Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 21:43

Έτσι και τους μάγους, επειδή είχαν τα ίδια φρονήματα με τους Δαμασκηνούς και τους Σαμαρείτες, τους ονόμασε Δαμασκηνούς και Σαμαρείτες. Ο Ζακχαίος είπε: Γιατί, αν πράγματι επρόκειτο να έλθει ο Χριστός για τον οποίο μιλάς, δεν έλεγαν φανερά οι προφήτες ότι πρόκειται να γίνουν αυτά, αλλά μου φέρνεις σκόρπιες μαρτυρίες, πότε αυτού του προφήτη, πότε κάποιου άλλου, και πότε κάποιου τρίτου; Μήπως δεν μπορούσε ένας από αυτούς να πει ξεκάθαρα ότι η Σοφία του Θεού πρόκειται να σαρκωθεί, να πάθει αυτό και να κάνει εκείνο; Αθανάσιος: Αφού τόσοι πολλοί μίλησαν και δεν πειστήκατε, πώς θα πειθόσασταν αν μιλούσε μόνο ένας; Ο Ζακχαίος είπε: Και γιατί δεν τα είπαν όλοι φανερά, ώστε να μη σκανδαλιστεί κανείς; Αθανάσιος: Και πώς θα ήταν πλέον μυστήριο αυτό που κηρυσσόταν, αν κηρυσσόταν φανερά; Άλλωστε, γνώριζε ο Θεός ότι είστε έθνος πονηρό και λαός γεμάτος αμαρτίες· γι' αυτό τα είπε αυτά μέσω παραβολών. Ώστε, όταν ακούγατε ότι πρόκειται να γεννηθεί ο Χριστός και ότι τα έθνη πρόκειται να γίνουν κληρονομιά του Θεού, να μην κάψετε τα βιβλία, για να μη σωθούν τα έθνη διαβάζοντάς τα. Διότι γι' αυτό ακριβώς τον σταυρώσατε, επειδή έλεγε: «θα αφαιρεθεί από εσάς ο αμπελώνας και θα δοθεί σε έθνος που παράγει τους καρπούς του». Πώς δεν θα καίγατε και τα βιβλία, εσείς που και τον Δεσπότη σταυρώσατε και εκείνους που κήρυξαν λιθοβολήσατε;

Απαντώντας σε αυτούς, λέμε ότι πρέπει να προσέξουμε με ιδιαίτερη προσοχή ότι, όταν ο άγγελος είπε: «Και θα του δώσει ο Κύριος τον θρόνο του Δαβίδ», δεν επισήμανε ότι τον δίνει για να τον στηρίξει ή να τον εδραιώσει· αλλά λέγει απολύτως: «και θα δώσει». Από αυτό, λοιπόν, πρέπει να επιλύσουμε την απορία με βάση τα όσα έχουν πραγματοποιηθεί στην πράξη: ότι δηλαδή το «θα δώσει» έχει λεχθεί προκειμένου να μεταφερθεί αυτός ο θρόνος, όπως ακριβώς και ο ίδιος ο Χριστός έλεγε προς τους Ιουδαίους ερμηνεύοντάς το: «Γι' αυτό θα αφαιρεθεί από εσάς η βασιλεία, και θα δοθεί σε έθνος που παράγει τους καρπούς της». Επομένως, αφού ο Χριστός έλαβε τον θρόνο του Δαβίδ, τον μετέφερε και τον έδωσε στους αγίους βασιλείς των Χριστιανών, στρέφοντάς τους ενάντια στον οίκο του Ιακώβ· και αφού τον παρέδωσε σε ονειδισμό και σε διαρπαγή, βασιλεύει ανάμεσα στους Χριστιανούς εις τους αιώνας, και η βασιλεία του δεν θα έχει τέλος· διότι ούτε πρόκειται να παραχωρηθεί σε άλλο λαό, σύμφωνα με τα οράματα του προφήτη Δανιήλ· αλλά ανακηρύσσουν ότι ο Χριστός είναι βασιλιάς, και ότι αυτός παραμένει διαρκής μέχρι τη δεύτερη παρουσία του, κατά την οποία, όταν έλθει, παραμένει βασιλιάς στους αιώνες, και η βασιλεία του δεν θα έχει τέλος.

Και ο Κύριος θα τους εκμυκτηρίσει. Διότι θα τους εξουθενώσει, λέει, και θα τους μισήσει και θα τους αποστραφεί. [Θα τους καταγελάσει, αντί του, θα τους μισήσει και θα τους αποστραφεί. Αλλά Εκείνος που είναι ανώτερος από αυτούς που τον επιβουλεύονται, λέει, θα τους καταγελάσει, δηλαδή θα αναδείξει την επιβουλή τους γελοία, ως ανθρώπων που επιχειρούν ανόητα πράγματα. Διότι «μυκτηρισμός» είναι η πνοή που εξέρχεται από τη μύτη με σκοπό την εξουθένωση όσων κομπάζουν αλαζονικά. Και το ότι αυτά έχουν ειπωθεί με σύνθεση προθέσεων καθιστά τον χλευασμό πιο έντονο. Και δεν θα συμβεί μόνο αυτό, λέει, αλλά θα δοκιμάσουν και την οργή.] Τότε θα τους μιλήσει μέσα στην οργή του. Τότε, πότε; Όταν έλεγαν: «Ας διαρρήξουμε τους δεσμούς τους»; Και ποια είναι αυτά που ειπώθηκαν από αυτόν με οργή; Είναι το: «Αλίμονο σε εσάς, γραμματείς και Φαρισαίοι»· και το: «Θα αφαιρεθεί από εσάς η βασιλεία»· και το: «Αλίμονο και σε εσάς, νομικοί». [Διότι ρωμαϊκός στρατός τους εξανδραπόδισε.

Του Αθανασίου. «Τότε». Πότε; Ή άραγε όταν έλεγαν: «Ας διαρρήξουμε τους δεσμούς τους»; Ποια δε είναι τα λόγια που ειπώθηκαν από Αυτόν με οργή; «Ουαί σε εσάς, Γραμματείς και Φαρισαίοι, διότι θα αφαιρεθεί από εσάς η βασιλεία του Θεού». Και στους νομικούς, το «ουαί». Ή το «Τότε», αναφέρεται στον καιρό της κρίσεως, όταν θα δουν αυτόν που εξεκέντησαν. Διότι τότε θα τους ταράξει λέγοντας: «Πορευθείτε απ' εμού οι καταραμένοι». Γεύθηκαν δε τη θεία οργή και όταν η ρωμαϊκή στρατιά επιτέθηκε εναντίον τους, πυρπόλησε την πόλη, λεηλάτησε τον ναό και παρέδωσε τους περισσότερους από αυτούς στον θάνατο.

Διότι είναι γραμμένο: «Τρομάξτε, λυπηθείτε, εσείς που νιώθετε ασφάλεια, γδυθείτε, γίνετε γυμνές, περιζωστείτε τις οσφύες σας, και χτυπήστε τα στήθη σας θρηνώντας για τον επιθυμητό αγρό και για το γέννημα της αμπέλου. Στη γη του λαού μου θα φυτρώσουν αγκάθια και χόρτα, και από κάθε οικία θα αφαιρεθεί η χαρά.» Χλεύαζαν τον Κύριο, ως Υιό του Θεού, και δεν έβλεπαν ότι απέβαλαν την υιοθεσία, όπως ο ίδιος διαμαρτύρεται λέγοντας: «Υιούς γέννησα και μεγάλωσα, αλλά αυτοί με αθέτησαν»· και, «Ιδού, αφήνεται σε εσάς ο οίκος σας». Τον πότιζαν όξος και χολή, αλλά και τούτο αποδείχθηκε ως τεράστια τύφλωση εις βάρος τους. Διότι ο μεν Θεός μετέφερε την άμπελο από την Αίγυπτο, την φύτεψε, και περίμενε να λάβει από αυτούς τον καρπό, σταφύλι και οίνο· οι άφρονες όμως, αντί για οίνο τού προσέφεραν όξος, και αντί για σταφύλι χολή, φανερώνοντας το γνώρισμα της κακίας τους, που ομοιάζει με των Σοδομιτών· διότι και το δικό τους σταφύλι είναι χολή, σύμφωνα με όσα είναι γεγραμμένα στο Δευτερονόμιο. Γι' αυτόν τον λόγο, ο Κύριος και Σωτήρας μας, γνωρίζοντας ότι τέτοιος επρόκειτο να είναι ο καρπός τους, τους προείπε την παραβολή του αμπελώνα, και ότι θα αφαιρεθεί από εσάς η βασιλεία των ουρανών, και θα δοθεί σε έθνος που θα αποδίδει τους καρπούς της.

Άλλη ιγ΄. «Κάποιος άνθρωπος φύτεψε αμπελώνα και τοποθέτησε γύρω του φράχτη.» Ο άνθρωπος είναι ο Θεός· ο αμπελώνας ο κόσμος· η ληνός το βάπτισμα· ο πύργος η πίστη· οι γεωργοί οι Ιουδαίοι· οι δούλοι οι προφήτες, οι απόστολοι και οι μάρτυρες. Και τους απέστειλε να κηρύξουν, και τους σκότωσαν· ομοίως και τον μονογενή Υιό και Λόγο του Θεού, και αφαιρέθηκε από αυτούς η βασιλεία, και δόθηκε στους Ρωμαίους, οι οποίοι αποδίδουν τους καρπούς της. Αυτοί δε οι κακοί καταστράφηκαν οικτρά εξαιτίας της απιστίας και της σκληροκαρδίας τους.

Πάλι, η βασιλεία του Θεού έχει ονομαστεί αμπελώνας, όπως το παρουσίασε ο Κύριος διά της παραβολής των γεωργών, οι οποίοι ανέλαβαν μεν τον αμπελώνα, αλλά δεν απέδιδαν τους καρπούς. Διότι θα αφαιρεθεί, λέγει, από εσάς η βασιλεία των ουρανών, και θα δοθεί σε έθνος που θα αποδίδει τους καρπούς της. Σαν να έλεγε: τα θεία λόγια θα αφαιρεθούν από εσάς, ο Νόμος και οι Προφήτες, διότι δεν πολιτεύεσθε σύμφωνα με το θέλημά τους· και τα νοήματα θα δοθούν σε έθνος το οποίο, διά της πολιτείας του, θα παράγει τους καρπούς του. Όπως, λοιπόν, εδώ η άμπελος είναι ο λόγος της αλήθειας, έτσι και η άμπελος της Αιγύπτου είναι ο ψευδής λόγος που κυριαρχεί στη ζωή των Αιγυπτίων, ο οποίος τους έχει παραδοθεί προς καλλιέργεια από τον κοσμοκράτορα του σκότους τούτου.

Και θα αφαιρεθεί η ευφροσύνη και η αγαλλίαση από τους αμπελώνες· και δεν θα ευφρανθούν, και δεν θα πατήσουν οίνο στα υπολήνια· διότι έπαυσε. Αφαιρέθηκε λοιπόν η ευφροσύνη και η αγαλλίαση από τους αμπελώνες. Αφαιρέθηκε από τον Ισραήλ η βασιλεία του Θεού, και δόθηκε σε έθνος που παράγει τους καρπούς της. Μπορεί όμως η φράση να κατανοηθεί και κατά τη σωματική της έννοια, ότι δηλαδή αφαιρείται κάθε ευφροσύνη εκείνων στους οποίους αποκόπτονται απότομα οι ελπίδες για τη συγκομιδή των καλλιεργειών. — Ή, επειδή ονομάσαμε άμπελο τον ψευδή λόγο, μπορεί να κατανοηθεί ότι η ευφροσύνη που γεννιέται στους εξαπατημένους από κάθε ψευδώνυμη γνώση, σαν από άμπελο που καλλιεργεί την ψευδαίσθηση της ευφροσύνης και όχι την αλήθεια, αφαιρείται, ώστε να μην υπάρχουν πλέον οι εξαπατώμενοι.

Ματθ. 21, 42-43 Ως «λίθον» εδώ εννοεί τον Χριστό, ενώ «γωνία» είναι η συνάφεια και η οικείωση αυτών των δύο λαών, δηλαδή εκείνου που διασώθηκε από τον Ισραήλ και εκείνου που προέρχεται από τα έθνη. «Γι' αυτό θα αφαιρεθεί από εσάς η βασιλεία των ουρανών», δηλαδή η γνώση της σωτηρίας, η οδός προς κάθε τι το αξιέπαινο και η κοινωνία με το Πνεύμα, μέσω των οποίων αποκτά κανείς «τη βασιλεία των ουρανών».

Αφού τους ελέχθη αυτή η παραβολή, ο Κύριος μίλησε ξανά λέγοντας: «Όταν λοιπόν έλθει ο κύριος του αμπελώνα, τι θα κάνει σε εκείνους τους γεωργούς;» Και εκείνοι του απάντησαν: «Θα καταστρέψει τους κακούς με κακό τρόπο, και θα παραδώσει τον αμπελώνα σε άλλους, οι οποίοι θα του αποδώσουν τους καρπούς στην εποχή τους». Και ως προς αυτά λέει ο Χριστός: «Γι' αυτό σας λέω, θα αφαιρεθεί από εσάς η βασιλεία των ουρανών, και θα δοθεί σε άλλο έθνος που θα παράγει τους καρπούς της». Πράγμα το οποίο και ολοκληρώθηκε. Διότι τοποθετήθηκαν άλλοι φροντιστές των αμπελώνων και σοφοί γεωργοί, δηλαδή οι θεσπέσιοι μαθητές. Στην εποχή αυτών τα σύννεφα έριξαν σε εμάς βροχές, αν και είχαν διαταχθεί να μην ποτίζουν πλέον τον ιουδαϊκό αμπελώνα. Σε αυτούς, ο Χριστός δεν τρύγησε πλέον αγκάθια, αλλά σταφύλια. Διότι έχουμε διδαχθεί να λέμε ότι «Ο Κύριος θα δώσει αγαθότητα, και η γη μας θα δώσει τον καρπό της». Θα μπορούσε δε κάποιος να πει, και με διαφορετικό τρόπο, ότι ο πόνος του Υιού έγινε φανερός στα μάτια του Πατέρα, και προέκυψε ορθή κρίση.

Είπε κάτι παρόμοιο και κάπου αλλού πάλι ο προφήτης Ησαΐας, ή μάλλον μέσω του προφήτη ο Θεός προς τη μητέρα των Ιουδαίων, εννοώ δηλαδή την Ιερουσαλήμ: «Και θα απλώσω το χέρι μου πάνω σου, και θα σε καθαρίσω διά πυρός, και θα καταστρέψω τους απειθείς, και θα απομακρύνω όλους τους ανόμους από εσένα, και θα ταπεινώσω όλους τους υπερήφανους, και θα εγκαταστήσω τους κριτές σου όπως πρωτύτερα και τους συμβούλους σου όπως εξαρχής, και έπειτα από αυτά θα ονομαστείς πόλη δικαιοσύνης, πιστή μητρόπολη, η Σιών.» Αλλά και ο ίδιος ο Σωτήρας επέπληττε τους καθοδηγητές των Ιουδαίων λέγοντας: «Αλήθεια, αλήθεια σας λέω, θα αφαιρεθεί από εσάς η βασιλεία των ουρανών, και θα δοθεί σε άλλο έθνος, το οποίο θα αποδίδει τους καρπούς της.»

Διότι τον κόπο όσων αρπάζουν λάφυρα από αδικία τον δίνω σε άλλους. Επειδή όσοι πλουτίζουν άδικα και, όπως λέει ο προφήτης, συσσωρεύουν για τον εαυτό τους ασέβεια και ταλαιπωρία, τα παραδίδουν σε άλλους. Είπε λοιπόν ο Σολομών ότι «Πλούτος που συγκεντρώνεται άδικα θα αποβληθεί, και άγγελος θα τον σύρει έξω από το σπίτι του.» Και πάλι: «Εκείνος που συγκεντρώνει τον πλούτο του με τόκο και πλεονασμούς, θα τον αφήσει σε αυτόν που ελεεί τους φτωχούς, και βεβαίως όχι σε αγαθούς και φιλεύσπλαχνους άνδρες, αλλά μάλλον σε άσωτους.» Διότι με ευφημισμό είπε ότι τέτοιοι άνθρωποι ελεούν τους φτωχούς. Επειδή σε αυτούς που ζουν με ασωτία προσκολλώνται πάρα πολλοί, και κατασπαταλούν μαζί τους τα όσα συγκεντρώθηκαν άδικα με πολλούς ιδρώτες. Ψάλλει δε και ο θεσπέσιος Δαβίδ για αυτούς, και λέει: «Αλλά μάταια ταράζεται· θησαυρίζει, και δεν γνωρίζει για ποιον τα συγκεντρώνει·» Και με άλλον τρόπο ο κόπος, δηλαδή η φροντίδα των Γραμματέων και των Φαρισαίων, δόθηκε σε άλλους, καθώς είναι φανερό ότι «Θα αφαιρεθεί από εσάς η βασιλεία του Θεού, και θα δοθεί σε έθνος που αποδίδει τους καρπούς της.» Επομένως, εκείνοι μεν εκδιώχθηκαν, λέγει, ενώ με εμάς, που κληθήκαμε από τα έθνη για ιερατική διακονία, θα συνάψω αιώνια διαθήκη, υποδεικνύοντας έτσι το ευαγγελικό κήρυγμα, δηλαδή την ατελεύτητη ελπίδα. «

Διότι δεν ήθελαν να ακούσουν τη φωνή του Ησαΐα που λέει: «Αυτόν τον Κύριο αγιάστε, και αυτός θα είναι ο φόβος σας, και δεν θα τον συναντήσετε ως λίθο προσκόμματος, ούτε ως πέτρα πτώματος». Ο Χριστός, λοιπόν, είναι λίθος προσκόμματος για τους άπιστους εθνικούς, πέτρα σκανδάλου για τους Ιουδαίους, για εμάς όμως τους πιστούς είναι ο θεμέλιος λίθος, που συγκρατεί όλη την κρηπίδα της Εκκλησίας· και πέτρα λόγω του στερεού και αμετάπτωτου της ομολογίας, πάνω στην οποία συντρίβονται οι τρικυμίες των αιρέσεων και διαλύονται σε αφρό. Ο Ματθαίος, βέβαια, αφού ανέφερε και το υπόλοιπο της προφητείας, δηλαδή το «Παρά Κυρίου έγινε αυτή» και τα εξής, και στη συνέχεια αφού είπε: «Γι' αυτό σας λέω, θα αφαιρεθεί από εσάς η βασιλεία του Θεού, και θα δοθεί σε έθνος που θα παράγει τους καρπούς της», τότε πρόσθεσε: «Και όποιος πέσει πάνω σε αυτόν τον λίθο θα συνθλιβεί», και τα εξής.

Τα μεν λοιπόν σχετικά με την ένωση του μονογενούς Υιού του Θεού, με τον υιό του ανθρώπου που προσέλαβε, έχουν δηλωθεί περίπου με αυτόν τον τρόπο· ενώ τα σχετικά με τον βίο που έζησε συναναστρεφόμενος τους ανθρώπους, τα περιγράφει στη συνέχεια λέγοντας: 〈δεν θα κρίνει σύμφωνα με τη δόξα (τα φαινόμενα) ούτε θα ελέγξει σύμφωνα με τα λόγια (τις φήμες), αλλά θα κρίνει τον ταπεινό με δικαιοσύνη και θα ελέγξει τους ταπεινούς της γης〉. Τα οποία βεβαίως ερμήνευσε σαφέστερα ο Σύμμαχος λέγοντας: 〈και δεν θα κρίνει με βάση όσα βλέπουν τα μάτια του ούτε θα ελέγξει με βάση όσα ακούν τα αυτιά του, αλλά θα κρίνει τους πένητες με δικαιοσύνη και θα ελέγξει με ευθύτητα τους φτωχούς της γης〉. ⌜Θα μπορούσες δε να βρεις στα Ευαγγέλια πώς ο Σωτήρας και Κύριός μας δεν 〈έκρινε σύμφωνα με τη δόξα〉. ‹Μην κάνοντας λοιπόν διακρίσεις σε πρόσωπα›, 〈ήλεγχε〉 με πολλή παρρησία άλλοτε τους γραμματείς και τους φαρισαίους, και άλλοτε τους αρχιερείς μέσα στον ναό, στους οποίους και έλεγε: «θα αφαιρεθεί από εσάς η βασιλεία του Θεού και θα δοθεί σε έθνος που θα παράγει τους καρπούς της». Αλλά 〈ούτε και ήλεγχε σύμφωνα με τα λόγια·〉 διότι αυτοί τον πλησίαζαν λέγοντας: «Διδάσκαλε, γνωρίζουμε ότι είσαι αληθινός και διδάσκεις την οδό του Θεού με αλήθεια, και δεν σε μέλει για κανέναν, διότι δεν κοιτάζεις το πρόσωπο των ανθρώπων».

Επειδή λοιπόν οι εχθροί συμπολίτες του αρνήθηκαν τη βασιλεία του, εύλογα έλεγε προς αυτούς: Θα αφαιρεθεί από εσάς η βασιλεία του Θεού, και θα δοθεί σε έθνος που παράγει τους καρπούς της. Ποιο δε ήταν το έθνος που ήταν άξιο της βασιλείας, το φανέρωνε εκείνος που είπε: Ζήτησε από εμένα, και θα σου δώσω τα έθνη ως κληρονομιά σου. Ως εχθρούς συμπολίτες του δε, δεν εννοούσε άλλους από το έθνος των Ιουδαίων, οι οποίοι, αν και αξιώθηκαν πρώτοι τη χάρη του Σωτήρα, τον αντάμειψαν με τα αντίθετα. Γι' αυτό έλεγε προφητικά γι' αυτούς: Μου ανταπέδωσαν κακά· αντί να με αγαπούν, με συκοφαντούσαν, και με πολέμησαν αναίτια, και μίλησαν εναντίον μου με δόλια γλώσσα, και με περικύκλωσαν με λόγια μίσους· με τα βλάσφημα λόγια που συνήθιζαν να εκτοξεύουν εναντίον του, καταρώμενοι αυτόν, και λέγοντας σχεδόν με τα ίδια τους τα έργα: Δεν θέλουμε να βασιλεύσει αυτός σε εμάς. Γι' αυτό λοιπόν, όχι μόνο θα στερηθούν τη βασιλεία, αλλά και θα υποστούν τα επίχειρα της ασέβειάς τους. Τους ονόμαζε δε συμπολίτες μέσω της παραβολής, επειδή ακριβώς προέρχονταν από την ίδια συγγένεια με αυτόν· διότι και ο ίδιος προερχόταν από τους ίδιους προπάτορες ως προς την ένσαρκη γέννησή του, και επειδή ακολουθούσε, όμοια με αυτούς, τη νόμιμη πολιτεία. Αυτά, λοιπόν, θα μπορούσαν να είναι ενδεικτικά της πρώτης του έλευσης.

Αυτά δε σαφώς, μετά την παρουσία του Χριστού, εκπληρώθηκαν στην πράξη, σύμφωνα τόσο με την ανά χείρας προφητεία, όσο και με τη φωνή του ίδιου του Σωτήρος ημών που λέει ότι θα αφαιρεθεί η βασιλεία του Θεού και θα δοθεί σε έθνος το οποίο θα παράγει τους καρπούς της.

Αλλά ο Ιωάννης, ομολογώντας την αλήθεια, δεν αρνήθηκε ότι ήταν προφήτης, διότι ήταν, αλλά ότι ήταν ο ίδιος ο προφήτης που είχε φανερωθεί από τον Μωυσή· και δίδασκε ότι είχε αποσταλεί πριν από εκείνον τον προφήτη. Και επειδή ακριβώς ο λόγος προφήτευε ότι ο προφήτης θα αναδειχθεί για αυτούς τους ίδιους τους εκ περιτομής, ευλόγως ο Σωτήρας και Κύριός μας, εφόσον ήταν ο ίδιος εκείνος που είχε προκηρυχθεί, λέει: «Δεν ήλθα παρά μόνο για τα απολωλότα πρόβατα του οίκου Ισραήλ». Στους αποστόλους του δε παρήγγειλε λέγοντας: «Σε οδό εθνών να μην υπάγετε, και σε πόλη Σαμαρειτών να μην εισέλθετε, αλλά πορεύεσθε μάλλον προς τα απολωλότα πρόβατα του οίκου Ισραήλ», διδάσκοντας σαφώς ότι πρωτίστως σε αυτούς είχε αποσταλεί, σύμφωνα με την προφητεία. Επειδή όμως δεν δέχθηκαν τη χάρη, τους ελέγχει, λέγοντας σε άλλο σημείο: «Διότι ήλθα, και δεν υπήρχε άνθρωπος; Κάλεσα, και δεν υπήρχε αυτός που να υπακούει;». Και λέει προς αυτούς: «Θα αφαιρεθεί από εσάς η βασιλεία του Θεού και θα δοθεί σε έθνος που θα αποδώσει τους καρπούς της». Και στους μαθητές του, μετά την απόρριψη από εκείνους, προστάζει: «Πορευθέντες μαθητεύσατε πάντα τα έθνη στο όνομά μου».

Ενώ όμως ο ισραηλιτικός λαός, από φθόνο και ζηλοτυπία, όρμησε να τον φονεύσει, αυτός γίνεται δεκτός με εύνοια από τους αλλοφύλους και ιδρύει ανάμεσά τους μια πόλη, εννοώ την Εκκλησία, στην οποία εδραιώνει τη βασιλεία του εκείνος που είπε σε όσους είχαν ταχθεί υπό τον νόμο ότι: «Θα αφαιρεθεί από εσάς η βασιλεία και θα δοθεί σε έθνος που θα παράγει τους καρπούς της». Σε αυτήν την πόλη υπάρχει βέβαια και κάτι από την ισραηλιτική καταγωγή, σύμφωνα με την προφητική αναφώνηση που λέει: «Στις εκκλησίες να ευλογείτε τον Κύριο τον Θεό, εσείς που προέρχεστε από τις πηγές του Ισραήλ». Διότι εκείνοι που έκαναν την αρχή του λόγου της πίστεως, οι κήρυκες της αληθείας, οι θεμελιωτές της Εκκλησίας, εννοώ οι μαθητές και οι απόστολοι, προέρχονταν από τις πηγές του Ισραήλ. «Άρχοντες του Ιούδα», λέει, «ηγέτες τους, άρχοντες του Ζαβουλών, άρχοντες του Νεφθαλείμ». Μέσω ορισμένων σημείων και συμβόλων η προφητεία προσημαίνει τα χαρακτηριστικά της καταγωγής των μαθητών, ανάμεσα στους οποίους είναι και ο νεότερος Βενιαμίν, ο οποίος διδάχθηκε τα μυστήρια εν εκστάσει, και προέρχεται από το σπέρμα του Αβραάμ και τη φυλή του Βενιαμίν, δηλαδή ο θείος απόστολος Παύλος.

Και ο Δαβίδ, «Θα αναγγείλουν τη δικαιοσύνη του σε λαό που πρόκειται να γεννηθεί, τον οποίο δημιούργησε ο Κύριος». Και το γεγονός ότι ο Δαβίδ λέει, «Ο Θεός εγκαθιστά τους μονοτρόπους σε οίκο», σημαίνει το ασύμμικτο όσων βρίσκονται υπό τον νόμο σε σχέση με τα Έθνη. Ο Ησαΐας, «Θα γεμίσει όλη η γη από τη γνώση του Κυρίου, όπως το πολύ νερό κατακαλύπτει τη θάλασσα». Ο Δαβίδ, «Θα θυμηθούν και θα επιστρέψουν προς τον Κύριο όλα τα πέρατα της γης, και θα προσκυνήσουν ενώπιόν του όλες οι πατριές των εθνών, διότι του Κυρίου είναι η βασιλεία, και αυτός δεσπόζει επί των εθνών». Είναι δε καλό και το να ρωτήσουμε τους Ιουδαίους, ποιος επικρατεί άραγε τώρα, μήπως ο Μωσαϊκός νόμος, του οποίου τώρα γίνεται παράβαση, και όχι τήρηση, επειδή δεν υπάρχει ούτε ο ναός, ούτε ο τόπος, ούτε προφήτης που να προαναγγέλλει κάτι από τα μελλοντικά, ούτε η κιβωτός, στην οποία βρίσκονταν οι πλάκες και ο Δεκάλογος, εκεί όπου έπρεπε να εκπληρώνονται οι τρεις εορτές, και πουθενά αλλού. Και, «Ότι θα αφαιρεθεί από τους Ιουδαίους η βασιλεία του Θεού, και θα δοθεί σε έθνος που θα παράγει τους καρπούς της». Αυτό θα ήταν το έθνος των Χριστιανών, το οποίο επιδεικνύει τους προσήκοντες καρπούς της κατά Θεόν πολιτείας. Ο Δαβίδ, «Εξομολόγηση και μεγαλοπρέπεια είναι το έργο του, και η δικαιοσύνη του μένει στον αιώνα του αιώνος».

Άκουσε δε και τον Χριστό να λέει: «Εκείνους που δεν θέλησαν να βασιλεύσω επάνω τους, φέρτε τους εδώ και κατασφάξτε τους», διότι αυτός είναι ο βασιλεύς των αιώνων. Άκουσε τον πάλι να λέει προς την Ιερουσαλήμ: «Πόσες φορές θέλησα να συγκεντρώσω τα τέκνα σου και δεν θελήσατε· ιδού, ο οίκος σας αφήνεται έρημος». Και πάλι: «Θα αφαιρεθεί από εσάς η βασιλεία <του Θεού> και θα δοθεί σε έθνος που θα αποδίδει τους καρπούς της». Ώστε δεν είναι δυνατόν να χωρίζεται ο Υιός από τη δόξα του Πατρός. Ότι δε θα έλθει με αυτόν τον τρόπο, όπως προείπαμε, εννοώ με το σώμα και πάνω στη νεφέλη —πράγμα το οποίο αποτελεί το βασιλικό σχήμα, αναφέρομαι στη νεφέλη, καθώς αυτή υποδείκνυε τον βασιλέα των άνω στρατιών— το ότι «έτσι θα έλθει» είναι σαφές από τη μαρτυρία των αγγέλων. Όπως λέει: «Αυτός ο Ιησούς, ο οποίος αναλήφθηκε από εμάς στον ουρανό, έτσι ακριβώς θα έλθει», είναι προφανές ότι θα έλθει μαζί με τη σάρκα του και μέσα σε νεφέλη.

Ιδού, αφήνεται σε εσάς ο οίκος σας έρημος. Και πάλι, θα αφαιρεθεί από εσάς η βασιλεία και θα δοθεί σε έθνος που θα αποδίδει τους καρπούς της· και πάλι, όποιος πέσει πάνω σε τούτον τον λίθο, θα συντριβεί· και πάνω σε όποιον πέσει, θα τον κατασυντρίψει.

Και για το ότι τα έθνη απέδωσαν καρπό δικαιοσύνης, λέει ο Σωτήρας: «Θα αφαιρεθεί η βασιλεία του Θεού από τον προηγούμενο λαό, και θα δοθεί σε έθνος που παράγει τον καρπό της». Και τους ευλόγησε, και πληθύνθηκαν πάρα πολύ· και τα κτήνη τους δεν τα ελάττωσε.

Παρομοίως και ο Ισραήλ, όπως έχει προαναφερθεί, ενώ προσέκρουε και αμάρτανε πολύ, σκοτώνοντας τους προφήτες του Θεού και κάνοντας πολλά άλλα κακά, ο Θεός μακροθυμούσε, τηρώντας σιγή και περιμένοντάς τους να μετανοήσουν. Στο τέλος, όμως, προσέκρουσαν σε τέτοιο βαθμό, ώστε συντρίφτηκαν και δεν σηκώθηκαν πλέον· διότι άπλωσαν τα χέρια τους στο δεσποτικό αξίωμα. Γι' αυτό, αφού εγκαταλείφθηκαν ολοκληρωτικά, αποβλήθηκαν, και αφαιρέθηκε από αυτούς η προφητεία, η ιερατεία και η λατρεία και δόθηκε στα έθνη που πίστεψαν, όπως λέει ο Κύριος: «θα αφαιρεθεί από εσάς η βασιλεία και θα δοθεί σε έθνος που θα παράγει τους καρπούς της». Διότι μέχρι τότε τους ανεχόταν και ο Θεός μακροθυμούσε και δεν απομακρυνόταν, επειδή τους σπλαχνιζόταν. Όταν όμως συμπλήρωσαν το μέτρο των αμαρτιών και το υπερέβησαν κατά πολύ, απλώνοντας τα χέρια τους στο δεσποτικό αξίωμα, εγκαταλείφθηκαν οριστικά από τον Θεό.

Επομένως, απογύμνωσε τη συναγωγή τους από κάθε διακόσμηση, καλλωπισμό και δόξα (δηλαδή από την προφητεία, την ιεροσύνη, τον ναό, τους βασιλείς) και εξαιτίας της αναισθησίας της την εγκατέλειψε στην αρχαία της ακαθαρσία και ατιμία, αφαιρώντας της όσα δώρα, χαρίσματα και ευεργεσίες της είχε δώσει, εξαιτίας της μεγάλης της άγνοιας και της ροπής της προς το χειρότερο. Και επειδή κρίθηκε ανάξια εκείνου του στολισμού και των δωρεών, της αφαιρέθηκε «η βασιλεία», όπως λέει ο Κύριος, και δόθηκε σε «έθνος που αποδίδει τους καρπούς της». Να εννοείς δε αυτά ότι ισχύουν και για την ψυχή, η οποία αξιώνεται ταχύτερα την επουράνια δωρεά και επιτυγχάνει τη χάρη του Πνεύματος άνετα και εύκολα, προτού καν επιδείξει αρετή, κόπους και αγώνες.

Παρομοίως, καθώς έχει προειπωθεί, ενώ ο Ισραήλ προσέκρουε και αμάρτανε πολύ και σκότωνε τους προφήτες του Θεού και έκανε πολλά κακά, ο Θεός μακροθυμούσε και έμενε ήσυχος, περιμένοντάς τους σε μετάνοια. Στο τέλος όμως, έφταιξαν σε τέτοιο βαθμό, ώστε συντρίφτηκαν και δεν μπόρεσαν πλέον να σηκωθούν. Διότι άπλωσαν τα χέρια τους στο δεσποτικό αξίωμα. Γι' αυτό, αφού καταβλήθηκαν ολοκληρωτικά, απορρίφθηκαν και αφαιρέθηκε από αυτούς η προφητεία, η ιεροσύνη και η λατρεία και δόθηκε στα έθνη που πίστεψαν, όπως λέει ο Κύριος: «Θα αφαιρεθεί από εσάς η βασιλεία του Θεού και θα δοθεί σε έθνος που θα παραγάγει τους καρπούς της». Διότι μέχρι τότε ο Θεός τους ανεχόταν, μακροθυμούσε και δεν τους εγκατέλειπε, σπλαγχνιζόμενος και περιμένοντας την επιστροφή τους. Αυτοί όμως συμπλήρωσαν το μέτρο των αμαρτιών και το ξεπέρασαν κατά πολύ, γι' αυτό και τελικά εγκαταλείφθηκαν από τον Θεό.

Διότι εκείνοι σκότωσαν και τον Κύριο έξω από τον αμπελώνα, δηλαδή έξω από εκείνα που έλεγαν οι Γραφές. «Τους λέει ο Ιησούς: Ποτέ δεν διαβάσατε στις Γραφές; Ο λίθος που αποδοκίμασαν οι οικοδόμοι, αυτός έγινε κεφαλή γωνίας· από τον Κύριο έγινε αυτό, και είναι θαυμαστό στα μάτια μας; Γι' αυτό σας λέω ότι θα αφαιρεθεί από εσάς η βασιλεία του Θεού, και θα δοθεί σε έθνος που θα παράγει τους καρπούς της. Και όποιος πέσει πάνω σε αυτόν τον λίθο, θα συντριβεί· και πάνω σε όποιον πέσει, θα τον κάνει σκόνη». Λίθο ονομάζει τον εαυτό του· και οικοδόμους, τους δασκάλους των Ιουδαίων, οι οποίοι τον αποδοκίμασαν μεν ως άχρηστο, λέγοντας: «Εσύ είσαι Σαμαρείτης, και έχεις δαιμόνιο». Αυτός όμως, αφού αναστήθηκε από τους νεκρούς, τοποθετήθηκε ως κεφαλή γωνίας, δηλαδή έγινε κεφαλή της Εκκλησίας, ενώνοντας τους Ιουδαίους και τους εθνικούς σε μία πίστη. Διότι, όπως ακριβώς ο λίθος που σχηματίζει τη γωνία στην οικοδομή, συνέχει τον έναν και τον άλλον τοίχο, έτσι και ο Χριστός συνέδεσε τους πάντες σε μία πίστη. Και η γωνία αυτή είναι θαυμαστή, και έγινε από τον Κύριο. Διότι η Εκκλησία που μας συνέχει και μας ενοποιεί στην πίστη, προήλθε από τον Κύριο, και είναι άξια μεγάλου θαυμασμού, επειδή οικοδομήθηκε καλά. Και είναι κατά άλλον τρόπο θαυμαστή, διότι ο λόγος του Χριστού επιβεβαιώθηκε και ενισχύθηκε με τα θαύματα· ώστε η σύσταση της Εκκλησίας είναι θαυμαστή.