Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 21:16

Διότι, όταν ο Χριστός εισερχόταν στα Ιεροσόλυμα καθήμενος σε ονάριο, χωρίς να έχει πάρει λευκό άλογο, χωρίς να έχει δανειστεί χρυσό χαλινάρι, χωρίς να έχει ανεβεί σε άρμα με λευκά άλογα, για να μην πουν οι Ιουδαίοι ότι τα παιδιά είδαν το βασιλικό σχήμα και, ως παιδιά, εξαπατήθηκαν και τον επαίνεσαν ως βασιλιά, αλλά γι' αυτόν τον λόγο κάθισε στο ονάριο ως φτωχός και πένης, και όμως θαυμάζεται ως βασιλιάς από τα παιδιά που έλεγαν: «Ωσαννά στον υιό του Δαβίδ», ώστε και το ευτελές σχήμα της όνου και η ατέλεια της ηλικίας των νηπίων να καταστήσουν τον ύμνο αδιαμφισβήτητο από κάθε συκοφαντία. Γι' αυτό, όταν τα παιδιά στον ναό έλεγαν: «Ωσαννά στον υιό του Δαβίδ», οι Ιουδαίοι κατηγορούσαν τον Χριστό λέγοντας: «Ακούς τι λένε αυτοί;». Αποκρίθηκε ο Χριστός: «Εγώ τους δίδαξα και δεν ακούω; Δεν έχετε διαβάσει ότι: Από στόμα νηπίων και θηλαζόντων κατήρτισες αίνο;». Έστω, τα παιδιά, όπως λέτε, κάνουν λάθος· μήπως έκανε λάθος και ο πώλος που με βάσταζε με τόση ευταξία; Πώλος αδάμαστος, πάνω στον οποίο κανείς δεν είχε καθίσει, προσέφερε τη ράχη του και δεν σκιρτά, δεν ταράζεται, όπως ακριβώς ούτε η θάλασσα όταν με βάσταζε στη ράχη της· και εσείς φέρετε τα σκιρτήματα του πώλου στη γλώσσα σας. «Από στόμα νηπίων και θηλαζόντων κατήρτισες αίνο»· νήπια και βρέφη που θηλάζουν έγιναν επαινέτες του Χριστού, μαρτυρώντας τη θεοδίδακτη και χωρίς κολακείες τιμή.

Πότε; Όταν κάθισε πάνω σε πουλάρι αυτός που κάθεται πάνω στα Χερουβίμ, όταν φερόταν πάνω σε κτήνος αυτός που φέρει τα πάντα με τον λόγο της δυνάμεώς του, για να κάνει θεό τον άνθρωπο που είχε αποκτηνωθεί. Διότι τότε και τα παιδιά πήραν τα βάγια των φοινίκων και επευφημώντας τον βασιλιά Χριστό έλεγαν: «Ωσαννά στον υιό του Δαβίδ· ευλογημένος ο ερχόμενος στο όνομα του Κυρίου». Έπειτα οι αρχιερείς είπαν στον Χριστό: «Ακούς τι λένε αυτοί;» Και ο Χριστός απάντησε: Ακούτε ότι αυτό που έπρεπε να λέτε εσείς, το λένε αυτοί. Γίνονται το δικό σας στόμα· συνηγορούν υπέρ σας. Εάν όμως δεν το θέλετε εσείς, αυτοί εκπληρώνουν την προφητεία: «Ποτέ δεν διαβάσατε: Από το στόμα νηπίων και θηλαζόντων κατήρτισες αίνο;» Ω, τι αντιστροφή: νήπια δοξάζουν και γέροντες ατιμάζουν· θηλάζοντες υμνούν και νομομαθείς παρανομούν· «Από το στόμα νηπίων και θηλαζόντων κατήρτισες αίνο». Νήπια δε ονομάζει αυτούς που είναι νήπια ως προς την κακία, αυτούς που με άδολα χείλη και ανυπόκριτα στόματα δοξάζουν τον Θεό. Αλλά και τώρα από «στόμα νηπίων και θηλαζόντων» έχει καταρτιστεί αίνος. Διότι δες τους νεοφώτιστους σαν άσπιλα νήπια που γεννήθηκαν άνωθεν· πώς αυτοί που παλαιότερα λέρωναν το στόμα τους με πορνικά άσματα, τώρα ψάλλουν κινούμενοι από το Άγιο Πνεύμα, και τον ύμνο των πιστών τώρα για πρώτη φορά τον προφέρουν, και αναπέμπουν αίνο που ποτέ δεν είχαν ακούσει.

«Από στόματος νηπίων και θηλαζόντων κατήρτισες αίνο». Εννοεί αυτούς που κατά Θεόν νηπιάζουν ως προς την κακία. Αυτό εξάλλου έχει αναγραφεί σαφώς και στα Ευαγγέλια ότι το είπε ο Σωτήρας, όταν οι Φαρισαίοι προσπαθούσαν να αποστομώσουν τα παιδιά που τον υμνούσαν. «Εξαιτίας των εχθρών σου, για να καταλύσεις εχθρό και εκδικητή». Είτε τον αισθητό, είτε τον νοητό, είτε τον ιουδαϊκό λαό· διότι καταδίωκαν τον Χριστό ως εχθρό, και προσποιούνταν ότι το έπρατταν αυτό εκδικούμενοι για χάρη του Πατέρα. Γι' αυτόν τον λόγο, αποστερώντας τους διαρκώς από αυτήν την απολογία, έλεγε: «Όποιος μισεί εμένα, μισεί και τον Πατέρα μου». Ως εχθρό και εκδικητή, προφανώς εννοεί τον διάβολο.

Ποιος άλλος είναι ο Κύριος των στρατιών, παρά εκείνος που ονομάζεται αρχιστράτηγος της δυνάμεως του Θεού, από τον οποίο έχουν δοθεί τα σημεία στα παιδιά; Το ότι, εξάλλου, παιδιά είναι εκείνοι που έχουν πιστέψει στον Χριστό, είναι φανερό και από τα λόγια του Κυρίου (αναφορικά με αυτούς που τον υμνούσαν και έλεγαν: «Ωσαννά εν τοις υψίστοις», προς τους Ιουδαίους που του είπαν: «Δεν ακούς τι λένε αυτοί;»): «Από στόματος νηπίων και θηλαζόντων κατήρτισες αίνο». Διότι εκεί ονόμασε νήπια αυτούς που έκοβαν τα βάγια των φοινίκων και έστρωναν τα ενδύματά τους στον δρόμο, καθώς και εκείνους που κραύγαζαν και τον δοξολογούσαν. Αλλά και σε άλλο σημείο αναφέρει: «Σε δοξολογώ, Πατέρα, Κύριε του ουρανού και της γης, διότι απέκρυψες αυτά από σοφούς και συνετούς, και τα αποκάλυψες σε νήπια», αποκαλώντας νήπια εκείνους που μαθήτευσαν στον Λόγο και αξιώθηκαν την αποκάλυψη των μυστηρίων διά του Πνεύματος.

Διότι το ότι ο θεσπέσιος μελωδός αναφέρει αυτά τα λόγια για τον Λόγο που φανερώθηκε με ανθρώπινη μορφή και ενώθηκε με τη σάρκα, θα μπορούσαν εύκολα να το αποδείξουν τα όσα ακολουθούν· διότι είπε: «από στόματος νηπίων και θηλαζόντων κατήρτισες αίνον». Επειδή, λοιπόν, όταν ανέστησε τον Λάζαρο από τους νεκρούς, θαυμάστηκε από όλους, «και βρίσκοντας ένα ονάριο κάθισε πάνω σε αυτό», τότε και τα παιδιά, παίρνοντας «τα βαΐα των φοινίκων», τον τιμούσαν με τις πρέπουσες επευφημίες και έλεγαν: «Ωσαννά στον υιό του Δαβίδ, ευλογημένος ο ερχόμενος στο όνομα του Κυρίου». Και όταν οι άλλοι τους επιτιμούσαν, ο Χριστός έλεγε: «Δεν διαβάσατε ότι από στόματος νηπίων και θηλαζόντων κατήρτισες αίνον;» Βλέποντας, λοιπόν, τον Υιό να έχει ενανθρωπήσει, και σχεδόν να επιβαίνει στον πώλο, δικαιολογημένα εκπλήσσεται, αναλογιζόμενος ότι φαίνεται να έχει καταβιβάσει τον εαυτό του σε τόση ταπείνωση, καίτοι κατά φύση υπάρχει Θεός· έπειτα, μη βλέποντας ο μακάριος Δαβίδ άλλη αφορμή για αυτήν την κένωση, παρά μόνο εμάς, τους οποίους ήταν αναγκαίο να ελευθερώσει και από τη φθορά και από την αμαρτία και να μας αρπάξει από τα τυραννικά χέρια, εννοώ του διαβόλου, θεωρεί άξιο κάθε θαυμασμού το μυστήριο της ένσαρκης οικονομίας. Για τον λόγο αυτό λέει: «Κύριε, τι είναι ο άνθρωπος ώστε να τον θυμάσαι, ή ο υιός του ανθρώπου ώστε να τον επισκέπτεσαι;» Διότι, τι είναι η φύση του ανθρώπου σε σύγκριση με τον Θεό; Και γιατί το λέω αυτό; Τι είναι το ανθρώπινο γένος;

Τίποτα σε σας δεν είναι ορθό, αλλά τα πάντα χωλαίνουν και υπάρχει μεγάλη σαθρότητα εννοιών. Αλλά εμείς δεν θα ακολουθήσουμε τις απερίσκεπτες βουλές ορισμένων, μάλλον δε ομολογούμε ότι ο Χριστός είναι ένας κατά τη φύση και αληθινά ο Λόγος που προέρχεται από τον Πατέρα, και ο οποίος προσέλαβε σάρκα και αίμα. <Από τον ίδιο λόγο.> Βρισκόμαστε υπό κατάρα όσοι πιστέψαμε στον Χριστό, αν αυτός που σαρκώθηκε από την παρθένο δεν είναι κατά φύση και αληθινά Θεός. Διότι κάπου είπε για αυτόν ο προφήτης Ησαΐας: «Και θα υπάρξει η ρίζα του Ιεσσαί και αυτός που θα αναστηθεί για να άρχει των εθνών, σε αυτόν θα ελπίσουν τα έθνη». Πώς λοιπόν, έχοντας τις ελπίδες μας σε αυτόν, δεν είμαστε καταραμένοι, εάν είναι αληθής ο προφήτης Ιερεμίας που λέει: «Επικατάρατος είναι αυτός που έχει την ελπίδα του σε άνθρωπο;» Αλλά δεν έχουμε στηρίξει τις ελπίδες μας σε άνθρωπο εμείς που πιστέψαμε στον Χριστό. Άρα είναι Θεός ένας και μόνος και κατά αλήθεια Υιός και πριν από τη σάρκα και μετά τη σάρκα, ο οποίος, επιβαίνοντας στο πουλάρι σύμφωνα με τη μαρτυρία των ευαγγελιστών, ανέβαινε στα Ιεροσόλυμα, και έπειτα τον προϋπαντούσαν επευφημώντας μικρά παιδιά και μάλιστα έλεγαν: «Ωσαννά στον υιό του Δαυίδ, ευλογημένος ο ερχόμενος στο όνομα του Κυρίου». Για αυτήν τη φωνή των παιδιών, αγανακτούσαν οι Φαρισαίοι, επειδή, ενώ φαινόταν ως άνθρωπος, δεχόταν την υμνολογία που αρμόζει στον Θεό. Και μάλιστα τον πλησίασαν οι θρασείς, διαμαρτυρόμενοι και λέγοντας: «Δεν ακούς τι λένε αυτοί;»

Διότι σχεδόν λένε: Όντας άνθρωπος, ανέχεσαι να δοξολογείσαι και να υμνείσαι ως Θεός και δέχεσαι τις επευφημίες που αρμόζουν στον Θεό από τα παιδιά; Και τι απάντησε σε αυτά ο Χριστός; Μήπως αγανάκτησε εναντίον των παιδιών; Αποποιήθηκε τη δοξολογία; Επέπληξε αυτούς που τον επευφημούσαν ως Θεό; Κάθε άλλο· αντίθετα, είπε προς εκείνους που αρέσκονταν στις κατηγορίες: «Δεν διαβάσατε ότι από το στόμα νηπίων και θηλαζόντων ετοίμασες αίνο; Αλήθεια σας λέω, εάν αυτοί σιωπήσουν, οι πέτρες θα κραυγάσουν». Βλέπεις πώς επικύρωσε στον εαυτό του τη δόξα της θεότητας, αυτός που επέβαινε στο πουλάρι και ήταν κατά σάρκα υιός του Δαυίδ; Αλλά δεν ήταν μέτοχος μιας ξένης δόξας, όπως αυτοί ισχυρίζονται, ούτε κάποιος άλλος πέρα από τον Λόγο που προέρχεται από τον Θεό Πατέρα, ως Υιός μοναδικός. Γι' αυτό και ονομάζεται Θεός και Κύριος και Ύψιστος, ακόμη και από τη φωνή των αγγέλων. Έτσι λοιπόν, ο μακάριος Γαβριήλ, αναγγέλλοντας τη γέννηση του Ιωάννη και καθιστώντας ξεκάθαρη τη μελλοντική του διακονία στον Ζαχαρία, λέει ότι «πολλοί θα χαρούν για τη γέννησή του και πολλούς από τους υιούς του Ισραήλ θα τους επιστρέψει στον Κύριο τον Θεό τους». Πώς, λοιπόν, επέστρεφε τους υιούς του Ισραήλ προς τον Κύριο τον Θεό τους;

Αλλά δεν φαίνονταν να συμφωνούν με τον ενθουσιασμό του πλήθους εκείνοι που είχαν αναλάβει την ηγεσία· διότι έτριζαν τα δόντια τους, και αγανακτούσαν με αυτή τη φωνή των παιδιών οι φθονεροί Φαρισαίοι, επειδή, ενώ φαινόταν άνθρωπος, δεχόταν την υμνολογία που αρμόζει στον Θεό· και πράγματι πλησίασαν οι θρασείς, σχεδόν διαμαρτυρόμενοι και λέγοντας: «Δεν ακούς τι λένε αυτοί;» αντί του να πουν: Όντας άνθρωπος ανέχεσαι να δοξολογείσαι και να υμνείσαι ως Θεός, και δέχεσαι από τα παιδιά τους επαίνους που ταιριάζουν στον Θεό; Και τι απάντησε σε αυτά ο Χριστός; Μήπως αγανάκτησε εναντίον των παιδιών; Αποποιήθηκε τη δοξολογία; Επέπληξε αυτούς που τον επαινούσαν ως Θεό;

Έτσι πρέπει να κατανοήσουμε και το ότι Εκείνος έγινε υψηλότερος από τους ουρανούς μετά την ανάσταση. <Εκ στόματος νηπίων και θηλαζόντων κ.λπ.> (C. f. 14) Τη νέα και καινή συναγωγή λέει ότι συγκροτείται από νηπιακές ψυχές, μέσω της αναγέννησης εν Χριστώ, η οποία την συγκροτεί παντού στην οικουμένη μετά την ανάληψή του. Γι' αυτό, όταν τα παιδιά τον επευφημούσαν λέγοντας: «Ωσαννά εν τοις υψίστοις», στους αγανακτισμένους Ιουδαίους λέει: «Ποτέ δεν διαβάσατε;» και τα εξής. <Για να καταργήσεις εχθρό και εκδικητή.> (A. f. 54) Εννοεί βέβαια τον διάβολο, επειδή, αφού πρώτα αναγκάσει στην τέλεση της αμαρτίας, κατόπιν τιμωρεί αυτούς που αμαρτάνουν, προβάλλοντας μπροστά στα μάτια τους το μέγεθος του αμαρτήματος. Διότι ο ίδιος ωθεί στο σφάλμα, και γίνεται και κατήγορος εκείνων που αμάρτησαν. Ως εχθρός λοιπόν, αναγκάζει σε αμαρτία, ενώ ως εκδικητής, τιμωρεί αυτούς που του έχουν παραδοθεί. Τον Υμέναιο, για παράδειγμα, και τον Αλέξανδρο, αφού ο ίδιος τους έκανε βλάσφημους, πάλι τους τιμώρησε για τις βλασφημίες τους προς τον Θεό. <Τι είναι ο άνθρωπος, ώστε να τον θυμάσαι;> (A f. 56) Αυτά λοιπόν εννοώντας και ο Δαβίδ, εκφράζει τον θαυμασμό του και λέει: Αν και είναι θαυμαστά δημιουργήματά σου ο ουρανός και η γη και τα όσα υπάρχουν σε αυτά, τα οποία στερέωσες για να στέκονται σε όλο τον αιώνα, εντούτοις για σένα δεν είναι μεγάλα ως προς την ύπαρξη, αλλά αντιστοιχούν σε μικρή δύναμη των δακτύλων· διότι έτσι ονόμασε τις μικρές δυνάμεις του Θεού.

Και αμέσως αναφέρει το Ευαγγέλιο λέγοντας ότι είπε: «μην κάνετε τον οίκο του Πατέρα μου οίκο εμπορίου», καθώς λέγει: «και θυμήθηκαν οι μαθητές ότι ήταν γραμμένο: ο ζήλος του οίκου σου με κατέφαγε». 43. Και πόσα μπορεί να πει κανείς μέσω τέτοιων ευαγγελικών και αποστολικών χωρίων για τον έλεγχο και την ανατροπή της μανίας του Μάνη, ο οποίος θέλει να διαχωρίσει και να αποξενώσει την Παλαιά Διαθήκη από την Καινή, ενώ η Παλαιά μαρτυρεί για τον Σωτήρα και ο Σωτήρας ομολογεί την Παλαιά Διαθήκη, και όχι μόνο αυτός, αλλά και οι ίδιοι οι απόστολοι, όπως λέγει ο Δαβίδ: «είπε ο Κύριος στον Κύριό μου, κάθισε στα δεξιά μου. Αν, λοιπόν, τον αποκαλεί Κύριο, πώς είναι υιός του;». Και πάλι, σε άλλο σημείο λέγει, όταν τα παιδιά φώναζαν «ωσαννά στον υιό του Δαβίδ», και δεν τα επέπληττε, και καθώς λένε οι Φαρισαίοι: «Δεν ακούς τι λένε αυτοί; Εμπόδισέ τα», εκείνος απάντησε προς αυτούς: «Αν αυτοί σωπάσουν, οι πέτρες θα φωνάξουν». Διότι είναι μεν υιός του Δαβίδ κατά σάρκα, Κύριος όμως του Δαβίδ κατά πνεύμα, εφόσον και οι δύο φράσεις έχουν ισχύ και είναι αληθινές. Διότι τίποτα δεν είναι παραποιημένο μέσα στην αλήθεια.

Δεν ήταν από παλιά θαυμαστό σε όλη τη γη· συνέβη όμως μετά την έλευση του Σωτήρος, όταν πλέον μια συγκέντρωση λαών τον περικύκλωσε, σύμφωνα με αυτό που ειπώθηκε τώρα: «Εκ στόματος νηπίων», και τα εξής. Διότι διδάσκει ότι η νέα και καινή συναγωγή, μετά την εις ύψος ανάληψή Του, έχει συγκροτηθεί από νήπια κατά την ψυχή, λόγω της εν Χριστώ αναγεννήσεως η οποία εδραιώθηκε παντού στην οικουμένη μετά την ανάληψή Του. Γι' αυτό, και όταν τα παιδιά τού φώναζαν: «Ωσαννά εν τοις υψίστοις, ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου», σε εκείνους που αγανακτούσαν απαντά: «Ποτέ δεν διαβάσατε το: "Εκ στόματος νηπίων και θηλαζόντων κατηρτίσω αίνον";»· και ίσως το: «Ένεκα των εχθρών σου».

Έτσι, λοιπόν, αυτοί που ήταν νήπια όχι ως προς τον νου αλλά ως προς την κακία, εμπνευσμένοι από το Άγιο Πνεύμα, ανέπεμψαν στον Κύριο πλήρη και τέλειο ύμνο, μαρτυρώντας ότι ζωοποίησε τον Λάζαρο ως Θεός, ενώ ήταν νεκρός επί τέσσερις ημέρες. Οι Γραμματείς δε και οι Φαρισαίοι, βλέποντας τέτοια θαυμαστά γεγονότα, και βλέποντας αυτά τα παιδιά να φωνάζουν μέσα στο ιερό και να λένε, «ωσαννά στον υιό του Δαβίδ», αγανάκτησαν και έλεγαν στον Κύριο: Δεν ακούς τι λένε αυτοί; Αυτό βέβαια έπρεπε μάλλον να το πει σε αυτούς τότε ο Κύριος: Δεν βλέπετε, δεν ακούτε, ούτε καταλαβαίνετε; Γι' αυτό και ο ίδιος, επιτιμώντας τους επειδή τον κατηγορούσαν ότι ανεχόταν υμνωδία η οποία αρμόζει μόνο στον Θεό, τους είπε: Ναι, τους ακούω που λαμβάνουν αοράτως σοφία από εμένα και φθέγγονται τέτοια λόγια για εμένα· αν όμως αυτοί σιωπήσουν, οι λίθοι θα φωνάξουν. Εσείς δε ποτέ δεν διαβάσατε εκείνο το προφητικό λόγιο, ότι «από στόματος νηπίων και θηλαζόντων κατήρτισες αίνο»;

Ας δούμε και τα εξής. Τι λέει ο θειότατος ευαγγελιστής; Διότι όταν εισήλθε, λέει, ο Κύριος στο ιερό, τον πλησίασαν τυφλοί και χωλοί, και τους θεράπευσε. Όταν όμως είδαν οι αρχιερείς και οι Φαρισαίοι τα θαύματα που έκανε, και τα παιδιά να κράζουν και να λένε, «Ωσαννά στον υιό του Δαβίδ, ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου», δεν ανέχθηκαν αυτή την τιμή προς αυτόν. Γι' αυτό, αφού τον πλησίασαν, του είπαν: «Δεν ακούς τι λένε αυτοί; Δεν δυσανασχετείς που δοξάζεσαι ως Θεός; Δεν δυσφορείς ακούγοντας από τα άκακα (παιδιά) αυτά που αρμόζουν μόνο στον Θεό; Δεν έχει δηλώσει από παλιά ο Θεός μέσω του προφήτη, "Τη δόξα μου δεν θα τη δώσω σε άλλον"; Και, "Πώς εσύ, που είσαι άνθρωπος, κάνεις τον εαυτό σου Θεό;";» Αλλά πώς αντιδρά σε αυτά ο μακρόθυμος, που είναι πολύς στο έλεος και βραδύς στην οργή; Ανέχεται αυτούς που μαίνονται, καταπραΰνει με την απολογία του τον αναβρασμό τους, τους υπενθυμίζει τις Γραφές, προβάλλει τις μαρτυρίες για όσα τελούνται και δεν αποφεύγει την ερώτησή τους. Γι' αυτό και λέει: «Ποτέ δεν με ακούσατε και εσείς να λέω μέσω του προφήτη, "Τότε θα γνωρίσετε ότι εγώ ο ίδιος που ομιλώ είμαι παρών"; Ούτε πάλι (ακούσατε το), "Από το στόμα νηπίων και θηλαζόντων κατήρτισες αίνο εξαιτίας των εχθρών σου, για να καταλύσεις τον εχθρό και τον εκδικητή"; Αυτοί οι εχθροί είστε εσείς, που προσέχετε τον νόμο και διαβάζετε τους προφήτες, αλλά εμένα, που κηρύσσομαι μέσα στον νόμο, με αθετείτε».

Από πού, λοιπόν, θα σας το αποδείξω; Από τα ίδια τα λόγια του Κυρίου: Διότι, όταν είδαν, λέει, οι αρχιερείς και οι γραμματείς τα παιδιά να κράζουν μέσα στον ναό και να λένε, «Ωσαννά στον υιό του Δαυίδ», αγανάκτησαν και είπαν στον Ιησού: «Ακούς τι λένε αυτοί;». Ο δε Ιησούς τους λέει: «Ναι· ποτέ δεν διαβάσατε ότι: Από το στόμα νηπίων και θηλαζόντων βρεφών κατήρτισες αίνο;».

Γιατί, λέει, ανασταίνει νεκρούς; Και γιατί θεραπεύει ασθενείς; Γιατί μιλάει καλά; Γιατί πράττει καλά; Γιατί διδάσκει καλά; Για όλα αυτά τα εγκλήματα σχεδιάζουν να τον θανατώσουν. Όταν βγαίνουν έξω τα μικρά παιδιά κρατώντας βαΐα, προαναγγέλλοντας με τα βαΐα τη νίκη του, και επευφημώντας τον λένε: «Ωσαννά εν τοις υψίστοις», εκείνοι σαν να σφάζονται από ακόντια, κεντρίζονται από τον φθόνο· διότι οι έπαινοι προς αυτούς που φθονούνται, είναι βέλη για εκείνους που φθονούν. Και πλησιάζουν τον Ιησού και του λένε: «Δεν ακούς τι λένε αυτοί;». Και δεν κατανοούσαν ότι εκπληρωνόταν προφητικά το γεγραμμένο: «Εκ στόματος νηπίων και θηλαζόντων κατήρτισες αίνον». Όταν η Ιεζάβελ έφτιαχνε τις πλαστές επιστολές εναντίον του Ναβουθέ, ευχαρίστως το ανέχεστε· όταν όμως ο Πιλάτος γράφει πάνω στην επιγραφή τα καλά γράμματα, αγανακτείτε και εμποδίζετε να γραφτούν. Διότι τι λένε; Μη γράφεις ότι είναι «Ο βασιλιάς των Ιουδαίων». Το «Μη γράφεις», αντί του να πουν «την αλήθεια», σημαίνει «Κανείς ας μην ωφεληθεί, κανείς ας μην γίνει άρτιος στην ευσέβεια». Πάντως, δεν αγανακτούσαν έτσι εναντίον όσων έγραφαν τα έργα των θεατρίνων, ούτε αν ακόμη και τώρα οι πολλοί ακούνε τα άσματα των δαιμόνων. Και για μεν εκείνα δεν θλίβονται, για τα θεϊκά όμως διδάγματα, επειδή καταγράφονται, υποφέρουν.

Διότι εκεί μεν παρουσιάστηκε κατά το ίδιο το Πάσχα, ενώ εδώ πολύ νωρίτερα. Και εκεί μεν οι Ιουδαίοι λένε: «Τι σημάδι μας δείχνεις;», εδώ όμως σιωπούν, μολονότι επιτιμήθηκαν, επειδή ήδη προκαλούσε τον θαυμασμό όλων. Αυτό δε αποτελεί μεγαλύτερη κατηγορία κατά των Ιουδαίων, το ότι δηλαδή, παρόλο που Εκείνος το έπραξε αυτό και μία και δύο φορές, αυτοί επέμεναν ακόμη στην καπηλεία και έλεγαν ότι ήταν αντίθεος, ενώ έπρεπε και από αυτό να μάθουν τον σεβασμό Του προς τον Πατέρα και τη δική Του δύναμη. Διότι και θαύματα επιτέλεσε, και έβλεπαν τα λόγια να συμφωνούν με τις πράξεις. Αλλά ούτε και έτσι πείθονταν, παρά αγανακτούσαν· και αυτά, ενώ άκουγαν τον προφήτη να βοά, και τα παιδιά να Τον δοξολογούν δυσανάλογα με την ηλικία τους. Γι' αυτό και ο Ίδιος προβάλλει απέναντί τους ως κατήγορο τον Ησαΐα, λέγοντας: «Ο οίκος μου θα ονομαστεί οίκος προσευχής». Και δεν αποδεικνύει την εξουσία Του μόνο με αυτό, αλλά και με τη θεραπεία ποικίλων ασθενειών. Διότι Τον πλησίασαν χωλοί και τυφλοί, και τους θεράπευσε· και επιδεικνύει τη δύναμή Του και την εξουσία Του. Εκείνοι όμως ούτε και έτσι πείθονταν, αλλά, παράλληλα με τα υπόλοιπα θαύματα, ακούγοντας και τα παιδιά να Τον ανυμνούν πνίγονταν από την οργή τους, και λένε: «Δεν ακούς τι λένε αυτοί;»

Και όμως, αυτό άρμοζε να τους το πει ο Χριστός: Δεν ακούτε τι λένε αυτοί; Διότι εκείνοι έψαλλαν σε Αυτόν ως Θεό. Τι κάνει λοιπόν Εκείνος; Επειδή έφερναν αντιρρήσεις στα ολοφάνερα, τους διορθώνει με πιο επιπληκτικό τρόπο, λέγοντας: Ποτέ δεν διαβάσατε: Εκ στόματος νηπίων και θηλαζόντων κατηρτίσω αίνον; Και ορθώς είπε: Εκ στόματος.

Και πρόσεξε την ακρίβεια του Προφήτη. Δεν είπε, «Για να τιμωρήσεις», αλλά, «Για να καταλύσεις»· πράγμα που ο άλλος το δηλώνει σαφέστερα, λέγοντας, «Για να παύσεις», δηλαδή, για να εξαλείψεις την αναισχυντία τους, όχι για να τους διδάξεις· διότι νοσούσαν αθεράπευτα. Βλέποντας, λοιπόν, ένα τέτοιο θαύμα, και μη έχοντας τίποτα να αντιτάξουν, στράφηκαν προς αυτόν λέγοντας: «Δεν ακούς τι λένε αυτοί;»

Ακούγοντας αυτά οι απιστότατοι και πονηρότατοι Φαρισαίοι, και αφού καταλήφθηκαν από αμηχανία εξαιτίας της αδυναμίας τους και αλλοιώθηκαν στην ψυχή, έλεγαν προς τον Κύριο: «Ακούς τι λένε αυτοί;», σαν να έλεγαν: «Δεν δυσανασχετείς που επευφημείσαι ως Θεός; Ακούς τι λένε αυτοί; Καταδέχεσαι να ακούς ότι είσαι βασιλιάς και Θεός και "ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου"; Τι άλλη μαρτυρία θέλεις εναντίον σου, εφόσον τα αποδέχεσαι αυτά; Ακούς τι λένε αυτοί;» Τι απαντά λοιπόν ο Ιησούς; «Ναι· ποτέ δεν διαβάσατε» στις Γραφές: «Από το στόμα νηπίων και θηλαζόντων κατήρτισες αίνο;» Τα αποδέχομαι αυτά, λέει, διότι εκπληρώνουν προφητικό λόγιο, και τα παιδιά σας γίνονται δάσκαλοί σας, και από αυτά ας μάθετε την αλήθεια, ω κωφοί και τυφλοί, λαέ απειθή και αντιλέγοντα. Καλά προκήρυξε για εσάς ο Ησαΐας, ότι «με τα αυτιά τους βαριά θα ακούσουν και τα μάτια τους θα τα κλείσουν».

Εκείνοι δε, ακούγοντας αυτά, όντας πονηρότατοι και απιστότατοι, και αφού κυριεύθηκαν από άφατη αμηχανία εξαιτίας της μεγάλης τους απορίας, και έχοντας την ψυχή τους σκοτισμένη από φθόνο σε βαθμό που δεν είναι δυνατόν να ειπωθεί, απευθύνθηκαν στον Κύριο με υπερβολική αναισχυντία: «Ακούς τι λένε αυτοί;» Ήταν σαν να έλεγαν δηλαδή ξεκάθαρα: Δεν δυσανασχετείς να δοξάζεσαι ως Θεός; Άραγε αποδέχεσαι να ακούς από αυτούς ότι είσαι βασιλιάς και Θεός, και μάλιστα πως έρχεσαι «στο όνομα του Κυρίου»; Ποια άλλη μαρτυρία εναντίον σου θέλεις, αν στα αλήθεια τα αποδέχεσαι αυτά; Διότι, «ακούς τι σου λένε αυτοί». Τι απάντησε λοιπόν ο Ιησούς; «Ναι· ποτέ δεν διαβάσατε» στις Γραφές: «Από το στόμα νηπίων και βρεφών που θηλάζουν ετοίμασες αίνο;» Επομένως, εγώ αποδέχομαι τα λόγια τους, διότι εκπληρώνουν την προφητική φωνή· ας γίνουν λοιπόν αυτοί δάσκαλοί σας και ας σας διδάξουν την αλήθεια, κουφοί και τυφλοί, λαέ απειθή και αντιδραστικέ, για τους οποίους ορθώς προφήτευσε ο προφήτης Ησαΐας, ότι «με τα αυτιά σας θα ακούσετε βαριά και τα μάτια σας θα τα κλείσετε με πολλή ανοησία».

Γι' αυτόν τον λόγο εκδιώκονται από τον άνω ναό, και από τον κάτω· διότι είναι ανάξιοι να ιερουργούν. Πρόσεχε δε και εσύ μήπως τυχόν τον ναό του Θεού, δηλαδή τη διάνοιά σου, τον κάνεις σπήλαιο ληστών, δηλαδή των δαιμόνων. Και θα γίνει σπήλαιο, εάν έχουμε λογισμούς φιλόυλους, που πωλούν και αγοράζουν και είναι φιλοχρήματοι, συγκεντρώνοντας μέχρι και τα κόλλυβα, δηλαδή τα ευτελή νομίσματα· και εάν πωλούμε και εμπορευόμαστε τα περιστέρια, δηλαδή, όποιο πνευματικό δόγμα και τέτοιου είδους λογισμό έχουμε μέσα μας, κάναμε τον εαυτό μας σπήλαιο ληστών. «Και τον πλησίασαν χωλοί και τυφλοί μέσα στο ιερό, και τους θεράπευσε.» Από το ότι θεραπεύει τους ασθενείς αποδεικνύει ότι είναι Θεός και ορθώς πράττει, εκδιώκοντας με εξουσία από τον οίκο του τους αναξίους· δηλώνεται δε και τούτο, ότι αφού εκδιώχθηκαν οι Ιουδαίοι, οι οποίοι ήταν προσκολλημένοι στον νόμο και στις θυσίες των ζώων, προσλήφθηκαν οι τυφλοί και χωλοί από τα έθνη, οι οποίοι θεραπεύτηκαν από αυτόν. «Όταν δε είδαν οι αρχιερείς και οι Γραμματείς τα θαυμάσια που έκανε, και τα παιδιά να κράζουν μέσα στο ιερό, και να λέγουν: Ωσαννά στον υιό του Δαβίδ, αγανάκτησαν, και του είπαν: Ακούς τι λέγουν αυτοί;»

Ο δε Ιησούς τους λέγει: «Ναι. Ποτέ δεν διαβάσατε ότι, από το στόμα νηπίων και θηλαζόντων κατήρτισες αίνο;». Οι Φαρισαίοι, βλέποντας τα παιδιά να προσφέρουν στον Χριστό τον ύμνο του Δαβίδ, τον οποίο ο προφήτης φαίνεται να απευθύνει στον Θεό, κατατρύχονται από τον φθόνο, και τον κατηγορούν επειδή ανέχεται να λέγονται για εκείνον τα του Θεού. Εκείνος όμως, μάλλον επιβεβαιώνοντάς το, λέγει: «Ναι».

Διότι τόσο πολύ απέχω, λέει, από το να αποστομώσω αυτούς που μου τα λένε αυτά, ώστε φέρνω ως μάρτυρα και τον προφήτη, και αποδεικνύω εσάς είτε αμαθείς είτε φθονερούς. Διότι δεν διαβάσατε το εξής: Από το στόμα νηπίων και βρεφών που θηλάζουν κατήρτισες αίνο; Το δε «κατήρτισες» σημαίνει αντί του «ανέδειξες άρτιο και τέλειο τον ύμνο, έστω κι αν εκείνοι φαίνονται ατελείς ως προς την ηλικία». Διότι δεν έλεγαν εκείνοι όσα έλεγαν, αλλά έχοντας παραχωρήσει μόνο το στόμα τους στο Πνεύμα, αποτελούσαν δικά του όργανα. Γι' αυτό, λοιπόν, λέει: