Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 22:20

Ή δεν άκουσες αυτό που διέταξα στον νομοθέτη Μωυσή: «Φτιάξε μου δύο Χερουβείμ στη σκηνή του μαρτυρίου, ως προμήνυμα της δικής μου εικόνας»; Και πάλι, όταν με δοκίμαζαν οι Ιουδαίοι λέγοντας: «Δάσκαλε, επιτρέπεται να δώσουμε φόρο στον Καίσαρα, ή όχι;», εγώ τους είπα: «Δείξτε μου ένα νόμισμα», και σας λέω: Εκείνοι μου έφεραν ένα δηνάριο· και τους λέω: «Τίνος είναι αυτή η εικόνα και η επιγραφή;» Εκείνοι είπαν: «Του Καίσαρα»· και τους είπα: «Αποδώστε λοιπόν τα του Καίσαρα στον Καίσαρα, και τα του Θεού στον Θεό». Και πάλι προς τον Πέτρο: «Πήγαινε, ρίξε αγκίστρι στη θάλασσα, και στο ψάρι που θα ανέβει, άνοιξε το στόμα του, και θα βρεις έναν στατήρα· δώσε τον για εμένα και για εσένα». Δηλαδή, δώσε τη δική μου εικόνα και τη δική σου στον κόσμο. Ή δεν άκουσες τον μνήστορά σου Παύλο να λέει: «Εφόσον συμπάσχουμε, για να συνδοξαστούμε κιόλας;»· και προς τους Αθηναίους: «Κατά πάντα σας θεωρώ ιδιαιτέρως θρήσκους. Διότι, περιερχόμενος τα σεβάσματά σας, βρήκα και έναν βωμό που έγραφε: Στον Άγνωστο Θεό· αυτόν λοιπόν που εσείς χωρίς να γνωρίζετε λατρεύετε με ευσέβεια, αυτόν εγώ σας κηρύττω». Και προς τους Γαλάτες: «Ω ανόητοι Γαλάτες, ποιος σας βάσκανε ώστε να μην πείθεστε στην αλήθεια, εσάς, μπροστά στα μάτια των οποίων ο Ιησούς Χριστός παρουσιάστηκε ολοκάθαρα ανάμεσά σας, και μάλιστα εσταυρωμένος;»

Το ότι επέλεξε όχι μόνο να περιβληθεί σάρκα, αλλά και το ότι, αφενός έγινε, αφετέρου νομίστηκε παιδί ταπεινών γονέων, κατά την επίγεια μορφή Του· έγινε δηλαδή τέκνο της μητέρας, ενώ θεωρήθηκε τέκνο του λεγόμενου πατέρα. Δείγμα δε φρονήσεως είναι το ότι άλλοτε μεν αναιρούσε τους Σαδδουκαίους, οι οποίοι επιχειρούσαν να χλευάσουν την ανάσταση με την επινοημένη ιστορία των επτά αδελφών που πέθαναν έχοντας την ίδια σύζυγο· άλλοτε πάλι καταντρόπιαζε τους μαθητές των Φαρισαίων μαζί με τους Ηρωδιανούς, όταν αυτοί, προβάλλοντας το διλημματικό ερώτημα εάν πρέπει να δώσουν φόρο στον Καίσαρα ή όχι, λάμβαναν μια επιδέξια απάντηση, ικανή να καταρρίψει την ανοησία τους και στις δύο κατευθύνσεις, καθώς τους πρόσταζε όχι απλώς να δώσουν, αλλά να αποδώσουν.

Διότι ο θάνατος ήταν διπλός, και των ψυχών και των σωμάτων· και μάλιστα απομάκρυνε τον φύλακα και φρούραρχο της βασιλείας του, λέγοντας: Απομακρύνσου από εμένα, Ιησού βασιλιά· δεν επιθυμούμε να γνωρίζουμε τις οδούς σου. Και τη σεβάσμια εικόνα του που βρισκόταν στη Χαλκή Πύλη, την πετροβολούσαν και της πετούσαν κοπριές και λάσπες, φτύνοντας στο πρόσωπό του, και την συνέτριψαν ρίχνοντάς την στο έδαφος. Οι Ιουδαίοι βέβαια κάποτε τον λιθοβόλησαν, αποκαλώντας τον Σαμαρείτη και δαιμονισμένο, αλλά αυτός πέρασε ανάμεσά τους και αναχώρησε· αυτοί όμως έπραξαν χειρότερα από εκείνους. Όντως «ο εχθρός ονείδισε τον Κύριο, και λαός άφρων παρόξυνε το όνομά του.» Διότι και ο ίδιος ο Κύριος, κρατώντας στα χέρια του την εικόνα του Καίσαρα Τιβερίου και λέγοντας: «Τίνος είναι αυτή η εικόνα και η επιγραφή;», δεν την ύβρισε, αλλά απέδωσε τα οφειλόμενα στον Καίσαρα και πλήρωσε τον φόρο. Ω λαέ άνομε, μωρέ και ασύνετε, εναντίον ποιου ανοίξατε το στόμα σας και εναντίον ποιου αφήσατε ελεύθερη τη γλώσσα σας; Αλλά πόσα πάσχει και τώρα ο Λόγος, βλασφημούμενος από τους ασεβείς, και εντούτοις ανέχεται την ύβρη· διότι είναι μακρόθυμος· ενώ από τους ευσεβείς δοξάζεται, και παρατείνει τα της μακροθυμίας του, δίνοντας στους μεν ίσως καιρό για μετάνοια, και δοκιμάζοντας τον δικό μας πόθο, εάν δεν αποκάμνουμε στις θλίψεις και στους αγώνες υπέρ της ευσέβειας.

Ο Σαούλ έσκισε το ιμάτιο του Σαμουήλ, και τι έπαθε; Ο Θεός έσκισε τη βασιλεία του και την έδωσε στον πραότατο Δαβίδ. Η Ιεζάβελ καταδίωξε τον Ηλία, και οι σκύλοι λούστηκαν στο αίμα της. Ο Ηρώδης θανάτωσε τον Ιωάννη, και καταφαγώθηκε από τα σκουλήκια και ξεψύχησε. Και τώρα ο μακάριος Γερμανός, που αστράφτει με τον βίο και τον λόγο του, ραπίστηκε και εξορίστηκε, καθώς και πάρα πολλοί άλλοι επίσκοποι και πατέρες, των οποίων τα ονόματα δεν γνωρίζουμε. Δεν είναι ληστρικό αυτό; Ο Κύριος, όταν τον πλησίασαν οι γραμματείς και οι Φαρισαίοι για να τον βάλουν σε πειρασμό και να τον παγιδεύσουν στα λόγια του, και τον ρώτησαν αν «επιτρέπεται να δώσουν φόρο στον καίσαρα», αποκρίθηκε σε αυτούς: «Φέρτε μου ένα νόμισμα». Όταν του το έφεραν, είπε: «Τίνος εικόνα έχει;» Και όταν εκείνοι απάντησαν «Του καίσαρα», λέει: «Αποδώστε τα του καίσαρα στον καίσαρα και τα του Θεού στον Θεό». Υπακούμε σε εσένα, βασιλιά, στα ζητήματα της βιοτικής ζωής, στους φόρους, στα τέλη, στις συναλλαγές, σε όλα εκείνα για τα οποία σου έχουν ανατεθεί οι υποθέσεις μας· στην εκκλησιαστική τάξη, όμως, έχουμε τους ποιμένες που μας δίδαξαν τον λόγο και καθόρισαν την εκκλησιαστική θεσμοθεσία. Δεν μετακινούμε τα αιώνια όρια που έθεσαν οι πατέρες μας, αλλά κρατούμε τις παραδόσεις όπως τις παραλάβαμε· διότι, αν αρχίσουμε να γκρεμίζουμε το οικοδόμημα της Εκκλησίας έστω και σε κάτι μικρό, σιγά σιγά θα καταλυθεί το παν.

Τους δε φόρους και τις εισφορές, σε εκείνους που έχουν ταχθεί από εσάς παντού, προσπαθούμε πριν από όλους να τους πληρώνουμε, όπως διδαχθήκαμε από αυτόν. Διότι εκείνον τον καιρό τον πλησίασαν κάποιοι και τον ρωτούσαν αν πρέπει να πληρώνουν φόρους στον Καίσαρα, και εκείνος αποκρίθηκε: «Πείτε μου, τίνος την εικόνα έχει το νόμισμα;» Εκείνοι δε είπαν: «Του Καίσαρα», και πάλι τους αποκρίθηκε: «Αποδώστε, λοιπόν, τα του Καίσαρα στον Καίσαρα και τα του Θεού στον Θεό». Γι' αυτόν τον λόγο, μόνο τον Θεό προσκυνούμε, ενώ εσάς σας υπηρετούμε με χαρά σε όλα τα υπόλοιπα, αναγνωρίζοντάς σας ως βασιλείς και άρχοντες των ανθρώπων και προσευχόμενοι να βρεθεί ότι, μαζί με τη βασιλική εξουσία, διαθέτετε και σώφρονα λογισμό. Εάν όμως, αν και εμείς προσευχόμαστε και τα θέτουμε όλα φανερά, εσείς αδιαφορήσετε, εμείς καθόλου δεν θα βλαφτούμε, επειδή πιστεύουμε, ή μάλλον είμαστε πεπεισμένοι, ότι καθένας θα τιμωρηθεί με το αιώνιο πυρ ανάλογα με την αξία των πράξεών του, και ότι θα του ζητηθεί λόγος ανάλογα με τις δυνάμεις που έλαβε από τον Θεό, όπως φανέρωσε ο Χριστός λέγοντας: «Σε όποιον έδωσε περισσότερα ο Θεός, περισσότερα και θα απαιτηθούν από αυτόν». Διότι αναλογιστείτε το τέλος του καθενός από τους βασιλείς που υπήρξαν, ότι δηλαδή πέθαναν τον κοινό για όλους θάνατο. Αυτό βέβαια, αν κατέληγε σε αναισθησία, θα ήταν αναπάντεχο κέρδος για όλους τους αδίκους. Αλλά, επειδή και η αίσθηση παραμένει σε όλους όσους έχουν γεννηθεί και η αιώνια κόλαση τους περιμένει, μην αμελήσετε να πειστείτε και να πιστέψετε ότι αυτά είναι αληθινά.

Άλλο. δ'. Εάν η υπόδειξη της εικόνας έχει αναφορά προς το πρωτότυπο· και δεν είναι δυνατόν, εφόσον υπάρχει πρωτότυπο, να μην υπάρχει και εικόνα, σύμφωνα με το λεχθέν από τον Κύριο: «Τίνος είναι αυτή η εικόνα και η επιγραφή;» και όπως συμπλήρωσε προς εκείνους που ρωτούσαν: «Αποδώστε τα του Καίσαρα στον Καίσαρα και τα του Θεού στον Θεό»· άρα ο Χριστός έχει τεχνητή εικόνα, εφόσον έγινε άνθρωπος σαν κι εμάς, η οποία ανάγεται σε αυτόν μέσω της ομοιωματικής εμφάνισης. Εάν πάλι δεν έχει, τότε δεν υφίσταται ούτε αυτό που λέγεται Χριστός. Όμως, ο Χριστός και είναι και ονομάζεται η ίδια η αλήθεια. Επομένως, έχει και εικόνα, της οποίας η προσκύνηση, καθώς μεταβαίνει προς αυτόν, ουδέποτε διασπάται με διαχωρισμό της δόξας.

Δείξτε μου το νόμισμα του φόρου. Και εκείνοι του έφεραν ένα δηνάριο. Και τους λέει: Τίνος είναι αυτή η εικόνα και η επιγραφή; Του λένε: Του Καίσαρα. Τότε τους λέει: Αποδώστε, λοιπόν, τα του Καίσαρα στον Καίσαρα, και τα του Θεού στον Θεό. Και όταν άκουσαν, θαύμασαν, και αφού τον άφησαν, έφυγαν.» Νομίζοντας ότι θα τον μαλακώσουν και θα τον αποχαυνώσουν με τους επαίνους, τον κολακεύουν, ώστε, έχοντας αποχαυνωθεί, να πει ότι δεν πρέπει να δίνουν τον φόρο, και εξαιτίας αυτού να τον συλλάβουν ως στασιαστή και υποκινητή του λαού εναντίον του Καίσαρα.