος, έπλυνα τα δικά σας πόδια των μαθητών, και εσείς οφείλετε να πλένετε τα πόδια ο ένας του άλλου· διότι σας έδωσα παράδειγμα, ώστε όπως έκανα εγώ, να κάνετε και εσείς. Και πάλι: όποιος θέλει να είναι πρώτος ανάμεσά σας, ας είναι διάκονος όλων και δούλος όλων· όπως ακριβώς και ο Υιός του ανθρώπου δεν ήρθε για να διακονηθεί, αλλά για να διακονήσει και να δώσει τη ζωή του λύτρο για πολλούς. Και: όποιος κάνει κάτι σε έναν από αυτούς, το έκανε σε εμένα.

Εάν πράγματι επιζητείς να σωθείς, γιατί περιεργάζεσαι τον πλησίον; Εφόσον εισήλθες υπό τον ζυγό, γιατί αντιτάσσεσαι; Πώς λοιπόν θα φανεί ο καρπός της υπακοής σου; Έχε θάρρος, έχε θάρρος, αγαπητέ, διότι ούτε το αξίωμα, ούτε η τιμή, ούτε η μεγαλειότητα, ούτε το να αποκαλείσαι πρώτος ή δεύτερος, ούτε το να ονομάζεσαι ηγούμενος, ούτε το να θεωρείσαι ένδοξος, ούτε το να σου ανατεθεί τιμή, ούτε το να σου εμπιστευθούν κάποιο αξίωμα σε εισάγει στη βασιλεία των ουρανών, ούτε σου δωρίζει την άφεση των αμαρτιών. Δεν σε λυτρώνουν από την κόλαση, αλλά σε καταδικάζουν· αντίθετα, η ταπείνωση και η υπακοή, η αγάπη, η υπομονή και η μακροθυμία, αυτά είναι που σώζουν τον άνθρωπο. Διότι είναι αδύνατον να ευδοκιμήσει κανείς αλλιώς και να σωθεί, παρά μόνο με το να μιμηθεί τον Κύριο στα πάντα. Δεν τον ακούσατε να λέει: «δεν ήρθα για να διακονηθώ, αλλά για να διακονήσω»· και πάλι: «δεν ήρθα για να κάνω το δικό μου θέλημα, αλλά το θέλημα του Πατρός που με έστειλε»· και πάλι: «όποιος ταπεινώνει τον εαυτό του θα υψωθεί, και όποιος υψώνει τον εαυτό του θα ταπειωθεί»; Δεν τον ακούσατε να λέει: «μακάριοι οι πτωχοί τω πνεύματι, διότι δική τους είναι η βασιλεία των ουρανών»; Δεν ακούσατε ότι καθισμένος καταλαλούσες εναντίον του αδελφού σου, και πώς προειδοποιεί ότι θα σε ελέγξει κατά πρόσωπο; Δεν ακούσατε ότι εκείνος που μισεί τον αδελφό του βρίσκεται στο σκοτάδι; Δεν ακούσατε ότι ο Διάβολος εξαιτίας της υπερηφάνειας εξέπεσε από τους ουρανούς;

Διότι όποιος υψώνει τον εαυτό του θα ταπεινωθεί, όπως είπε ο Σωτήρας, και όποιος ταπεινώνει τον εαυτό του θα υψωθεί· και πάλι: Όποιος θέλει να είναι πρώτος μεταξύ σας, θα είναι ο έσχατος όλων και διάκονος όλων, όπως ακριβώς ο Υιός του Ανθρώπου δεν ήλθε για να διακονηθεί, αλλά για να διακονήσει και να δώσει την ψυχή του ως λύτρο για πολλούς· και ο απόστολος αναφέρει: Διότι δεν κηρύττουμε τον εαυτό μας, αλλά τον Κύριο Ιησού Χριστό, και τους εαυτούς μας ως δούλους σας για χάρη του Ιησού. Γνωρίζοντας, λοιπόν, τόσο τους καρπούς της ταπεινοφροσύνης όσο και τη ζημία της αλαζονείας, να μιμηθείτε τον Δεσπότη αγαπώντας ο ένας τον άλλον, και να μη δειλιάζετε ούτε μπροστά στον θάνατο ούτε σε οποιαδήποτε άλλη τιμωρία χάριν του αγαθού μεταξύ σας· αντιθέτως, την οδό που βάδισε ο Θεός ανάμεσά μας, αυτήν ακριβώς βαδίζοντας και εσείς προς Εκείνον, με ένα σώμα και με μία ψυχή να πορεύεστε προς την άνω κλήση, αγαπώντας τον Θεό και ο ένας τον άλλον. Διότι η αγάπη και ο φόβος προς τον Κύριο αποτελεί το πρώτιστο πλήρωμα του νόμου.

Διότι αυτή η αρετή παρέχει εκείνη την τιμή. Και το παράδειγμα βρίσκεται πολύ κοντά μας, και μάλιστα με μεγάλη υπεραφθονία. «Διότι ο Υιός του ανθρώπου δεν ήλθε για να διακονηθεί, αλλά για να διακονήσει, και να δώσει την ψυχή του ως λύτρο για πολλούς». Διότι το ότι αυτή η πράξη καθιστά τους ανθρώπους λαμπρούς και επιφανείς, το βλέπετε, λέγει, να συμβαίνει στην περίπτωσή μου, σε εμένα που δεν έχω ανάγκη από τιμή ούτε από δόξα· αλλ' όμως κι εγώ μέσω αυτής κατορθώνω αναρίθμητα αγαθά.

Διότι από αυτό, λέει, θα γνωρίσουν όλοι ότι είστε μαθητές μου, εάν αγαπάτε ο ένας τον άλλον. Και όταν λέει: «Όποιος χάσει τη ζωή του εξαιτίας μου, θα την βρει»· και, «Όποιος με ομολογήσει μπροστά στους ανθρώπους, θα τον ομολογήσω και εγώ μπροστά στον Πατέρα μου που είναι στους ουρανούς»· δεν το λέει αυτό με την έννοια ότι δεν γίνεται από αγάπη, αλλά φανερώνει τον μισθό που επιφυλάσσεται για αυτούς τους κόπους. Επειδή, το ότι μαζί με το μαρτύριο ζητά και αυτό (δηλαδή την αγάπη), αλλού το υπαινίχθηκε σαφώς, λέγοντας τα εξής: «Το μεν ποτήριό μου θα το πιείτε, και το βάπτισμα με το οποίο εγώ βαπτίζομαι θα το βαπτιστείτε»· δηλαδή, θα μαρτυρήσετε, θα σφαγιαστείτε για εμένα· το να καθίσετε όμως στα δεξιά και στα αριστερά —όχι βέβαια με την έννοια ότι κάποιοι κάθονται σωματικά στα δεξιά και στα αριστερά, αλλά υποδηλώνοντας την ανώτατη πρωτοκαθεδρία και τιμή— «δεν είναι δικό μου να το δώσω», λέει, «αλλά ανήκει σε εκείνους για τους οποίους έχει ετοιμαστεί». Έπειτα, δείχνοντας για ποιους έχει ετοιμαστεί, αφού τους κάλεσε, λέει: «Όποιος από εσάς θέλει να είναι πρώτος, ας είναι διάκονος όλων σας»· φανερώνοντας την ταπεινοφροσύνη και την αγάπη. Απαιτεί μάλιστα έντονη αγάπη. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο δεν σταμάτησε μέχρις εδώ, αλλά πρόσθεσε: «Όπως ο Υιός του ανθρώπου δεν ήρθε για να διακονηθεί, αλλά για να διακονήσει και να δώσει τη ζωή του ως λύτρο για πολλούς»· δείχνοντας ότι έτσι πρέπει να αγαπάμε, ώστε να φτάνουμε στο σημείο να σφαγιαστούμε για εκείνους που αγαπούμε· διότι κυρίως αυτό σημαίνει το να αγαπά κανείς τον Ίδιο. Γι' αυτό και στον Πέτρο λέει: «Εάν με αγαπάς, ποίμαινε τα πρόβατά μου».

Διότι και αλλού λέγει: Οι άρχοντες των εθνών τα καταδυναστεύουν, μεταξύ σας όμως δεν πρέπει να συμβαίνει έτσι· αλλά όποιος θέλει να είναι πρώτος ανάμεσά σας, ας είναι διάκονος όλων. Διότι και ο Υιός του ανθρώπου δεν ήλθε για να διακονηθεί, αλλά για να διακονήσει. Εάν λοιπόν ήλθε για να διακονήσει και να διδάξει την ταπεινοφροσύνη, μην ταράζεσαι ούτε να καταπτοείσαι, εάν τον δεις κάπου να πράττει και να λέγει αυτά που αρμόζουν στους διακόνους. Έτσι και πολλές από τις προσευχές του τις τελεί με το ίδιο ακριβώς φρόνημα.

Γιατί, εγκαταλείποντας τον Δεσπότη, στρέφεις το βλέμμα σου προς τον σύνδουλο; Δεν τον άκουσες να λέει: «Μάθετε από εμένα, ότι είμαι πράος και ταπεινός στην καρδιά»; Και πάλι: «Όποιος θέλει να είναι πρώτος ανάμεσά σας, ας είναι διάκονος όλων»; Και πάλι: «Όπως ακριβώς ο Υιός του ανθρώπου δεν ήρθε για να διακονηθεί, αλλά για να διακονήσει»; Και μετά από αυτά, πάλι, για να μην παραμένεις σε αμέλεια σκοντάφτοντας πάνω στους ράθυμους από τους συνδούλους, αποτραβώντας σε από αυτούς λέει: «Έδωσα τον εαυτό μου ως υπόδειγμα σε εσάς, ώστε όπως ακριβώς έπραξα εγώ, να πράττετε και εσείς». Αλλά μήπως δεν υπάρχει για εσένα κανένας διδάσκαλος της αρετής μεταξύ των συνανθρώπων σου, ούτε κανείς ικανός να σε παρακινήσει σε αυτά; Επομένως, μεγαλύτερος είναι ο έπαινος και σπουδαιότερο το εγκώμιο, διότι, αν και δεν είχες στη διάθεσή σου διδασκάλους, εσύ αναδείχθηκες θαυμαστός.

ε'. Άραγε, λοιπόν, δεν είναι δίκαιο που μας αποστρέφεται και μας τιμωρεί, όταν Εκείνος σε όλα προσφέρει τον εαυτό Του σε εμάς, ενώ εμείς Του εναντιωνόμαστε; Σε όλους, νομίζω, είναι φανερό. Διότι, λέει, είτε θέλεις να στολιστείς, σου δίνω τον δικό μου στολισμό· είτε να οπλιστείς, τα δικά μου όπλα· είτε να ντυθείς, το δικό μου ένδυμα· είτε να τραφείς, το δικό μου τραπέζι· είτε να πορευθείς, τη δική μου οδό· είτε να κληρονομήσεις, τη δική μου κληρονομιά· είτε να εισέλθεις σε πατρίδα, στην πόλη της οποίας τεχνίτης και δημιουργός είμαι εγώ· είτε να οικοδομήσεις σπίτι, μέσα στις δικές μου σκηνές. Διότι εγώ, για όσα σου δίνω, δεν σου ζητώ αντάλλαγμα, αλλά και για αυτό το ίδιο το γεγονός σου χρωστώ ανταμοιβή, εάν θελήσεις να χρησιμοποιήσεις όλα τα δικά μου. Τι θα μπορούσε να συγκριθεί με αυτήν τη μεγαλοδωρία; Εγώ είμαι πατέρας, εγώ αδελφός, εγώ νυμφίος, εγώ οικία, εγώ τροφή, εγώ ένδυμα, εγώ ρίζα, εγώ θεμέλιο, ό,τι κι αν θελήσεις είμαι εγώ· ώστε να μη βρεθείς να έχεις ανάγκη από τίποτα. Εγώ θα γίνω και δούλος· διότι ήλθα για να διακονήσω, όχι για να διακονηθώ. Εγώ είμαι και φίλος, και μέλος, και κεφαλή, και αδελφός, και αδελφή, και μητέρα, τα πάντα είμαι εγώ· αρκεί μόνο να είσαι οικείος απέναντί μου. Εγώ έγινα φτωχός για εσένα· και περιπλανώμενος για εσένα· πάνω στον σταυρό βρέθηκα για εσένα, μέσα στον τάφο για εσένα· επάνω στον ουρανό μεσιτεύω για εσένα στον Πατέρα, κάτω στη γη έχω έλθει ως πρεσβευτής του Πατέρα για εσένα. Εσύ είσαι τα πάντα για εμένα: και αδελφός, και συγκληρονόμος, και φίλος, και μέλος. Τι περισσότερο θέλεις; Γιατί αποστρέφεσαι αυτόν που σε αγαπά; Γιατί κοπιάζεις και μοχθείς για τον κόσμο;

Και το παράδειγμα το έφερε από τον εαυτό του, λέγοντας: Όπως ακριβώς ο Υιός του ανθρώπου δεν ήλθε για να διακονηθεί, αλλά για να διακονήσει και να δώσει την ψυχή του λύτρο αντί πολλών. Και αν εκδιώκει δαίμονες, και πολεμά τον διάβολο, και καταργεί την πλάνη, και αυτό μάλιστα αποτελεί γνώρισμα πραότητας, το να καταλύει δηλαδή κάθε κακία και να ελευθερώνει τους κατεχομένους, το να αποκρούει τους δαίμονες που επιβουλεύονται και να απαλλάσσει από τα δεινά εκείνους που υπέστησαν την επήρειά τους. Τι σημαίνει όμως το, «Ένεκεν αληθείας, και πραότητος, και δικαιοσύνης»; Μίλησε για τον πόλεμο, μίλησε για την παράταξη, έδειξε τον οπλίτη· αναφέρει λοιπόν και τα κατορθώματα της βασιλείας του, αναφέρει το είδος του τροπαίου, αναφέρει τη φύση της νίκης.

Γι' αυτόν τον λόγο ο Παύλος γίνεται πικρός κατήγορος του εαυτού του, μην αποσιωπώντας τις παράλογες πράξεις που είχε διαπράξει παλαιότερα. Και ο Ματθαίος μειώνει τον εαυτό του εξαιτίας του προηγούμενου επαγγέλματός του. Και άλλοι με άλλους τρόπους επιδεικνύουν ταπεινό φρόνημα, διανύοντας με επιτυχία την άριστη οδό που τους έχει υποδειχθεί από τον ταπεινό και πράο στην καρδιά διδάσκαλό τους. Το ποιοι και πόσοι είναι οι τρόποι της απόρρητης θείας οικονομίας, το γνωρίζουν οι επόπτες και μυσταγωγοί των μυστηρίων του Θεού. Εάν όμως ο Χριστός ήρθε και δεν θέλησε να διακονηθεί, αλλά να διακονήσει, τότε δεν πρέπει να διακονούμε τον Χριστό, σύμφωνα τουλάχιστον με τα λεγόμενα του ασεβούς, και μάταια καυχιέται ο Παύλος ως διάκονος του Χριστού, και άσκοπα διακηρύσσει για τον εαυτό του τον κλήρο της διακονίας.

Κανείς, υπερηφανευόμενος εις βάρος του άλλου, ας μην θεωρεί τον εαυτό του ανώτερο και καλύτερο έστω και από τον τυχόντα, αλλά αντίθετα ας θεωρεί τον εαυτό του κατώτερο από όλους τους ανθρώπους ως μαθητής του Χριστού, καθώς είπε ο ίδιος ο Κύριος: Όποιος υψώνει τον εαυτό του θα ταπεινωθεί και όποιος ταπεινώνει τον εαυτό του θα υψωθεί. Και πάλι: Όποιος θέλει να είναι πρώτος ανάμεσά σας, ας είναι ο τελευταίος όλων και διάκονος όλων. Καθώς και: Ο Υιός του Ανθρώπου δεν ήλθε για να διακονηθεί, αλλά για να διακονήσει και να δώσει τη ζωή Του ως λύτρο για πολλούς. Και ο Απόστολος λέει: Διότι δεν κηρύττουμε τους εαυτούς μας αλλά τον Κύριο Ιησού Χριστό, και τους εαυτούς μας δούλους δικούς σας διά του Ιησού.

και τους συμβούλευσε λέγοντας: «Εάν λοιπόν εγώ, ο Κύριος και ο διδάσκαλος, έπλυνα τα πόδια σας των μαθητών, οφείλετε και εσείς να πλένετε τα πόδια ο ένας του άλλου· διότι σας έδωσα παράδειγμα, ώστε όπως έκανα εγώ, να κάνετε και εσείς». Και πάλι: «Όποιος θέλει να είναι πρώτος ανάμεσά σας, ας είναι διάκονος όλων και δούλος όλων· όπως και ο Υιός του ανθρώπου δεν ήλθε για να διακονηθεί, αλλά για να διακονήσει και να προσφέρει την ψυχή του λύτρο για πολλούς». Και: «Όσα αν κάνει κανείς σε έναν από αυτούς, τα έκανε σε εμένα»· και: «Όποιος δέχεται δίκαιο στο όνομα δικαίου, θα λάβει μισθό δικαίου». Αλλά και οι απόστολοι στις Πράξεις, ενώ ασχολούνταν με τη σωματική διακονία των τραπεζών, προέκριναν το σπουδαιότερο, το να επιδιώκουν το έργο της προσευχής και του λόγου. «Διότι δεν είναι σωστό», λέει, «να εγκαταλείψουμε εμείς τον λόγο του Θεού και να διακονούμε σε τραπέζια· αλλά, αφού επιλέξουμε άνδρες γεμάτους από Άγιο Πνεύμα, ας τους εγκαταστήσουμε σε αυτή την ανάγκη, και εμείς θα αφοσιωθούμε στη διακονία του λόγου και στην προσευχή».

"Δεν είναι δικό μου έργο να δώσω τον στέφανο χαριστικά, αλλά ανήκει σε εκείνον για τον οποίο έχει ετοιμαστεί, δηλαδή σε εκείνον που έτρεξε και νίκησε"· έτσι λοιπόν και εδώ λέει ο Χριστός, ότι: "Δεν μπορώ εγώ να σας δώσω χαριστικά την καθέδρα στα δεξιά μου· διότι ανήκει σε άλλους, σε αυτούς που έχουν κοπιάσει, και για εκείνους έχει ετοιμαστεί". Θα ρωτήσεις λοιπόν, άραγε πρόκειται κάποιοι να καθίσουν; Αλλά θα μάθεις ότι κανείς δεν πρόκειται να καθίσει εκεί. Διότι αυτό ανήκει μόνο στη θεία ουσία. Σε ποιον άλλωστε από τους αγγέλους είπε: "Κάθου στα δεξιά μου;" Αλλά αυτό το είπε ο Κύριος προσαρμοζόμενος στη δική τους αντίληψη· επειδή, μην έχοντας κατανοήσει ότι το να καθίσουν σε δώδεκα θρόνους σημαίνει το να δοξαστούν για την αρετή τους, ζητούσαν τέτοιου είδους καθέδρα. "Και όταν το άκουσαν οι δέκα, αγανάκτησαν για τους δύο αδελφούς. Ο δε Ιησούς, αφού τους προσκάλεσε, είπε: Γνωρίζετε ότι οι άρχοντες των εθνών τα κατακυριεύουν, και οι μεγάλοι τα κατεξουσιάζουν. Δεν θα είναι όμως έτσι μεταξύ σας, αλλά όποιος θέλει να γίνει μεγάλος ανάμεσά σας, θα είναι διάκονός σας, και όποιος θέλει να είναι πρώτος ανάμεσά σας, θα είναι δούλος σας· όπως ακριβώς ο Υιός του ανθρώπου δεν ήλθε για να διακονηθεί, αλλά για να διακονήσει, και να προσφέρει την ψυχή του ως λύτρο για πολλούς". Όταν είδαν οι δέκα τους δύο να επιπλήττονται από τον Χριστό, τότε αγανακτούν και αυτοί, και έδειξαν ότι και αυτοί είχαν ενοχληθεί από την τιμή προς εκείνους. Διότι ήταν ακόμη ατελείς· καθώς οι μεν δύο στρέφονταν ενάντια στους δέκα, οι δε δέκα φθονούσαν τους δύο.

Επειδή λοιπόν οι δέκα, όταν το άκουσαν, ταράχθηκαν, τους προσκαλεί, καταπραΰνοντάς τους με την πρόσκληση πριν από τα λόγια. Διότι, αφού οι γιοι του Ζεβεδαίου είχαν αποσπαστεί από τους άλλους, συνομιλούσαν μαζί του· συνεπώς, τώρα μιλά σε όλους κοινά. Επειδή γνώριζε ότι η φιλοπρωτία είναι τυραννική και χρειάζεται πιο σφοδρό χτύπημα, τους αγγίζει βαθύτερα, κατατάσσοντάς τους στη μοίρα των εθνικών και των απίστων, εάν ήθελαν να έχουν τέτοιες φιλοδοξίες. Και έτσι τους συνετίζει, λέγοντας: Οι μεν άλλοι άνθρωποι, επειδή εξουσιάζουν, δοξάζονται· και το να αγαπά κανείς τα πρωτεία είναι πάθος των εθνικών. Οι δικοί μου όμως μαθητές τιμώνται μέσω της ταπείνωσης. Ώστε και αυτός που θέλει να είναι μεγαλύτερος, οφείλει να διακονεί τους κατώτερους, πράγμα που αποτελεί ένδειξη άκρας ταπείνωσης. Αυτό δε το αποδεικνύω με τον εαυτό μου, ο οποίος, αν και είμαι άρχοντας και βασιλιάς των επουρανίων, ταπείνωσα τον εαυτό μου, για να σας διακονήσω προς σωτηρία· και σε τέτοιο βαθμό θα σας υπηρετήσω, ώστε και την ψυχή μου να δώσω ως λύτρο αντί πολλών, δηλαδή πάντων· διότι οι πάντες, είναι πολλοί. «Και καθώς αυτοί αναχωρούσαν από την Ιεριχώ, τον ακολούθησε πολύς όχλος. Και ιδού, δύο τυφλοί που κάθονταν στην άκρη του δρόμου, όταν άκουσαν ότι περνάει ο Ιησούς, φώναξαν λέγοντας: Ελέησέ μας, Κύριε, Υιέ του Δαβίδ. Ο δε όχλος τους επέπληξε για να σωπάσουν.»