Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 21:12

Κεφάλαιο Α'. ΜΑΤΘΑΙΟΣ. Και εισήλθε ο Ιησούς στο ιερό του Θεού, και έδιωξε όλους όσοι πουλούσαν και αγόραζαν μέσα στο ιερό, και ανέτρεψε τα τραπέζια των αργυραμοιβών και τα καθίσματα εκείνων που πουλούσαν τα περιστέρια· και τους λέει: Είναι γραμμένο: Ο οίκος μου θα ονομαστεί οίκος προσευχής· εσείς όμως τον κάνατε σπήλαιο ληστών. ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Α'. Μήπως δεν έχετε σπίτια για να τρώτε και να πίνετε; Ή καταφρονείτε την Εκκλησία του Θεού και ντροπιάζετε εκείνους που δεν έχουν; Εάν, λοιπόν, κάποιος πεινάει, ας τρώει στο σπίτι του, ώστε να μη συγκεντρώνεστε προς κατάκριση.

ΕΡΩΤΗΣΗ Μ΄. Περί των εμπορικών συναλλαγών στις συνάξεις. ΑΠΑΝΤΗΣΗ. Αλλά ούτε και τις αγοραπωλησίες που λαμβάνουν χώρα στα μαρτύρια θεωρεί ο ορθός λόγος ως αρμόζουσες σε εμάς. Διότι για κανέναν άλλο λόγο δεν επιβάλλεται να παρευρίσκονται οι Χριστιανοί στα μαρτύρια ή στους χώρους γύρω από αυτά, παρά μόνο για χάρη της προσευχής, ώστε, φέρνοντας στη μνήμη τους την μέχρι θανάτου καρτερία των αγίων υπέρ της ευσέβειας, να παρακινηθούν σε παρόμοιο ζήλο· ενθυμούμενοι τη φοβερότατη οργή του Κυρίου, ο Οποίος, αν και πάντοτε και παντού ήταν πράος και ταπεινός στην καρδιά, όπως είναι γραμμένο, μόνο εναντίον εκείνων που πουλούσαν και αγόραζαν στον χώρο του ιερού ύψωσε το μαστίγιο, διότι η εμπορία μετέτρεπε τον οίκο της προσευχής σε σπήλαιο ληστών.

Ματθ. 21, 12-14. Υπήρχε βέβαια μέσα στον ναό πλήθος εμπόρων, αργυραμοιβοί δηλαδή κολλυβιστές, και μαζί με αυτούς έμποροι βοδιών και προβάτων, καθώς και εκείνοι που πουλούσαν τρυγόνια και περιστέρια. Αυτά ήταν βέβαια χρήσιμα για τις θυσίες της λατρείας σύμφωνα με τον Νόμο. Αλλά είχε ήδη έρθει ο καιρός να παύσει η σκιά και να αναλάμψει η εν Χριστώ αλήθεια· για αυτόν τον λόγο, εύλογα ο Χριστός, όντας η αλήθεια, δεδομένου ότι τιμάται μαζί με τον δικό Του Πατέρα μέσα στον δικό Του ναό, διέταξε να περιοριστούν οι θυσίες του Νόμου και οι καπνοί, και να αναδειχθεί ο ναός σε «οίκο προσευχής»· διότι το να επιπλήττει τους εμπόρους και να αποδιώχνει από τους ιερούς περιβόλους αυτούς που πουλούσαν σε κάποιους τα χρήσιμα για τις θυσίες, αυτό ακριβώς σημαίνει και τίποτα άλλο. Ένας άλλος από τους ευαγγελιστές αναφέρει ότι ο Ιησούς «έφτιαξε και φραγέλλιο από σχοινιά» και τους απείλησε με χτυπήματα και το ύψωσε εναντίον τους· διότι έπρεπε να γνωρίζουν, όσοι εξακολουθούσαν να τιμούν τη νομική λατρεία μετά τη φανέρωση της αλήθειας, ότι έχοντας «πνεύμα δουλείας» και αρνούμενοι να ελευθερωθούν, θα βρεθούν υπό μαστίγωση και θα υποβληθούν σε δουλοπρεπή τιμωρία. Ορθώνει δε εναντίον τους ως κατήγορο και τον Ησαΐα — όπως αναφέρει ο ευαγγελιστής.

Απορία. Για ποιον λόγο ο μεν Ματθαίος ιστορεί ότι η συκιά ξηράνθηκε αυθημερόν, ενώ ο Μάρκος την επομένη; Ομοίως δε και ως προς αυτούς που πωλούσαν και αγόραζαν στο ιερό, ο μεν ιστορεί ότι εκδιώχθηκαν από αυτόν την ημέρα που ο Κύριος εισήλθε στην πόλη καθήμενος επί του πώλου, ο δε την επομένη. Και για ποιον λόγο ζητούσε καρπό από τη συκιά εκτός εποχής; Ή πώς, αγανακτώντας επειδή δεν βρήκε, την εξήρανε;

Ας τον ακολουθήσουμε στην αγία πόλη, ας εισέλθουμε μαζί του στο ιερό, για να ανατρέψει τα τραπέζια των κολλυβιστών που βρίσκονται μέσα μας, και να αποδιώξει από εμάς τους δαίμονες που πωλούν τα περιστέρια, δηλαδή τους λογισμούς που πετούν μέσα στην πλάνη, μαζί με όλους εκείνους που πωλούν και αγοράζουν μέσα μας, και αντί για σπήλαιο ληστών να μας κάνει, όπως το αρχαίο ιερό, άγιο ναό στον οποίο κατοικεί και περπατά ο Χριστός, ώστε να χαρίσει φως στους τυφλούς μας, να κάνει τους κουφούς να ακούσουν και τους χωλούς να περπατήσουν, και να αναστήσει τους νεκρούς μαζί με τον Λάζαρο —διότι όπου κατοικεί η ζωή, εκεί υπάρχει ανάσταση—, ώστε μαζί με τον Λάζαρο, τα πλήθη και τους μαθητές του, και μαζί με τα νήπια και τα θηλάζοντα βρέφη, και μαζί με τους αγίους αγγέλους, να ανακράξουμε φωνάζοντας: "Ωσαννά εν τοις υψίστοις· ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου", ο Χριστός, ο Κύριος και Θεός, ο "βασιλεύς των αιώνων"· σε αυτόν ανήκει η δόξα, η τιμή και η προσκύνηση, μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

ΟΜΙΛΙΑ ΞΖ΄. Και αφού εισήλθε ο Ιησούς στο ιερό, έβγαλε έξω όλους όσοι πουλούσαν και αγόραζαν μέσα στο ιερό, και ανέτρεψε τα τραπέζια των αργυραμοιβών και τα καθίσματα εκείνων που πουλούσαν τα περιστέρια, και τους λέει: «Είναι γραμμένο: Ο οίκος μου θα ονομαστεί οίκος προσευχής· εσείς όμως τον κάνατε σπήλαιο ληστών».

Ω, ψελλίσματα νηπίων, ανώτερα από τις γλώσσες που σοφίζονται και λαλούν μάταια! Δεν φοβήθηκαν τα ιερά βρέφη τη σκληρότητα των πατέρων τους. Δεν μπόρεσε η αυστηρότητά τους να κλονίσει την αγνή πίστη τους και τη σταθερότητά τους στην ευσέβεια, αλλά ούτε οι απειλές τους έκαμψαν το ανυποχώρητο φρόνημά τους. Αντιθέτως, όσο αυτοί εξαγριώνονταν από θυμό, τόσο περισσότερο τα ιερά παιδιά αναφωνούσαν και διακήρυτταν το ωσαννά, και η οδός στρωνόταν ακόμη περισσότερο από τα κλαδιά και τα ιμάτιά τους.

Εκείνος δε, αφού εισήλθε στο ιερό του Θεού, «έβγαλε έξω όλους αυτούς που πουλούσαν και αγόραζαν μέσα στο ιερό και αναποδογύρισε τα τραπέζια των αργυραμοιβών και τα καθίσματα εκείνων που πουλούσαν τα περιστέρια· και τους λέει: Είναι γραμμένο: Ο οίκος μου θα ονομαστεί οίκος προσευχής, εσείς όμως τον κάνατε σπήλαιο ληστών.» Μετά τον έπαινο των παιδιών, μετά την υμνωδία του πλήθους και το κάθισμα πάνω στον πώλο και τον θόρυβο των Ιεροσολυμιτών, προσέρχεται ο Ιησούς στον ναό. Και παρατήρησε, σε παρακαλώ, ολοφάνερα την κατάλυση των Ιουδαίων· διότι έβγαλε έξω όλους όσους πουλούσαν και αγόραζαν, δηλαδή εκείνους που καυχιόνταν για τον νόμο και έδιναν και έπαιρναν, και τις καθέδρες των δικών τους αργυραμοιβών ανέτρεψε νομίμως και τις καθέδρες της υψιπετούς τους έπαρσης γκρέμισε· και αφού κατήργησε όλα τα έθιμά τους εξαιτίας της ληστρικής τους συμπεριφοράς, λέει: «Ο οίκος μου είναι οίκος προσευχής, εσείς όμως τον κάνατε σπήλαιο ληστών», δηλαδή ακάθαρτων δαιμόνων, και ζητάτε να με σκοτώσετε· γι' αυτό από τώρα «θα καλέσω τον μη λαό μου, λαό μου, και την μη αγαπημένη, αγαπημένη.» Ο δε Ιησούς, αφού εισήλθε στο ιερό του Θεού, «έβγαλε έξω όλους αυτούς που πουλούσαν και αγόραζαν μέσα στο ιερό και αναποδογύρισε τα τραπέζια των αργυραμοιβών και τα καθίσματα εκείνων που πουλούσαν τα περιστέρια.»

«Και τους λέγει: Είναι γραμμένο: Ο οίκος μου θα ονομαστεί οίκος προσευχής, εσείς όμως τον κάνατε σπήλαιο ληστών.» Μετά τον θαυμάσιο εκείνο αίνο των παίδων, μετά την αληθινή υμνωδία του πλήθους, μετά το κάθισμα επί του πώλου, μετά την ταραχή των Ιεροσολυμιτών και τον άτοπο και άτακτο εκείνο θόρυβο, εισέρχεται στον ναό ο Σωτήρας. Εσύ όμως παρατήρησε καθαρά την πραγματική κατάλυση των ιουδαϊκών θεσμών· διότι εξέβαλε όλους εκείνους που πωλούσαν και αγόραζαν, δηλαδή όλους όσοι καυχώνταν για τον νόμο κάνοντας δοσοληψίες, και μάλιστα ανέτρεψε δικαίως τα καθίσματα των κολλυβιστών, δηλαδή κατέρριψε τα καθίσματα της υπερνέφελης έπαρσής τους και κατέλυσε όλα τα μισάνθρωπα έθιμά τους εξαιτίας της ληστρικής και θηριώδους ωμότητάς τους. «Ο οίκος μου», λέγει, «είναι οίκος προσευχής, εσείς όμως τον κάνατε σπήλαιο ληστών», δηλαδή πονηρών και ακάθαρτων δαιμόνων. «Ζητείτε δε και εμένα να σκοτώσετε» αδίκως, γι' αυτό και από τώρα και στο εξής «θα ονομάσω λαό μου αυτόν που δεν ήταν λαός μου, και αγαπημένη αυτήν που δεν ήταν αγαπημένη».

Εισήλθε ο Ιησούς στο ιερό και έδιωξε όλους όσους πουλούσαν και αγόραζαν μέσα στο ιερό, και ανέτρεψε τα τραπέζια των αργυραμοιβών και τα καθίσματα εκείνων που πουλούσαν τα περιστέρια. Και τους λέει: «Είναι γραμμένο: Ο οίκος μου θα ονομαστεί οίκος προσευχής· εσείς όμως τον κάνατε σπήλαιο ληστών.» «Μήπως δεν έχετε σπίτια για να τρώτε και να πίνετε; Ή περιφρονείτε την Εκκλησία του Θεού; Να σας επαινέσω; Σε αυτά δεν σας επαινώ.» Σημείο ευσέβειας είναι το να διατηρεί κανείς συνεχή μνήμη των θειότερων τόπων, και το να εξιλεώνει τον Θεό με συχνές δεήσεις. Διότι ο Θεός επιθυμεί οι άνθρωποι να βρίσκουν ασφαλές αγκυροβόλιο στα λιμάνια των ιερών οίκων.

Και εισήλθε ο Ιησούς στο ιερό του Θεού και έβγαλε έξω όλους εκείνους που πουλούσαν και αγόραζαν μέσα στο ιερό· και ανέτρεψε τα τραπέζια των αργυραμοιβών και τα καθίσματα εκείνων που πουλούσαν τα περιστέρια.