Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 23:25

Κεφάλαιο β΄. ΜΑΤΘΑΙΟΣ. Αλίμονο σε εσάς, γραμματείς και Φαρισαίοι υποκριτές, διότι καθαρίζετε το εξωτερικό του ποτηριού και του πινακίου, ενώ εσωτερικά είναι γεμάτα από αρπαγή και ακράτεια. Τυφλέ Φαρισαίε, καθάρισε πρώτα το εσωτερικό του ποτηριού και του πινακίου, ώστε να γίνει και το εξωτερικό τους καθαρό. ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Β΄. Έχοντας λοιπόν αυτές τις υποσχέσεις, αγαπητοί, ας καθαρίσουμε τους εαυτούς μας από κάθε μολυσμό σαρκός και πνεύματος, επιτελώντας αγιοσύνη με φόβο Θεού.

Κεφάλαιο Γʹ. ΜΑΤΘΑΙΟΣ. Αλίμονό σας, γραμματείς και Φαρισαίοι υποκριτές, διότι καθαρίζετε το εξωτερικό του ποτηριού και του πιάτου, ενώ εσωτερικά είναι γεμάτα από αρπαγή και ακράτεια. Τυφλέ Φαρισαίε, καθάρισε πρώτα το εσωτερικό του ποτηριού και του πιάτου, ώστε να γίνει και το εξωτερικό τους καθαρό. ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ. Εκείνος που μεταδίδει στους άλλους, ας το κάνει με απλότητα.

Διότι και ο δάσκαλός μας ορισμένους από τους δικούς μας Φαρισαίους και γραμματείς, οι οποίοι είναι ξεχωρισμένοι και γνωρίζουν τα του νόμου περισσότερο από τους άλλους ως γραμματείς, παρόλα αυτά τους ήλεγχε ως υποκριτές, διότι, ενώ διατηρούσαν αγνά μόνο όσα φαίνονται στους ανθρώπους, παραμελούσαν την καθαρότητα της καρδιάς και όσα βλέπει μόνο ο Θεός. Με αυτά τα ρητά λόγια, λοιπόν, εξέφρασε την αλήθεια προς τους υποκριτές μεταξύ τους, όχι προς όλους. Διότι για κάποιους έλεγε ότι πρέπει να τους υπακούουν, επειδή τους εμπιστεύθηκαν την καθέδρα του Μωυσή. Όμως προς τους υποκριτές έλεγε: «Αλίμονό σας, γραμματείς και Φαρισαίοι υποκριτές, διότι καθαρίζετε το εξωτερικό του ποτηριού και του πιάτου, ενώ από μέσα είναι γεμάτα ακαθαρσία. Τυφλέ Φαρισαίε, καθάρισε πρώτα το εσωτερικό του ποτηριού και του πιάτου, ώστε να γίνει καθαρό και το εξωτερικό τους». Και πραγματικά, διότι, όταν ο νους φωτιστεί από τη γνώση, εκείνος που έμαθε μπορεί να είναι αγαθός, πράγμα το οποίο ακολουθείται από το να γίνει και καθαρός. Διότι από την εσωτερική διάνοια προέρχεται η αγαθή φροντίδα του εξωτερικού σώματος, όπως ακριβώς από τη σωματική αναισθησία δεν είναι δυνατόν να προκύψει φροντίδα της διάνοιας. Έτσι, ο καθαρός εσωτερικά μπορεί να καθαρίσει και το εσωτερικό και το εξωτερικό, ενώ εκείνος που καθαρίζει τα εξωτερικά το κάνει αποβλέποντας στον έπαινο των ανθρώπων και, λαμβάνοντας τον έπαινο των θεατών του, δεν έχει καμία ανταμοιβή από τον Θεό. Σε ποιον, άλλωστε, δεν είναι φανερό ότι είναι προτιμότερο να μην συνευρεθεί κανείς με γυναίκα που βρίσκεται στην έμμηνο ρύση της, αλλά αφού αυτή καθαριστεί και λουστεί; Αλλά και μετά τη συζυγική συνεύρεση πρέπει να λούζεται κανείς.

Την επόμενη ημέρα πάλι, αφού σηκώθηκε και προσευχήθηκε, και έπειτα κάθισε μαζί μας, άρχισε να λέει τα εξής: Αυτός που πρόκειται να πλησιάσει τον Θεό πρέπει να βρίσκεται σε πνευματική εγρήγορση, να σωφρονεί, να συγκρατεί την οργή του, να μην οικειοποιείται τα ξένα, να ζει δίκαια, με επιείκεια, με ευστάθεια, με πραότητα, να τιμωρεί τον εαυτό του προτιμώντας τις στερήσεις, παρά, όταν δεν έχει, να χορταίνει αρπάζοντας από άλλον. Πρέπει να είναι καθαρός στην καρδιά και αγνός στο σώμα, και να μην μοιάζει με τους Φαρισαίους, προς τους οποίους ο Κύριος και Θεός μας Ιησούς Χριστός είπε: Αλίμονο σε εσάς, γραμματείς και Φαρισαίοι υποκριτές, διότι καθαρίζετε το εξωτερικό του ποτηριού και του πιάτου, ενώ από μέσα είναι γεμάτα ακαθαρσία. Φαρισαίε τυφλέ, καθάρισε πρώτα το εσωτερικό του ποτηριού και του πιάτου, για να γίνει και το εξωτερικό του καθαρό. Διότι αληθινά, εκείνος που καθάρισε το εσωτερικό, μπορεί να καθαρίσει και το εξωτερικό· ενώ εκείνος που καθαρίζει τα εξωτερικά, το κάνει αυτό αποβλέποντας στον έπαινο των ανθρώπων, και δεν έχει καμία ανταμοιβή από τον Θεό.

Την τέταρτη λοιπόν ημέρα στην Τρίπολη, ο Πέτρος, αφού σηκώθηκε και προσευχήθηκε, κάθισε μαζί μας και άρχισε να λέει: Αυτός που πρόκειται να πλησιάσει τον Θεό πρέπει να νήφει, να σωφρονεί, να συγκρατεί την οργή του, να μην οικειοποιείται τα ξένα, να ζει δίκαια, επιεικώς, σταθερά, με πραότητα, να παιδεύει τον εαυτό του προτιμώντας τις στερήσεις παρά, όταν δεν έχει, να χορταίνει αρπάζοντας τα αγαθά του άλλου, να είναι καθαρός στην καρδιά και αγνός στο σώμα, και να μην ομοιάζει με τους Φαρισαίους, προς τους οποίους λέει ο Κύριος και Θεός μας Ιησούς Χριστός: «Αλίμονο σε εσάς γραμματείς και Φαρισαίοι υποκριτές, διότι καθαρίζετε το εξωτερικό του ποτηριού και του πιάτου, ενώ εσωτερικά είναι γεμάτα ακαθαρσία. Φαρισαίε τυφλέ, καθάρισε πρώτα το εσωτερικό του ποτηριού και του πιάτου, ώστε να γίνει και το εξωτερικό του καθαρό». Και αληθινά έτσι είναι. Διότι όταν ο νους φωτιστεί από τη γνώση, αυτός που διδάχθηκε μπορεί να γίνει αγαθός, και ως επακόλουθο αυτού να γίνει καθαρός· επειδή από την εσωτερική διάνοια προέρχεται η αγαθή πρόνοια για το εξωτερικό σώμα. Όπως ακριβώς από τη σωματική αναισθησία δεν μπορεί να προκύψει πρόνοια της διάνοιας, έτσι και εκείνος που είναι εσωτερικά καθαρός μπορεί να καθαρίσει και τα εξωτερικά. Αντίθετα, εκείνος που καθαρίζει τα εξωτερικά, το πράττει αποβλέποντας στον έπαινο των ανθρώπων και τον έπαινο των θεατών, αλλά από τον Θεό δεν έχει μισθό.

Μτ. 23, 25. Μέσω αυτών σκιαγραφεί τον βίο των Φαρισαίων, προτρέποντας να μην πλάθονται μόνο με τους εξωτερικούς σχηματισμούς, αλλά να έχουν και τα εσωτερικά καθαρά, αυτά που αφορούν τον νου και την καρδιά.

Επομένως, λοιπόν, έχει σφάλει η σκέψη εκείνων που νόμισαν ότι υφίσταται η ειμαρμένη της γεννήσεως, και μάλιστα των Φαρισαίων. Προς αυτούς πρέπει να διακηρύσσει κανείς συχνότερα και με πολλούς τρόπους, όχι με μία φωνή αλλά πολλάκις, τα όσα ειπώθηκαν προς αυτούς από τον Σωτήρα: «Αλίμονό σας, Γραμματείς και Φαρισαίοι υποκριτές, διότι εγκαταλείψατε τα βαρύτερα του νόμου, την κρίση και το έλεος, και αποδίδετε το δέκατο από το άνηθο, το δυόσμο και το πήγανο, και καθαρίζετε το εξωτερικό του ποτηριού και του πιάτου, ενώ το εσωτερικό είναι γεμάτο από ακαθαρσία και ακράτεια. Και θεωρείτε πως είναι δίκαιο να ορκίζεται κανείς σε ό,τι βρίσκεται πάνω στο θυσιαστήριο, ενώ ο όρκος στο ίδιο το θυσιαστήριο θεωρείται από εσάς άκυρος, και λέτε ότι το να ορκίζεται κανείς στον ουρανό δεν σημαίνει τίποτα, αλλά εάν κάποιος ορκιστεί σε ό,τι βρίσκεται υπεράνω του ουρανού, ο όρκος αυτός είναι δεσμευτικός. Μήπως το θυσιαστήριο δεν είναι αυτό που βαστάζει ό,τι τοποθετείται πάνω του, και ο ουρανός δεν είναι ο θρόνος Εκείνου που κάθεται πάνω σε αυτόν; Ή επειδή λέτε, εάν κάποιος πει στον πατέρα ή στη μητέρα του "κορβάν", που σημαίνει, δώρο αφιερωμένο στον Θεό είναι αυτό από το οποίο θα μπορούσες να ωφεληθείς από εμένα, τότε δεν υποχρεούται πλέον να τιμήσει τον πατέρα του, και έτσι αθετήσατε την εντολή του Θεού εξαιτίας της παράδοσης των πρεσβυτέρων σας. Και περιφέρεστε στη θάλασσα και στην ξηρά για να κάνετε έναν προσήλυτο, και όταν γίνει, τον κάνετε γιο της γέεννας, διπλάσια από εσάς».

Με ποιους λοιπόν μου φαίνεται ότι μοιάζουν; Με εκείνους που καθαρίζουν το εξωτερικό μέρος του ποτηριού και του πιάτου, ενώ εσωτερικά είναι γεμάτοι από κάθε είδους κακία. Προσέξτε λοιπόν μήπως πάθετε και εσείς κάτι τέτοιο. Αντιθέτως, έχοντας στραμμένες τις ψυχές σας προς τα άνω και έχοντας ως μοναδική φροντίδα το να αρέσετε στον Κύριο και να μην αποβάλλετε ποτέ τη μνήμη των επουρανίων ούτε να αποδέχεστε τις τιμές αυτής της ζωής, έτσι να αγωνίζεστε, αποκρύπτοντας σιωπηρά τους αγώνες σας για την αρετή. Και τούτο, ώστε να μη βρει ευκαιρία εκείνος που υποβάλλει τις γήινες τιμές, και αρπάζοντας από εκεί τον νου σας από την ενασχόληση με τα αληθινά αγαθά, τον κατακρημνίσει στα μάταια και γεμάτα πλάνη. Αντίθετα, μη βρίσκοντας καθόλου ευκαιρία ούτε τρόπο παρείσδυσης για να δελεάσει εκείνους που η ψυχή τους διαμένει στα άνω, αφανίζεται και κείτεται νεκρός· διότι θάνατος για τον διάβολο είναι το να παραμένει η κακία του άπρακτη και ανενεργή. Εφόσον, λοιπόν, είναι παρούσα μέσα σας η αγάπη του Θεού, είναι ανάγκη να την ακολουθούν και τα υπόλοιπα: η φιλαδελφία, η πραότητα, η ανυποκρισία, η διαρκής και ένθερμη προσήλωση στις προσευχές και, γενικώς, κάθε αρετή.

Διότι όπου μεν γινόταν λόγος για φιλανθρωπία, το προσπερνά αδιάφορα, και για αυτόν ακριβώς τον λόγο, αλλά και επειδή δεν ήταν ακόμη ο καιρός να καταργήσει ρητά και με σαφήνεια τις διατάξεις του Νόμου· όπου όμως επρόκειτο για την τήρηση σωματικών καθαρμών, τα ανατρέπει σαφέστερα. Γι' αυτό ακριβώς, σχετικά μεν με την ελεημοσύνη λέει: «Αυτά έπρεπε να κάνετε, και εκείνα να μην τα παραμελείτε»· σχετικά δε με τους καθαρμούς δεν μιλάει έτσι, αλλά τι λέει; «Καθαρίζετε το εξωτερικό του ποτηριού και του πινακίου, ενώ εσωτερικά είναι γεμάτα από αρπαγή και αδικία. Καθάρισε το εσωτερικό του ποτηριού, ώστε να γίνει καθαρό και το εξωτερικό».

〈Επιστολή του εν αγίοις πατρός ημών Ιωάννου του Χρυσοστόμου προς κάποιον ηγούμενο, ο οποίος του ζήτησε να του αποσταλεί ένας κανόνας πνευματικής διδασκαλίας για την ωφέλεια του ιδίου και των αδελφών που βρίσκονταν μαζί του〉 Επειδή μου έγραψες, πολυπόθητέ μου αδελφέ, να σου παραδώσω έναν ασκητικό κανόνα, δεν γνωρίζω τι να σου γράψω. Όμως ο Κύριος της δόξης, ο Ιησούς Χριστός, είναι δυνατός να γίνει οδηγός σου, εάν προσφέρεις τον εαυτό σου με γνησιότητα μαζί με τους αδελφούς στον Κύριο και Θεό σου, εάν θελήσεις να απεκδυθείς με αγωνιστικό φρόνημα την πατρίδα, το γένος, τα υπάρχοντα και συγχρόνως ολόκληρο τον κόσμο —διότι όποιος δεν αποτάσσεται όλα τα υπάρχοντά του και δεν πεθαίνει ως προς ολόκληρο τον κόσμο, δεν μπορεί να γίνει μαθητής του Κυρίου—, εάν αγαπήσεις τον Κύριο τον Θεό σου με όλη σου την ψυχή και τον πλησίον σου όπως τον εαυτό σου, εάν φυλάξεις την παρθενία σου άμεμπτα στο σώμα και στην ψυχή έως το τέλος, εάν ο καθένας σας αποκτήσει έλεος και συμπάθεια στα δοχεία της καρδιάς του και ετοιμάσει τον εαυτό του με λαμπρές λαμπάδες για την προϋπάντηση του επουράνιου Νυμφίου, ώστε να μη σβήσει εκείνη την ώρα η λαμπάδα κανενός επειδή δεν θα έχει έλαιο. Διότι, τι θα ωφεληθεί ο άνθρωπος εάν φυλάξει το σώμα του αγνό, ενώ το εσωτερικό του σκεύους, δηλαδή η καρδιά του, είναι γεμάτο από πονηρία, μίσος, μνησικακία, θυμό, ζηλοτυπία, φθόνο και υπερηφάνεια;

Διότι ένας είναι ο καθοδηγητής σας, ο Χριστός, και όλοι εσείς είστε αδελφοί. Και κανέναν μην ονομάσετε πατέρα σας πάνω στη γη. Διότι ένας είναι ο Πατέρας σας, ο εν τοις ουρανοίς. Και ο μεγαλύτερος ανάμεσά σας ας είναι διάκονός σας. Όποιος δε υψώσει τον εαυτό του θα ταπεινωθεί, και όποιος ταπεινώσει τον εαυτό του θα υψωθεί. Αλίμονο σε εσάς, Γραμματείς και Φαρισαίοι υποκριτές, διότι καταβροχθίζετε τις περιουσίες των χηρών, με την πρόφαση των μακροσκελών προσευχών· γι' αυτό θα λάβετε βαρύτερη καταδίκη. Αλίμονο δε σε εσάς, Γραμματείς και Φαρισαίοι υποκριτές, διότι κλείνετε τη βασιλεία των ουρανών, και ούτε εσείς εισέρχεστε, ούτε εκείνους που θέλουν να εισέλθουν τους αφήνετε να μπουν. Αλίμονο σε εσάς, διότι προσφέρετε το δέκατο από τον δυόσμο, το άνηθο και το κύμινο, αλλά παραμελήσατε τα πιο βαριά παραγγέλματα του νόμου, τη δικαιοσύνη, το έλεος και την πίστη· εσείς που διυλίζετε το κουνούπι, ενώ καταπίνετε την καμήλα. Αλίμονο σε εσάς, διότι καθαρίζετε το εξωτερικό του ποτηριού και του πιάτου, ενώ από μέσα αυτά είναι γεμάτα από αρπαγή και πλεονεξία.

Ή μήπως δεν καθαρίζουμε και εμείς «το εξωτερικό του ποτηριού και της παροψίδας», ενώ το «εσωτερικό» μας είναι γεμάτο από «αρπαγή και πλεονεξία», ή μάλλον από «ακράτεια;» Ή μήπως δεν προσφέρουμε και εμείς ως δέκατο τον πήγανο και τον δυόσμο, και κάθε λαχανικό, και παραβλέπουμε την κρίση και την αγάπη του Θεού; Ή μήπως δεν είμαστε και εμείς σαν τα άδηλα μνημεία, που «εξωτερικά μεν φαινόμαστε στους ανθρώπους δίκαιοι, εσωτερικά όμως είμαστε γεμάτοι από υποκρισία και ανομία και κάθε ακαθαρσία;» Ή μήπως δεν οικοδομούμε και εμείς «τους τάφους» των Μαρτύρων, και δεν στολίζουμε τα «μνημεία» των Αποστόλων, και εντούτοις είμαστε όμοιοι με αυτούς που τους φόνευσαν; Ποιος λοιπόν δεν θα μας κλάψει που βρισκόμαστε σε τέτοια κατάσταση; Ποιος δεν θα θρηνήσει για την τόσο μεγάλη μας αιχμαλωσία; Γι' αυτό, «οι πολύτιμοι» υιοί του Θεού λογαριαστήκαμε σαν «πήλινα σκεύη». Γι' αυτό αμαυρώθηκε το «χρυσάφι»· αλλοιώθηκε το «αγαθό» ασήμι. Γι' αυτό οι Ναζωραίοι της Σιών, που έλαμψαν «περισσότερο από το χιόνι», γίναμε σαν Αιθίοπες· αυτοί που λευκάνθηκαν «περισσότερο από το γάλα», σκοτείνιασαν περισσότερο από το μαύρο. Γι' αυτό «η όψη μας σκοτείνιασε περισσότερο από την καπνιά». Εμείς που ανατραφήκαμε «στα πορφυρά», ντυθήκαμε «την κοπριά· και μεγάλωσε η ανομία μας περισσότερο από» τις ανομίες «των Σοδόμων.» Γι' αυτό, από «υιοί της ημέρας και» του «φωτός», γίναμε «υιοί της νύχτας και του σκότους». Γι' αυτό, από υιοί της βασιλείας, γίναμε υιοί της γέεννας.

Τους ονομάζει δε τυφλούς οδηγούς, διότι, αν και καυχιούνταν ότι διδάσκουν και ότι τα γνωρίζουν όλα, δεν ωφελούσαν κανέναν, αλλά αντίθετα διέφθειραν τους πάντες, ρίχνοντάς τους στον λάκκο της απιστίας. Τους χαρακτηρίζει δε ως εκείνους που διυλίζουν τον κώνωπα, επειδή, ενώ φυλάγονταν από τα μικρά αμαρτήματα, την κάμηλο, δηλαδή τα μεγάλα, την κατάπιναν και την παρέβλεπαν. «Αλίμονό σας, Γραμματείς και Φαρισαίοι υποκριτές, διότι καθαρίζετε το εξωτερικό του ποτηριού και του πιάτου, ενώ εσωτερικά είναι γεμάτα από αρπαγή και αδικία.