Πατερικὲς ἀναφορὲς ἀνὰ βιβλικὸ ἐδάφιο
11 πατερικά χωρίαΌλες οι κατηγορίες γνησιότητας
ἀκούσας δὲ ὁ βασιλεὺς ἐκεῖνος ὠργίσθη, καὶ πέμψας τὰ στρατεύματα αὐτοῦ ἀπώλεσε τοὺς φονεῖς ἐκείνους καὶ τὴν πόλιν αὐτῶν ἐνέπρησε.Ανάγνωση ολόκληρου κεφαλαίου
1–11 από 11
Mt 22, 7 Δηλονότι τῆς Ῥωμαϊκῆς στρατιᾶς τὴν ἀκαταγώνιστον χεῖρα. θεοῦ δέ φαμεν τὴν Ῥωμαϊκὴν στρατείαν, καθ᾽ ὅ ἐστιν δεσπότης καὶ πάντων δημιουργός.
Ματθ. 22, 7. Δηλαδή, την ακαταγώνιστη χείρα του ρωμαϊκού στρατού. Ονομάζουμε δε τον ρωμαϊκό στρατό ως στρατό του Θεού, καθόσον Εκείνος είναι ο Δεσπότης και δημιουργός των πάντων.
Λεπτομέρειες
Μεμνήμεθα δὲ, ὅτι καὶ ἐν παραβολαῖς εὐαγγελικαῖς τοιοῦτόν τι φησίν. ὁ μὲν γὰρ βασιλεὺς ὁ τοὺς γάμους ἐπιτελῶν τῷ υἱῷ αὐτοῦ, πέπομφε τοὺς οἰκέτας συναγείρειν τοὺς κεκλημένους. οἱ δὲ τοὺς καλοῦντας ἐπὶ πανήγυριν ἀνοσίως περιυβρίσαντες καὶ ἀπεκτονότες, τελευταῖον ἐπ᾽ αὐτοῖς διεχειρίσαντο τὸν υἱόν. εἶτα τί φησι τῆς παραβολῆς ὁ λόγος; “Ὁ δὲ βασιλεὺς ὠργίσθη, καὶ πέμψας τὰ στρατεύματα ”αὐτοῦ ἀπώλεσε τοὺς φονεῖς ἐκείνους, καὶ τὴν πόλιν αὐτῶν “ἐνέπρησεν.” ἔσται δὴ οὖν ἐν ἴσῳ φησὶ τοῖς ἐν ἡμέρᾳ παρατάξεως ἀντανισταμένοις γεννικῶς, καὶ δαπανῶσιν ἐχθρούς. ἀπόδειξις δὲ τοῦτο τῆς εἰς λῆξιν ὀργῆς καὶ κινημάτων τῶν ἀνωτάτω, καὶ ἰσοπαλῆ τὴν δίκην ἐπάγοντος τοῖς εἰς αὐτὸν πεπαρῳνηκόσιν. ἀπεκτόνασι γὰρ, ὡς ἔφην, τὸν ἀρχηγὸν τῆς ζωῆς. ἐπειδὴ δὲ τὰ πέρα λόγου καὶ θαύματος πρέποι ἂν αὐτῇ καὶ μόνῃ δύνασθαι κατορθοῦν τῇ τῶν ὅλων βασιλίδι φύσει, ταύτῃτοί φησιν ὡς στήσονται μὲν οἱ πόδες αὐτοῦ, δῆλον δὲ ὅτι Χριστοῦ, ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ ἐπὶ τὸ ὄρος τῶν ἐλαιῶν· τὸ δὲ ῥήξεις ὑπομενεῖ τέσσαρας, δύο μὲν, εἰς ἕω τε καὶ εἰς ἑσπέραν, ἤγουν εἰς θάλασσαν· οὕτω γὰρ τὸν τῆς ἑσπέρας τόπον ἀποκαλεῖν ἔθος τῇ θεοπνεύστῳ γραφῇ· τὰ γεμὴν ἕτερα δύο κατανεύοντά πως, τὸ μὲν εἰς ἄρκτον καὶ βοῤῥᾶν, τὸ δὲ εἰς κλίμα τὸ νότιον.
Θυμόμαστε δε, ότι και στις ευαγγελικές παραβολές λέει κάτι τέτοιο. Διότι ο μεν βασιλιάς, ο οποίος τελούσε τους γάμους του γιου του, έστειλε τους υπηρέτες για να συγκεντρώσουν τους καλεσμένους. Αυτοί όμως, αφού καθύβρισαν ανόσια και σκότωσαν αυτούς που τους καλούσαν στη γιορτή, στο τέλος μετά από αυτούς θανάτωσαν τον γιο. Έπειτα τι λέει ο λόγος της παραβολής; «Ο δε βασιλιάς οργίστηκε, και στέλνοντας τα στρατεύματά του κατέστρεψε τους φονιάδες εκείνους, και την πόλη τους πυρπόλησε». Θα συμπεριφερθεί λοιπόν εξίσου, λέει, με εκείνους που σε ημέρα μάχης αντιπαρατάσσονται γενναία και εξολοθρεύουν τους εχθρούς. Και αυτό είναι απόδειξη της έσχατης οργής και των ύψιστων ενεργειών, και ότι επιβάλλει ισάξια τιμωρία σε αυτούς που συμπεριφέρθηκαν ασεβώς απέναντί του. Διότι σκότωσαν, όπως είπα, τον Αρχηγό της ζωής. Επειδή δε τα υπεράνω λόγου και θαύματος ταιριάζει να μπορεί να τα κατορθώνει αποκλειστικά και μόνο η κυρίαρχη φύση των συμπάντων, για τον λόγο αυτό λέει ότι θα σταθούν τα πόδια του, προφανώς του Χριστού, εκείνη την ημέρα πάνω στο όρος των Ελαιών· αυτό δε θα υποστεί τέσσερις ρήξεις, δύο μεν, προς την ανατολή και προς τη δύση, δηλαδή προς τη θάλασσα· διότι έτσι συνηθίζει η θεόπνευστη Γραφή να αποκαλεί τον τόπο της δύσης· οι δε άλλες δύο θα κλίνουν κατά κάποιον τρόπο, η μεν προς τον βορρά, η δε προς τη νότια περιοχή.
Λεπτομέρειες
Τίς οὖν ἆρα μὴ κλαύσῃ; Τίς δὲ μὴ λυπηθῇ; Καὶ τίς μὴ καταπλαγῇ, ὅτι ὁ Δεσπότης οἰκουμένης δι᾽ ἑαυτοῦ τε καὶ τῶν δούλων αὐτοῦ, τῶν Προφητῶν καὶ Ἀποστόλων, κηρύττει καὶ βοᾷ, καὶ οὐκ ἔστιν ὁ ἀκούων; Τίνα δέ ἐστι τὰ κηρυττόμενα ὑπ᾽ αὐτῶν; Ὁ γάμος ἕτοιμος, φησί, καὶ τὰ σιτευτά μου τεθυμένα· ὁ Νυμφίος μετὰ δόξης καὶ μεγαλοπρεπείας κάθηται ἐν τῷ νυμφῶνι, καὶ δέχεται τοὺς εἰσερχομένους μετὰ χαρᾶς· ἡ θύρα ἀνέῳκται· οἱ ὑπηρέται σπουδάζουσι πρὸ τοῦ κλεισθῆναι τὴν θύραν. Ὀξυποδήσατε μή ποτε ἔξω μείνητε, καὶ οὐκ ἔστιν ὁ εἰσφέρων ὑμᾶς ἐπὶ τούτοις. Οὐκ ἔστιν ὁ συνιών, οὐκ ἔστιν ὁ σπουδὴν τιθέμενος, ἀλλ᾽ ἡ ῥᾳθυμία καὶ ἡ φροντὶς τοῦ αἰῶνος τούτου, ὥσπερ ἅλυσις, ἔδησεν ἡμῶν τὴν διάνοιαν!
Ποιος λοιπόν άραγε δεν θα κλάψει; Και ποιος δεν θα λυπηθεί; Και ποιος δεν θα εκπλαγεί, βλέποντας ότι ο Δεσπότης της οικουμένης, τόσο ο ίδιος προσωπικά όσο και μέσω των δούλων του, των Προφητών και των Αποστόλων, κηρύττει και φωνάζει, και δεν υπάρχει κανείς που να ακούει; Και ποια είναι αυτά που κηρύσσονται από αυτούς; Ο γάμος είναι έτοιμος, λέει, και τα σιτευτά μου έχουν σφαγεί. Ο Νυμφίος κάθεται με δόξα και μεγαλοπρέπεια στον νυμφώνα και δέχεται με χαρά αυτούς που εισέρχονται. Η θύρα είναι ανοιχτή, οι υπηρέτες βιάζονται πριν να κλείσει η θύρα. Επιταχύνετε τα βήματά σας μήπως και μείνετε έξω, διότι δεν υπάρχει κανείς για να σας εισαγάγει σε αυτά. Δεν υπάρχει κανείς που να συνετίζεται, δεν υπάρχει κανείς που να δείχνει προθυμία, αλλά η ραθυμία και η μέριμνα του αιώνος τούτου, σαν αλυσίδα, έχουν δέσει τη διάνοιά μας!
Λεπτομέρειες
Ἄνθρωπός τις ἐποίησε δεῖπνον μέγα, καὶ ἐκάλεσε πολλούς. Ἀλλοτρία αὕτη ἡ παραβολὴ πρὸς τὴν παρὰ τῷ Ματθαίῳ. Ἐκεῖ μὲν γὰρ βασιλεὺς, καὶ γάμοι υἱοῦ βασιλέως, καὶ κλήτορες πολλοὶ, καὶ οἱ κληθέντες οὐκ ἀπῆλθον, ἀλλὰ καὶ τοὺς δούλους ὕβρισαν καὶ ἀπέκτειναν, καὶ στράτευμα κινούμενον κατὰ τῶν ἀνῃρηκότων τοὺς δούλους, καὶ ὁ διὰ τὴν ῥυπαρὰν ἐσθῆτα ἐκβαλλόμενος τοῦ γάμου· ὧδε δὲ ἄνθρωπος εἰσάγεται ψιλὸς, καὶ δεῖπνον ἁπλῶς, καὶ εἷς ἐπὶ τὴν κλῆσιν ἐκπέμπεται, καὶ οἱ κληθέντες παραιτοῦνται μόνον τὴν κλῆσιν, ἀσχολίαν σκηπτόμενοι. Τὸ δὲ κεφαλαιωδέστερον, ὅτι ἐκείνη μὲν ἐν τῷ ἱερῷ λέλεκτο πρὸς τοὺς ἀρχιερεῖς καὶ πρεσβυτέρους τοῦ λαοῦ, αὕτη δ᾽ ἐπὶ τῆς Γαλιλαίας ἐν οἰκίᾳ τινὸς ἄρχοντος Φαρισαίου· τῶν γὰρ συνανακειμένων τις ἀκούσας τὸ, Μακάριος ἔσῃ, ὅτι οὐκ ἔχουσιν ἀνταποδοῦναί σοι· ἀνταποδοθήσεται γάρ σοι ἐν τῇ ἀναστάσει τῶν δικαίων· τῆς ἀναστάσεως καὶ τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ μιᾶς καὶ τῆς αὐτῆς νοουμένης. Πρὸς οὖν τὸν εἰρηκότα, Μακάριος ὅστις φάγηται ἄρτον ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ Θεοῦ, τίς ἂν γένοιτο οὗτος ὁ μακάριος διὰ τῆς παραβολῆς ὁ Σωτὴρ παρίστησι λέγων, Ἄνθρωπός τις ἐποίησε δεῖπνον μέγα· πάλιν αὐτὸς ἑαυτὸν ἐν τούτοις ἄνθρωπον ὀνομάζων.
«Κάποιος άνθρωπος έκανε μεγάλο δείπνο και κάλεσε πολλούς». Αυτή η παραβολή είναι διαφορετική από εκείνη στο κατά Ματθαίον. Διότι εκεί υπάρχει βασιλιάς, και οι γάμοι του υιού του βασιλιά, και πολλοί προσκαλούντες, και οι καλεσμένοι δεν πήγαν, αλλά μάλιστα ύβρισαν και σκότωσαν τους δούλους, και στράτευμα που κινήθηκε εναντίον εκείνων που σκότωσαν τους δούλους, και εκείνος που εκδιώχθηκε από τον γάμο εξαιτίας του ρυπαρού ενδύματος. Εδώ όμως εισάγεται ένας απλός άνθρωπος, και απλώς ένα δείπνο, και μόνο ένας αποστέλλεται για την πρόσκληση, και οι καλεσμένοι απλώς αρνούνται την πρόσκληση, προφασιζόμενοι ασχολίες. Το δε κυριότερο είναι ότι εκείνη μεν είχε λεχθεί στο ιερό προς τους αρχιερείς και τους πρεσβυτέρους του λαού, ενώ αυτή στη Γαλιλαία, στην οικία κάποιου άρχοντα Φαρισαίου. Διότι κάποιος από τους συνδαιτυμόνες, αφού άκουσε το: «Μακάριος θα είσαι, διότι δεν έχουν να σου ανταποδώσουν· διότι θα σου ανταποδοθεί στην ανάσταση των δικαίων»· επειδή η ανάσταση και η βασιλεία του Θεού νοούνται ως ένα και το αυτό. Προς εκείνον, λοιπόν, που είπε: «Μακάριος όποιος φάει άρτο στη βασιλεία του Θεού», το ποιος θα μπορούσε να είναι αυτός ο μακάριος το παρουσιάζει ο Σωτήρας μέσω της παραβολής λέγοντας: «Κάποιος άνθρωπος έκανε μεγάλο δείπνο»· ονομάζοντας πάλι σε αυτά τον εαυτό Του άνθρωπο.
Λεπτομέρειες
Ῥομφαία γὰρ στρατιωτικὴ καὶ πόλεμος Ῥωμαϊκὸς οὐκ εἰς μακρὰν μετῆλθεν αὐτοὺς, οὐκ ἄνευ τῆς τοῦ Θεοῦ κρίσεως. Θεὸς γὰρ ἦν ὁ πολεμῶν αὐτοὺς διὰ τοῦ τῶν πολεμίων στρατοῦ. Τοῦτο καὶ αὐτὸς ὁ Σωτὴρ διὰ παραβολῆς παρίστησι τοῖς παρῃτημένοις τὴν κλῆσιν τοῦ γάμου, καὶ τοὺς κλήτορας φονεύσασι· πέμψαι φήσας τὸν βασιλέα τὰ στρατιωτικὰ αὐτοῦ καὶ τὴν πόλιν αὐτῶν ἐμπρῆσαι. Οὕτω τοίνυν καὶ τὰ μετὰ χεῖρας ἐπληροῦτο. Ἐπειδὴ γὰρ αὐτοὶ ἠδίκουν τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, ἐδικάσθησαν, ἐκδικουμένου τοῦ αἵματος αὐτοῦ. Καὶ ἐπειδὴ πολεμίους αὐτοὺς κατέστησαν τοῦ Χριστοῦ, ἐπολεμήθησαν ὑπὸ τοῦ Θεοῦ μετελθόντος ὅπλῳ καὶ θυρεῷ καὶ ῥομφαίᾳ. Οὐ γὰρ ἀφανῶς αὐτοὺς ἡ θεία μετῄει δίκη, ἀλλὰ διὰ τῶν ἐν ἀνθρώποις πολεμίων. Θαυμάσαι δ᾽ ἔστιν ὅπως εἴρηται τό· Ἔκχεον ῥομφαίαν· οὐκέτι γὰρ κατὰ τὸ παλαιὸν μερικῶς αὐτοὺς ὁ πόλεμος μετῄει· ἀλλ᾽ ἐξεχύθη κατ᾽ αὐτῶν πολεμικὴ ῥομφαία· διὸ λέλεκται· Ἔφθασε δ᾽ ἐπ᾽ αὐτοὺς ἡ ὀργὴ εἰς τέλος· καὶ ἀλλαχοῦ· Ἔκχεον ἐπ᾽ αὐτοὺς τὴν ὀργήν σου. Τίς δὲ, διελθὼν τὰς Φλαυΐου Ἰωσήππου Ἱστορίας, μαθών τε ἐξ αὐτῶν ὅπως, ἐν συγκλεισμῷ ἀποληφθέντες, λιμῷ καὶ στάσει διεφθάρησαν, οὐ θαυμάσει τὴν ἐνταῦθα λέγουσαν φωνήν· Καὶ σύγκλεισον ἐξ ἐναντίας τῶν καταδιωκόντων με;
Διότι στρατιωτική ρομφαία και ρωμαϊκός πόλεμος δεν άργησαν να τους πλήξουν, όχι χωρίς την κρίση του Θεού. Επειδή ο Θεός ήταν εκείνος που τους πολεμούσε μέσω του στρατού των εχθρών. Αυτό και ο ίδιος ο Σωτήρας το παρουσιάζει μέσα από την παραβολή, σχετικά με εκείνους που απέρριψαν την πρόσκληση του γάμου και φόνευσαν τους προσκαλούντες: λέγοντας ότι ο βασιλιάς έστειλε τα στρατεύματά του και κατέκαψε την πόλη τους. Έτσι, λοιπόν, εκπληρώνονταν και τα προκείμενα. Διότι, επειδή οι ίδιοι αδίκησαν τον Υιό του Θεού, καταδικάστηκαν, καθώς το αίμα Του εκδικήθηκε. Και επειδή κατέστησαν τους εαυτούς τους εχθρούς του Χριστού, πολεμήθηκαν από τον Θεό, ο οποίος τους καταδίωξε με όπλο, με θυρεό και με ρομφαία. Διότι η θεία δίκη δεν τους έπληξε αφανώς, αλλά μέσω των εχθρών ανάμεσα στους ανθρώπους. Είναι δε άξιο θαυμασμού πώς έχει ειπωθεί το: «Έκχεον ρομφαίαν»· διότι ο πόλεμος δεν τους έπληττε πλέον μερικώς, όπως παλαιότερα, αλλά ξεχύθηκε εναντίον τους πολεμική ρομφαία· γι' αυτό έχει λεχθεί: «Έφθασε δε επ' αυτούς η οργή εις τέλος»· και αλλού: «Έκχεον επ' αυτούς την οργήν σου». Ποιος δε, μελετώντας τις Ιστορίες του Φλαβίου Ιωσήπου, και μαθαίνοντας από αυτές πώς, αφού εγκλωβίστηκαν σε πολιορκία, καταστράφηκαν από την πείνα και τις εμφύλιες συγκρούσεις, δεν θα θαυμάσει τη φωνή που λέει εδώ: «Και σύγκλεισον εξ εναντίας των καταδιωκόντων με;»
Λεπτομέρειες
Ἀλλὰ γὰρ ταῦτα τέλους ἐτύγχανε μετὰ τὴν σωτήριον Παρουσίαν καὶ τὰς προλεχθείσας αὐτοῦ φωνὰς, μεθ᾽ ἃς οὐκ εἰς μακρὸν ἐπιστάντες Ῥωμαῖοι τὸν τόπον ἠφάνισαν. Ὃ δὴ καὶ αὐτὸς ἐδήλου θεσπίζων τὸ μέλλον ὁ Σωτὴρ διὰ παραβολῆς τῆς οὕτως ἐχούσης· Ὡμοιώθη ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν ἀνθρώπῳ βασιλεῖ, ὅστις ἐποίησε γάμους τῷ υἱῷ αὐτοῦ· καὶ ἀπέστειλε τοὺς ἑαυτοῦ δούλους καλέσαι τοὺς κεκλημένους εἰς τοὺς γάμους· οἱ δὲ οὐκ ἤθελον ἐλθεῖν. Πάλιν ἀπέστειλεν ἑτέρους· οἱ δὲ, πρὸς τὸ μὴ θελῆσαι ἀπαντῆσαι, ἔτι καὶ διαλαβόντες τοὺς δούλους ὕβρισαν καὶ ἀπέκτειναν. Οἷς ἐπιλέγει· Ὁ δὲ βασιλεὺς, ἀκούσας, ὠργίσθη, καὶ πέμψας τὰ στρατεύματα αὐτοῦ, ἀπώλεσε τοὺς φονεῖς ἐκείνους, καὶ τὴν πόλιν αὐτῶν ἐνέπρησε. Ταῦτα ὁ Σωτὴρ ἐν αὐτῷ τῷ ἱερῷ ἔτι τότε συνεστῶτι ἀναγέγραπται εἰρηκώς· ἃ καὶ ἐπληροῦτο οὐκ εἰς μακρὸν, Οὐεσπασιανοῦ καὶ Τίτου πολιορκησάντων τὸν τόπον· καθ᾽ οὓς προφητῶν οὐδεὶς γεγονὼς ἱστορεῖται γενέσθαι κατὰ τούτους. Τοιγαροῦν πολιορκίαν ὁ μετὰ χεῖρας παρίστησι λόγος· διό φησιν ἀρχόμενος· Ἵνα τί, ὁ Θεὸς, ἀπώσω εἰς τέλος; Ἔστι δὲ ἐκ τούτων τὴν ἀρετὴν ἀποθαυμάσαι τῆς θεοπνεύστου Γραφῆς, ὡς τὰ μακροῖς ὕστερον πραχθέντα χρόνοις προγνώσει θείᾳ προείληφε.
Αλλά βέβαια, αυτά έφτασαν στο τέλος τους μετά τη σωτήρια Παρουσία και τα προαναφερθέντα λόγια Του, έπειτα από τα οποία, σε σύντομο χρονικό διάστημα, οι Ρωμαίοι επιτέθηκαν και αφάνισαν τον τόπο. Αυτό ακριβώς φανέρωνε και ο ίδιος ο Σωτήρας, προφητεύοντας το μέλλον μέσα από την παραβολή που έχει ως εξής: «Η βασιλεία των ουρανών μοιάζει με άνθρωπο βασιλιά, ο οποίος έκανε τους γάμους του γιου του· και απέστειλε τους δούλους του για να καλέσουν τους προσκεκλημένους στους γάμους, αλλά εκείνοι δεν ήθελαν να έλθουν. Πάλι απέστειλε άλλους. Εκείνοι όμως, εκτός από το ότι δεν θέλησαν να ανταποκριθούν, συνέλαβαν τους δούλους, τους εξύβρισαν και τους σκότωσαν». Σε αυτά προσθέτει: «Ο δε βασιλιάς, όταν τα άκουσε, οργίστηκε, και στέλνοντας τα στρατεύματά του εξολόθρευσε εκείνους τους φονιάδες και πυρπόλησε την πόλη τους». Αυτά έχει καταγραφεί ότι τα είπε ο Σωτήρας μέσα στο ίδιο το ιερό, το οποίο τότε ακόμη στεκόταν όρθιο· τα οποία μάλιστα εκπληρώθηκαν σε σύντομο χρονικό διάστημα, όταν ο Βεσπασιανός και ο Τίτος πολιόρκησαν τον τόπο. Κατά την εποχή τους, μάλιστα, δεν αναφέρεται ιστορικά ότι εμφανίστηκε κανένας προφήτης. Επομένως, ο προκείμενος λόγος περιγράφει μια πολιορκία· γι' αυτό και στην αρχή του λέει: «Γιατί, Θεέ, μας απέρριψες έως τέλους;». Μπορεί δε κανείς, με βάση αυτά, να θαυμάσει το μεγαλείο της θεόπνευστης Γραφής, το πώς δηλαδή με θεία πρόγνωση προέβλεψε γεγονότα που συνέβησαν ύστερα από πολύ καιρό.
Λεπτομέρειες
ΕΙΣ ΤΟ ΤΗΣ ΔΕΚΑΤΗΣ ΤΕΤΑΡΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΝ ΤΟΥ ΜΑΤΘΑΙΟΥ ΕΙΣ ΤΗΝ ΠΑΡΑΒΟΛΗΝ ΤΗΝ ΚΑΛΟΥΣΑΝ ΕΙΣ ΤΟΥΣ ΓΑΜΟΥΣ ΤΟΥ ΥΙΟΥ Ἐν ᾗ καὶ πρὸς τοὺς λέγοντας, διὰ τί ἐκάλεσεν ὁ Θεὸς τοὺς μηδαμῶς ἢ μὴ δι’ ἔργων ὑπακούσοντας καὶ διὰ τί ἐποίησε τοὺς κολασθησομένους Τῆς σήμερον ἀναγινωσκομένης ἐν τῷ εὐαγγελίῳ τοῦ Κυρίου παραβολῆς τὸ τελευταῖον πρῶτον ἐρῶ πρὸς τὴν ὑμετέραν ἀγάπην, ὅτι πολλοί εἰσι κλητοί, ὀλίγοι δὲ ἐκλεκτοί. Τοῦτο γὰρ καὶ διὰ πάσης τῆς παραβολῆς ὁ Κύριος δείκνυσιν, ὡς ἂν ἡμεῖς σπουδάσωμεν μὴ τῶν κλητῶν ἁπλῶς, ἀλλὰ τῶν ἐκλεκτῶν εἶναι· ὁ γὰρ μὴ τῶν ἐκλεκτῶν ὤν, ἀλλὰ τῶν κλητῶν μόνον, οὐ μόνον ἐκπίπτει τοῦ ἀνεσπέρου φωτός, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὸ σκότος ἐξάγεται τὸ ἐξώτερον, καὶ χεῖρας ὁμοῦ καὶ πόδας πεδηθείς, τοὺς μὲν ὡς μὴ πρὸς τὸν Θεὸν δραμόντας, τὰς δὲ ὡς μὴ τὰ τοῦ Θεοῦ εἰργασμένας, τῷ κλαυθμῷ καὶ τῷ βρυγμῷ παραδίδοται τῶν ὀδόντων.
ΣΤΟ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΤΗΣ ΔΕΚΑΤΗΣ ΤΕΤΑΡΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ ΤΟΥ ΜΑΤΘΑΙΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΒΟΛΗ ΠΟΥ ΚΑΛΕΙ ΣΤΟΥΣ ΓΑΜΟΥΣ ΤΟΥ ΥΙΟΥ, στην οποία δίδεται απάντηση και προς αυτούς που λένε, γιατί κάλεσε ο Θεός αυτούς που δεν επρόκειτο καθόλου να υπακούσουν ή να υπακούσουν με τα έργα τους, και γιατί δημιούργησε αυτούς που θα κολαστούν. Από την παραβολή του Κυρίου που αναγινώσκεται σήμερα στο Ευαγγέλιο, θα αναφέρω πρώτα προς την αγάπη σας το τελευταίο της μέρος, ότι πολλοί είναι οι κλητοί, λίγοι όμως οι εκλεκτοί. Διότι αυτό ακριβώς δείχνει ο Κύριος μέσα από όλη την παραβολή, ώστε να φροντίσουμε εμείς να μην είμαστε απλώς από τους κλητούς, αλλά από τους εκλεκτούς. Επειδή, αυτός που δεν είναι από τους εκλεκτούς, αλλά μόνο από τους κλητούς, όχι μόνο εκπίπτει από το ανέσπερο φως, αλλά και οδηγείται στο εξώτερο σκότος. Και αφού δεθεί στα χέρια και στα πόδια, τα μεν πόδια επειδή δεν έτρεξαν προς τον Θεό, τα δε χέρια επειδή δεν έπραξαν τα έργα του Θεού, παραδίδεται στον κλαυθμό και στον βρυγμό των οδόντων.
Λεπτομέρειες
Ἀπεστάλησαν οὖν ἄλλοι δοῦλοι, οἱ τοῦ Κυρίου Ἀπόστολοι, κηρῦξαι ταῦτα καὶ τοῖς Ἰουδαίοις, ἔτι μακροθυμοῦντος ἐπ’ αὐτοῖς τοῦ Δεσπότου. Ἀλλ’ ἀκούσαντες ἐκεῖνοι, οἱ μὲν οὐδὲ προσέσχον, ἀγροῖς καὶ ἐμπορίαις, γῇ καὶ τοῖς γηΐνοις ὁλοσχερῶς προσηλωμένοι· οἱ δὲ καὶ τοὺς κήρυκας κρατήσαντες, τοὺς μὲν ὕβρισαν, τοὺς δὲ ἐλιθοβόλησαν, πάντας δέ, ὅσον τὸ εἰς τὴν αὐτῶν ἧκον πρόθεσιν, καὶ ὕβρισαν καὶ ἀπέκτειναν. «Ὀργισθεὶς οὖν ὁ βασιλεύς», φησίν, «πέμψας ἀπώλεσε τοὺς φονεῖς ἐκείνους, καὶ τὴν πόλιν αὐτῶν ἐνέπρησεν»· ἐπεὶ γὰρ καὶ μετὰ τὸ παρ’ αὐτῶν ἐξειργασμένον πάθος ἔτι μακροθυμῶν, ἀπέστειλε τοὺς πρὸς μετάνοιαν ἐκκαλουμένους, ἀμνηστείαν ἐπαγγελλομένους καὶ μεγάλων εὐαγγελιζομένους ἀγαθῶν ἐπίδοσιν, ἐγγύας τε τούτων καὶ ἀρραβῶνας διδόντας, καὶ πίστεις ἀσφαλεῖς, οἱ δὲ μὴ μόνον οὐ μετενόησαν οὐδὲ προσέσχον, ἀλλὰ καὶ ὕβριν ἀνταπέδωκαν, καὶ φόνοις ἠμείψαντο τοὺς εὐαγγελιστάς· πέμπει δικαίως ἔπειτα τοὺς ἀπολέσοντας αὐτούς, καὶ τὴν πόλιν αὐτῶν ἐμπρήσοντας. Τίς δὲ οὐκ οἶδε ταῦτα τετελεσμένα φανερῶς ἐπὶ τῆς Ἰερουσαλήμ, ἣν καὶ πόλιν φονέων νῦν εἰκότως ἐκάλεσεν;
Στάλθηκαν λοιπόν άλλοι δούλοι, οι Απόστολοι του Κυρίου, για να κηρύξουν αυτά και στους Ιουδαίους, καθώς ο Δεσπότης μακροθυμούσε ακόμη απέναντί τους. Αλλά εκείνοι, όταν άκουσαν, άλλοι μεν δεν έδωσαν καμία προσοχή, όντας ολοκληρωτικά προσηλωμένοι σε χωράφια και εμπόρια, στη γη και στα γήινα πράγματα· άλλοι δε, αφού έπιασαν τους κήρυκες, άλλους τους κακοποίησαν, άλλους τους λιθοβόλησαν, και όλους, όσον αφορά τη δική τους πρόθεση, και τους κακοποίησαν και τους σκότωσαν. «Οργίστηκε λοιπόν ο βασιλιάς», λέει, «και έστειλε στρατεύματα, εξολόθρευσε τους φονιάδες εκείνους και έκαψε την πόλη τους». Επειδή δηλαδή και μετά το Πάθος που διέπραξαν, εκείνος συνέχισε να μακροθυμεί, στέλνοντας αυτούς που τους καλούσαν σε μετάνοια, που υπόσχονταν αμνηστία και ευαγγελίζονταν την προσφορά μεγάλων αγαθών, δίνοντας εγγυήσεις και αρραβώνες γι' αυτά, και ασφαλείς διαβεβαιώσεις, αλλά αυτοί όχι μόνο δεν μετανόησαν ούτε έδωσαν προσοχή, παρά ανταπέδωσαν με ύβρεις, και αντάμειψαν τους ευαγγελιστές με φόνους· γι' αυτό και έστειλε έπειτα δικαίως αυτούς που θα τους εξολοθρεύσουν και θα κατακάψουν την πόλη τους. Και ποιος δεν γνωρίζει ότι αυτά εκπληρώθηκαν ολοφάνερα στην περίπτωση της Ιερουσαλήμ, την οποία δικαιολογημένα τώρα αποκάλεσε πόλη φονιάδων;
Λεπτομέρειες
Οἱ δὲ ἀμελήσαντες ἀπῆλθον, ὁ μὲν εἰς τὸ ἴδιον ἔργον, ὁ δὲ εἰς τὴν ἐμπορίαν αὐτοῦ· οἱ δὲ λοιποὶ κρατήσαντες τοὺς δούλους αὐτοῦ, ὕβρισαν καὶ ἀπέκτειναν. Καὶ ἀκούσας ὁ βασιλεὺς ἐκεῖνος, ὠργίσθη, καὶ πέμψας τὰ στρατεύματα αὐτοῦ, ἀπώλεσε τοὺς φονεῖς ἐκείνους, καὶ τὴν πόλιν αὐτῶν ἐνέπρησεν. Τότε λέγει τοῖς δούλοις αὐτοῦ· Ὁ μὲν γάμος ἕτοιμος, οἱ δὲ κεκλημένοι οὐκ ἦσαν ἄξιοι. Πορεύεσθε οὖν ἐπὶ τὰς διεξόδους τῶν ὁδῶν, καὶ ὅσους ἂν εὕρητε, καλέσατε εἰς τοὺς γάμους.
Εκείνοι όμως αδιαφόρησαν και έφυγαν, ο ένας στη δική του εργασία και ο άλλος στο εμπόριό του· οι δε υπόλοιποι έπιασαν τους δούλους του, τους κακοποίησαν και τους σκότωσαν. Και όταν το άκουσε ο βασιλιάς εκείνος, οργίστηκε, και στέλνοντας τα στρατεύματά του, εξολόθρευσε τους φονιάδες εκείνους και έκαψε την πόλη τους. Τότε λέει στους δούλους του: Ο μεν γάμος είναι έτοιμος, αλλά οι καλεσμένοι δεν ήταν άξιοι. Πηγαίνετε, λοιπόν, στα σταυροδρόμια, και όσους βρείτε, καλέστε τους στους γάμους.
Λεπτομέρειες
Τί δέ ἐστι τὸ ἄριστον; Ἡ τῶν οὐρανῶν βασιλεία, ἣν προητοίμασε τοῖς κατὰ πρόθεσιν κλητοῖς οὖσιν ἀπὸ καταβολῆς κόσμου. Ταύρους δὲ τίνας λέγει καὶ σιτιστά; Αὐτὸν τὸν τῆς Παρθένου Υἱὸν καὶ Θεόν, τὸν μόσχον ὄντα τῇ θεότητι σιτευτόν· οὗτος γὰρ καὶ ταῦρός ἐστι τῇ δυνάμει ὄντως ἀήττητος, πληθυντικῶς δὲ ταύρους ἑαυτὸν ἐκάλεσεν, ὅτι εἰς πολλὰ μερίζεται ἡ ἁγία αὐτοῦ σὰρξ καὶ μία ἑκάστη μερὶς ἡ ἐξ αὐτοῦ ὅλος ἐκεῖνος πάλιν ἐστί, τοσοῦτον ὢν δυνατός, ὅτι καὶ τοὺς ἐχθροὺς τῶν λαμβανόντων αὐτὸν ἀποτρέπεται ἅπαντας κἀκείνοις δύναμιν δίδωσιν, ὥστε νικῆσαι τὸν κόσμον καὶ δυνηθῆναι γενέσθαι αὐτοὺς υἱοὺς Θεοῦ. Ἀμνὸς δὲ λέγεται ὁ πανάμωμος ἀμνὸς τοῦ Θεοῦ ὡς ἐνιαύσιος, κριὸς δὲ ὡς κεράτων δίκην τὸν σταυρὸν ἐπιφερόμενος ἄνωθεν, δι’ οὗ καὶ τὴν πληγὴν καιρίαν τῷ ἀντιπάλῳ δέδωκε καὶ εἰς ὃν ἐκεῖνοι τοῦτον σταυρώσαντες ἀπέκτειναν. Ἄλλους δὲ δούλους φησὶ τοὺς ἁγίους ἀποστόλους αὐτοῦ, οὓς καὶ ἀπέστειλε παραγγείλας αὐτοῖς εἰς ὁδὸν ἐθνῶν μὴ ἀπελθεῖν καὶ εἰς πόλιν Σαμαρειτῶν μὴ εἰσελθεῖν, πορευθῆναι δὲ μᾶλλον πρὸς τὰ ἀπολωλότα πρόβατα τοῦ οἴκου Ἰσραήλ· οἱ δὲ οὐδὲ τούτους ἐδέξαντο, ἀλλὰ τοὺς μὲν ὕβρισαν καὶ ἔτυψαν, τοὺς δὲ καὶ ἀπέκτειναν, ἐξ ὧν καὶ Στέφανος ὁ πρῶτος τῶν μαρτύρων ὑπάρχει. «Ἀκούσας δὲ ὁ βασιλεὺς ὠργίσθη καὶ πέμψας τὰ στρατεύματα αὐτοῦ ἀπώλεσε τοὺς φονεῖς ἐκείνους καὶ τὴν πόλιν αὐτῶν ἐνέπρησε.»
Και τι είναι το γεύμα; Η βασιλεία των ουρανών, την οποία προετοίμασε από την καταβολή του κόσμου για εκείνους που είναι κλητοί σύμφωνα με την πρόθεσή του. Ποιους δε εννοεί ως ταύρους και σιτευτά; Τον ίδιο τον Υιό της Παρθένου και Θεό, ο οποίος είναι κατά τη θεότητα ο σιτευτός μόσχος. Διότι αυτός είναι και ταύρος, πραγματικά αήττητος ως προς τη δύναμη, και αποκάλεσε τον εαυτό του στον πληθυντικό «ταύρους», επειδή η άγια σάρκα του τεμαχίζεται σε πολλά μέρη και η κάθε μία μερίδα από αυτόν είναι και πάλι ολόκληρος εκείνος, όντας τόσο δυνατός, ώστε και όλους τους εχθρούς εκείνων που τον μεταλαμβάνουν τους αποτρέπει και δίνει σε αυτούς δύναμη, ώστε να νικήσουν τον κόσμο και να μπορέσουν να γίνουν υιοί Θεού. Αμνός δε ονομάζεται, ως ο πανάμωμος αμνός του Θεού ηλικίας ενός έτους, και κριός, επειδή φέρει επάνω του τον σταυρό σαν κέρατα, δια του οποίου έδωσε και το καίριο πλήγμα στον αντίπαλο και πάνω στον οποίο εκείνοι τον σκότωσαν αφού τον σταύρωσαν. Και ως «άλλους δούλους» εννοεί τους αγίους αποστόλους του, τους οποίους και απέστειλε παραγγέλνοντάς τους να μην πάνε σε δρόμο εθνικών και να μην εισέλθουν σε πόλη Σαμαρειτών, αλλά να πορευθούν μάλλον προς τα χαμένα πρόβατα του οίκου Ισραήλ. Αυτοί όμως ούτε και τούτους δέχθηκαν, αλλά άλλους μεν εξύβρισαν και χτύπησαν, άλλους δε τους σκότωσαν, ανάμεσα στους οποίους είναι και ο Στέφανος, ο πρώτος των μαρτύρων. «Ακούγοντας δε ο βασιλιάς οργίστηκε και, στέλνοντας τα στρατεύματά του, εξολόθρευσε τους φονιάδες εκείνους και έκαψε την πόλη τους.»
Λεπτομέρειες
Εἴπατε τοῖς κεκλημένοις· Ἰδοὺ τὸ ἄριστόν μου ἡτοίμασα, οἱ ταῦροί μου καὶ τὰ σιτιστὰ τεθυμένα, καὶ πάντα ἕτοιμα· δεῦτε εἰς τοὺς γάμους. Οἱ δὲ ἀμελήσαντες ἀπῆλθον, ὁ μὲν εἰς τὸν ἴδιον ἀγρόν, ὁ δὲ εἰς τὴν ἐμπορίαν αὐτοῦ· οἱ δὲ λοιποί, κρατήσαντες τοὺς δούλους αὐτοῦ ὕβρισαν καὶ ἀπέκτειναν. Καὶ ἀκούσας ὁ βασιλεὺς ἐκεῖνος, ὠργίσθη, καὶ πέμψας τὰ στρατεύματα αὐτοῦ, ἀπώλεσε τοὺς φονεῖς ἐκείνους, καὶ τὴν πόλιν αὐτῶν ἐνέπρησεν.» Καὶ αὕτη ἡ παραβολὴ τὴν τῶν Ἰουδαίων ἀπείθειαν ὑποσημαίνει, ὥσπερ καὶ ἡ τοῦ ἀμπελῶνος. Πλὴν ὅσον ἐκείνη μὲν τὸν θάνατον τοῦ Χριστοῦ, αὕτη δὲ χαρὰν γαμήλιον, ἤτοι τὴν ἀνάστασιν δηλοῖ. Δείκνυσι δὲ αὕτη καὶ χείρονα πλημμελήσαντας τούτους τῶν ἐν τῇ προτέρᾳ παραβολῇ. Ἐκεῖνοι μὲν γὰρ καρποὺς ἀπαιτούμενοι, ἐφόνευσαν τοὺς ἀπαιτητάς· οὗτοι δὲ εἰς γάμους καλούμενοι, τὴν μιαιφονίαν ἐπεδείξαντο· ἀνθρώπῳ οὖν βασιλεῖ ὁμοιοῦται ὁ Θεός, οὐ γὰρ φαίνεται οἷός ἐστιν, ἀλλ’ οἷον δεῖ πρὸς ἡμᾶς φαίνεσθαι. Ὅταν μὲν οὖν ὡς ἄνθρωποι ἀποθνήσκωμεν, τοῖς ἀνθρωπίνοις ἐλαττώμασιν ὑποκείμενοι, ὡς ἄνθρωπος φαίνεται ἡμῖν ὁ Θεός· ὅταν δὲ ὡς θεοὶ περιπατῶμεν, τότε ἵσταται ὁ Θεὸς ἐν συναγωγῇ Θεῶν. Ὥσπερ οὖν καὶ ὅταν ὡς θηρία ζῶμεν, γίνεται καὶ ἐκεῖνος ἡμῖν πάνθηρ, καὶ ἄρκτος, καὶ λέων· ποιεῖ δὲ γάμον τῷ Υἱῷ αὐτοῦ, συνάπτων αὐτὸν πάσῃ ψυχῇ ὡραίᾳ. Νυμφίος γὰρ ὁ Χριστός, νύμφη δὲ ἡ Ἐκκλησία καὶ ἡ ψυχή.
«Πείτε στους καλεσμένους: Ιδού, ετοίμασα το γεύμα μου, οι ταύροι μου και τα σιτευτά ζώα έχουν σφαχτεί, και όλα είναι έτοιμα· ελάτε στους γάμους. Εκείνοι όμως αδιαφόρησαν και έφυγαν, ο ένας στο δικό του χωράφι και ο άλλος στο εμπόριό του· και οι υπόλοιποι, αφού έπιασαν τους δούλους του, τους κακοποίησαν και τους σκότωσαν. Όταν τα άκουσε εκείνος ο βασιλιάς, οργίστηκε και, στέλνοντας τα στρατεύματά του, εξολόθρευσε εκείνους τους φονιάδες και κατέκαψε την πόλη τους.» Και αυτή η παραβολή υποδηλώνει την απείθεια των Ιουδαίων, όπως ακριβώς και η παραβολή του αμπελώνα. Με τη διαφορά ότι, ενώ εκείνη δηλώνει τον θάνατο του Χριστού, αυτή δηλώνει γαμήλια χαρά, δηλαδή την ανάσταση. Δείχνει μάλιστα αυτή η παραβολή ότι αυτοί αμάρτησαν χειρότερα από εκείνους της προηγούμενης παραβολής. Διότι εκείνοι μεν, όταν τους ζητήθηκαν καρποί, φόνευσαν αυτούς που τους τους ζητούσαν· τούτοι όμως, ενώ καλούνταν σε γάμους, επέδειξαν την ίδια δολοφονική μανία· επομένως, ο Θεός παρομοιάζεται με άνθρωπο βασιλιά, διότι δεν φανερώνεται όπως ακριβώς είναι, αλλά όπως πρέπει να φανερωθεί σε εμάς. Όταν λοιπόν πεθαίνουμε ως άνθρωποι, υποκείμενοι στα ανθρώπινα ελαττώματα, ο Θεός μας φανερώνεται ως άνθρωπος· όταν όμως περπατάμε ως θεοί, τότε στέκεται ο Θεός σε σύναξη θεών. Όπως, λοιπόν, και όταν ζούμε ως θηρία, γίνεται και Εκείνος για εμάς πάνθηρας και αρκούδα και λιοντάρι· και κάνει γάμο για τον Υιό Του, ενώνοντάς τον με κάθε ωραία ψυχή. Διότι Νυμφίος είναι ο Χριστός, και νύμφη είναι η Εκκλησία και η ψυχή.
Λεπτομέρειες