Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 21:41

Ματθ. 21, 33—41 Και «αμπελώνας» μεν είναι ο Ισραήλ, όπως λέει ο ψαλμωδός: «άμπελο από την Αίγυπτο μετέφερες», και ο Ησαΐας λέει: «αμπελώνας δημιουργήθηκε για τον αγαπημένο». Τον «φύτεψε» δε ο Θεός «και αναχώρησε» για μεγάλο χρονικό διάστημα, δηλαδή μακροθύμησε. Όμως φαίνεται ότι φρόντιζε το κτήμα και το είχε στον νου του· διότι δεν πέρασε καμία ενδιάμεση εποχή κατά την οποία να μην αποστέλλονται από τον Θεό προφήτες και δίκαιοι για να νουθετούν. Αυτοί όμως έγιναν απειθείς και, αφού ατίμασαν τους απεσταλμένους, τους έστειλαν πίσω κενούς, δηλαδή χωρίς να έχουν να πουν τίποτα καλό για αυτούς στον Θεό που τους έστειλε.

Μτ 21, 41 Και ποιοι θα μπορούσαν να είναι αυτοί; Ο χορός των αγίων αποστόλων, οι ιερουργοί και διδάσκαλοι της Καινής Διαθήκης.

Διότι, στον βαθμό που έφτανε η δύναμη των σχεδίων τους, σκότωσαν τον Υιό, νομίζοντας ότι οι ίδιοι θα κατακρατήσουν την κληρονομιά του Κυρίου. Εκείνος όμως αναστήθηκε ως Θεός και εξολόθρευσε με οικτρό τρόπο τους κακούς, αυτούς τους άθλιους και αγνώμονες γεωργούς, ενώ ανέθεσε το κτήμα σε άλλους, δηλαδή, προφανώς, στους αγίους αποστόλους και ευαγγελιστές και στους διδασκάλους των αγίων Εκκλησιών.

Αφού τους ελέχθη αυτή η παραβολή, ο Κύριος μίλησε ξανά λέγοντας: «Όταν λοιπόν έλθει ο κύριος του αμπελώνα, τι θα κάνει σε εκείνους τους γεωργούς;» Και εκείνοι του απάντησαν: «Θα καταστρέψει τους κακούς με κακό τρόπο, και θα παραδώσει τον αμπελώνα σε άλλους, οι οποίοι θα του αποδώσουν τους καρπούς στην εποχή τους». Και ως προς αυτά λέει ο Χριστός: «Γι' αυτό σας λέω, θα αφαιρεθεί από εσάς η βασιλεία των ουρανών, και θα δοθεί σε άλλο έθνος που θα παράγει τους καρπούς της». Πράγμα το οποίο και ολοκληρώθηκε. Διότι τοποθετήθηκαν άλλοι φροντιστές των αμπελώνων και σοφοί γεωργοί, δηλαδή οι θεσπέσιοι μαθητές. Στην εποχή αυτών τα σύννεφα έριξαν σε εμάς βροχές, αν και είχαν διαταχθεί να μην ποτίζουν πλέον τον ιουδαϊκό αμπελώνα. Σε αυτούς, ο Χριστός δεν τρύγησε πλέον αγκάθια, αλλά σταφύλια. Διότι έχουμε διδαχθεί να λέμε ότι «Ο Κύριος θα δώσει αγαθότητα, και η γη μας θα δώσει τον καρπό της». Θα μπορούσε δε κάποιος να πει, και με διαφορετικό τρόπο, ότι ο πόνος του Υιού έγινε φανερός στα μάτια του Πατέρα, και προέκυψε ορθή κρίση.

Κάτι τέτοιο έκανε πολλές φορές και ο Χριστός, η άρρητη σοφία, και μάλιστα στην περίπτωση των αμπελουργών. Διότι, αφού ρώτησε: «Τι θα κάνει σε εκείνους τους γεωργούς;» Έπειτα, όταν εκείνοι είπαν: «Κακούς κακώς θα τους εξολοθρεύσει, και θα αναθέσει τον αμπελώνα σε άλλους γεωργούς», ο ίδιος επικύρωσε τη δική τους απόφαση. Διότι, αν και είχε τη δύναμη να αποφανθεί ο ίδιος, τους ανάγκασε μέσω της ερώτησης να εκφέρουν εκείνοι την ετυμηγορία, και έτσι την επιβεβαίωσε ο ίδιος.

Γι' αυτό λοιπόν πρόσθεσε: «Και από τον εαυτό μου δεν λέω τίποτα». Διότι θα γνωρίσετε και τα δύο, και τη δική μου ισχύ και την ομόνοια προς τον Πατέρα. Επειδή το «από τον εαυτό μου δεν λέω τίποτα» δηλώνει το απαράλλακτο της ουσίας, και το ότι δεν εκφέρει τίποτα εκτός από τα νοήματα του Πατέρα. Διότι, όταν εκπέσετε από τη λατρεία, όταν δεν σας επιτραπεί πλέον ούτε να τον λατρεύετε όπως πριν, τότε θα κατανοήσετε ότι αυτά τα κάνει για να υπερασπιστεί εμένα, και ότι οργίζεται εξαιτίας εκείνων που δεν με άκουσαν· σαν να έλεγε: «Εάν ήμουν βέβαια κάποιος αντίθεος και αλλότριος, δεν θα είχε κινήσει τόση οργή εναντίον σας». Αυτό λέει και ο Ησαΐας: «Θα παραδώσει τους πονηρούς αντί για την ταφή του»· και ο Δαβίδ: «Τότε θα τους μιλήσει μέσα στην οργή του»· και ο ίδιος: «Ιδού, ο οίκος σας αφήνεται έρημος». Και οι παραβολές το ίδιο δηλώνουν, όταν λέει: «Τι θα κάνει σε εκείνους τους γεωργούς ο κύριος εκείνου του αμπελώνα; Ως κακούς θα τους εξολοθρεύσει οικτρά». Βλέπεις ότι παντού εκφράζεται κατ' αυτόν τον τρόπο, εξαιτίας του ότι δεν τον είχαν πιστέψει ακόμη;

Μέσω αυτών υπαινίχθηκε και τη δική του ανάσταση. Ο μεν προφήτης Ησαΐας αναφέρει ότι κατηγορεί τον αμπελώνα· εδώ όμως καταγγέλλει και τους άρχοντες του λαού. Και εκεί μεν λέει: «Τι έπρεπε να κάνω στον αμπελώνα μου, και δεν το έκανα;»· και αλλού πάλι: «Τι σφάλμα βρήκαν οι πατέρες σας σε εμένα;»· και πάλι: «Λαέ μου, τι σου έκανα; Ή σε τι σε πίκρανα;», καταδεικνύοντας την αχάριστη διάθεσή τους και ότι, ενώ απολάμβαναν τα πάντα, ανταπέδιδαν τα αντίθετα. Εδώ όμως το παρουσιάζει με μεγαλύτερη έμφαση. Διότι δεν αποφαίνεται ο ίδιος λέγοντας: «Τι έπρεπε να κάνω, και δεν το έκανα;», αλλά εισάγει τους ίδιους να βγάζουν την απόφαση, αναγνωρίζοντας ότι τίποτα δεν παρέλειψε, και να καταδικάζουν τους εαυτούς τους. Διότι, όταν πουν ότι «Κακούς κακώς θα τους εξολοθρεύσει, και θα παραδώσει τον αμπελώνα σε άλλους γεωργούς», δεν λένε τίποτε άλλο παρά αυτό, εκφέροντας την καταδικαστική απόφαση με απόλυτη βεβαιότητα. Αυτό ακριβώς τους ονειδίζει και ο Στέφανος, πράγμα που τους ενοχλούσε βαθύτατα, το ότι δηλαδή, ενώ απολάμβαναν πάντοτε πολλή πρόνοια, ανταπέδιδαν στον ευεργέτη τα αντίθετα. Αυτό άλλωστε αποτελούσε και τη μεγαλύτερη απόδειξη πως για την τιμωρία που τους επιβάλλεται δεν ευθύνεται αυτός που τους τιμωρεί, αλλά υπαίτιοι είναι εκείνοι που τιμωρούνται. Αυτό ακριβώς καταδεικνύεται και εδώ μέσα από την παραβολή, μέσα από την προφητεία.

Πώς λοιπόν δεν γίνατε καλύτεροι; Και τι να αναφέρω τις τιμωρίες των πατέρων σας, και όσα εκείνοι έπαθαν; Εσύ ο ίδιος που καταδίκασες τους πατέρες, πώς πράττεις χειρότερα; Διότι και εσείς οι ίδιοι αποφανθήκατε ότι «ως κακούς, με κακό τρόπο θα τους εξολοθρεύσει». Ποια δικαιολογία λοιπόν θα έχετε πια, όταν μετά από τέτοια καταδικαστική απόφαση τολμάτε τέτοια πράγματα; Αλλά ποιος είναι αυτός ο Ζαχαρίας; Άλλοι μεν λένε ότι είναι ο πατέρας του Ιωάννη· άλλοι ο προφήτης· άλλοι δε κάποιος άλλος ιερέας με δύο ονόματα, τον οποίο η Γραφή ονομάζει και Ιωδαέ. Εσύ όμως πρόσεξε τούτο, ότι το τόλμημα ήταν διπλό. Διότι δεν σκότωναν μόνο αγίους, αλλά τους σκότωναν και μέσα σε άγιο τόπο. Λέγοντας δε αυτά, δεν φόβιζε μόνο εκείνους, αλλά παρηγορούσε και τους μαθητές, δείχνοντας ότι και οι δίκαιοι πριν από αυτούς τα ίδια έπαθαν. Τους δε άλλους τους φόβιζε, προλέγοντας ότι όπως εκείνοι τιμωρήθηκαν, έτσι και τούτοι θα υποστούν τα έσχατα. Γι' αυτό τον λόγο τους ονομάζει και προφήτες και σοφούς και γραμματείς, αφαιρώντας τους έτσι, και πάλι, κάθε περιθώριο δικαιολογίας.

εʹ. Υποδηλώνοντας αυτά μέσα από τις παραβολές, δεν τους έπειθε. Διότι έκλεισαν τα μάτια τους για να μη βλέπουν, και με τα αυτιά τους άκουσαν βαριά. Γι' αυτό δεν έλαμψε σε αυτούς το φως του Ευαγγελίου. Ω της παράλογης πώρωσης των ανιέρων ιερέων! Οι ίδιοι καταδίκαζαν τους εαυτούς τους, μη γνωρίζοντας τι λένε. Διότι οι ίδιοι εξέδωσαν καταδικαστική απόφαση εναντίον του εαυτού τους. Επειδή, όταν ρωτήθηκαν τι θα κάνει σε εκείνους τους γεωργούς, ακούσια απάντησαν την αλήθεια: Κακούς κακώς θα τους εξολοθρεύσει.

Είναι πραγματικά δίκαιο να πάσχει ο κακός, ο οποίος κατέστη τέτοιος εξ ιδίας προαιρέσεως. Τον δε αμπελώνα θα τον παραδώσει σε άλλους γεωργούς, οι οποίοι θα αποδώσουν τον καρπό στον καιρό του. Ως ιερείς και κατέχοντες το αξίωμα της ιερωσύνης, προφητεύουν, αν και αγνοούν την αλήθεια.

Διότι έπρεπε, λέει, έστω κι αν σκότωσαν τους δούλους, τουλάχιστον να σεβαστούν το αξίωμα του Υιού. Οι γεωργοί όμως, βλέποντάς τον, είπαν: «Αυτός είναι ο κληρονόμος, ελάτε να τον σκοτώσουμε.» Διότι και οι Ιουδαίοι που έλεγαν ότι Αυτός είναι ο Χριστός, εκείνοι τον σταύρωσαν. Και τον έβγαλαν έξω από τον αμπελώνα, διότι ο Κύριος θανατώθηκε έξω από την πόλη. Αλλά και επειδή λέγαμε ότι ο αμπελώνας είναι ο λαός, έξω από τον αμπελώνα, δηλαδή έξω από τη θέληση του άδολου λαού, τον σκότωσαν οι Φαρισαίοι, οι πονηροί γεωργοί. «Όταν λοιπόν έλθει ο Κύριος του αμπελώνα, τι θα κάνει στους γεωργούς εκείνους;» Του λένε:

«Κακούς κακώς θα τους καταστρέψει, και τον αμπελώνα θα τον παραχωρήσει σε άλλους γεωργούς, οι οποίοι θα του αποδώσουν τους καρπούς στον καιρό τους.» Όταν έλθει· πότε; Άραγε κατά τη Δευτέρα Παρουσία; Φαίνεται μεν ότι και αυτό εννοείται, όμως είναι καλύτερο να κατανοηθεί ως εξής:

Κύριος του αμπελώνα είναι ο Θεός και Πατέρας, ο οποίος απέστειλε τον Υιό του, ο οποίος και φονεύθηκε από αυτούς. Όταν λοιπόν αυτός έλθει, δηλαδή όταν επιβλέψει την ανομία που διέπραξαν οι Ιουδαίοι, τότε αυτούς τους κακούς θα τους εξολοθρεύσει με κακό τρόπο, αποστέλλοντας τα ρωμαϊκά στρατεύματα. Και τον αμπελώνα του, δηλαδή τον λαό, θα τον παραδώσει σε άλλους γεωργούς, δηλαδή στους αποστόλους και στους διδασκάλους. Να εννοήσεις όμως ως αμπελώνα και τις θείες Γραφές, στις οποίες φράκτης μεν είναι το γράμμα, σκαμμένος ληνός δε είναι το βάθος του πνεύματος, και πύργος η θεολογία, η οποία είναι εξυψωμένη και υψηλοτάτη. Αυτές λοιπόν τις Γραφές τις κατείχαν μεν πρωτύτερα κακοί γεωργοί, οι Φαρισαίοι, όμως ο Θεός τις παρέδωσε σε εμάς, οι οποίοι τις καλλιεργούμε σωστά.