Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 22:11

Και εξάλλου διδασκόμασταν το ακριβές της έρευνάς μας μέσα στο Ευαγγέλιο. Διότι εισήλθε ο βασιλιάς, λέει, για να δει τους ανακειμένους και βρήκε αυτόν που νόμιζε ότι περνά απαρατήρητος. Είπε ο βασιλιάς. Υπέστη τις συνέπειες μόλις άκουσε· διότι αυτό που του ελέχθη ήταν αυστηρό.

Διότι σε όλους εμάς προσφέρεται η χάρη μέσω της πίστεως. Αλλά εκείνοι μεν που προσθέτουν στην πίστη τους το λαμπρό και άμεμπτο της αγαθοεργίας, και περιβάλλονται τη λαμπρότητα των αρετών σαν ένδυμα, θα συνδειπνήσουν με τον Νυμφίο και θα συμμετάσχουν στην αγία και νοητή εορτή. Εκείνοι όμως που δεν προσέθεσαν τίποτα στην πίστη, αλλά παρέμειναν στους ρύπους της φαυλότητας, και φέρουν δυσέκπλυτη την κηλίδα από τα παλαιά τους αμαρτήματα, αυτοί οπωσδήποτε και με κάθε τρόπο θα αποβληθούν από τους ιερούς γάμους. Και θα θρηνήσουν για τη δική τους αμέλεια, διότι εισήλθαν, χωρίς να έχουν ένδυμα γάμου.

Κάποτε, στα Ευαγγέλια, κάποιος παρεισέφρησε στον γάμο· και φορώντας ανάξιο ένδυμα εισήλθε, κάθισε στο τραπέζι και έφαγε· διότι ο νυμφίος το επέτρεψε. Έπρεπε όμως αυτός, βλέποντας τη λευκή ενδυμασία όλων, να φορέσει και ο ίδιος τέτοιο ένδυμα. Συμμετείχε μεν εξίσου στα φαγητά, όμως παρουσίαζε ανισότητα ως προς την εμφάνιση και την προαίρεση. Αλλά ο νυμφίος, αν και γενναιόδωρος, δεν στερούνταν κρίσεως· και καθώς περιφερόταν και παρατηρούσε τον καθένα από τους συνδαιτυμόνες [διότι τον ενδιέφερε όχι το πώς θα φάνε, αλλά το πώς θα έχουν ευπρεπή παρουσία], βλέποντας κάποιον παράταιρο, που δεν διέθετε ένδυμα γάμου, του είπε: «Φίλε, πώς εισήλθες εδώ; Με ποια εμφάνιση; Με ποια συνείδηση; Έστω ότι ο θυρωρός δεν σε εμπόδισε, εξαιτίας της γενναιοδωρίας εκείνου που προσφέρει το δείπνο· έστω ότι είχες άγνοια για το με ποια εμφάνιση πρέπει να εισέλθει κανείς στο συμπόσιο· εισήλθες, είδες τις εμφανίσεις των συνδαιτυμόνων να αστράφτουν· δεν έπρεπε να διδαχθείς έστω και από τα φαινόμενα; Δεν έπρεπε να εξέλθεις εγκαίρως, ώστε να εισέλθεις και πάλι εγκαίρως;»

Παγιδευμένος ο δυστυχής σε τόσα και τόσο μεγάλα κακά, προτίθεμαι, ω Δέσποινα, να προσέλθω σε τέτοια υπερφυή και θειότατα μυστήρια, στα οποία επιθυμούν να εγκύψουν ακόμη και οι Άγγελοι, και φοβάμαι μήπως ως ανάξιος, όπως εκείνος που δεν φορούσε ένδυμα γάμου, δεθώ χειροπόδαρα και ριχτώ στο σκοτάδι, καταδικαζόμενος στη σκοτεινή κατοικία που μου αρμόζει, αντί για τον φωτισμό και την κοινωνία της θείας χάριτος. Αλλά τι να κάνω; Αν μεν μετέχω αναξίως σε τέτοια φρικωδέστατα μυστήρια, περιμένω ότι θα υποστώ τέτοιες και χειρότερες τιμωρίες· αν πάλι παραμένω αμέτοχος σε αυτά, προβάλλοντας συνεχώς την αναξιότητά μου, πέφτω κατά κάποιον τρόπο στο βάθος των κακών από περιφρόνηση, και έτσι γίνομαι ένοχος για τις ίδιες ή και μεγαλύτερες κολάσεις.

Δεν αναλογίζεστε ότι κανείς δεν εισέρχεται εκεί γυμνός; Εάν όμως κάποιος τολμήσει να εισέλθει χωρίς να έχει ένδυμα γάμου, γνωρίζετε τι παθαίνει ένας τέτοιος άνθρωπος· διότι, με προσταγή του Βασιλιά, του δένουν τα πόδια και τα χέρια και ρίχνεται στο εξώτερο σκοτάδι, όπου υπάρχει ο κλαυθμός και ο τριγμός των οδόντων.

«Κάποιος άνθρωπος έκανε μεγάλο δείπνο και κάλεσε πολλούς». Αυτή η παραβολή είναι διαφορετική από εκείνη στο κατά Ματθαίον. Διότι εκεί υπάρχει βασιλιάς, και οι γάμοι του υιού του βασιλιά, και πολλοί προσκαλούντες, και οι καλεσμένοι δεν πήγαν, αλλά μάλιστα ύβρισαν και σκότωσαν τους δούλους, και στράτευμα που κινήθηκε εναντίον εκείνων που σκότωσαν τους δούλους, και εκείνος που εκδιώχθηκε από τον γάμο εξαιτίας του ρυπαρού ενδύματος. Εδώ όμως εισάγεται ένας απλός άνθρωπος, και απλώς ένα δείπνο, και μόνο ένας αποστέλλεται για την πρόσκληση, και οι καλεσμένοι απλώς αρνούνται την πρόσκληση, προφασιζόμενοι ασχολίες. Το δε κυριότερο είναι ότι εκείνη μεν είχε λεχθεί στο ιερό προς τους αρχιερείς και τους πρεσβυτέρους του λαού, ενώ αυτή στη Γαλιλαία, στην οικία κάποιου άρχοντα Φαρισαίου. Διότι κάποιος από τους συνδαιτυμόνες, αφού άκουσε το: «Μακάριος θα είσαι, διότι δεν έχουν να σου ανταποδώσουν· διότι θα σου ανταποδοθεί στην ανάσταση των δικαίων»· επειδή η ανάσταση και η βασιλεία του Θεού νοούνται ως ένα και το αυτό. Προς εκείνον, λοιπόν, που είπε: «Μακάριος όποιος φάει άρτο στη βασιλεία του Θεού», το ποιος θα μπορούσε να είναι αυτός ο μακάριος το παρουσιάζει ο Σωτήρας μέσω της παραβολής λέγοντας: «Κάποιος άνθρωπος έκανε μεγάλο δείπνο»· ονομάζοντας πάλι σε αυτά τον εαυτό Του άνθρωπο.

ΟΖ΄. Τόσο μεγάλο και τέτοιας λογής είναι λοιπόν για εμάς το ποθούμενο και επιδιωκόμενο· και τέτοιος πρέπει να είναι ο νυμφαγωγός και προμνηστήρας των ψυχών. Εγώ όμως κατέχομαι από δέος, μήπως ριχτώ έξω από τον νυμφώνα με δεμένα τα χέρια και τα πόδια, ως μη έχοντας φορέσει το ένδυμα του γάμου, αλλά έχοντας με θράσος παρεισφρήσει ανάμεσα σε αυτούς που παρακάθονται στο δείπνο. Και τούτο αν και προσκλήθηκα από τη νεότητά μου, για να πω κάτι από εκείνα που οι πολλοί αγνοούν, και αφιερώθηκα σε Αυτόν από τη μήτρα της μητέρας μου, και προσφέρθηκα ως δώρο κατόπιν μητρικής υπόσχεσης, και μετά από αυτά επιβεβαιώθηκα μέσα από κινδύνους· και ο πόθος αυξήθηκε, και ο λογισμός συμπορεύτηκε, και τα πάντα πρόσφερα και έδωσα σε Εκείνον που με έλαβε ως κλήρο και με έσωσε: περιουσία, λαμπρότητα, ευεξία, αυτούς τους ίδιους τους λόγους (την παιδεία), από τους οποίους ένα μόνο όφελος απόλαυσα, το ότι μπόρεσα να τους περιφρονήσω και να έχω κάτι έναντι του οποίου προτίμησα τον Χριστό. Και έγιναν γλυκά σε εμένα τα λόγια του Θεού σαν κηρήθρες μελιού· και επικαλέστηκα τη σύνεση, και στη σοφία έδωσα τη φωνή μου. Καθώς και όλα τα υπόλοιπα, όπως το να μετριάσω τον θυμό, να χαλιναγωγήσω τη γλώσσα, να σωφρονίσω το βλέμμα, να παιδαγωγήσω την κοιλιά, και να καταπατήσω τη δόξα που παραμένει εδώ κάτω. Μιλώ ως παράφρων, αλλά εντούτοις θα ειπωθεί: ως προς αυτά τουλάχιστον, ίσως δεν στάθηκα κατώτερος από τους πολλούς.

Ούτε ανάμεσα στους συνδαιτυμόνες που φέρουν γαμήλια όψη να βρεθώ με ρυπαρά ενδύματα και, δεμένος χειροπόδαρα, να εκδιωχθώ μακριά από τον νυμφώνα, τον γάμο και τους φίλους. Και όταν η δεκάδα των αγνών παρθένων, αγρυπνώντας με αναμμένες δάδες και ακοίμητα φώτα, περιμένει τον ποθεινό Νυμφίο, τον Θεό και Βασιλέα, ώστε να προϋπαντήσουν λαμπρές Αυτόν που έρχεται με λαμπρότητα, μη με κατατάξεις ανάμεσα στις κενόμυαλες και άφρονες, οι οποίες ήδη αγωνιούν επειδή πρόκειται να φανεί ο Χριστός. Ούτε, βλέποντας με τα μάτια μου το αδύναμο φως των δαδών, να επιθυμήσω πολύ αργά το ρευστό έλαιο για το φως της ζωής. Ούτε να με αποκλείσουν οι κλειστές θύρες των γάμων, εκεί όπου ο Λόγος, ενωνόμενος με τις καθαρές καρδιές μέσω των μεγάλων δεσμών του θείου πόθου, χορηγεί θάρρος και δόξα.

Αυτό ακριβώς είναι που λέει σε άλλο σημείο ο Κύριος, ότι, «όταν εισήλθε ο βασιλιάς για να δει τους παρακαθήμενους, είδε εκεί έναν άνθρωπο που δεν φορούσε ένδυμα γάμου, και του είπε: φίλε, πώς εισήλθες εδώ χωρίς να έχεις ένδυμα γάμου; Και εκείνος έμεινε άφωνος».

Και πώς αναγνώρισαν οι Απόστολοι αυτούς που δεν είχαν δει ποτέ πριν, αν όχι με την αποκαλυπτική δύναμη εκείνου του φωτός; Αλλά, για να μην καταπονούμε τη σκέψη σας για πολύ, τα υπόλοιπα από τα ευαγγελικά λόγια θα τα φυλάξουμε για την ώρα της πανίερης και θείας ιερουργίας. Πιστεύοντας δε, όπως διδαχθήκαμε από αυτούς που φωτίστηκαν από τον Χριστό, καθώς αυτοί είναι οι μόνοι που γνωρίζουν με ακρίβεια (διότι 'τα μυστήριά μου ανήκουν σε μένα και στους δικούς μου', λέει ο Θεός μέσω του προφήτη)· πιστεύοντας λοιπόν ορθά, όπως διδαχθήκαμε, και κατανοώντας το μυστήριο της μεταμορφώσεως του Κυρίου, ας πορευθούμε προς τη λάμψη εκείνου του φωτός. Και αφού αγαπήσουμε το κάλλος της αναλλοίωτης δόξας, ας καθαρίσουμε το μάτι της διανοίας από τους γήινους μολυσμούς, περιφρονώντας καθετί το ευχάριστο και πανέμορφο, το οποίο δεν είναι μόνιμο· το οποίο, έστω κι αν φαίνεται ευχάριστο, προξενεί αιώνια οδύνη, και έστω κι αν προσφέρει πρόσκαιρη ομορφιά στο σώμα, περιβάλλει την ψυχή με εκείνον τον δυσειδή χιτώνα της αμαρτίας, εξαιτίας του οποίου, όποιος δεν έχει το ένδυμα της άφθαρτης κοινωνίας, αφού δεθεί χειροπόδαρα, οδηγείται σε εκείνο το πυρ και στο εξώτερο σκοτάδι.

ΣΤΟ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΤΗΣ ΔΕΚΑΤΗΣ ΤΕΤΑΡΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ ΤΟΥ ΜΑΤΘΑΙΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΒΟΛΗ ΠΟΥ ΚΑΛΕΙ ΣΤΟΥΣ ΓΑΜΟΥΣ ΤΟΥ ΥΙΟΥ, στην οποία δίδεται απάντηση και προς αυτούς που λένε, γιατί κάλεσε ο Θεός αυτούς που δεν επρόκειτο καθόλου να υπακούσουν ή να υπακούσουν με τα έργα τους, και γιατί δημιούργησε αυτούς που θα κολαστούν. Από την παραβολή του Κυρίου που αναγινώσκεται σήμερα στο Ευαγγέλιο, θα αναφέρω πρώτα προς την αγάπη σας το τελευταίο της μέρος, ότι πολλοί είναι οι κλητοί, λίγοι όμως οι εκλεκτοί. Διότι αυτό ακριβώς δείχνει ο Κύριος μέσα από όλη την παραβολή, ώστε να φροντίσουμε εμείς να μην είμαστε απλώς από τους κλητούς, αλλά από τους εκλεκτούς. Επειδή, αυτός που δεν είναι από τους εκλεκτούς, αλλά μόνο από τους κλητούς, όχι μόνο εκπίπτει από το ανέσπερο φως, αλλά και οδηγείται στο εξώτερο σκότος. Και αφού δεθεί στα χέρια και στα πόδια, τα μεν πόδια επειδή δεν έτρεξαν προς τον Θεό, τα δε χέρια επειδή δεν έπραξαν τα έργα του Θεού, παραδίδεται στον κλαυθμό και στον βρυγμό των οδόντων.

Αυτό το αποδεικνύει μέσω των εξής: διότι «όταν εισήλθε», λέει, «ο βασιλιάς για να δει τους ανακειμένους», δηλαδή εκείνους από τους καλεσμένους που είχαν προσέλθει. Και η είσοδός του για να δει και να κρίνει τους ανακειμένους είναι η φανέρωσή του κατά τον καιρό της μέλλουσας κρίσης. «Όταν λοιπόν εισήλθε ο βασιλιάς», λέει, «είδε εκεί έναν άνθρωπο που δεν ήταν ντυμένος με ένδυμα γάμου». Ένδυμα του πνευματικού γάμου είναι η αρετή, την οποία όποιος δεν ντυθεί από αυτήν εδώ τη ζωή, όχι μόνο θα βρεθεί ανάξιος εκείνου του θείου νυμφώνα, αλλά και θα υποστεί δεσμά και άρρητα βασανιστήρια. Αν πάλι το ένδυμα κάθε ψυχής είναι το σώμα που έχει συζευχθεί με αυτήν, όποιος δεν το διαφύλαξε ή δεν το καθάρισε εδώ μέσω της εγκράτειας, της αγνείας και της σωφροσύνης, θα το έχει τότε άχρηστο και ανάξιο εκείνου του άφθαρτου νυμφώνα και θα γίνει η αιτία να αποβληθεί από αυτόν. Διότι, λέει, αφού ο βασιλιάς ήλεγξε και ντρόπιασε εκείνον που δεν είχε στολιστεί επάξια για την κλήση, είπε στους υπηρέτες: «αφού του δέσετε τα χέρια και τα πόδια, σηκώστε τον»· δηλαδή αφού τον περικυκλώσετε με αναπόδραστα δεινά, χωρίστε τον από την κατοικία και τη συναναστροφή όσων ευφραίνονται «και ρίξτε τον στο εξώτερο σκοτάδι· εκεί θα είναι ο κλαυθμός και ο τριγμός των οδόντων».

Βʹ. Αλλά υπάρχουν μερικοί άνθρωποι γεμάτοι από τόση ανοησία, ώστε να θεωρούν ψευδείς τις θεόπνευστες Γραφές και να παρερμηνεύουν αλληγορικά τη δικαιοσύνη του Θεού. Διότι έχω ακούσει κάποιους φιλαμαρτήμονες, οι οποίοι κατέχονται από πολλή φιληδονία, να λέγουν τέτοια πράγματα, ότι δηλαδή ο Θεός τα απείλησε αυτά για να φοβίσει τους ανθρώπους· διότι, μη γένοιτο, δεν είναι δυνατόν να τιμωρήσει κάποιον, αφού είναι ελεήμων, και μάλιστα από εκείνους που τον έχουν επιγνώσει. Ακούστε, λοιπόν, εσείς οι άνθρωποι που έχετε χάσει τον νου σας, εσείς που πείθεστε στην υποβολή του μισόκαλου, ο οποίος χαίρεται με την απώλειά σας. Διότι, προκειμένου να μην φοβηθούμε και αλλάξουμε τη ζωή μας προς το ενάρετο, και αποφύγουμε τα βασανιστήρια της κολάσεως, γι' αυτόν τον λόγο μας οδήγησε σε αυτήν την αφοβία· ώστε, αμελώντας στην παρούσα ζωή, να ρίξουμε τους εαυτούς μας στον ίδιο τον πυθμένα του άδη. Πείτε μου, λοιπόν, εσείς που βγάζετε τον Θεό ψεύτη, εσείς που θεωρείτε τις άγιες Γραφές ως απλά και μόνο κενά λόγια, και όχι ως αλήθεια, τι νομίζετε, ω ανόητοι; Δεν κολάζεται εκείνος ο πλούσιος, ο οποίος περιφρόνησε τον Λάζαρο; Δεν αποβάλλονται από τον νυμφώνα οι μωρές παρθένες; Δεν αναχωρούν στο πυρ το ετοιμασμένο για τον διάβολο και τους αγγέλους του εκείνοι που δεν έθρεψαν τον Χριστό; Δεν ρίπτεται στο πυρ, δεμένος χειροπόδαρα, εκείνος που φορούσε ρυπαρά ενδύματα; Δεν παραδίδεται στους βασανιστές εκείνος που απαίτησε τα εκατό δηνάρια;

Γι' αυτό και προσευχόμαστε, λέει, πάντοτε για εσάς, ώστε ο Θεός μας να σας αξιώσει της κλήσεως και να εκπληρώσει κάθε ευδοκία αγαθωσύνης και έργο πίστεως με δύναμη. «Για να σας αξιώσει», λέει, «της κλήσεως», δείχνοντας ότι πολλοί έχουν αποβληθεί. Γι' αυτό πρόσθεσε: «Και να εκπληρώσει κάθε ευδοκία αγαθωσύνης». Επειδή και εκείνος που ήταν ντυμένος με ρυπαρά ενδύματα κλήθηκε, αλλά δεν παρέμεινε στην κλήση· γι' αυτόν τον λόγο μάλιστα αποβλήθηκε από την κλήση για τον νυμφώνα. Επειδή και οι πέντε παρθένες κλήθηκαν: «Εγερθείτε», λέει, «έρχεται ο νυμφίος»· και ετοιμάστηκαν, αλλά δεν εισήλθαν. Φανερώνοντας, λοιπόν, για ποιου είδους κλήση κάνει λόγο, πρόσθεσε: «Και να εκπληρώσει κάθε ευδοκία αγαθωσύνης και έργο πίστεως με δύναμη». Αυτήν την κλήση επιζητούμε, λέει. Δες πώς τους συγκρατεί με ήρεμο τρόπο.

Διότι λέγει ο Θεός: «Έπειτα άφησα για τον εαυτό μου επτά χιλιάδες άνδρες, οι οποίοι δεν έκλιναν γόνυ στον Βάαλ». Έτσι διαφυλασσόταν μέσα στον λαό το σπέρμα της πίστεως, και δεν χάθηκε ολόκληρος ο λαός· μη γένοιτο! Ούτε διαφθάρηκαν όλοι οι Ιουδαίοι· επειδή και τώρα, σε αυτή τη μακάρια κατάσταση και κλήση, πολλοί μεν είναι οι κλητοί, λίγοι δε οι εκλεκτοί. Διότι ο Χριστός κάλεσε ολόκληρη την οικουμένη και ετοίμασε την αγία εστίαση του Ευαγγελίου. Αλλά, όταν έλθει κατά τη Δευτέρα Παρουσία, θα εισέλθει και θα κάνει εκλογή, και θα εξετάσει προσεκτικά τους ανακειμένους· και αν βρει κάποιον από τους ανακειμένους να μην έχει ένδυμα γάμου, του λέει: «Φίλε, πώς εισήλθες εδώ, χωρίς να έχεις ένδυμα γάμου;» Και θα τον αποβάλει, όπως ακούσαμε στα Ευαγγέλια. Επομένως, και εκεί έγινε εκλογή, και εδώ θα γίνει εκλογή. Μήπως, λοιπόν, επειδή κληθήκαμε, οφείλουμε από τώρα κιόλας να συμπεριφερόμαστε με αυθάδεια, νομίζοντας ότι έχουμε δήθεν κατακτήσει την τελειότητα; Διότι η πτώση των πρώτων ας γίνει σε εμάς ασφάλεια.

Ω Πάσχα θείο, που δεν περιόρισες τον εξ ουρανών Θεό και τώρα ένωσες τα πάντα πνευματικά, χάρη στο οποίο ο μέγας νυμφώνας γέμισε, και όλοι φέρουν τις νυμφικές στολές, και κανένας δεν εκδιώκεται ως μη έχων το γαμήλιο ένδυμα.

Δεν κατανοείς ότι έχεις κληθεί σε γάμο, και μάλιστα σε γάμο του Θεού; Δεν αναλογίζεσαι πώς πρέπει να εισέλθει η προσκεκλημένη ψυχή σε αυτούς τους νυμφώνες, περιβεβλημένη με χρυσά κρόσσια και περίτεχνα στολισμένη; Γ΄. Θέλεις να σου δείξω αυτούς που είναι με τέτοιο τρόπο στολισμένοι; Εκείνους που έχουν το ένδυμα του γάμου; Θυμήσου εκείνους τους αγίους, για τους οποίους σας μίλησα προηγουμένως, αυτούς που φορούν τα τρίχινα ενδύματα, αυτούς που κατοικούν στις ερήμους. Αυτοί είναι κατεξοχήν εκείνοι που φορούν τα ενδύματα εκείνων των γάμων· και αυτό είναι φανερό από το εξής: Όσα πορφυρά ενδύματα και αν τους δώσεις, δεν θα καταδέχονταν να τα πάρουν· αλλά όπως ακριβώς ένας βασιλιάς, εάν κάποιος έπαιρνε τα κουρέλια ενός φτωχού και τον πρόσταζε να τα φορέσει, θα σιχαινόταν αυτή τη φορεσιά, έτσι και εκείνοι σιχαίνονται τη δική του πορφύρα. Και αυτό δεν τους συμβαίνει για κανέναν άλλο λόγο, παρά μόνο επειδή γνωρίζουν το κάλλος της δικής τους στολής. Γι' αυτό και περιφρονούν εκείνον τον πορφυρό μανδύα σαν να είναι ιστός αράχνης. Διότι αυτά τους τα δίδαξε ο τρίχινος σάκος τους· γιατί είναι κατά πολύ υψηλότεροι και λαμπρότεροι από τον ίδιο τον βασιλιά. Και αν μπορέσεις να διανοίξεις τις πύλες του νου, και να αντικρίσεις την ψυχή τους και ολόκληρο τον εσωτερικό τους κόσμο, θα έπεφτες στη γη, μη μπορώντας να αντέξεις τη λαμπρότητα της ωραιότητάς τους, την αίγλη εκείνων των ενδυμάτων, και την αστραπή της συνειδήσεώς τους.

Σε άλλο σημείο δε, παρομοιάζοντας τη βασιλεία των ουρανών, λέει: Η βασιλεία των ουρανών μοιάζει με άνθρωπο βασιλιά, ο οποίος έκανε τους γάμους του υιού του, δηλώνοντας με αυτόν τον τρόπο τη μελλοντική ευφροσύνη και λαμπρότητα. Διότι, απευθύνοντας τον λόγο σε ανθρώπους ταπεινούς που είχαν γήινο φρόνημα, έδινε τις παραβολές αντλώντας από τα συνηθισμένα και γνωστά σε αυτούς πράγματα. Βεβαίως δεν υποδήλωνε ότι θα υπάρχουν γάμοι και τραπέζια σε εκείνον τον αιώνα· αλλά, συγκαταβαίνοντας στην πνευματική τους παχύτητα, χρησιμοποίησε τέτοιες ονομασίες, επειδή ήθελε να τους κάνει γνωστά τα μελλοντικά αγαθά. Όλους λοιπόν, λέει, τους προσκάλεσε ο βασιλιάς με υψηλό κήρυγμα να συναχθούν στους γάμους και να απολαύσουν εκείνα τα άρρητα αγαθά· πολλοί όμως από τους καλεσμένους αδιαφόρησαν και δεν πήγαν, αλλά, απασχολώντας τον εαυτό τους, άλλοι στους αγρούς, άλλοι στο εμπόριο και άλλοι στις νιόπαντρες γυναίκες τους, στέρησαν από τον εαυτό τους τη λαμπρότητα του νυμφώνα. Επειδή δε εκείνοι με τη θέλησή τους αποξενώθηκαν από την τερπνή ευφροσύνη, προσκλήθηκαν άλλοι· και γέμισε ο γάμος από συνδαιτυμόνες. Όταν δε εισήλθε ο βασιλιάς για να δει τους συνδαιτυμόνες, είδε εκεί έναν άνθρωπο που δεν ήταν ντυμένος με ένδυμα γάμου, και του λέει: Φίλε, πώς εισήλθες εδώ χωρίς να έχεις ένδυμα γάμου; Εκείνος δε αποστομώθηκε. Τότε είπε ο βασιλιάς στους υπηρέτες: Αφού του δέσετε τα χέρια και τα πόδια, πάρτε τον και ρίξτε τον στο εξώτερο σκοτάδι· εκεί θα είναι ο κλαυθμός και ο τριγμός των δοντιών.

Εκείνη δε η καθαρή ψυχή, αισθανόμενη την προσβολή του πονηρού και βλέποντας τον πόλεμο των άτοπων λογισμών να έρχεται σφοδρά εναντίον της, ταραζόταν· και αναζητούσε να βρει λύση σε ένα τόσο μεγάλο κακό, ώστε να παραστήσει τον εαυτό του καθαρό στον Χριστό και να μην μολύνει με τον βούρκο των παθών εκείνη την άγια στολή, με την οποία τον είχε ντύσει η χάρη του αγίου βαπτίσματος. Αμέσως, λοιπόν, αντιπαραθέτει έρωτα στον έρωτα, τον θεϊκό απέναντι στον ακόλαστο, και φέρνει στη μνήμη του εκείνη την ωραιότητα και την ανεκλάλητη δόξα του Χριστού, του αθάνατου νυμφίου των πιο καθαρών ψυχών, καθώς και εκείνου του νυμφώνα και του γάμου, από τον οποίο εκδιώκονται ελεεινά στο εξώτερο σκοτάδι, δεμένοι χειροπόδαρα, όσοι έχουν σπιλώσει τον νυφικό χιτώνα. Αναλογιζόμενος αυτά και με δάκρυα στα μάτια, χτυπούσε το στήθος του, διώχνοντας από εκεί τους πονηρούς λογισμούς σαν κακούς κηφήνες.

Έτσι, σε κάθε έθνος και γένος και ιδίωμα πολιτείας, μπορεί κανείς να δει μάλλον εκείνους που ζουν σύμφωνα με την αρετή παρά εκείνους που επιδιώκουν τα αντίθετα, να έχουν κληθεί και να έχουν προστρέξει και να έχουν ακολουθήσει εκείνον που τους κάλεσε. Και αν εσύ αναφέρεις την πόρνη και τον τελώνη, μάθε ότι και από εκείνες τις ασχολίες και τους τρόπους ζωής προσήλθαν στον Σωτήρα που τους καλούσε εκείνοι που διέσωζαν κάποια μικρή σπίθα της ανθρώπινης ευγένειας, και δικαίως, σε σύγκριση με το πλήθος εκείνων που δεν προσήλθαν, και θεωρούνται και ονομάζονται άξιοι. Πού είναι λοιπόν η κλήση των αμαρτωλών, όταν πόρνες και τελώνες και ληστές φαίνεται ότι αποδέχθηκαν τη σωτήρια κλήση μόνο εκείνοι οι οποίοι μεταξύ των ομοτέχνων τους, παρότι βρίσκονταν σε τόσο μεγάλο βάθος κακών, εντούτοις υπερείχαν στα καλύτερα στοιχεία; Ούτε είναι δίκαιο να παραβλέψουμε και το εξής: Το τάγμα των παρθένων αποτελούνταν από δέκα· αλλά οι μεν φρόνιμες απολαμβάνουν τον νυμφώνα, ενώ οι μωρές αποδιώχνονται. Και εκείνος που δεν φορούσε το ένδυμα του γάμου, ενώ οι άλλοι παρέμειναν στη δική τους τάξη, αυτός μόνος εκδιώκεται. Και ποιοι παραλαμβάνονται από τους αγγέλους την τελευταία ημέρα της κρίσεως για να προϋπαντήσουν τον Κύριο;

Όπως ακριβώς το χρυσό νόμισμα, εάν δεν λάβει και δεν αποτυπωθεί πάνω του η βασιλική εικόνα, ούτε στο εμπόριο κυκλοφορεί ούτε στους θησαυρούς του βασιλιά αποταμιεύεται, αλλά απορρίπτεται, έτσι και η ψυχή, εάν δεν έχει την εικόνα του επουράνιου πνεύματος, έχοντας τον Χριστό αποτυπωμένο μέσα της με άρρητο φως, δεν είναι χρήσιμη για τους άνω θησαυρούς και γίνεται απορριπτέα από τους εμπόρους της βασιλείας, τους καλούς αποστόλους. Διότι και εκείνος που προσκλήθηκε αλλά δεν φορούσε το ένδυμα του γάμου, εκδιώχθηκε ως ξένος στο εξώτερο σκότος, επειδή δεν φορούσε την επουράνια εικόνα. Διότι αυτό είναι το σημάδι και η σφραγίδα του Κυρίου που αποτυπώνεται στις ψυχές, το οποίο είναι πνεύμα άρρητου φωτός. Και όπως σε μια πόλη ο νεκρός είναι άχρηστος και εντελώς ακατάλληλος για τους κατοίκους της, γι' αυτό και τον μεταφέρουν έξω από την πόλη και τον θάβουν, έτσι και η ψυχή που δεν φέρει την επουράνια εικόνα του θεϊκού φωτός, που είναι η ζωή της ψυχής, καθίσταται αδόκιμη και εντελώς απορριπτέα· διότι σε εκείνη την πόλη των αγίων δεν χρησιμεύει μια νεκρή ψυχή που δεν φέρει το φωτεινό και θεϊκό πνεύμα. Όπως δηλαδή στον κόσμο η ζωή του σώματος είναι η ψυχή, έτσι και στον αιώνιο και επουράνιο κόσμο η ζωή της ψυχής είναι το πνεύμα της θεότητας· διότι χωρίς αυτήν την ψυχή του πνεύματος, η ψυχή είναι νεκρή για τα άνω και άχρηστη.

Μακάριοι, λοιπόν, είναι εκείνοι που αγαπιούνται από τον Χριστό, αλλά ακόμη περισσότερο μακάριοι είναι εκείνοι που Τον αγαπούν, διότι, ιδού, όλο το γένος του Αδάμ αγαπήθηκε, επειδή για χάρη όλων πέθανε. Αλλά εκείνοι που Τον αγαπούν αληθινά, αυτοί εξασφαλίζουν ζωή για τις ψυχές τους, αυτοί καρπώνονται αιώνια ωφέλεια. Και ο Κύριος λυπείται πάρα πολύ για την ψυχή που δεν Τον αγαπά. Διότι ο Ίδιος απέστειλε και κάλεσε τους πάντες στους γάμους, όπως αναφέρεται στο Ευαγγέλιο, και για εκείνους που δεν προσήλθαν λυπήθηκε πάρα πολύ. Εκείνος ο γάμος, όμως, είναι ουράνιος και πνευματικός. Ο νυμφίος είναι πνεύμα, η νύμφη πνεύμα, ο παράνυμφος και οι διάκονοι και οι οινοχόοι είναι πνεύματα, τα ενδύματα του γάμου πνεύματα, ο νυμφώνας και η κλίνη πνεύμα, και, με μια λέξη, όποιος δεν είναι ενδεδυμένος το Άγιο Πνεύμα, σε εκείνον τον επουράνιο γάμο και σε εκείνο το πνευματικό δείπνο δεν θα συνεστιαστεί ούτε θα συναναστραφεί. Διότι κάποιος που βρέθηκε να μην έχει ένδυμα άξιο εκείνου του πνευματικού γάμου, εκδιώχθηκε στο εξώτερο σκοτάδι.

Διότι λέγει: «Όταν δε εισήλθε ο βασιλιάς για να δει τους παρακαθήμενους, είδε εκεί έναν άνθρωπο που δεν ήταν ντυμένος με ένδυμα γάμου και του λέει: Φίλε, πώς εισήλθες εδώ χωρίς να έχεις ένδυμα γάμου; Εκείνος δε αποστομώθηκε. Τότε ο βασιλιάς είπε στους υπηρέτες:

Μην προτιμήσεις πλέον τίποτα από τα επίγεια ούτε να σε κυριεύσει καμία επιθυμία για τα φθαρτά, για να μη γυμνωθείς από τη δόξα με την οποία δοξάστηκες από τον Χριστό και, ως μη ενδεδυμένος το ένδυμα του γάμου, δεθείς στα χέρια και στα πόδια και εκβληθείς στο εξώτερο σκοτάδι, όπου υπάρχει ο κλαυθμός και ο τριγμός των οδόντων.

Προς τον Θεόδωρο μοναχό. Εγώ παρακάλεσα τη θεοσέβειά σου, αφού αφήσεις κατά μέρος τα εγκώμια προς το πρόσωπό μου, να προσεύχεσαι μάλλον να μην απομακρυνθώ ολοκληρωτικά από τον Θεό· και εσύ, αγνοώ από πού παρακινούμενος, εξάφθηκες σε ακόμη μεγαλύτερους επαινετικούς λόγους. Μην το κάνεις αυτό, πάτερ, σε καμία περίπτωση· ή δεν γνωρίζεις ότι εγώ ο ταλαίπωρος είμαι ο πιο αμαρτωλός από όλους τους ανθρώπους, έστω και αν, αγνοώ πώς, με το έλεος του Θεού αξιώθηκα να παραμένω στη φυλακή Του; Γι' αυτό και φοβάμαι μήπως, όταν με επιθεωρήσει κατά τον τελούμενο ομολογητικό γάμο, με δει να μη φέρω το ένδυμα του γάμου, δηλαδή της καθαρότητας, και πει στους υπηρέτες αγγέλους: «Αφού του δέσετε τα χέρια και τα πόδια, βγάλτε τον έξω και ρίξτε τον στο εξώτερο σκοτάδι, διότι εισχώρησε ανάξια ανάμεσα στους ομολογητές μου». Επομένως, γνωρίζοντας αυτά, να με κλαις μάλλον, πάτερ, και να προσεύχεσαι να μην μου συμβεί αυτό.

Ίσως όμως είναι καλύτερο να νοηθεί και ως εξής: Οδός είναι ο βίος του καθενός και η πολιτεία του· διέξοδοι δε από την οδό είναι τα δόγματα. Οι Έλληνες λοιπόν, έχοντας οδούς πονηρές, δηλαδή βίους αξιοκατάκριτους, ξεκινώντας από τους πονηρούς βίους κατέληξαν στα άθεα δόγματα, επινοώντας αισχρούς θεούς ως συνηγόρους των παθών τους· βγαίνοντας λοιπόν οι απόστολοι από την Ιερουσαλήμ προς τα έθνη, συγκέντρωσαν όλους, πονηρούς και αγαθούς, δηλαδή και αυτούς που ήταν γεμάτοι από κάθε κακία, και εκείνους που είχαν μια πιο μετριοπαθή διαγωγή, τους οποίους και ονομάζει αγαθούς, σε σύγκριση με τους πρώτους. «Όταν δε εισήλθε ο βασιλιάς για να δει τους ανακειμένους, είδε εκεί έναν άνθρωπο που δεν ήταν ντυμένος με ένδυμα γάμου, και του λέει: Φίλε, πώς εισήλθες εδώ χωρίς να έχεις ένδυμα γάμου; Και εκείνος αποστομώθηκε. Τότε είπε ο βασιλιάς στους υπηρέτες: Δέστε του τα χέρια και τα πόδια, πάρτε τον και ρίξτε τον στο εξώτερο σκότος· εκεί θα είναι ο κλαυθμός και ο βρυγμός των οδόντων· διότι πολλοί είναι οι κλητοί, λίγοι όμως οι εκλεκτοί.» Η μεν είσοδος στον γάμο γίνεται χωρίς διάκριση· διότι μόνο κατά χάρη κληθήκαμε όλοι, και αγαθοί και πονηροί, η ζωή όμως αυτών που εισήλθαν, έπειτα από αυτό, δεν θα μείνει ανεξέταστη, αλλά αντιθέτως ο βασιλιάς θα εξετάσει πολύ αυστηρά εκείνους που, μετά την είσοδό τους στην πίστη, βρίσκονται ρυπαροί.