Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 21:33

Άλλη ιγ΄. «Κάποιος άνθρωπος φύτεψε αμπελώνα και τοποθέτησε γύρω του φράχτη.» Ο άνθρωπος είναι ο Θεός· ο αμπελώνας ο κόσμος· η ληνός το βάπτισμα· ο πύργος η πίστη· οι γεωργοί οι Ιουδαίοι· οι δούλοι οι προφήτες, οι απόστολοι και οι μάρτυρες. Και τους απέστειλε να κηρύξουν, και τους σκότωσαν· ομοίως και τον μονογενή Υιό και Λόγο του Θεού, και αφαιρέθηκε από αυτούς η βασιλεία, και δόθηκε στους Ρωμαίους, οι οποίοι αποδίδουν τους καρπούς της. Αυτοί δε οι κακοί καταστράφηκαν οικτρά εξαιτίας της απιστίας και της σκληροκαρδίας τους.

Διότι θυμάσαι βεβαίως την εικόνα του Κυρίου, ότι αποκαλεί τον εαυτό του άμπελο, και τον Πατέρα γεωργό, ενώ τον καθένα από εμάς που έχουμε εμφυτευθεί στην Εκκλησία μέσω της πίστεως μας ονόμασε κλήματα. Και μας προσκαλεί σε πολυκαρπία, για να μην καταδικαστούμε για αχρηστία και παραδοθούμε στο πυρ. Και δεν παύει να παρομοιάζει παντού τις ψυχές των ανθρώπων με τα αμπέλια. Διότι, «αμπελώνας δημιουργήθηκε για τον αγαπημένο», λέγει, «σε ύψωμα, σε τόπο εύφορο». Και, «Αμπελώνα φύτεψα και έθεσα ολόγυρα φραγμό». Προφανώς ονομάζει αμπελώνα τις ανθρώπινες ψυχές, στις οποίες έθεσε ως φραγμό την ασφάλεια των προσταγμάτων και την προστασία των αγγέλων. Διότι «άγγελος Κυρίου θα στρατοπεδεύσει γύρω από εκείνους που τον φοβούνται». Έπειτα, τοποθέτησε πλάι μας και σαν στηρίγματα (χάρακες), θέτοντας μέσα στην Εκκλησία πρώτον αποστόλους, δεύτερον προφήτες, τρίτον διδασκάλους. Και ανυψώνοντας τα φρονήματά μας με τα υποδείγματα των παλαιών και μακάριων ανδρών, δεν τα άφησε ριγμένα κατάχαμα και άξια να ποδοπατούνται. Επιθυμεί δε από εμάς να κρατιόμαστε από τους πλησίον μας περιπλεκόμενοι μαζί τους με την αγάπη, όπως το αμπέλι με τους έλικες, και να αναπαυόμαστε σε αυτούς, ώστε, έχοντας πάντοτε την ορμή προς τα άνω, σαν κλήματα που αναρριχώνται σε δέντρα να εξισώσουμε τους εαυτούς μας με τις κορυφές των υψηλοτάτων. Απαιτεί δε από εμάς να αποδεχόμαστε και το να μας σκάβουν.

Ματθ. 21, 33—41 Και «αμπελώνας» μεν είναι ο Ισραήλ, όπως λέει ο ψαλμωδός: «άμπελο από την Αίγυπτο μετέφερες», και ο Ησαΐας λέει: «αμπελώνας δημιουργήθηκε για τον αγαπημένο». Τον «φύτεψε» δε ο Θεός «και αναχώρησε» για μεγάλο χρονικό διάστημα, δηλαδή μακροθύμησε. Όμως φαίνεται ότι φρόντιζε το κτήμα και το είχε στον νου του· διότι δεν πέρασε καμία ενδιάμεση εποχή κατά την οποία να μην αποστέλλονται από τον Θεό προφήτες και δίκαιοι για να νουθετούν. Αυτοί όμως έγιναν απειθείς και, αφού ατίμασαν τους απεσταλμένους, τους έστειλαν πίσω κενούς, δηλαδή χωρίς να έχουν να πουν τίποτα καλό για αυτούς στον Θεό που τους έστειλε.

Διότι είναι γεγραμμένο ότι «οι διαλογισμοί των δικαίων είναι δίκαιες κρίσεις». Κατηγορεί, λοιπόν, τον αποκηρυγμένο Ισραήλ, διότι εξέφρασε γνώμη ασύμφωνη προς τον Θεό σχετικά με τον Χριστό. Διότι συσκέπτονταν συνεδριάζοντας, και μάλιστα έλεγαν: «Τι να κάνουμε, επειδή αυτός ο άνθρωπος κάνει πολλά σημεία; Αν τον αφήσουμε έτσι, θα έρθουν οι Ρωμαίοι και θα πάρουν και την πόλη και τη χώρα μας». Κάποιος άλλος δε από εκείνους που είχαν οριστεί άρχοντες λέει: «Εσείς δεν γνωρίζετε τίποτα, ότι συμφέρει να πεθάνει ένας άνθρωπος και να μην καταστραφεί όλο το έθνος». Αυτό ακριβώς το διδάσκει σαφέστερα ο Κύριος λέγοντας στις ευαγγελικές παραβολές, ότι «ο οικοδεσπότης που φύτεψε τον αμπελώνα έστειλε τους δούλους του για να παραλάβουν τους καρπούς, αλλά οι γεωργοί τους σκότωσαν». Και τα εγκλήματα της ασέβειάς τους δεν σταμάτησαν μέχρι εκεί· αλλά, όταν είδαν τον Υιό που είχε σταλεί από τον πατέρα μετά τους δούλους, είπαν, όπως αναφέρεται, μέσα τους: «Αυτός είναι ο κληρονόμος, ελάτε να τον σκοτώσουμε και να κρατήσουμε για τον εαυτό μας την κληρονομιά του». Επομένως, αποστάτες είναι οι εισηγητές τέτοιων σκληρών και ανόσιων σχεδίων, οι οποίοι προσθέτουν αμαρτία στην αμαρτία· διότι, όπως ανέφερα, σκότωσαν αγίους προφήτες και έπειτα, μετά από εκείνους, σκότωσαν και τον ίδιο τον κληρονόμο, δηλαδή τον Υιό.

Διότι ήταν κόπος για τον Λόγο να γίνει σαν εμάς, και να ανεχθεί την ανθρώπινη μικροπρέπεια. Αλλά η κρίση μου, λέει, εναπόκειται στον Πατέρα, για τους κόπους που έχω δαπανήσει υπέρ της δικής τους σωτηρίας. Γι' αυτόν τον λόγο και η κρίση έχει εκδοθεί από Αυτόν. Και ποια ήταν αυτή η κρίση; Εκδιώχθηκαν από την οικειότητα με Αυτόν, αποπέμφθηκαν από το να είναι λαός του Θεού, έγιναν αμέτοχοι της σωτηρίας που προέρχεται από Αυτόν, παρέμειναν άγευστοι της ελπίδας των αγίων, και αντί γι' αυτούς έχει προσκληθεί το πλήθος των εθνών. Και αντί για τους δικούς τους ποιμένες, άλλοι χειροτονήθηκαν δίκαιοι και θεοφιλείς, και επιμελητές ευσεβών έργων, ικανοί να καθοδηγούν τους λαούς, ως φωστήρες στον κόσμο που κατέχουν τον λόγο της ζωής, όπως λέει ο πάνσοφος Παύλος. Θέλεις να δεις την κρίση του Πατέρα, δηλαδή την απόφαση εναντίον τους; Άκουσε τον Σωτήρα που λέει στους δασκάλους των Ιουδαίων: «Υπήρχε κάποιος άνθρωπος οικοδεσπότης, ο οποίος φύτεψε αμπελώνα, τον περιέφραξε, έσκαψε σε αυτόν πατητήρι, έχτισε πύργο, τον νοίκιασε σε γεωργούς και αναχώρησε». Έπειτα λέει: «Έστειλε δούλους για να παραλάβουν τους καρπούς, και όλοι κινδύνευσαν. Επειδή όμως ύστερα απέστειλε τον υιό, όταν τον είδαν, λέει, είπαν μεταξύ τους: Αυτός είναι ο κληρονόμος, ελάτε να τον σκοτώσουμε και να κρατήσουμε για εμάς την κληρονομιά του. Και πράγματι τον σκότωσαν».

Απορία. Πώς ο Ματθαίος και ο Μάρκος αναφέρουν ότι ο οικοδεσπότης, που φύτεψε τον αμπελώνα, απέστειλε πολλούς δούλους, για να λάβουν τους καρπούς από τους γεωργούς, ενώ ο Λουκάς αναφέρει ότι έστελνε έναν κάθε φορά;

α΄. Πολλά υπαινίσσεται η παραβολή αυτή: την πρόνοια του Θεού, η οποία τους παρασχέθηκε άνωθεν· τον εξαρχής φονικό τους χαρακτήρα· το ότι δεν παραλείφθηκε τίποτε από όσα αφορούσαν τη φροντίδα τους· το ότι, αν και σφαγιάσθηκαν προφήτες, δεν τους αποστράφηκε, αλλά έστειλε και τον Υιό· το ότι ένας και ο αυτός είναι ο Θεός και της Καινής και της Παλαιάς Διαθήκης· το ότι ο θάνατός του επρόκειτο να επιτελέσει μεγάλα κατορθώματα· το ότι οι ίδιοι επρόκειτο να υποστούν την εσχάτη τιμωρία για τον σταυρό και το τόλμημά τους· την κλήση των εθνών, και την έκπτωση των Ιουδαίων. Γι' αυτόν τον λόγο τοποθετεί την παραβολή αυτή μετά την προηγούμενη, ώστε να καταδείξει και από αυτό το γεγονός ότι το έγκλημά τους είναι μεγαλύτερο και εντελώς ασυγχώρητο. Πώς και με ποιον τρόπο; Διότι, ενώ έτυχαν τόσης φροντίδας, αποδείχθηκαν κατώτεροι από τις πόρνες και τους τελώνες, και μάλιστα σε τόσο μεγάλο βαθμό. Παρατήρησε, όμως, και τη μεγάλη δική του πρόνοια, καθώς και τη δική τους απερίγραπτη ραθυμία. Διότι, ακόμη και εκείνα που αποτελούσαν έργο των γεωργών, τα έκανε ο ίδιος: το να βάλει τον φράχτη, το να φυτέψει τον αμπελώνα, και όλα τα υπόλοιπα· και τους άφησε ελάχιστο έργο, δηλαδή να φροντίζουν αυτά που ήδη υπήρχαν, και να διαφυλάξουν όσα τους δόθηκαν. Διότι τίποτε απολύτως δεν έλειπε, αλλά όλα ήταν ολοκληρωμένα· και ούτε έτσι ωφελήθηκαν, και μάλιστα ενώ απήλαυσαν τόσες δωρεές από αυτόν. Διότι, όταν βγήκαν από την Αίγυπτο, και νόμο τους έδωσε, και πόλη ανήγειρε, και ναό οικοδόμησε, και θυσιαστήριο κατασκεύασε.

Δες, λοιπόν, την άφατη πρόνοια. Φύτεψε αμπελώνα, τα ετοίμασε όλα και τα ολοκλήρωσε· όταν θανατώθηκαν οι υπηρέτες, απέστειλε άλλους δούλους· όταν σφαγιάστηκαν κι εκείνοι, έστειλε τον Υιό· και όταν θανατώθηκε και αυτός, τους καλεί στους γάμους· δεν θέλησαν να έλθουν. Έπειτα στέλνει άλλους δούλους· αυτοί όμως θανάτωσαν και τούτους.

Πολλοί δε και μέχρι σήμερα υπόσχονται μεν στον Θεό και Πατέρα ότι ίσως θα γίνουν μοναχοί ή ιερείς, αλλά μετά την υπόσχεση ραθυμούν. Άλλοι πάλι, δεν υποσχέθηκαν μεν μοναχική ή ιερατική ζωή, αλλά ζουν μοναχικά και ιερατικά· ώστε αυτοί είναι τέκνα υπάκουα, αυτοί που πράττουν έστω και αν δεν υποσχέθηκαν τίποτα. «Ακούστε άλλη παραβολή. Υπήρχε κάποιος άνθρωπος οικοδεσπότης, ο οποίος φύτεψε αμπελώνα, και έβαλε γύρω του φράχτη, και έσκαψε σε αυτόν πατητήρι.