Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 23:24

Πού έχει απαγορευτεί να τρέφεται ο πεινασμένος; Πού είναι γραμμένο να μη χορταίνει ένα άδειο στομάχι; Αυτοί όμως που κατέκριναν τη λήψη τροφής το Σάββατο, οι ίδιοι απεργάζονταν φόνους το Σάββατο εναντίον του οικοδεσπότη· διότι λέει η Γραφή στο Ευαγγέλιο για την ημέρα κατά την οποία έπαθε ο Θεός: «Ήταν δε μεγάλη εκείνη η ημέρα του Σαββάτου». Και τον μεν νομοθέτη τον θανατώνουν το Σάββατο, να τρέφονται όμως οι μαθητές το Σάββατο δεν το επιθυμούν. Για τον λόγο αυτόν ο Σωτήρας, στα όσα μόλις αναγνώστηκαν, τους ρωτούσε: Τι επιτρέπεται να κάνει κανείς το Σάββατο; Να πράξει το αγαθό ή να πράξει το κακό; Να σώσει μια ψυχή ή να την αφανίσει; Το να τρέφεται κανείς το κατακρίνετε, ενώ τον φόνο τον διαπράττετε; Διότι πάντοτε οι Ιουδαίοι διυλίζουν τον κώνωπα, την δε κάμηλο την καταπίνουν· είναι πάντοτε σχολαστικοί στην καταβολή του δεκάτου για τον απήγανο και το λάχανο, δεν τηρούν όμως τα βαρύτερα παραγγέλματα του νόμου.

Διότι, όπως ακριβώς το νερό που είναι περιορισμένο μέσα σε σωλήνες ωθείται ορμητικά προς τα πάνω από τη δύναμη της συμπίεσης, επειδή δεν έχει πού να διαχυθεί· έτσι και ο ανθρώπινος νους, καθώς η εγκράτεια τον περισφίγγει από παντού σαν στεγανός σωλήνας, θα ανυψωθεί κατά κάποιον τρόπο από τη φυσική του τάση για κίνηση προς την επιθυμία των υψηλότερων πραγμάτων, μη έχοντας πού να διαρρεύσει. Διότι δεν είναι δυνατόν ποτέ να σταματήσει, εφόσον έχει λάβει από τον Δημιουργό αεικίνητη φύση· και εφόσον εμποδίζεται να κινείται προς τα μάταια, είναι αδύνατον να μην κατευθυνθεί σταθερά προς την αλήθεια. Θεωρούμε δε ότι η εγκράτεια ορίζεται όχι μόνο ως η αποχή από τις τροφές (διότι αυτό το κατόρθωσαν και πολλοί από τους Έλληνες φιλοσόφους), αλλά προπάντων ως η αποχή από την περιπλάνηση των οφθαλμών. Διότι ποιο είναι το όφελος αν, ενώ απέχεις από τροφές, τρέφεσαι με την ακολασία της μοιχείας μέσα από τα μάτια, ή αν με τα αυτιά σου ακούς οικειοθελώς μάταιες και διαβολικές φωνές; Δεν υπάρχει κανένα όφελος να απέχει κανείς από τις τροφές, αλλά να μην απέχει από την αλαζονεία της υπερηφάνειας, από την κενοδοξία και από κάθε πάθος. Ή ποιο είναι το όφελος να εγκρατεύεται κανείς από τις τροφές, και να μην απέχει από τους πονηρούς και μάταιους λογισμούς; Γι' αυτό και ο Απόστολος έλεγε: «Φοβούμαι μήπως φθαρούν τα νοήματά μας». Ας γίνουμε λοιπόν εγκρατείς ως προς όλα αυτά, για να μην πέσει δικαίως και πάνω μας η μομφή του Κυρίου, ότι διυλίζουμε τον κώνωπα, ενώ καταπίνουμε την κάμηλο.

Ο φθόνος και η υπερηφάνεια είχαν αποδιωχθεί από την άδολη εκείνη ψυχή. Δεν θα παρουσιαζόταν στο θυσιαστήριο προτού συμφιλιωθεί με τον αδελφό του. Τον ψευδή και έντεχνο λόγο, που είχε κατασκευαστεί για τη συκοφάντηση κάποιων, τον βδελυσσόταν τόσο πολύ, καθώς γνώριζε ότι το ψεύδος έχει γεννηθεί από τον διάβολο και ότι ο Κύριος θα αφανίσει όλους όσοι λαλούν το ψεύδος. Εάν τίποτε από αυτά δεν υπάρχει μέσα σας, αλλά είστε καθαροί από όλα, τότε πράγματι είστε μαθητές του μαθητή των εντολών του Κυρίου. Ειδάλλως, προσέξτε μήπως διυλίζετε τον κώνωπα, με το να ακριβολογείτε για τον ήχο της φωνής κατά τις ψαλμωδίες, ενώ καταλύετε τις μέγιστες των εντολών. Σε αυτούς τους λόγους με οδήγησε η ανάγκη της απολογίας, ώστε να διδαχθείτε να βγάζετε πρώτα το δοκάρι από τα μάτια σας και έπειτα να αφαιρείτε τα ξένα κάρφη. Πλην όμως, τα συγχωρούμε όλα, αν και τίποτα δεν μένει ανεξέταστο από τον Θεό. Μόνο ας αφεθούν κατά μέρος τα προηγούμενα και κατασιγάστε τις καινοτομίες σχετικά με την πίστη. Μην αθετείτε τις υποστάσεις. Μην απαρνείστε το όνομα του Χριστού. Μην παρερμηνεύετε τους λόγους του Γρηγορίου. Ειδάλλως, εφόσον αναπνέουμε και μπορούμε να μιλούμε, είναι αδύνατον να σιωπούμε μπροστά σε τέτοιο όλεθρο των ψυχών.

Κεφάλαιο Γ΄. ΜΑΤΘΑΙΟΣ. Αλίμονο σε εσάς, γραμματείς και Φαρισαίοι, υποκριτές, διότι αποδίδετε το δέκατο από τον δυόσμο, και τον άνηθο, και το κύμινο, και παραμελήσατε τα βαρύτερα του νόμου, την κρίση, και το έλεος, και την πίστη. Αυτά έπρεπε να πράξετε, και εκείνα να μην τα αφήσετε. Οδηγοί τυφλοί, που διυλίζετε τον κώνωπα, ενώ καταπίνετε την κάμηλο.

Και πιστεύουν ασύνετα ότι έχει καταλυθεί ολόκληρος ο νόμος εξαιτίας της κίνησης ενός δακτύλου που τολμήθηκε κατά το Σάββατο, αν και οι ίδιοι λύνουν το βόδι από τη φάτνη και το οδηγούν στο νερό, αλλά και αν ένα πρόβατο πέσει σε λάκκο, σύμφωνα με τα γεγραμμένα, το ανασύρουν με πολλή σπουδή. Επομένως, διυλίζουν τον κώνωπα, κατά τον λόγο του Σωτήρος· διότι αυτό τους είχε γίνει μεγάλη συνήθεια. Και επειδή με πολλή αφροσύνη και μεγάλη απελπισία δεν αποδίδουν το θαύμα στον Χριστό, ούτε ανέχονται να αναγνωρίσουν από το κατόρθωμά Του το ποιος είναι, μεμψιμοιρούν για το Σάββατο, και ωσάν να κατόρθωναν κάθε αρετή μόνο με το να αργούν το Σάββατο, τον αποβάλλουν ολοκληρωτικά από την οικειότητα με τον Θεό, λέγοντας ότι δεν προέρχεται από τον Θεό. Καίτοι μάλλον έπρεπε να κατανοήσουν ότι είναι πλέον παρών Εκείνος που έχει την εξουσία πάνω στους δικούς Του νόμους, και ότι είναι προσφιλές και επιθυμητό στον Θεό το να αγαθοεργεί κανείς και το Σάββατο, και να μην αφήνει χωρίς ελπίδα εκείνον που έχει ανάγκη ελέους. Διότι πότε δεν θα επαινούσε κανείς τον εργάτη των αγαθών έργων, ή ποιος καιρός θα μπορούσε να κατατυραννήσει την αρετή;

Διότι, ενώ καταδικάζουν σε έσχατη ποινή Εκείνον που δεν είχε αμαρτήσει σε τίποτα, και επισωρεύουν μια τόσο φρικτή ασέβεια στο δικό τους κεφάλι, αποφεύγουν το κατώφλι του πραιτωρίου, θεωρώντας ότι θα τους γίνει αιτία μολυσμού, και αρνούνται με σπουδή να έρθουν σε επαφή με ακάθαρτους ανθρώπους. Επειδή, νομίζω, έχουν πιστέψει ότι οι λίθοι και τα σώματα των ομογενών τους ανθρώπων μπορούν να μολύνουν την ανθρώπινη ψυχή· αλλά για το χειρότερο από όλα τα κακά, την πιο άδικη μιαιφονία, νομίζουν ότι δεν τους προκαλεί απολύτως καμία βλάβη. Και το παράδοξο, ή μάλλον το πιο ανόητο και παράλογο από όλα, είναι ότι τηρούν τελετουργική αγνεία για τη σφαγή του προβάτου, το οποίο δεν προτυπώνει για εμάς τίποτα άλλο παρά τη σκιά του μυστηρίου του Χριστού· εκείνοι όμως, ενώ τιμούν τον τύπο του πράγματος, υβρίζουν την ίδια την αλήθεια. Διότι, ενώ υποκρίνονται αγνεία για τον τύπο, έχουν μολυνθεί με τη μιαιφονία κατά του Χριστού. Ορθά λοιπόν τους ονόμαζε άλλοτε μεν τάφους ασβεστωμένους, που είναι στολισμένοι εξωτερικά με επιτηδευμένα περιβλήματα, ενώ εσωτερικά είναι γεμάτοι με δυσώδη και απεχθή ακαθαρσία· άλλοτε πάλι έλεγε ότι διυλίζουν τον κώνωπα, αλλά καταπίνουν την κάμηλο. Διότι συχνά γίνονται σχολαστικοί στα πιο μικρά και ασήμαντα από όλα, για να το πούμε έτσι, ή και στα εντελώς ανύπαρκτα· διότι τι είναι στο κάτω κάτω ο κώνωπας;

Βεβαίως, και αυτό εκπληρωνόταν πάντως με θεία ενέργεια, ώστε να μας δείξει να πενθεί για τον Ισραήλ ακόμη και ο ίδιος ο άγιος ναός. <Οι Ιουδαίοι, λοιπόν, επειδή ήταν Παρασκευή, για να μη μείνουν τα σώματα στον σταυρό το Σάββατο· διότι η ημέρα εκείνη του Σαββάτου ήταν μεγάλη· παρακάλεσαν τον Πιλάτο να σπάσουν τα σκέλη τους και να τα σηκώσουν.> Ο μακάριος Ευαγγελιστής δεν τα λέει αυτά για να επιμαρτυρήσει ευσέβεια σε εκείνους που είχαν συνηθίσει να δολοφονούν με τρόπο άγριο και ανήμερο και είχαν καταδικαστεί για τόσο ανόσιες πράξεις, αλλά για να αποδείξει πάλι ότι υφίστανται με ασύνετο και αμαθή τρόπο εκείνο ακριβώς που είπε ο Χριστός: διότι διυλίζουν «τον κώνωπα, καταπίνοντας την κάμηλο», εφόσον συλλαμβάνονται να μην θεωρούν καθόλου άξια λόγου τα υπερβολικά και πάνδεινα ασεβήματα, ενώ τα πολύ λεπτά και ελάχιστα τα εξετάζουν με υπερβολική ακρίβεια, δείχνοντας την αμάθειά τους και στις δύο περιπτώσεις. Και ο έλεγχος είναι προφανής. Διότι ιδού, αφού σκότωσαν τον Χριστό, θεωρούν πολύ σημαντικό τον σεβασμό προς το Σάββατο, και αφού ύβρισαν τον νομοθέτη με ανείπωτα τολμήματα, προσποιούνται ευσέβεια προς τον νόμο· και προσποιούνται ότι τιμούν την ημέρα εκείνου ακριβώς του Σαββάτου που ήταν μεγάλη, αυτοί που θανάτωσαν τον Κύριο της μεγάλης ημέρας, και ζητούν μια χάρη που ταιριάζει απόλυτα μόνο σε αυτούς.

ε'. Ας αγαπήσουμε λοιπόν τη νηστεία, ως μητέρα κάθε αγαθού και κάθε πνευματικής ευφροσύνης. Αυτήν μεν την περιφρονούν τα τέκνα των Ελλήνων, οι δήθεν σοφοί. Οι Ιουδαίοι πάλι, ξεπερνώντας όλους τους ανθρώπους στην καινοφάνεια των ασεβειών τους, δεν αρνούνται μεν ότι τη γνωρίζουν, την εφαρμόζουν όμως με τόσο αισχρό τρόπο, ώστε να είναι ίσως καλύτεροι όταν δεν βρίσκονται να την κάνουν. Διότι, όντας γεμάτοι, για να το πούμε έτσι, από κάθε πονηρία, και κυοφορώντας μέσα τους κάθε ακαθαρσία, καυχιούνται μόνο για το όνομα της νηστείας, και πολλές φορές κάνουν την αρετή πρόφαση αλαζονείας. Διότι τι θα μπορούσε να πει κανείς, φέρνοντας στον νου του εκείνον τον αμαθέστατο και απαίδευτο Φαρισαίο, τον οποίο ο Κύριός μας Χριστός περιγράφει στα Ευαγγέλια να προσεύχεται στο ιερό και να φωνάζει: «Θεέ μου, σε ευχαριστώ που δεν είμαι όπως οι υπόλοιποι άνθρωποι, άρπαγες, άδικοι, μοιχοί, ή έστω όπως αυτός ο τελώνης· νηστεύω δύο φορές την εβδομάδα, δίνω το δέκατο από όλα όσα αποκτώ;» Τι λες, ανόητε, που καυχιέσαι για τη νηστεία; Ακόμη δεν καταλαβαίνεις ότι πάσχεις από τόση υπεροψία, όταν είσαι τόσο σχολαστικός σε τόσο μικρά πράγματα; Ακόμη δεν βλέπεις τον όγκο της αλαζονείας σου; Δεν θα πάψεις να διυλίζεις τον κώνωπα και να καταπίνεις την κάμηλο, όπως λέει ο Σωτήρας; Και ενώ ισχυρίζεσαι ότι είσαι νομομαθής, αγνοείς τι είναι γεγραμμένο; «

Ακόμη και για τα φαγητά τα οποία οι ίδιοι από μόνοι τους, δήθεν συνετά, καταδικάζουν, αν τυχόν συμβεί να τα αγγίξουν χωρίς να το θέλουν, πετάγονται αμέσως πάνω και καταφεύγουν σε καθαρμό διά πυρός ή ύδατος, νομίζοντας ότι, αν απλώς απέχουν από αυτά, θα γίνουν άγιοι και αγνοί. Διότι έχουν νικηθεί με αυτόν τον τρόπο από τη ματαιοδοξία και έχουν χάσει τα λογικά τους, γι' αυτό και πολύ δικαιολογημένα θα μπορούσε να λεχθεί για αυτούς: «Αλίμονο σε εσάς, ανυπότακτοι και αμαθείς, που διυλίζετε τον κώνωπα και καταπίνετε την κάμηλο». Διότι, ενώ δεν θεωρούν καθόλου άξιο λόγου αυτό που πραγματικά μολύνει τον άνθρωπο, φρίττουν χωρίς λόγο για πράγματα από τα οποία κανείς δεν υφίσταται καμία βλάβη.

Επομένως, λοιπόν, έχει σφάλει η σκέψη εκείνων που νόμισαν ότι υφίσταται η ειμαρμένη της γεννήσεως, και μάλιστα των Φαρισαίων. Προς αυτούς πρέπει να διακηρύσσει κανείς συχνότερα και με πολλούς τρόπους, όχι με μία φωνή αλλά πολλάκις, τα όσα ειπώθηκαν προς αυτούς από τον Σωτήρα: «Αλίμονό σας, Γραμματείς και Φαρισαίοι υποκριτές, διότι εγκαταλείψατε τα βαρύτερα του νόμου, την κρίση και το έλεος, και αποδίδετε το δέκατο από το άνηθο, το δυόσμο και το πήγανο, και καθαρίζετε το εξωτερικό του ποτηριού και του πιάτου, ενώ το εσωτερικό είναι γεμάτο από ακαθαρσία και ακράτεια. Και θεωρείτε πως είναι δίκαιο να ορκίζεται κανείς σε ό,τι βρίσκεται πάνω στο θυσιαστήριο, ενώ ο όρκος στο ίδιο το θυσιαστήριο θεωρείται από εσάς άκυρος, και λέτε ότι το να ορκίζεται κανείς στον ουρανό δεν σημαίνει τίποτα, αλλά εάν κάποιος ορκιστεί σε ό,τι βρίσκεται υπεράνω του ουρανού, ο όρκος αυτός είναι δεσμευτικός. Μήπως το θυσιαστήριο δεν είναι αυτό που βαστάζει ό,τι τοποθετείται πάνω του, και ο ουρανός δεν είναι ο θρόνος Εκείνου που κάθεται πάνω σε αυτόν; Ή επειδή λέτε, εάν κάποιος πει στον πατέρα ή στη μητέρα του "κορβάν", που σημαίνει, δώρο αφιερωμένο στον Θεό είναι αυτό από το οποίο θα μπορούσες να ωφεληθείς από εμένα, τότε δεν υποχρεούται πλέον να τιμήσει τον πατέρα του, και έτσι αθετήσατε την εντολή του Θεού εξαιτίας της παράδοσης των πρεσβυτέρων σας. Και περιφέρεστε στη θάλασσα και στην ξηρά για να κάνετε έναν προσήλυτο, και όταν γίνει, τον κάνετε γιο της γέεννας, διπλάσια από εσάς».

ι΄. Αλλά ο ίδιος μεν, πριν από το πάθος, έφαγε το Πάσχα μαζί με τους μαθητές του, και τέλεσε τη γιορτή, όχι μαζί με τους Ιουδαίους· ενώ δε αυτός γιόρταζε το βράδυ, οι αρχιερείς, καταφθάνοντας μαζί με τον προδότη, άπλωσαν πάνω του τα χέρια τους· διότι αυτοί δεν έτρωγαν το Πάσχα εκείνο το βράδυ· γιατί αλλιώς πώς θα είχαν τον διαθέσιμο χρόνο να ασχοληθούν μαζί του; Και αφού τον συνέλαβαν, τον οδήγησαν στην οικία του Καϊάφα, όπου, αφού διανυκτέρευσαν, μόλις ξημέρωσε, συγκεντρώθηκαν και πρώτα τον ανακρίνουν· έπειτα, μετά από αυτά, σηκώθηκαν μαζί με το πλήθος και τον οδήγησαν στον Πιλάτο. Και τότε λέει η Γραφή, ότι δεν εισήλθαν στο πραιτώριο, για να μην μιανθούν, όπως τουλάχιστον νόμιζαν, μπαίνοντας κάτω από ειδωλολατρική στέγη, αλλά, προκειμένου να παραμείνουν καθαροί οι παμμίαροι, ώστε να φάνε το Πάσχα μόλις θα ερχόταν το βράδυ. Αυτοί που διυλίζουν τον κώνωπα και καταπίνουν την κάμηλο, αυτοί που είχαν μιαίνει τις ψυχές τους μαζί με τα σώματά τους με τη δολοφονία του Σωτήρα, φοβούνταν να μπουν κάτω από τη στέγη. Αλλά αυτοί μεν, κατά την ίδια εκείνη ημέρα του πάθους, έφαγαν το Πάσχα που απέβη καταστροφικό για τις ψυχές τους, ζητώντας το σωτήριο αίμα όχι υπέρ των εαυτών τους, αλλά εναντίον των εαυτών τους. Ο δικός μας Σωτήρας όμως δεν το έπραξε τότε, αλλά, παρακαθόμενος σε δείπνο μαζί με τους μαθητές του μία ημέρα πριν, τέλεσε τη γιορτή που τόσο πολύ είχε επιθυμήσει.

Οʹ. Εμένα όμως με φοβίζουν και οι Φαρισαίοι που ονειδίζονται και οι Γραμματείς που ελέγχονται· είναι αισχρό, ενώ θα έπρεπε να τους ξεπερνούμε κατά πολύ στην αρετή, όπως έχουμε λάβει εντολή, εάν βέβαια επιζητούμε τη βασιλεία των ουρανών, εμείς να φαινόμαστε χειρότεροι από αυτούς στην κακία· ώστε δικαιολογημένα να αποκληθούμε και εμείς φίδια και γεννήματα οχιών και τυφλοί οδηγοί, που διυλίζουν τον κώνωπα και καταπίνουν την κάμηλο, και τάφοι ρυπαροί στο εσωτερικό τους με εξωτερική ευπρέπεια, και πιατέλες καθαρές κατά το φαινόμενο, και όλα τα άλλα που εκείνοι και είναι και ακούν να λέγονται γι' αυτούς.

Από πού, λοιπόν, και από ποια πράγματα αποδεικνύει την ύβρη και την προπέτειά του; «Διότι», λέει, «ενώ είμαι Καππαδόκης, με ονόμασε Γαλάτη». Έπειτα, αν αυτόν που κατοικεί στο μεθόριο των επαρχιών, σε κάποια ανώνυμη εσχατιά της Κορνιασπινής, τον ονόμασε Γαλάτη αντί για Ολτισηρέα (αν βέβαια αποδεικνύεται ότι όντως τον αποκάλεσε έτσι· διότι δεν βρήκα στα δικά μας βιβλία να προστίθεται αυτό, ας θεωρηθεί όμως δεδομένο ότι ειπώθηκε), εξαιτίας αυτών ονομάζεται «προπετής» και «υβριστής» και «ψεύστης» και του αποδίδονται όλα τα πλέον φοβερά χαρακτηριστικά; Και δεν κατανοεί ο σοφός ότι η κατηγορία του συκοφάντη για μικρά ζητήματα αποτελεί μεγάλη συνηγορία υπέρ της ακεραιότητας του κατηγορουμένου; Διότι, έχοντας κινηθεί προς κατηγορίαν, δεν θα απέφευγε τα μείζονα για να αναλώσει την πονηρία του στα μικρότερα· για τα οποία, μάλιστα, μακρηγορεί εξογκώνοντας και παρουσιάζοντας ως φοβερό το αδίκημα και φιλοσοφώντας με σοβαροφάνεια περί του ψεύδους, κρίνοντας ότι είναι εξίσου άτοπο, είτε ο λόγος αφορά τα μείζονα είτε τα μικρότερα. Διότι γνωρίζει, σύμφωνα με τους πατέρες της αιρέσεώς του, εννοώ τους Γραμματείς και τους Φαρισαίους, να διυλίζει μεν με ακρίβεια τον κώνωπα, να καταπίνει δε αδίστακτα τη σκολιά κάμηλο που είναι φορτωμένη με το βάρος της πονηρίας.

<ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΤΟΥ ΠΑΛΑΜΑ> ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΠΡΟΣ ΑΥΤΟΝ ΠΟΥ ΡΩΤΗΣΕ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΡΗΣΗ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΠΟΥ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΕΤΑΙ ΣΤΟΝ ΣΥΝΟΔΙΚΟ ΤΟΜΟ ΚΑΙ ΣΥΚΟΦΑΝΤΕΙΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΓΡΗΓΟΡΑ ΩΣ ΜΗ ΓΝΗΣΙΑ. Είναι πρέπον και αναγκαίο, αδελφέ, εκείνους που έχουν παραδοθεί από την Εκκλησία του Χριστού στο ανάθεμα να τους θεωρούμε «τυφλούς οδηγούς» σύμφωνα με το Ευαγγέλιο του Χριστού, και κληρονόμους του «ουαί», καθώς «καταπίνουν την καμήλα και διυλίζουν το κουνούπι». Τέτοιος ακριβώς είναι αυτός ο Γρηγοράς, ο οποίος αγρυπνεί μεν εναντίον της ευσέβειας, αλλά στην πραγματικότητα δεν μπορεί ούτε καν να ονειρευτεί την αλήθεια της ευσέβειας. Διότι, αφού πότε με όσα φρονεί και συγγράφει καθιστά τον Θεό κτίσμα και πότε τον αναιρεί τελείως, και έπειτα ακριβολογεί για τις λέξεις της θεολογίας, δεν είναι φανερό ότι καταπίνει τις καμήλες και διυλίζει το κουνούπι;

Κρίνει δε και τους Εβιωναίους. Πώς μπορούν να σωθούν, εάν δεν ήταν ο Θεός εκείνος που κατεργάστηκε τη σωτηρία τους πάνω στη γη; Ή πώς ο άνθρωπος θα ανέλθει στον Θεό, εάν ο Θεός δεν κατήλθε στον άνθρωπο; Κρίνει δε το θείο και εκείνους που προκαλούν τα σχίσματα, οι οποίοι στερούνται την αγάπη του Θεού και αποβλέπουν στο δικό τους συμφέρον και όχι στην ενότητα της Εκκλησίας, και για μικρές και ασήμαντες αιτίες τεμαχίζουν και διαιρούν το μέγα και ένδοξο σώμα του Χριστού, και, όσο εξαρτάται από αυτούς, το καταστρέφουν, μιλώντας για ειρήνη αλλά απεργαζόμενοι πόλεμο, αληθινά «διυλίζοντας τον κώνωπα και καταπίνοντας την κάμηλο»· διότι κανένα κατόρθωμα από μέρους τους δεν μπορεί να είναι τόσο μεγάλο, όσο είναι η βλάβη του σχίσματος.

ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΠΕΤΡΟ 1505. Μην πολεμάς σκιές, φίλε μου, ούτε, φιλονικώντας για ασήμαντα πράγματα, να βλάπτεις τον εαυτό σου στα σπουδαιότερα και κρισιμότερα ζητήματα· και μη μιμείσαι εκείνους που καταπίνουν την καμήλα και διυλίζουν τον κώνωπα.

Διότι δεν έκλινε την κεφαλήν επειδή εξέπνευσε, όπως ακριβώς συμβαίνει σε εμάς· αλλά επειδή έκλινε την κεφαλήν, τότε εξέπνευσε. Με όλα αυτά δήλωσε ο ευαγγελιστής, ότι αυτός ήταν ο Κύριος των πάντων. Αλλά οι Ιουδαίοι πάλι, αυτοί που καταπίνουν την κάμηλο και διυλίζουν τον κώνωπα, ενώ διέπραξαν τόσο μεγάλο τόλμημα, δείχνουν υπερβολική σχολαστικότητα για την ημέρα. Επειδή λοιπόν ήταν Παρασκευή, για να μη μείνουν τα σώματα πάνω στον σταυρό, παρακάλεσαν τον Πιλάτο να συντριβούν τα σκέλη τους. Βλέπεις πόσο ισχυρή είναι η αλήθεια; Μέσα από εκείνα που αυτοί επιδιώκουν, μέσα από αυτά εκπληρώνεται η προφητεία. Διότι από τα γεγονότα αυτά βρίσκει την εκπλήρωσή της και μία άλλη προφητεία. Αφού λοιπόν ήλθαν οι στρατιώτες, των μεν άλλων συνέτριψαν τα σκέλη, του δε Χριστού όχι. Αλλά όμως αυτοί, για να κάνουν χάρη στους Ιουδαίους, τρύπησαν την πλευρά του με τη λόγχη, και καθύβριζαν το νεκρό πλέον σώμα. Ω, τι μιαρή και εναγής προαίρεση! Αλλά μην ταράζεσαι, ούτε να σκυθρωπάζεις, αγαπητέ. Διότι αυτά που εκείνοι έπρατταν από πονηρή πρόθεση, αυτά ακριβώς συνεργούσαν υπέρ της αληθείας. Διότι υπήρχε προφητεία και γι' αυτό που έλεγε: «Θα δουν εκείνον τον οποίον εξεκέντησαν». Και όχι μόνον αυτό, αλλά και για εκείνους που επρόκειτο να απιστήσουν, το τόλμημα αυτό γινόταν απόδειξη πίστεως, όπως για τον Θωμά και όσους έμοιαζαν με εκείνον. Μαζί δε με αυτό τελούνταν και ένα απόρρητο μυστήριο. Διότι εξήλθε ύδωρ και αίμα.

Μάλιστα, με όσα ακολουθούν φανέρωσε την αρετή αυτού του νόμου σε όσους διαθέτουν νου, λέγοντας: «Γιατί βλέπεις το κάρφος που βρίσκεται στο μάτι του αδελφού σου, ενώ τη δοκό που βρίσκεται στο δικό σου μάτι δεν την παρατηρείς;» Εάν όμως σε πολλούς από τους πιο αμελείς το νόημα εξακολουθεί να φαίνεται κάπως ασαφές, θα προσπαθήσω να το διασαφηνίσω από την αρχή. Διότι εδώ, όπως τουλάχιστον μου φαίνεται, δεν παραγγέλλει να μην κρίνουμε γενικώς όλα τα αμαρτήματα, ούτε απαγορεύει απλώς να πράττουμε κάτι τέτοιο, αλλά απευθύνεται σε όσους είναι γεμάτοι από αναρίθμητα κακά, και παρ' όλα αυτά επιτίθενται σε άλλους για ασήμαντα πράγματα. Μου φαίνεται επίσης ότι εδώ υπονοεί και τους Ιουδαίους, επειδή, ενώ υπήρξαν αυστηρότατοι κατήγοροι των πλησίον τους για μικρά και μηδαμινά σφάλματα, οι ίδιοι διέπρατταν μεγάλα αμαρτήματα χωρίς καν να το αισθάνονται· το οποίο άλλωστε τους το έλεγε ελέγχοντάς τους προς το τέλος: «Δένετε φορτία βαριά και δυσβάστακτα, αλλά εσείς ούτε με το δάχτυλό σας δεν θέλετε να τα κουνήσετε»· και: «Δίνετε το δέκατο από τον δυόσμο και τον άνηθο, και αφήσατε τα πιο σημαντικά του νόμου, δηλαδή τη δικαιοσύνη, το έλεος και την πίστη». Φαίνεται, λοιπόν, ότι απευθύνεται και προς αυτούς, αναχαιτίζοντάς τους εκ των προτέρων για όσα επρόκειτο να κατηγορήσουν τους μαθητές. Διότι, έστω κι αν εκείνοι δεν διέπρατταν κανένα τέτοιο αμάρτημα, στους Ιουδαίους ωστόσο αυτά θεωρούνταν παραπτώματα· όπως, παραδείγματος χάριν, το να μην τηρούν το Σάββατο, το να τρώνε με άπλυτα χέρια, το να παρακάθονται σε γεύμα μαζί με τελώνες· γι' αυτό και αλλού λέει: «Εσείς που διυλίζετε τον κώνωπα και καταπίνετε την κάμηλο».

Και το έλαβε αυτό από κάτι το κοινώς αποδεκτό και φανερό, από το ποτήρι και την παροψίδα. Έπειτα, δείχνοντας ότι δεν προκύπτει καμία βλάβη από την περιφρόνηση των σωματικών καθαρμών, ενώ αντίθετα επιφέρει τη μέγιστη τιμωρία η αδιαφορία για τους καθαρμούς της ψυχής, οι οποίοι είναι η αρετή, ονόμασε τα μεν πρώτα κώνωπα, επειδή ήταν μικρά και μηδαμινά· τα δε δεύτερα κάμηλο, επειδή ήταν αβάσταχτα. Γι' αυτό και λέει: Εσείς που διυλίζετε τον κώνωπα και καταπίνετε την κάμηλο.

Επομένως, να θαυμάζεις μόνο αυτό που έγινε, μην περιεργάζεσαι τον τρόπο. Επειδή, λοιπόν, έπραξε αυτό που του προστάχθηκε και πήρε το κρεβάτι του, βλέποντάς τον οι Ιουδαίοι, λένε: «Είναι Σάββατο και δεν σου επιτρέπεται να σηκώσεις το κρεβάτι το Σάββατο». Ενώ έπρεπε να προσκυνήσουν αυτόν που ενήργησε το θαύμα, ενώ έπρεπε να θαυμάσουν αυτό που συνέβη, αυτοί συζητούν για το Σάββατο, διυλίζοντας πραγματικά τον κώνωπα και καταπίνοντας την κάμηλο. Τι απάντησε λοιπόν εκείνος; «Εκείνος που με έκανε καλά, εκείνος μου είπε: Σήκωσε το κρεβάτι σου και περπάτα». Βλέπεις την ευγνωμοσύνη του ανθρώπου; Ομολογεί τον ιατρό και δηλώνει ότι ο νομοθέτης του προστάγματος είναι αξιόπιστος· και όπως ακριβώς ο τυφλός επιχειρηματολόγησε απέναντί τους, έτσι έπραξε και αυτός. Πώς, όμως, επιχειρηματολόγησε εκείνος; Του έλεγαν: «Αυτός ο άνθρωπος δεν προέρχεται από τον Θεό, διότι δεν τηρεί το Σάββατο». Τι απάντησε, λοιπόν, εκείνος;

Διότι ένας είναι ο καθοδηγητής σας, ο Χριστός, και όλοι εσείς είστε αδελφοί. Και κανέναν μην ονομάσετε πατέρα σας πάνω στη γη. Διότι ένας είναι ο Πατέρας σας, ο εν τοις ουρανοίς. Και ο μεγαλύτερος ανάμεσά σας ας είναι διάκονός σας. Όποιος δε υψώσει τον εαυτό του θα ταπεινωθεί, και όποιος ταπεινώσει τον εαυτό του θα υψωθεί. Αλίμονο σε εσάς, Γραμματείς και Φαρισαίοι υποκριτές, διότι καταβροχθίζετε τις περιουσίες των χηρών, με την πρόφαση των μακροσκελών προσευχών· γι' αυτό θα λάβετε βαρύτερη καταδίκη. Αλίμονο δε σε εσάς, Γραμματείς και Φαρισαίοι υποκριτές, διότι κλείνετε τη βασιλεία των ουρανών, και ούτε εσείς εισέρχεστε, ούτε εκείνους που θέλουν να εισέλθουν τους αφήνετε να μπουν. Αλίμονο σε εσάς, διότι προσφέρετε το δέκατο από τον δυόσμο, το άνηθο και το κύμινο, αλλά παραμελήσατε τα πιο βαριά παραγγέλματα του νόμου, τη δικαιοσύνη, το έλεος και την πίστη· εσείς που διυλίζετε το κουνούπι, ενώ καταπίνετε την καμήλα. Αλίμονο σε εσάς, διότι καθαρίζετε το εξωτερικό του ποτηριού και του πιάτου, ενώ από μέσα αυτά είναι γεμάτα από αρπαγή και πλεονεξία.

Εάν, λοιπόν, όσοι είναι δάσκαλοί σας, μόνο αυτά σας εξηγούν, δηλαδή γιατί δεν αναφέρονται θηλυκές καμήλες σε αυτό το χωρίο, ή τι είναι αυτές που ονομάζονται θηλυκές καμήλες, ή γιατί υπάρχουν τόσα μέτρα σιμιγδαλιού και τόσα μέτρα λαδιού στις προσφορές, και μάλιστα με τρόπο ταπεινό και χαμερπή, ενώ τα μεγάλα και άξια έρευνας ζητήματα δεν τολμούν ποτέ ούτε να τα πουν ούτε να τα εξηγήσουν, ή, όταν εμείς τα εξηγούμε, σας παραγγέλλουν να μην τα ακούτε καθόλου ούτε να έρχεστε σε συζήτηση μαζί μας, άραγε δεν θα ακούσουν δίκαια αυτά που τους είπε ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός: «Τάφοι ασβεστωμένοι, που απ' έξω φαίνονται ωραίοι, ενώ από μέσα είναι γεμάτοι από οστά νεκρών, που αποδεκατίζετε τον δυόσμο, αλλά καταπίνετε την καμήλα, τυφλοί οδηγοί»; Εάν, λοιπόν, δεν περιφρονήσετε τις διδασκαλίες εκείνων που υψώνουν τον εαυτό τους και θέλουν να ονομάζονται «Ραββί, ραββί», και δεν προσέλθετε στους προφητικούς λόγους με τέτοια σταθερότητα και τέτοιο νου, ώστε να πάθετε από τους δικούς σας ανθρώπους τα ίδια που έπαθαν και οι ίδιοι οι προφήτες, δεν μπορείτε να λάβετε απολύτως καμία ωφέλεια από τα προφητικά κείμενα.

Τι άτοπο λοιπόν κάνουμε, αν με τιμή προπέμπουμε και υποδεχόμαστε αυτά που έχουν ήδη ανατεθεί και αφιερωθεί στον Θεό, τα οποία έχουν γίνει θυσία και δώρα και προσφέρονται για να τελειωθούν με την επιφοίτηση του Αγίου Πνεύματος; Αλλά εκείνοι που διυλίζουν τον κώνωπα και καταπίνουν την κάμηλο, ίσως μας κατηγορήσουν και για τις άγιες εικόνες, επειδή τις προσκυνούμε, διότι δεν είναι αυτές τα πρωτότυπα, αλλά εικόνες εκείνων. διότι και αυτό θα ήταν άξιο της παραφροσύνης τους. Και ποιοι τα λένε αυτά; Εκείνοι που αθετούν κάθε εκκλησιαστική παράδοση, εκείνοι που δεν διακρίνουν ανάμεσα στο άγιο και το βέβηλο. Διότι πού υπάρχει σε αυτούς ιερατείο, αυτό που εμείς τώρα ονομάζουμε άγιο βήμα; Πού υπάρχει σε αυτούς ιερατικός θρόνος, στον οποίο ανεβαίνει ο αρχιερέας; Ας διαβάσουν τα λόγια του σεπτού Μαξίμου και ας ντραπούν. ας δουν ποιοι ακολουθούν περισσότερο αυτόν και τους λόγους του, εμείς ή εκείνοι; Καίτοι ο φωστήρας εκείνος διέτρεξε ολόκληρη την οικουμένη αγωνιζόμενος υπέρ της αλήθειας και της ορθόδοξης πίστεως, και τον περισσότερο χρόνο τον πέρασε στη Δύση, τόσο στη Ρώμη όσο και στην Αφρική, και δεν θα έλεγε απολύτως τίποτα το οποίο δεν επικρατούσε σε ολόκληρη την Εκκλησία και σε όλους ανεξαιρέτως τους χριστιανούς.

ΛΖʹ. Γι' αυτόν τον λόγο, ελέγχοντας από παλιά την υποκρισία μας, έλεγε: «Ο λαός αυτός με τιμά με τα χείλη, αλλά η καρδιά τους απέχει πολύ από εμένα· μάταια δε με σέβονται», και τα εξής. Και όσα έλεγε ο Κύριός μας, ταλανίζοντας τους Φαρισαίους, εγώ νιώθω να τα ακούω για εμάς, τους σημερινούς υποκριτές, οι οποίοι αξιωθήκαμε τόσο μεγάλη χάρη και όμως βρισκόμαστε σε χειρότερη κατάσταση από εκείνους. Ή μήπως δεν δένουμε και εμείς «φορτία» βαριά και «δυσβάστακτα» και τα επιθέτουμε στους ώμους των ανθρώπων, ενώ με το «δάχτυλό» μας δεν θέλουμε ούτε να τα κουνήσουμε; Ή μήπως δεν κάνουμε και εμείς όλα τα έργα μας για να θεαθούμε από τους ανθρώπους; Ή μήπως δεν αγαπάμε και εμείς «την πρωτοκλισία στα δείπνα και τις πρωτοκαθεδρίες στις συναγωγές, και να ονομαζόμαστε από τους ανθρώπους "Ραββί, Ραββί"»· και όσους δεν μας τα αποδίδουν αυτά στον μέγιστο βαθμό, τους πολεμάμε μέχρι θανάτου; Ή μήπως δεν πήραμε και εμείς το κλειδί της γνώσης και κλείνουμε «τη βασιλεία των ουρανών μπροστά στους ανθρώπους», χωρίς ούτε οι ίδιοι να εισερχόμαστε, αλλά ούτε και να αφήνουμε αυτούς να εισέλθουν; Ή μήπως δεν περιφερόμαστε και εμείς «σε θάλασσα και ξηρά για να κάνουμε έναν προσήλυτο, και όταν γίνει», τον κάνουμε «υιό της γεέννης διπλάσια από εμάς»; Ή μήπως δεν είμαστε και εμείς «οδηγοί τυφλοί, που διυλίζουμε τον κώνωπα και καταπίνουμε την κάμηλο»;

Αυτός ο απέραντος και πουθενά μη χωρούμενος, αυτός που έχει τον ουρανό για θρόνο και τη γη για υποπόδιο, αυτός που έφερε τα σύμπαντα από την ανυπαρξία στην ύπαρξη, αυτός που συγκρατεί τον γύρο της γης και τους κατοίκους της ως ακρίδες, αυτός που γεμίζει τον ουρανό και τη γη παραμένοντας αχώρητος, αυτός ευδόκησε να χωρέσει σε ναό άγιο και θαυμαστό εν δικαιοσύνη. «Ω, βάθος του πλούτου και της σοφίας και της γνώσης του Θεού· πόσο ανεξερεύνητα είναι τα κρίματά του, και ανεξιχνίαστες οι οδοί του». Ω της ασύγκριτης δύναμης και της άρρητης κηδεμονίας· ω της άκρας συγκατάβασης και της ανέκφραστης φιλανθρωπίας· ω του καινούργιου μυστηρίου που ήταν τότε απρόσιτο στις ανθρώπινες έννοιες. Διότι μόνο ο αρχιερέας, σύμφωνα με τον θείο νόμο, εισέρχεται στα Άγια των Αγίων, και αυτό άπαξ του έτους, και τούτο με απόλυτη ιερατική καθαρότητα και όχι χωρίς αίμα, το οποίο προσφέρει για τον εαυτό του και για τα αμαρτήματα άγνοιας του λαού. Και πώς, λοιπόν, μια τριετής κόρη εισάγεται στα Άγια των Αγίων, και οι Ιουδαίοι το ανέχονται; Πώς τότε δεν στασίασαν «αυτοί που διυλίζουν τον κώνωπα, και καταπίνουν την κάμηλο»; Πώς δεν έφεραν αντίρρηση; Πώς δεν αντιστάθηκαν εκείνοι που παλαιότερα απέρριπταν τα δώρα του Ιωακείμ επειδή ήταν άτεκνος; Πώς ανέχονται να εισάγεται το παιδί του στα Άγια των Αγίων;

2. Και μπορούσε κανείς να δει τότε να συμβαίνουν κάποια πράγματα με τρόπο υπερφυσικό και ήταν άξιο θαυμασμού, πώς δηλαδή οι Ιουδαίοι που διυλίζουν τον κώνωπα και καταπίνουν την κάμηλο δεν αντιστάθηκαν σε αυτό που γινόταν ούτε στασίασαν. Διότι θα ήταν φυσικό, σύμφωνα με την ανθρώπινη λογική, να πουν ότι στα Άγια των Αγίων μία φορά τον χρόνο εισέρχεται και ο ίδιος ο αρχιερέας με πολλή καθαρότητα και όχι χωρίς αίμα. Και εσείς, ω Ιωακείμ και Άννα, πώς εισάγετε ένα τρίχρονο παιδί στα Άγια των Αγίων; Γιατί δε και εσύ, ω αρχιερέα Ζαχαρία, συγκατατίθεσαι σε αυτό; Αλλά, όπως φαίνεται, θεωρώντας τη συγγενή της Ελισάβετ ανώτερη από τον νόμο, πρόδωσες τα άδυτα ώστε να γίνουν κατοικία ενός τρίχρονου κοριτσιού. Κάτι τέτοιο όμως καθόλου δεν είπαν ούτε καν το σκέφτηκαν. Διότι ποιος μπορεί να ματαιώσει αυτά που έχει αποφασίσει ο Κύριος και Θεός;

Και μπορούσε να δει κανείς καθαρά πράγματα που έγιναν με υπερφυσικό τρόπο και είναι άξιο θαυμασμού το πώς οι Ιουδαίοι, οι οποίοι «διυλίζουν τον κώνωπα και καταπίνουν την κάμηλο», δεν αντιστάθηκαν στο γεγονός αυτό, ούτε στασίασαν. Διότι θα ήταν αναμενόμενο, σύμφωνα με την ανθρώπινη λογική, να πουν ότι στα Άγια των Αγίων μια φορά τον χρόνο εισέρχεται και ο ίδιος ο αρχιερέας με μεγάλη καθαρότητα και όχι χωρίς αίμα. Και εσείς, ω Ιωακείμ και Άννα, πώς εισάγετε ένα τρίχρονο παιδί στα Άγια των Αγίων; Και γιατί και εσύ, ω αρχιερέα Ζαχαρία, συναινείς σε αυτό; Αλλά, όπως φαίνεται, θεωρώντας τη συγγενή της Ελισάβετ ανώτερη από τον νόμο, παρέδωσες τα άδυτα ώστε να γίνουν κατοικία ενός τρίχρονου κοριτσιού. Όμως, δεν ξεστόμισαν τίποτα τέτοιο, ούτε καν το διανοήθηκαν. Διότι ποιος μπορεί να ματαιώσει όσα έχει αποφασίσει ο Κύριος και Θεός;

Αλλ' έτσι, ξαφνικά, διαλύθηκε αυτή η θαυμαστή και πολυθρύλητη γαμήλια ένωση από τους τρισκατάρατους κόλακες και τους δικαστές που αντιστρατεύονται τους νόμους, οι οποίοι, ενώ διύλιζαν τον κώνωπα, κατάπιναν την κάμηλο. Μέσω αυτής της ένωσης, προφητευόταν ότι θα ενώνονταν ξανά τα από καιρό διασπασμένα, ότι η Ανατολή θα συμπλεκόταν με τη Δύση, ότι θα εξαλειφόταν η παλαιά εχθρότητα, και ότι έθνη, ανόμοια με τους Ρωμαίους τόσο στη γλώσσα όσο και στις αντιλήψεις, θα ασπάζονταν την ομόνοια και, με πρωτοφανή τρόπο, θα αντάλλασσαν την προηγούμενη διάστασή τους με την ταύτιση των ηθών, ώστε οι λόγχες να σφυρηλατηθούν σε άροτρα και τα αρνιά να βοσκήσουν μαζί με τα λιοντάρια. Μεγαλύνονταν επίσης η ευνομία των πόλεων και η διαρκής αύξηση και παράδοξη βλάστηση των καρπών της γης, έτσι ώστε η βάτος να παράγει αχλάδια και η συκιά να γεμίζει από στάχυα, ή, όπως λένε οι ποιητές για τη σμίξη του Δία και της Ήρας, να στρώνεται από κάτω δροσερός λωτός, να φυτρώνει κρόκος και να αναδύεται υάκινθος.

Επειδή, λοιπόν, με την ευδοκία του Θεού απελευθερωθήκαμε από τις φυλακές και συναντηθήκαμε τόσο με τον αγιώτατο πατριάρχη και με τους αγίους επισκόπους, όσο και με τους οσίους ηγουμένους, τους εκθέσαμε τα ζητήματά μας και δεν κατηγορηθήκαμε από κανέναν για απολύτως τίποτα, παρά μόνο από έναν σχετικά με την παροχή ευλογίας. Σε αυτόν απαντήσαμε ότι: «εάν είναι αξιοκατάκριτο, ας εκδοθεί απόφαση από την κεφαλή και εμείς θα σιωπήσουμε». Επομένως, όσοι εγείρουν κατηγορίες ας μην κατηγορούν εμάς, αλλά τους κυρίους επισκόπους, τους οποίους εμείς, οι ευτελείς και υποταγμένοι, ακολουθούμε και, προτρεπόμενοι αναγκαστικά από αυτούς, μέχρι σήμερα και επιτίμια επιβάλαμε σύμφωνα με τον προαναφερθέντα κανόνα και επιβάλλουμε όποτε τύχει. Ας προσέξουν όμως όσοι αρέσκονται στις κατηγορίες μήπως, διυλίζοντας τον κώνωπα, δεν καταλαβαίνουν ότι καταπίνουν την κάμηλο και, αναζητώντας το κάρφος, δεν αισθάνονται το δοκάρι που περιφέρουν.

Επομένως, ας προσέξουμε πλέον μήπως, επιθυμώντας όσα υπερβαίνουν τις δυνάμεις μας, αποτύχουμε να καταφέρουμε και τα μέτρια, και μήπως, διυλίζοντας τον κώνωπα, καταπίνουμε την κάμηλο, ή, προσπαθώντας να βγάλουμε την ακίδα από τα μάτια των αδελφών μας, δεν αντιλαμβανόμαστε ότι οι ίδιοι φέρουμε το δοκάρι στα δικά μας μάτια, κατακρινόμενοι, όπως λέγεται, από εκείνους με τους οποίους συναναστρεφόμαστε και συντρώγουμε εδώ κι εκεί. «Ο τάδε», λέει, «εξομολογήθηκε ψευδώς, κρύβοντας το πιο αισχρό του αμάρτημα· και ένας άλλος, αφού έκρυψε το ασέβημά του, εξιστορεί άλλα αντ' άλλων. Και πώς μπορεί αυτός που δήθεν θεραπεύει να πει ότι αυτοί έχουν επιτύχει τη θεραπεία;». Δεν πρέπει να τα πιστεύουμε αυτά, καλέ μου, αλλά αντιθέτως να τα κατακρίνουμε εντονότατα· διότι κανείς, όταν πηγαίνει με τη θέλησή του για θεραπεία, δεν θα επιλέξει να μην αποκαλύψει το δικό του πάθος. Εάν όμως τυχόν και είναι αλήθεια, δεν εναπόκειται σε εμάς να κρίνουμε, αλλά στον Θεό που τα επιβλέπει όλα· διότι λέει η Γραφή: τα μεν φανερά ανήκουν στον Θεό και σε εμάς, ενώ τα κρυπτά στον Κύριο τον Θεό σου· εσύ λοιπόν γιατί κρίνεις τον αδελφό σου ή γιατί εξουθενώνεις τον θεραπευτή; Διότι όλοι θα παρασταθούμε στο βήμα του Χριστού, ο Οποίος και θα φωτίσει τα κρυπτά του σκότους και θα φανερώσει τις βουλές των καρδιών· και τότε ο καθένας θα λάβει τον έπαινο από τον Θεό ή το αντίθετο. «Όλοι», λέει, «απλώνουν το πόδι τους πέρα από τα όριά τους, αποτολμούν όσα δεν τους έχουν παραχωρηθεί και επεκτείνονται σε όσα τους υπερβαίνουν».

Διότι προτιμούσαν το δώρο του θυσιαστηρίου εξαιτίας του κέρδους από τις θυσίες. Εάν όμως κάποιος ορκιζόταν στον ναό και επιορκούσε, επειδή δεν μπορούσε να χτίσει ναό όμοιο με εκείνον, γι' αυτόν τον λόγο απαλλασσόταν. Και έτσι εθεωρείτο πλέον ελαφρύτερος ο όρκος στον ναό, εξαιτίας της φιλοχρηματίας των Φαρισαίων. Σχετικά λοιπόν με την Παλαιά Διαθήκη, ο Χριστός δεν επιτρέπει να θεωρείται το δώρο ανώτερο του θυσιαστηρίου. Στην εποχή μας όμως, το θυσιαστήριο αγιάζεται περισσότερο από τα δώρα. Διότι οι άρτοι μεταβάλλονται με τη θεία χάρη σε αυτό τούτο το Δεσποτικό σώμα, γι' αυτό και το θυσιαστήριο αγιάζεται από αυτά. «Αλίμονο σε εσάς, Γραμματείς και Φαρισαίοι υποκριτές, διότι δίνετε το δέκατο από τον δυόσμο, το άνηθο και το κύμινο, και παραμελήσατε τα βαρύτερα του νόμου, την κρίση, το έλεος και την πίστη. Αυτά έπρεπε να κάνετε και εκείνα να μην τα παραμελείτε. Οδηγοί τυφλοί, που διυλίζετε τον κώνωπα και καταπίνετε την καμήλα». Και πάλι τους ελέγχει ως ανόητους, διότι, ενώ περιφρονούσαν τις μεγαλύτερες εντολές, στα μικρά αναζητούσαν την ακρίβεια. Δεν παρέβλεπαν ούτε τη δεκάτη του κυμίνου, αλλά αποδεκάτιζαν και αυτό, και εάν κάποιος τους κατηγορούσε ως μικρολόγους, προέβαλλαν τη δικαιολογία ότι αυτό ορίζει ο νόμος. Θα ήταν όμως καλύτερο και πιο θεάρεστο, εάν απαιτούσαν από τον λαό την κρίση, το έλεος και την πίστη. Και τι είναι η κρίση; Το να μην πράττουν τίποτα άδικο και παράλογο, αλλά τα πάντα με ορθή κρίση και με λογική.

Διότι προς εκείνους απευθυνόμενος λέγει: Βγάλε πρώτα το δοκάρι από το μάτι σου, και τότε το ξυλαράκι που είναι στο μάτι του αδελφού σου. Όπως λέγει και αλλού, για εκείνους που καταπίνουν την καμήλα και διυλίζουν το κουνούπι. Πώς λοιπόν, λέγει, εσείς, ω Φαρισαίοι, ενώ είστε σάπια δέντρα, θα μπορέσετε να παραγάγετε αγαθούς καρπούς; Διότι και ο λόγος σας είναι σάπιος, όπως και ο βίος σας, επειδή ομιλείτε από το περίσσευμα της καρδίας. Πώς λοιπόν θα διορθώσετε τους άλλους και πώς θα τιμωρήσετε τα αμαρτήματα των άλλων, όταν εσείς οι ίδιοι διαπράττετε μεγαλύτερα αμαρτήματα; «Γιατί με αποκαλείτε, Κύριε, Κύριε, και δεν πράττετε αυτά που λέγω; Όποιος έρχεται προς εμένα, και ακούει τους λόγους μου και τους εφαρμόζει, θα σας υποδείξω με ποιον μοιάζει. Μοιάζει με άνθρωπο που οικοδομεί οικία, ο οποίος έσκαψε, προχώρησε σε βάθος και έθεσε το θεμέλιο πάνω στον βράχο. Όταν δε έγινε πλημμύρα, ο ποταμός προσέκρουσε με ορμή σε εκείνη την οικία, και δεν μπόρεσε να την κλονίσει· διότι είχε θεμελιωθεί πάνω στον βράχο.»}```  ...  (Error in text ending up truncated. Let's supply raw json cleanly instead without formatting wrapping)  Wait, the prompt says

Από όλα αυτά αποδεικνύεται ότι ο ίδιος ήταν Κύριος του θανάτου και έπραττε τα πάντα με εξουσία. «Οι Ιουδαίοι, λοιπόν, για να μη μείνουν τα σώματα πάνω στον σταυρό το Σάββατο, επειδή ήταν Παρασκευή (διότι η ημέρα εκείνη του Σαββάτου ήταν μεγάλη), ζήτησαν από τον Πιλάτο να τους σπάσουν τα σκέλη και να απομακρυνθούν. Ήλθαν, λοιπόν, οι στρατιώτες και έσπασαν τα σκέλη του πρώτου, καθώς και του άλλου που είχε συσταυρωθεί μαζί του. Όταν όμως ήλθαν στον Ιησού, καθώς είδαν ότι είχε ήδη πεθάνει, δεν του έσπασαν τα σκέλη, αλλά ένας από τους στρατιώτες του τρύπησε την πλευρά με τη λόγχη, και αμέσως βγήκε αίμα και νερό.» Παρέδωσε, βέβαια, ο Κύριος το πνεύμα του στον Θεό και Πατέρα, δείχνοντας ότι οι ψυχές των αγίων δεν παραμένουν πλέον στα μνήματα, αλλά σπεύδουν μάλλον στα χέρια του Πατέρα των πάντων, ενώ των αμαρτωλών κατασπώνται στον τόπο της κολάσεως, δηλαδή στον άδη. Εκείνοι, όμως, που καταπίνουν την καμήλα και διυλίζουν το κουνούπι, αφού διέπραξαν ένα τόσο μεγάλο τόλμημα, ακριβολογούν για την ημέρα. «Διότι για να μη μείνουν», λέει, «πάνω στον σταυρό τα σώματα, ρώτησαν τον Πιλάτο», το οποίο σημαίνει τον παρακάλεσαν, «να απομακρυνθούν». Και για ποιον λόγο ζητούν να συντριβούν τα σκέλη τους;

Αλλά για μεν το κτήμα δεν λέω τίποτα· διότι ίσως θα αφαιρεθούν και από όλα τα άλλα. Όσο για το οίκημα της εκκλησίας όμως και την αυλή, δεν πιστεύω ότι εκδόθηκε τέτοια διαταγή από τον αυθέντη μας. Όμως, ιδού, στάλθηκε αυτός ο άνθρωπός μας και, εφόσον συμφωνεί η ευγένειά σου, ας αναγνωστεί ξανά αυτή η διαταγή. Για ποιες αιτίες διωκόμαστε εμείς οι δούλοι του βασιλιά από τη γη, την οποία μέχρι τώρα καρπωνόμασταν νομίζοντας ότι είναι δική μας; Επειδή όμως φαίνεται ότι δεν είναι δική μας, θα καταβάλουμε οπωσδήποτε τον φόρο, και ας γνωρίζει η υπεροχή σου ότι αυτό θα ισχύσει για όλους. Διότι εφόσον τα δικά μας εξετάζονται σχολαστικά και βλέπετε το κάρφος και διυλίζετε τον κώνωπα, ούτε η δοκός πρέπει να μένει αθέατη ούτε η κάμηλος να καταπίνεται. Έχεις λοιπόν εξουσία· ό,τι διατάζεις για την αυλή, κάνε το· ας πυρποληθεί, ας κατακαεί, ας υψωθεί μέγας πυρσός, ώστε με το φως τους να διαφανούν καθαρά όσα μέχρι τώρα ήταν αθέατα.