Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 23:10

Οι δε ευεργεσίες που φθάνουν σε εμάς από αυτό, τι είδους είναι και πόσο μεγάλες; Όπως ακριβώς ο ίδιος ο Κύριος έδωσε την εξουσία σε όσους τον δέχθηκαν να γίνουν τέκνα Θεού, έτσι και το Άγιο Πνεύμα είναι Πνεύμα υιοθεσίας. Και όπως ο Κύριός μας είναι αληθινός διδάσκαλος, σύμφωνα με το χωρίο: «Εσείς όμως μην αποκαλέσετε κανέναν διδάσκαλό σας πάνω στη γη· διότι ένας είναι ο καθηγητής σας, ο Χριστός»· έτσι έχει μαρτυρηθεί από τον ίδιο τον Κύριο ότι και το Άγιο Πνεύμα διδάσκει όλους όσοι έχουν πιστέψει στο όνομα του Κυρίου, λέγοντας: «Ο δε Παράκλητος, το Άγιο Πνεύμα, το οποίο θα πέμψει ο Πατέρας, εκείνος θα σας διδάξει τα πάντα». Και όπως λέγεται ότι ο Πατέρας διανέμει τα ενεργήματα σε όσους είναι άξιοι να υποδεχθούν τα ενεργήματα, και ο Υιός διανέμει τις διακονίες στα αξιώματα της διακονίας· έτσι μαρτυρείται ότι και το Άγιο Πνεύμα διανέμει τα χαρίσματα σε όσους είναι άξιοι να υποδεχθούν τα χαρίσματα.

Κεφάλαιο ΚΓʹ. ΜΑΤΘΑΙΟΣ. Όλα δε τα έργα τους τα κάνουν για να τους βλέπουν οι άνθρωποι· κάνουν πλατιά τα φυλακτήριά τους και μεγαλώνουν τα κράσπεδα των ενδυμάτων τους· και αγαπούν τις πρωτοκλισίες στα δείπνα, και τις πρωτοκαθεδρίες στις συναγωγές, και τους ασπασμούς στις αγορές, και να αποκαλούνται από τους ανθρώπους, Ραββί, Ραββί. Εσείς όμως να μην ονομαστείτε Ραββί· διότι ένας είναι ο καθοδηγητής σας· και όλοι εσείς είστε αδελφοί. Και μην ονομάσετε κανέναν πατέρα σας επί της γης· διότι ένας είναι ο Πατέρας σας, αυτός που βρίσκεται στους ουρανούς. Μήτε να ονομαστείτε καθοδηγητές· διότι ένας είναι ο καθοδηγητής σας, ο Χριστός. ΙΩΑΝΝΗΣ.

Αυτό θα ταίριαζε, όπως μόλις είπα, στους προεστώτες των Εκκλησιών, οι οποίοι μάλιστα λένε από την υπερβολική τους χαρά: «Υπέταξε λαούς σε εμάς και έθνη κάτω από τα πόδια μας. Διάλεξε για εμάς την κληρονομιά του». Διότι ο κλήρος που ταιριάζει απόλυτα και αληθινά μόνο στον Χριστό είναι το να καθοδηγεί τους άλλους. Γι' αυτό και πρόσταξε να μην αποκαλούν κανέναν «Ραββί»· «διότι ένας είναι», λέει, «ο διδάσκαλός σας, ο Χριστός». Αλλά όπως ο ίδιος, όντας το αληθινό φως, ονόμασε φως τους αγίους αποστόλους, και όπως ο ίδιος, όντας εκ φύσεως ο μόνος αληθινός Υιός, έδωσε σε εμάς που πιστέψαμε σε αυτόν την εξουσία να αποκαλούμε τον Θεό Πατέρα, εφόσον βέβαια έχουμε πλουτίσει με το αξίωμα της υιοθεσίας· έτσι και ο ίδιος, ενώ είναι ο διδάσκαλος των πάντων και έχει ως κληρονομιά όλη την οικουμένη, έδωσε στους αγίους αυτό το αξίωμα, στεφανώνοντάς τους με τη δική του δόξα· διότι έγιναν συνεργάτες του και ως γνήσιοι προστάτες των λαών κέρδισαν πολλούς, προσφέροντάς του μέσω της πίστεως εκείνους που λάτρευαν την κτίση αντί για αυτόν και δεν γνώριζαν την οδό της άριστης ζωής.

Τα εξαίρετα δε γνωρίσματά της, και εκείνα για τα οποία θα έπρεπε να θαυμάζεται, είναι τα αγαθά του νου, τα καυχήματα της καρδιάς, δηλαδή, ο αγιασμός, η ελπίδα στον Χριστό, η γνησιότητα της πίστης, το θαυμαστό των αρετών, το αξιέπαινο της υπομονής, και το να κυβερνάται από τον ίδιο τον Χριστό και από αυτόν να ποιμαίνεται, και αυτόν να έχει ως καθοδηγητή· «Διότι ένας είναι ο καθοδηγητής μας, ο Χριστός». Αν δε αναστηθούν και οι νεκροί, και «εμείς που ζούμε και απομένουμε, μαζί με αυτούς θα αρπαγούμε μέσα σε νεφέλες για να προϋπαντήσουμε τον Κύριο στον αέρα, και έτσι πάντοτε θα είμαστε μαζί με τον Κύριο». Και ως όρος Σιών εννοεί την άνω Ιερουσαλήμ, τη μητέρα των πρωτοτόκων, στην οποία και θα είμαστε μαζί με τον ίδιο τον Χριστό. <Και συ, αυχμηρέ πύργε του ποιμνίου, θυγατέρα της Σιών, σε εσένα θα έλθει και θα φθάσει η πρώτη εξουσία, η βασιλεία της Βαβυλώνας στη θυγατέρα Ιερουσαλήμ.> Εξαγγέλλονται μεν τα έργα της αγαθότητας σε εκείνους που έχουν κοπιάσει, και είπε ότι στους κατάλληλους καιρούς θα δεχθεί αυτήν που έχει συντριβεί, και θα την καταστήσει μεγάλο έθνος. Όμως στο μεταξύ την ελέγχει, και για το ότι ταλαιπωρήθηκε ολοκληρωτικά, συντρίφθηκε και αποβλήθηκε, την ονειδίζει προς όφελός της. Διότι, όπως είπε ο μακάριος Παύλος, «Η κατά Θεόν λύπη κατεργάζεται αμεταμέλητη μετάνοια προς σωτηρίαν». Την πλήττει λοιπόν από αγάπη, επειδή, ενώ ήταν δυνατό να μη δοκιμάσει τίποτε από τα λυπηρά, έφθασε σε αυτό με τις δικές της θεληματικές ροπές.

Για ποια αιτία; Διότι προσέφερε τον εαυτό Του για τις αμαρτίες μας, σύμφωνα με τις Γραφές. Σύμφωνα δε με τον νόμο, ο τράγος είναι το θύμα για την αμαρτία. Παρομοιάζεται επίσης με κριάρι, επειδή ηγείται των λογικών ποιμνίων. Διότι ένας είναι ο καθοδηγητής μας, ο Χριστός.

ΤΟΥ ΙΔΙΟΥ ΚΥΡΙΛΛΟΥ Από τον δεύτερο λόγο προς τα συγγράμματα του Θεοδώρου, του οποίου η αρχή είναι: Όσοι παρατήρησαν την αγία και θεόπνευστη γραφή με καθαρό τον οφθαλμό της διάνοιας. 1. Στους μαθητές έλεγε: «Μην ονομάσετε κανέναν δάσκαλο επί της γης· διότι ένας είναι ο καθηγητής σας, ο Χριστός»· διότι, όταν παρήγγειλε αυτό στους αποστόλους, δεν διαχώριζε τη δική του θεότητα από το ορατό σώμα, ούτε, όταν διαβεβαίωνε ότι ο ίδιος είναι ο Χριστός, διαχώριζε τον εαυτό του από την ψυχή και τη σάρκα, όντας έτσι και τα δύο, Θεός και άνθρωπος, φαινόμενος ως δούλος και γνωριζόμενος ως Κύριος, αποκρύπτοντας το υψηλό της θεότητας με το ταπεινό φρόνημα της ενανθρώπησης, και ανυψώνοντας το ταπεινό του ορατού σώματος με την ενέργεια της θεότητας. 2. Ας μην απατούν οι άνθρωποι, ούτε ας απατώνται, δεχόμενοι ως άνθρωπο χωρίς νου τον κυριακό –όπως οι ίδιοι λένε–, ή μάλλον τον Κύριό μας και Θεό· διότι ούτε χωρίζουμε τον άνθρωπο από τη θεότητα, αλλά δογματίζουμε έναν και τον αυτόν, προηγουμένως μεν όχι άνθρωπο, αλλά Θεό και μόνο Υιό και προαιώνιο, αμιγή σώματος και όσων ανήκουν στο σώμα· στο τέλος δε και άνθρωπο, ο οποίος προσλήφθηκε για τη δική μας σωτηρία, παθητό κατά τη σάρκα, απαθή κατά τη θεότητα, περιγραπτό κατά το σώμα, απερίγραπτο κατά τη θεότητα, τον ίδιο επίγειο και ουράνιο, ορατό και νοούμενο, χωρητό και αχώρητο, ώστε με τον τέλειο άνθρωπο που είναι ο ίδιος και Θεός να αναπλαστεί ολόκληρος ο άνθρωπος που έπεσε στην αμαρτία. 3.

Το ίδιο ακριβώς νομοθέτησε να λέγεται από αυτούς και για τον Πατέρα, λέγοντας: «Μην ονομάσετε κανέναν καθηγητή πάνω στη γη· διότι ένας είναι ο καθηγητής σας, ο Χριστός· και μην ονομάσετε κανέναν πατέρα πάνω στη γη· διότι ένας είναι ο Πατέρας σας, ο εν τοις ουρανοίς». Σε ποιον λοιπόν πρέπει να δώσουμε προσοχή εμείς, που βρισκόμαστε εγκλωβισμένοι ανάμεσα σε αυτά; Από τη μία πλευρά, και ο ίδιος ο Κύριος και εκείνος που έχει τον Χριστό να λαλεί μέσα του παραγγέλλουν ότι δεν πρέπει να τον θεωρούμε δούλο, αλλά να τον τιμούμε έτσι όπως τιμάται ο Πατέρας· από την άλλη πλευρά, ο Ευνόμιος προσάπτει κατηγορία δουλείας στον Κύριο, λέγοντας ότι εξουσιάζεται Εκείνος που κατέχει την εξουσία των πάντων. Άραγε είναι αμφίβολη για εμάς η επιλογή του τι πρέπει να πράξουμε, ή μήπως η διάκριση του πλέον ωφέλιμου είναι οριακή; Να ατιμάσω τη συμβουλή του Παύλου, Ευνόμιε; Να θεωρήσω τη φωνή της αλήθειας λιγότερο αξιόπιστη από τη δική σου απάτη; Αλλά, «εάν δεν είχα έρθει και δεν τους είχα μιλήσει», λέει, «δεν θα είχαν αμαρτία». Επειδή λοιπόν ο Ίδιος τους μίλησε, λέγοντας αληθινά ότι είναι Κύριος, και όχι ότι ονομάζεται έτσι ψευδώς («διότι είμαι», λέει, «δεν ονομάζομαι απλώς»), τι είναι αναγκαίο να πράξει εκείνος για τον οποίο η τιμωρία είναι αναπόδραστη λόγω της εκ των προτέρων γνώσης του;

Και απέναντι στους κατά σάρκα πατέρες και φίλους και αδελφούς, έτσι πρέπει να συμπεριφέρεσαι· όσους όμως είναι οικείοι της πίστεως και δεν εμποδίζουν την πορεία προς τη σωτηρία, και θα τους τιμήσεις και θα τους αγαπήσεις. Αν λοιπόν για τους κατά σάρκα πατέρες ισχύει αυτό, πόσο περισσότερο θα τιμήσεις και θα αγαπήσεις εκείνους που έγιναν οι κατά πνεύμα πατέρες σου; Αυτοί που σε μετέβαλαν από το απλό «είναι» στο «ευ είναι» και σου μετέδωσαν τον φωτισμό της γνώσης και σου δίδαξαν τη φανέρωση της αλήθειας και σε αναγέννησαν διά του λουτρού της παλιγγενεσίας και έθεσαν μέσα σου την ελπίδα της ανάστασης και της αθανασίας και της αδιάδοχης βασιλείας και κληρονομίας, και σε έκαναν από ανάξιο, άξιο των αιώνιων αγαθών και ουράνιο αντί για επίγειο, και αιώνιο αντί για πρόσκαιρο, και υιό και μαθητή, όχι πλέον ανθρώπου, αλλά του Θεανθρώπου Ιησού Χριστού, ο οποίος σου χάρισε το πνεύμα της υιοθεσίας. Αυτός που είπε: «Μην ονομάσετε κανέναν πατέρα σας στη γη, ούτε καθοδηγητή· διότι ένας είναι ο πατέρας σας και ο καθοδηγητής, ο Χριστός»; Κάθε τιμή και αγάπη λοιπόν οφείλεις στους πνευματικούς πατέρες, καθώς η τιμή προς αυτούς αναφέρεται στον Χριστό και στο Πανάγιο Πνεύμα, μέσα στο οποίο έλαβες την υιοθεσία, και στον επουράνιο Πατέρα, από τον οποίο ονομάζεται κάθε πατριά στον ουρανό και στη γη.

Έτσι, κάθε λόγος που στρέφουν εκείνοι εναντίον μου αποτελεί μια ξεκάθαρη και προφανέστατη συκοφαντία. Δικό σου έργο λοιπόν είναι να κρίνεις, φιλοθεότατε πάτερ· δεν θα ήταν άραγε απολύτως δίκαιο να πείτε προς αυτούς που ξεσηκώνονται εναντίον όσων έχουμε γράψει προς τον Βαρλαάμ, ότι αυτό ακριβώς αποτελεί προφανή συκοφαντία, το να ισχυρίζονται δηλαδή ότι όσα ειπώθηκαν από τον Παλαμά για την αναίρεση της κακοδοξίας του Βαρλαάμ αποτελούν προσωπικές του απόψεις; Αυτό ακριβώς στρέφεται εναντίον ημών των ιδίων και όλων όσων φρονούν ορθόδοξα μαζί με εμάς. Και γιατί αναφέρουμε εμάς τους ίδιους και αυτούς που στην εποχή μας ορθοτομούν τον λόγο της αλήθειας; Διότι μέσω αυτού του ισχυρισμού η μομφή ανάγεται στους ίδιους τους απ' αιώνος αγίους. Εάν όσα εκείνοι είπαν προς τους αντιπάλους τους δεν προέρχονται από το Ευαγγέλιο και τον Χριστό που λαλεί μέσα σε αυτό και το Πνεύμα που εξ αρχής το αποκάλυψε, αλλά ανήκουν απλώς σε αυτούς που τα εξέφρασαν αργότερα, πέστε μου πώς ο Κύριος λέει: «μην ονομάσετε καθηγητή πάνω στη γη· διότι ένας είναι ο καθηγητής σας, ο Χριστός»;”}```</body></html>I will simply print the valid JSON block according to instructions, avoiding internal linebreaks and extra text. Wait,

Αλλά από πού διδαχθήκαμε αυτόν τον καινούργιο κόσμο και τη ζωή που δεν παλιώνει; Άραγε από τη μελέτη των κτισμάτων ή από «Εκείνον που ορίστηκε Υιός Θεού με δύναμη, κατά το Πνεύμα της αγιοσύνης, μέσω της αναστάσεως των νεκρών, τον Ιησού Χριστό τον Κύριό μας»; Δεν είναι ένας ο διδάσκαλός μας, ο Χριστός; Πού λοιπόν στα δικά Του λόγια διδαχθήκαμε για τη φύση του φθειρόμενου κόσμου; Δεν έδωσε Αυτός την εντολή να μην αποκαλούμε κανέναν διδάσκαλο πάνω στη γη; Πώς λοιπόν εμείς θα φοιτήσουμε κοντά σε Έλληνες και Αιγυπτίους για να διδαχθούμε κάτι σωτήριο; Η δική μας θεογνωσία καυχάται ότι έχει ως διδάσκαλο τον Θεό· ούτε άγγελος ούτε άνθρωπος, αλλά ο ίδιος ο Κύριος μας δίδαξε και μας έσωσε. Δεν γνωρίζουμε πλέον τον Θεό μέσω εικασιών· διότι τέτοιου είδους είναι η γνώση του Θεού που προέρχεται από τα κτίσματα· τώρα όμως «η ζωή φανερώθηκε, η οποία ήταν μαζί με τον Πατέρα και φανερώθηκε σε εμάς» και μας ανήγγειλε ότι «ο Θεός είναι φως και σκοτάδι σε Αυτόν δεν υπάρχει κανένα», και εκείνους που πίστεψαν σε Αυτόν τους έκανε «τέκνα φωτός», «και δεν φανερώθηκε ακόμη τι θα γίνουμε», ότι «όταν φανερωθεί, θα είμαστε όμοιοι με Αυτόν, διότι θα Τον δούμε ακριβώς όπως είναι».

γ΄. Τα άλλα, λοιπόν, τα σταμάτησε μέχρι την κατηγορία εναντίον εκείνων, επειδή ήταν μικρά και ευτελή, και επειδή οι μαθητές δεν είχαν ανάγκη να διορθωθούν ως προς αυτά. Εκείνο όμως που αποτελούσε την αιτία όλων των κακών, δηλαδή τη φιλαρχία και την αρπαγή του διδασκαλικού θρόνου, το φέρνει στο μέσον και το διορθώνει με ζήλο, δίνοντάς τους γι' αυτό αυστηρές και έντονες παραγγελίες. Διότι τι λέει; «Εσείς όμως μην ονομαστείτε Ραββί». Έπειτα παραθέτει και την αιτία: «Διότι ένας είναι ο Διδάσκαλός σας· ενώ όλοι εσείς είστε αδελφοί»· και κανένας δεν υπερέχει του άλλου, καθόσον κανένας δεν γνωρίζει τίποτα από τον εαυτό του. Γι' αυτό και ο Παύλος λέει: «Ποιος είναι, λοιπόν, ο Παύλος, και ποιος ο Απολλώς, και ποιος ο Κηφάς, παρά μόνο διάκονοι;» Δεν είπε: Διδάσκαλοι. Και πάλι: «Μην ονομάσετε κανέναν πατέρα σας»· όχι για να μην ονομάζουν, αλλά για να γνωρίζουν ποιον πρέπει κυρίως να ονομάζουν πατέρα. Διότι, όπως ακριβώς ο διδάσκαλος δεν είναι διδάσκαλος με την πρωταρχική έννοια, έτσι ούτε και ο πατέρας. Επειδή Εκείνος είναι η αιτία των πάντων, και των διδασκάλων και των πατέρων. Και πάλι προσθέτει: «Μήτε να ονομαστείτε καθηγητές· διότι ένας είναι ο καθηγητής σας, ο Χριστός»· και δεν είπε: «Εγώ». Όπως ακριβώς ανέφερε πιο πάνω: «Τι γνώμη έχετε για τον Χριστό;» και δεν είπε: «Για εμένα», έτσι κάνει και εδώ. Θα ρωτούσα, όμως, ευχαρίστως εδώ: τι θα είχαν να πουν όσοι αποδίδουν πολλές φορές το «Ένας» και «Ένας» μόνο στον Πατέρα, με σκοπό την αθέτηση του Μονογενούς;

Είναι καθοδηγητής ο Πατέρας; Όλοι θα το έλεγαν, και κανείς δεν θα διαφωνήσει. Και όμως, λέει, ένας είναι ο καθοδηγητής σας, ο Χριστός. Όπως λοιπόν, το ότι ο Χριστός αποκαλείται ένας καθοδηγητής δεν αποκλείει τον Πατέρα από το να είναι καθοδηγητής· έτσι και το ότι ο Πατέρας αποκαλείται ένας δάσκαλος δεν αποκλείει τον Υιό από το να είναι δάσκαλος. Διότι το «Ένας» και το «Ένας» έχει λεχθεί σε αντιδιαστολή προς τους ανθρώπους και την υπόλοιπη κτίση. Αφού λοιπόν τους απαγόρευσε αυτό το βαρύ νόσημα και τους διόρθωσε, τους διδάσκει και πώς θα μπορούσαν να το αποφύγουν: διά της ταπεινοφροσύνης. Γι’ αυτό και προσθέτει: Ο δε μεγαλύτερος μεταξύ σας θα είναι διάκονός σας.

Διότι ένας είναι ο καθοδηγητής σας, ο Χριστός, και όλοι εσείς είστε αδελφοί. Και κανέναν μην ονομάσετε πατέρα σας πάνω στη γη. Διότι ένας είναι ο Πατέρας σας, ο εν τοις ουρανοίς. Και ο μεγαλύτερος ανάμεσά σας ας είναι διάκονός σας. Όποιος δε υψώσει τον εαυτό του θα ταπεινωθεί, και όποιος ταπεινώσει τον εαυτό του θα υψωθεί. Αλίμονο σε εσάς, Γραμματείς και Φαρισαίοι υποκριτές, διότι καταβροχθίζετε τις περιουσίες των χηρών, με την πρόφαση των μακροσκελών προσευχών· γι' αυτό θα λάβετε βαρύτερη καταδίκη. Αλίμονο δε σε εσάς, Γραμματείς και Φαρισαίοι υποκριτές, διότι κλείνετε τη βασιλεία των ουρανών, και ούτε εσείς εισέρχεστε, ούτε εκείνους που θέλουν να εισέλθουν τους αφήνετε να μπουν. Αλίμονο σε εσάς, διότι προσφέρετε το δέκατο από τον δυόσμο, το άνηθο και το κύμινο, αλλά παραμελήσατε τα πιο βαριά παραγγέλματα του νόμου, τη δικαιοσύνη, το έλεος και την πίστη· εσείς που διυλίζετε το κουνούπι, ενώ καταπίνετε την καμήλα. Αλίμονο σε εσάς, διότι καθαρίζετε το εξωτερικό του ποτηριού και του πιάτου, ενώ από μέσα αυτά είναι γεμάτα από αρπαγή και πλεονεξία.

Μείνε, λοιπόν, πιστός στην αποστολή σου· πορεύσου τον δικό σου δρόμο· μην μετακινείς τα όρια των πατέρων· μην απλώνεις το πόδι σου πέρα από το κατώφλι. Ενώ τάχθηκες να μοιράζεις άρτο, μην προσφέρεις φονικό φίδι, και αντί να χύνεις κρασί, μην παραθέτεις στους προσκεκλημένους δηλητήριο δρακόντων. Στον αγύριστο ας πάνε τα όσα έγραψες· δώσ' τα στις Άρπυιες· και ο κουτσός Ήφαιστος ας ανορθώσει τη χωλότητά τους, μετατρέποντάς τα σε στάχτη και σκόνη. Σε άλλους να γίνεις καθοδηγητής, οι οποίοι και θα σου προσφέρουν θυσίες ως ταυροκέφαλο, θα μυηθούν στον Βεελφεγώρ και θα γευθούν θυσίες νεκρών ειδώλων. Για εμάς, όμως, ένας είναι ο καθοδηγητής, ο Χριστός, καθώς και εκείνος που έλαχε να διοικεί τον αποστολικό θρόνο. Ψάλε στις ερήμους τα δικά σου, στις οποίες και ορθώς έχεις εκτοπιστεί· ανακοίνωσέ τα σε τείχη και ερειπωμένες επαύλεις, εκτός κι αν και αυτά χύσουν δάκρυα όπως τα τείχη της παλαιάς Σιών, σύμφωνα με την προφητική πρόσκληση, μη αντέχοντας την καταδρομή εναντίον των χριστιανών. Εάν δε ο οφθαλμός σου είναι πονηρός, βγάλε τον, διότι εμείς είμαστε αγαθοί και αμόλυντοι από την κατηγορία.

«Εκείνοι δε που τολμούν να παραδίδουν άλλη πίστη ή να εκθέτουν άλλο σύμβολο, αυτοί, εάν μεν είναι επίσκοποι να αποβάλλονται από την επισκοπή, εάν δε κληρικοί να αποξενώνονται από τον κλήρο, ενώ οι μοναχοί και οι λαϊκοί να αναθεματίζονται». Αυτήν την πίστη, ως ασφαλή άγκυρα, κράτησαν και όλες οι Οικουμενικές Σύνοδοι, οι οποίες συγκροτήθηκαν θεοκινήτως μετά τις προαναφερθείσες. Δι' αυτής, για να το πούμε συνοπτικά, έχει φτάσει στην τελείωση ολόκληρη η χορεία των αγίων. Εκείνος που δεν διαφυλάττει αυτή την πίστη απαραχάρακτη έχει αποξενωθεί από την κοινωνία όλων αυτών και (αλίμονο) εκπίπτει από την ίδια την υπέρτατη Τριάδα, σύμφωνα με την θεολογική παραίνεση που ήδη προηγήθηκε. Και βέβαια, δεν διαφυλάττει την πίστη απαραχάρακτη εκείνος που δεν ακολουθεί την άπαξ παραδοθείσα, αλλά είτε την παραλλάσσει, είτε προσθέτει, είτε αφαιρεί κάτι, όπως ακριβώς και τώρα, ω καλέ Λατίνε, την πίστη περί του Αγίου Πνεύματος: την οποία παρέδωσε ο Χριστός, ο πρώτος μας και μόνος καθηγητής και διδάσκαλος, και την κήρυξαν οι απόστολοι και την επικύρωσαν όλες οι σύνοδοι, και την παρέλαβε η Εκκλησία σε όλη την οικουμένη· αυτήν, το ότι δηλαδή «εκ του Πατρός εκπορεύεται», την παραχαράσσεις, προσθέτοντας «και εκ του Υιού». «Αλλά και εσύ», λέει, «προσθέτεις το «μόνο εκ του Πατρός», λέγοντας το «μόνο», αν και η Θεία Γραφή πουθενά δεν το παραδίδει αυτό».

Ματθ. 23, 8-10 Μην αναγορεύετε τους εαυτούς σας δασκάλους νέων δογμάτων· διότι για όλα τα καλά και θεία μαθήματα εγώ ο Χριστός είμαι για εσάς καθηγητής και δάσκαλος, εσείς δε είστε αδελφοί και έχετε παραλάβει τα ίδια δόγματα και γι' αυτό τον λόγο ονομάζεστε αδελφοί, έχοντας αποκτήσει κοινό πατέρα τον εν ουρανοίς Πατέρα. Όπως λοιπόν αυτός που αναζητά και αποκαλεί άλλον «πατέρα» εκτός από τον «εν ουρανοίς», εκπίπτει από εκείνη τη θαυμαστή συγγένεια των αδελφών, στερούμενος προφανώς και την αδελφότητα των δογμάτων, έτσι και αυτός που απορρίπτει τον κοινό καθηγητή και αναδεικνύει τον εαυτό του καθηγητή ξένων διδαγμάτων, εξοστρακίζει τον εαυτό του από την αδελφότητα των δογμάτων και από τη συγγένεια των αδελφών, των οποίων ο εν ουρανοίς Πατέρας είναι κοινός πατέρας. Αποδεικνύει δε μέσω αυτών, ότι αν και ο Ίδιος είναι ο δάσκαλος, εντούτοις τα διδάγματά Του οδηγούν τους ανθρώπους στην υιοθεσία του Θεού και Πατρός. Και αν Εκείνος υιοθετεί τους ανθρώπους, αυτό εντούτοις δεν γίνεται χωρίς τη διδασκαλία και την προσαγωγή του Υιού, αναδεικνύοντας παντού τη συμφωνία, την ομογνωμία και την ισοτιμία τόσο του Ιδίου όσο και του Πατρός.

Στον ίδιο. Όπως ακριβώς ο Νεστόριος, αντλώντας από τα θολά νάματα του Παύλου του Σαμοσατέως, εξέπεσε σε μέθη ασέβειας, έτσι και ο Ευτυχής, δρέποντας τα σπέρματα της δικής του αίρεσης από την πικρή παραφυάδα του Μάνη, ετοίμασε άρτο οδύνης και απώλειας για τον εαυτό του και για όσους τον ακολουθούν. Αντίθετα, ο χορός των ορθοδόξων, έχοντας προτάξει τον κορυφαίο Πέτρο, ή μάλλον τον κοινό Δεσπότη και Ποιητή δικό του και δικό μας ως διδάσκαλο (διότι λέει «εσείς μην ονομάσετε κανέναν πάνω στη γη ραββί, διότι ένας είναι ο διδάσκαλός σας, ο Χριστός»), ομολογούν λαμπρά το ασύγχυτο των δύο φύσεων στη μία υπόσταση του Λόγου, δηλαδή της θεότητας και της ανθρωπότητας. Διότι αυτό εδίδαξε ο ίδιος, η Αλήθεια· επειδή, αποκαλώντας τον εαυτό του Υιό του ανθρώπου και έχοντας ανακηρυχθεί από τον κορυφαίο Πέτρο Υιός του Θεού του ζώντος, το μεν πρώτο το βεβαίωσε με όσα είπε ο ίδιος, το δε δεύτερο με όσα αποδέχθηκε. Γι' αυτό και, ως ανταμοιβή στον Πέτρο για την ορθή του ομολογία, του ενεχείρισε τα κλειδιά της βασιλείας και στερέωσε την Εκκλησία ώστε να στηρίζεται στη δική του ομολογία και να καταγάγει λαμπρά νικητήρια κατά των πυλών του άδη και κάθε αιρετικής αθυροστομίας.

Βλέπεις ποιας διδασκαλίας μάθημα έχει καταστεί η ευσέβεια, και από ποιους αρχηγούς έχει προέλθει η αίρεση; Διότι οι επινοήσεις και οι προσθήκες αυξάνουν και περιθάλπουν τα δημιουργήματά τους και μηχανεύονται να καλλωπίσουν την προηγούμενη ασχημοσύνη και γύμνια τους. Δεν καταφέρνουν όμως με τις μεθοδεύσεις τους να κάνουν τη βλασφημία τους κάπως πιο ανεκτή, ούτε διαγράφουν τη συγγένειά τους με εκείνους. Αντιθέτως, η ευσέβεια, εναγκαλιζόμενη το ανόθευτο της δεσποτικής διδασκαλίας και πειθαρχώντας στο κήρυγμα των μαθητών Του, καταδικάζει καθεμία από τις εκ διαμέτρου αντιμαχόμενες μεταξύ τους δυσσέβειες και τις εξορίζει από την οικεία θεότητα, και προτρέπει τους πάντες κανέναν από τους επί γης να μην θεωρούν και να μην ονομάζουν ραββί, ούτε να υιοθετούν το όνομα του Ευτυχούς ή του Σεβήρου ή του Διοσκόρου ή του Σύρου Ιακώβου αντί για την επωνυμία του Χριστού, του αληθινού Θεού μας, ο Οποίος έδωσε ως λύτρο το ίδιο Του το αίμα για τη δική μας λύτρωση, ούτε να γίνονται γνωστοί με άλλη προσηγορία στην ομολογία της πίστεως. Διότι ένας είναι ο καθοδηγητής μας, ο Χριστός, ο Οποίος μας μυσταγώγησε στο μυστήριο της ευσεβείας, μέσω του Οποίου έχουμε σωθεί και σωζόμαστε, εμείς οι αληθινοί μαθητές Του, έχοντας άσβεστο τον πόθο και να είμαστε και να ονομαζόμαστε έτσι.

«Ούτε να ονομαστείτε καθηγητές· διότι ένας είναι ο καθηγητής σας, ο Χριστός. Και ο μεγαλύτερος από εσάς θα είναι διάκονός σας. Όποιος δε υψώσει τον εαυτό του, θα ταπεινωθεί, και όποιος ταπεινώσει τον εαυτό του, θα υψωθεί.» Δεν εμποδίζει ο Χριστός να ονομάζεται κάποιος δάσκαλος, αλλά το να επιθυμεί εμπαθώς να ονομάζεται έτσι, και να προσπαθεί με κάθε τρόπο να ονομαστεί. Διότι το αξίωμα του δασκάλου ανήκει κυρίως μόνο στον Θεό. Και λέγοντας «να μην ονομάσετε κανέναν πατέρα», δεν απαγορεύει την τιμή προς τους γονείς, αφού θέλει να τιμούμε τους γονείς, και μάλιστα τους πνευματικούς πατέρες, αλλά μας προτρέπει στο να αναγνωρίζουμε τον αληθινό Πατέρα, δηλαδή τον Θεό· διότι κυρίως πατέρας είναι ο Θεός. Ενώ οι σωματικοί πατέρες δεν είναι οι πραγματικοί αίτιοι της γεννήσεως, αλλά όργανα και συναίτιοι.