Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 21:32

Στις Πράξεις. Τους χρόνους λοιπόν της άγνοιας αφού τους παρέβλεψε ο Θεός, τώρα παραγγέλλει στους ανθρώπους να μετανοούν όλοι παντού, διότι όρισε ημέρα κατά την οποία θα κρίνει την οικουμένη με δικαιοσύνη. Στο Ευαγγέλιο. Ήλθε προς εσάς ο Ιωάννης στην οδό της δικαιοσύνης και δεν τον πιστέψατε. Οι δε τελώνες και οι πόρνες τον πίστεψαν.

Λοιπόν, η μεν τάξη των εθνικών, ενώ έλαβε εντολή μέσω των φυσικών νόμων να εργαστεί στον αμπελώνα, που ήταν η πολιτεία της θεοσέβειας, αρνήθηκε και αντιστάθηκε στην πατρική προσταγή, παραμένοντας όλο τον χρόνο στην ειδωλολατρία. Όμως στο τέλος έδειξε υπακοή. Το δε έθνος των Ιουδαίων, το οποίο ήταν το δεύτερο τέκνο, αφού κλήθηκε μετά την άρνηση του πρώτου στην ίδια εργασία μέσω του Μωυσή και των προφητών, στα λόγια μεν έδειξε προθυμία· διότι είπαν ότι: Όλα θα τα πράξουμε και θα υπακούσουμε, στα έργα όμως έκανε το εντελώς αντίθετο. Γι' αυτό ρωτά τους αρχιερείς ο Σωτήρας: Ποιος άραγε από τους δύο αυτούς έκανε το θέλημα του πατέρα; Και όταν εκείνοι ομολόγησαν ότι ήταν ο πρώτος, το ποιος ήταν αυτός ο πρώτος το διασαφηνίζει λέγοντας: Οι τελώνες και οι πόρνες και όλη η τάξη των απίστων εθνών προηγούνται από εσάς στην αγάπη του Θεού. Ποιους εννοεί εσάς, παρά τους αρχιερείς και τους πρεσβυτέρους, και όλο το έθνος τους, που ενώ στα λόγια υπόσχονταν να είναι θεοσεβείς, στα έργα έπρατταν αντίθετα προς την υπόσχεσή τους; Γι' αυτό, εκείνοι μεν από τα έθνη που μετεστράφησαν από την προηγούμενη φαυλότητα, και έδειξαν καρπούς άξιους της βασιλείας, θα την επιτύχουν. Εσείς όμως, που ισχυρίζεστε ότι είστε τέκνα του Θεού, θα αποκλειστείτε από τη βασιλεία· διότι εσείς μεν δεν τον πιστέψατε, οι δε τελώνες και οι πόρνες πίστεψαν.

Γι' αυτόν τον λόγο, προκειμένου να τους κάνει να καταδικάσουν οι ίδιοι τον εαυτό τους, φροντίζει να εκδοθεί η απόφαση από τους ίδιους· πράγμα το οποίο κάνει και στην επόμενη παραβολή, αυτήν του αμπελώνα. Και για να επιτευχθεί αυτό, εξετάζει το έγκλημα παρουσιάζοντάς το σε άλλο πρόσωπο. Επειδή δηλαδή δεν θέλησαν να ομολογήσουν ευθέως, τους οδηγεί πλέον μέσω της παραβολής στο συμπέρασμα που ήθελε. Όταν δε, χωρίς να κατανοούν το νόημα των λεγομένων, εξέδωσαν την απόφαση, τότε αποκαλύπτει πια το συγκαλυμμένο νόημα και λέγει: Ότι οι τελώνες και οι πόρνες προηγούνται από εσάς στη βασιλεία των ουρανών. Διότι ήλθε ο Ιωάννης προς εσάς ακολουθώντας την οδό της δικαιοσύνης, και δεν τον πιστέψατε· οι τελώνες όμως τον πίστεψαν· εσείς δε, αν και το είδατε, δεν μεταμεληθήκατε ύστερα, ώστε να τον πιστέψετε. Διότι, αν έλεγε απλώς, «Οι πόρνες προηγούνται από εσάς», ο λόγος θα τους φαινόταν βαρύς· τώρα όμως, που αποφαίνεται μετά τη δική τους απόφαση, φαίνεται να μην είναι επαχθής. Γι' αυτόν τον λόγο προσθέτει και την αιτία.

Ποια όμως ήταν αυτή; Ήλθε, λέγει, ο Ιωάννης προς εσάς, όχι προς εκείνους· και όχι μόνο αυτό, αλλά και «σε οδό δικαιοσύνης». Διότι ούτε αυτό έχετε να του προσάψετε, ότι δηλαδή ήταν κάποιος αμελής που δεν ωφελούσε σε τίποτα· αντίθετα, και ο βίος του ήταν ανεπίληπτος, και η φροντίδα του πολλή, και όμως δεν του δώσατε προσοχή. Και εκτός αυτού υπάρχει και άλλη κατηγορία, ότι δηλαδή οι τελώνες τον πρόσεξαν· και ύστερα από αυτό πάλι άλλη, ότι ούτε εσείς τον πιστέψατε μετά από εκείνους. Διότι έπρεπε μεν να είχατε πιστέψει πριν από αυτούς· το να μην το κάνετε όμως ούτε μετά από αυτούς, στερούνταν κάθε συγγνώμης· και αυτό αποτελεί ανείπωτο έπαινο για εκείνους, και κατηγορία για τούτους. Προς εσάς ήλθε, και δεν τον αποδεχθήκατε· δεν ήλθε προς εκείνους, και τον δέχθηκαν· και ούτε εκείνους δεν πήρατε ως δασκάλους σας. Πρόσεξε μέσα από πόσα αποδεικνύεται το εγκώμιο εκείνων, και η κατηγορία τούτων. Προς εσάς ήλθε, όχι προς εκείνους. Εσείς δεν πιστέψατε· αυτό δεν σκανδάλισε εκείνους. Αυτοί πίστεψαν· αυτό δεν ωφέλησε εσάς. Η λέξη δε «προπορεύονται», δεν αναφέρεται με την έννοια ότι τούτοι τους ακολουθούν, αλλά ότι έχουν την ελπίδα, εάν το θελήσουν. Διότι τίποτα δεν διεγείρει τόσο τους πιο νωθρούς όσο η ζηλοτυπία. Γι' αυτό πάντοτε λέγει: Οι πρώτοι έσχατοι, και οι έσχατοι πρώτοι.

Όλα αυτά τα ήλεγξε μέσω των λεγομένων του, και στη συνέχεια κατάφερε βαρύτερο το πλήγμα, λέγοντας: «Εσείς όμως, αν και γνωρίζατε, δεν μεταμεληθήκατε αργότερα, ώστε να τον πιστέψετε». Διότι είναι μεν κακό και το να μην επιλέξει κανείς το αγαθό εξ αρχής· αποτελεί όμως μεγαλύτερη κατηγορία το να μην μεταστραφεί ούτε καν στη συνέχεια.

Γι' αυτό και ο Σωτήρας μας, ελέγχοντας τη σκληροκαρδία και την απείθεια των Φαρισαίων, και δηλώνοντας ότι διέθεταν φρονήματα χειρότερα και πιο αδιόρθωτα από εκείνους που ζούσαν στην πορνεία και την τελωνεία, και ταυτόχρονα διδάσκοντας ποιοι ήταν αυτοί που επέστρεφαν από την αμαρτία και από ποια αμαρτήματα απαλλάσσονταν, λέει: «Ήρθε σε εσάς ο Ιωάννης σε οδό δικαιοσύνης, και δεν τον πιστέψατε, ενώ οι τελώνες και οι πόρνες τον πίστεψαν». Επομένως, ο Ιωάννης, μέσω του βαπτίσματος, εξασφάλιζε την κάθαρση σε όσους μετανοούσαν ειλικρινά για την τελωνεία, την πορνεία και τα παρόμοια, όμως δεν απάλλασσε από τα μιάσματα τους ληστές, ούτε τους τυμβωρύχους, ούτε τους άλλους που διέπρατταν ανείπωτα εγκλήματα, επειδή αυτοί δεν είχαν καν το θάρρος να προσέλθουν και να εξομολογηθούν το τόλμημά τους, καθώς η συνείδησή τους τους προλάβαινε, απειλώντας τους με την τιμωρία των νόμων και μην επιτρέποντάς τους να συγκαταλεχθούν με τους υπολοίπους.

Του λένε: «Ο πρώτος». Τους λέει ο Ιησούς: «Αλήθεια σας λέω ότι οι τελώνες και οι πόρνες προπορεύονται από εσάς στη βασιλεία του Θεού. Διότι ήρθε προς εσάς ο Ιωάννης σε οδό δικαιοσύνης και δεν τον πιστέψατε. Οι τελώνες, όμως, και οι πόρνες τον πίστεψαν. Εσείς, αντίθετα, αν και είδατε, δεν μεταμεληθήκατε ύστερα, ώστε να τον πιστέψετε». Εισάγει δύο τάξεις: τη μία εκείνων που εξ αρχής υπόσχονταν, όπως ήταν οι Ιουδαίοι, οι οποίοι έλεγαν: «Όλα όσα είπε ο Θεός θα τα πράξουμε και θα υπακούσουμε»· την άλλη εκείνων που απείθησαν, όπως οι πόρνες και οι τελώνες, αλλά βεβαίως και ο λαός που προερχόταν από τα έθνη, οι οποίοι, ενώ εξ αρχής δεν υπάκουσαν στο θέλημα του Θεού, ύστερα μετανόησαν και υπάκουσαν. Δες, λοιπόν, τη σοφία του Χριστού. Δεν τους είπε αμέσως από την αρχή ότι ανώτεροί σας είναι οι τελώνες και οι πόρνες, αλλά τους καθοδήγησε στο να ομολογήσουν ότι από τους δύο γιους υπάκουος είναι εκείνος που έκανε το θέλημα του πατέρα του. Έπειτα, αφού εκείνοι ομολόγησαν με αυτόν τον τρόπο, πρόσθεσε ότι ήρθε ο Ιωάννης σε οδό δικαιοσύνης, δηλαδή με άμεμπτο βίο· διότι δεν μπορείτε να ισχυριστείτε ότι ο βίος του ήταν επιλήψιμος, και όμως οι πόρνες υπάκουσαν, ενώ εσείς όχι. Γι' αυτό και προπορεύονται από εσάς, δηλαδή εισέρχονται πριν από εσάς στη βασιλεία. Επομένως, αγωνιστείτε και εσείς, ώστε, αφού πιστέψετε, να εισέλθετε έστω και μετά από εκείνες. Αν όμως δεν πιστέψετε, δεν πρόκειται να εισέλθετε καθόλου.