Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 23:30

Ματθ. 23, 29-36 Ας ερευνήσουμε με ακρίβεια τι άραγε λέει ο Σωτήρας. Οι μεν πατέρες των Ιουδαίων σκότωσαν κατά καιρούς τους αγίους προφήτες που τους μετέφεραν τον θείο λόγο· οι απόγονοί τους όμως, ομολογώντας ότι οι προφήτες υπήρξαν σεπτοί και τίμιοι, τους περιέβαλαν με στεφάνια, δηλαδή τα μνημεία τους, απονέμοντάς τους την τιμή που αρμόζει απόλυτα στους αγίους, και αυτοί οι ίδιοι, επειδή πίστεψαν ότι εκείνοι ήταν προφήτες και άγιοι άνδρες, έγιναν κριτές εκείνων που τους σκότωσαν· διότι με όσα αποφάσισαν να τιμούν τους δολοφονημένους, με τα ίδια αυτά κατηγορούν τους προγόνους τους ότι ενήργησαν ασεβώς. Αλλά αυτοί που καταδίκασαν τους ίδιους τους πατέρες τους για τόσο φοβερές δολοφονίες, έμελλε να κυριευθούν από τα ίδια κακά, ή μάλλον από ακόμη χειρότερα. Διότι από τη μια «σκότωσαν τον αρχηγό της ζωής», και από την άλλη πρόσθεσαν στις εναντίον του ασέβειες και άλλες δολοφονίες εναντίον των θεσπέσιων μαθητών του· διότι εφόσον κάποιος εξετάζει τις αδικίες των άλλων κρίνοντας με βάση τη φυσική λογική, βλέπει το κακό και το κατακρίνει, όταν όμως ο ίδιος παρασύρεται στα ίδια πάθη, φέρεται προς αυτά σαν να είναι τυφλός.

Αυτό κάπου βρίσκεται να λέει και ο Χριστός. Διότι δικαίως ελέγχει τη σύναξη των απαίδευτων γραμματέων και Φαρισαίων. Και είπε τα εξής: «Ουαί σε εσάς γραμματείς και Φαρισαίοι υποκριτές, διότι οικοδομείτε τους τάφους των προφητών και κοσμείτε τα μνήματα των δικαίων, και λέγετε: Αν ζούσαμε στις ημέρες των πατέρων μας, δεν θα ήμασταν κοινωνοί τους στο αίμα των προφητών. Ώστε μαρτυρείτε για τον εαυτό σας, ότι είστε υιοί εκείνων που φόνευσαν τους προφήτες· και εσείς συμπληρώστε το μέτρο των πατέρων σας». Επομένως, είναι αναγκαίο για εμάς, εφόσον είμαστε αληθινά σώφρονες και διαθέτουμε υγιή νου, να ακολουθούμε με ζήλο όσο το δυνατόν περισσότερο τους πιο δόκιμους από τους πατέρες, και να αποβάλλουμε τη μίμηση των μη αγαθών. Ειδάλλως, αν κάποιος δεν επέλεγε να πράξει αυτό, αλλά ακολουθούσε απλώς και αβασάνιστα τους προγενεστέρους, θα έμοιαζε απολύτως με τα τέκνα των Ελλήνων, τα οποία, εάν κάποιος τα κατηγορήσει ότι, αφού εγκατέλειψαν τη γνώση της αλήθειας και αψήφησαν τον κατά φύση Θεό, προσκυνούν λίθους, προβάλλουν συνεχώς ως δικαιολογία τη συνήθεια των δικών τους πατέρων. «Επιστρέψτε σε εμένα, και θα επιστρέψω σε εσάς, λέγει ο Κύριος Παντοκράτωρ. Και είπατε: Με ποιον τρόπο θα επιστρέψουμε; Μήπως μπορεί ο άνθρωπος να εξαπατήσει τον Θεό; Διότι εσείς με εξαπατάτε. Και θα πείτε: Σε τι σε εξαπατήσαμε; Στο ότι τα δέκατα και οι απαρχές βρίσκονται μαζί σας. Και αποβλέποντας εσείς, αποβλέπετε σε αυτά, και εμένα με εξαπατάτε».

ΟΜΙΛΙΑ ΟΔ΄. Αλίμονό σας, διότι χτίζετε τους τάφους των προφητών και στολίζετε τα μνήματά τους, και λέτε: Εάν ζούσαμε στις ημέρες των πατέρων μας, δεν θα ήμασταν συμμέτοχοί τους στο αίμα των προφητών.

Διότι αυτά που τολμάτε να πράξετε τώρα αποδεικνύουν ότι και εκείνα με αυτόν τον τρόπο τα κάνετε. Διότι, λέγει, και αν ισχυρίζεστε τα αντίθετα, καταδικάζοντάς τους τάχα, λέγοντας δηλαδή ότι «εάν ζούσαμε εμείς στις ημέρες εκείνες, δεν θα είχαμε γίνει συνένοχοί τους», ωστόσο το φρόνημα από το οποίο πηγάζουν αυτά τα λόγια είναι ολοφάνερο. Γι' αυτό και, αποκαλύπτοντάς το, έστω και με τρόπο αινιγματικό, τελικά το εξέφρασε. Διότι, αφού ανέφερε: «Λέτε ότι, εάν ζούσαμε στις ημέρες των πατέρων μας, δεν θα γινόμασταν συνένοχοί τους στο αίμα των προφητών», στη συνέχεια πρόσθεσε: «Ώστε, δίνετε μαρτυρία εναντίον των εαυτών σας ότι είστε υιοί εκείνων που φόνευσαν τους προφήτες». Και ποιο έγκλημα υπάρχει στο να είναι κανείς υιός ενός δολοφόνου, εάν δεν συμμερίζεται το φρόνημα του πατέρα του; Κανένα. Επομένως, είναι φανερό ότι γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο τους το προσάπτει, υπονοώντας τη μεταξύ τους συγγένεια ως προς την κακία. Και αυτό το αποδεικνύει και η συνέχεια· γι' αυτό άλλωστε πρόσθεσε: «Όφεις, γεννήματα εχιδνών».

Διότι, όπως ακριβώς εκείνα μοιάζουν με τους γονείς τους ως προς την καταστροφικότητα του δηλητηρίου, έτσι και εσείς μοιάζετε στους πατέρες σας ως προς τη φονική διάθεση. Έπειτα, επειδή εξέταζε μια πρόθεση που ήταν άγνωστη στους πολλούς, αποδεικνύει τα λεγόμενά του και από όσα πρόκειται να τολμήσουν να πράξουν, τα οποία θα γίνουν σε όλους φανερά. Διότι, αφού είπε, «Άρα μαρτυρείτε για τον εαυτό σας, ότι είστε υιοί εκείνων που φόνευσαν τους προφήτες», δηλώνοντας ότι εννοεί τη συγγένεια ως προς την πονηρία, και ότι ήταν προσποιητό το να λένε, «Δεν θα ήμασταν συμμέτοχοί τους», πρόσθεσε: «Και εσείς, συμπληρώστε το μέτρο των πατέρων σας»· όχι δίνοντας εντολή, αλλά προαναγγέλλοντας το μέλλον· δηλαδή, τη δική του σφαγή. Γι' αυτό ακριβώς, αφού επέφερε τον έλεγχο, και έδειξε ότι όσα έλεγαν για να δικαιολογήσουν τον εαυτό τους ήταν προσποιητά, όπως το ότι «Δεν θα ήμασταν συμμέτοχοί τους» (διότι, αυτοί που δεν φείδονται του Δεσπότη, πώς θα απείχαν από τους δούλους;), χρησιμοποιεί στη συνέχεια δριμύτερο λόγο, αποκαλώντας τους φίδια και γεννήματα οχιών, και λέγοντας: «Πώς θα ξεφύγετε από την καταδίκη της γέεννας, εφόσον τολμάτε τέτοια πράγματα, και τα αρνείστε, και κρύβετε την πρόθεσή σας;» Έπειτα, ελέγχοντάς τους με το παραπάνω και από άλλη πλευρά, λέει: «Θα αποστείλω προς εσάς προφήτες και σοφούς και γραμματείς, και μερικούς από αυτούς θα τους σκοτώσετε και θα τους σταυρώσετε, και θα τους μαστιγώσετε μέσα στις συναγωγές σας».

Διότι, για να μην πουν: «Αν και σταυρώσαμε τον Δεσπότη, εντούτοις θα απείχαμε από τους δούλους, εάν ζούσαμε τότε»· «Ιδού», λέγει, «σας αποστέλλω και δούλους, προφήτες και αυτούς, και ούτε αυτούς θα λυπηθείτε». Αυτά δε τα λέγει, για να δείξει ότι δεν ήταν καθόλου παράδοξο το να σφαγιασθεί ο ίδιος από εκείνους τους υιούς, οι οποίοι ήταν φονικοί και ύπουλοι, γεμάτοι από δολιότητα, και ξεπερνούσαν τους πατέρες τους στα τολμήματα. Εκτός δε από τα προαναφερθέντα, τους παρουσιάζει να διακατέχονται και από σφοδρή κενοδοξία. Διότι, όταν λένε: «Εάν ζούσαμε στις ημέρες των πατέρων μας, δεν θα ήμασταν συμμέτοχοί τους», από κενοδοξία το λένε, και μόνο στα λόγια φιλοσοφούν, ενώ στα έργα πράττουν τα αντίθετα. «Όφεις, γεννήματα εχιδνών»· δηλαδή, πονηρά τέκνα πονηρών γονέων, και πιο πονηροί από εκείνους που τους γέννησαν.

Αυτό ακριβώς τους κατηγορούσαν και όλοι οι προφήτες, λέγοντας: «Αναμειγνύουν αίματα με αίματα», και ότι είναι «άνδρες αιμάτων». Γι' αυτόν τον λόγο πρόσταξε να προσφέρεται σε Αυτόν το αίμα, δείχνοντας ότι, αν στην περίπτωση του άλογου ζώου είναι τόσο πολύτιμο, πόσο μάλλον στην περίπτωση του ανθρώπου. Αυτό λέει και στον Νώε: «Θα εκδικήσω κάθε αίμα που χύνεται». Και μπορεί κανείς να βρει αμέτρητες άλλες τέτοιες διατάξεις Του με σκοπό να μην φονεύουν· γι' αυτό και έδωσε εντολή να μην τρώνε πνικτό κρέας. Ω, τι φιλανθρωπία του Θεού! Διότι, αν και γνώριζε εκ των προτέρων ότι δεν επρόκειτο να ωφεληθούν καθόλου, Εκείνος όμως έπραττε το δικό Του έργο! Διότι λέει, τους στέλνω, παρόλο που γνωρίζω ότι πρόκειται να σφαγιαστούν. Ώστε και από αυτό ελέγχονταν ότι μάταια έλεγαν: «Δεν θα γινόμασταν συμμέτοχοι των πατέρων μας». Διότι και αυτοί σκότωσαν προφήτες ακόμα και μέσα στις συναγωγές· και ούτε τον ίδιο τον τόπο σεβάστηκαν, ούτε το αξίωμα των προσώπων. Διότι δεν σκότωσαν απλώς τυχαίους ανθρώπους, αλλά προφήτες και σοφούς, ώστε να μην μπορούν να τους προσάψουν καμία απολύτως κατηγορία. Και αναφέρεται σε αυτούς, εννοώντας τους αποστόλους και εκείνους που τους ακολούθησαν· διότι πολλοί προφήτευαν.

«Οικοδομείτε τους τάφους των προφητών» και τα εξής, αντί του: πληθαίνετε και εποικοδομείτε, διότι και εσείς οι ίδιοι είστε πρόθυμοι να σκοτώσετε προφήτες και δικαίους, αν και λέτε ότι «αν ήμασταν στις ημέρες των πατέρων μας» και τα εξής. «Ώστε μαρτυρείτε για τους εαυτούς σας», αφενός επειδή επιθυμείτε να πληθαίνετε και να εποικοδομείτε τάφους προφητών και δικαίων, και αφετέρου επειδή λέτε ότι «αν ήμασταν στις ημέρες των πατέρων» και τα εξής. Και με τα δύο λοιπόν μαρτυρείτε, «ότι είστε υιοί» των προφητοκτόνων. Γι' αυτό και δικαίως ο Δεσπότης τους ταλανίζει, επειδή επιθυμούσαν να πράττουν αυτά που κατέκριναν. Γι' αυτό και προσθέτει: «και εσείς συμπληρώσατε» και τα εξής, αντί του: αυτό που διαπράξατε με τη μελέτη, με τους πονηρούς λογισμούς, με τη σπουδή και την προθυμία, «συμπληρώστε το» σύμφωνα με «το μέτρο των πατέρων σας», δηλαδή φέρνοντάς το σε έργο και ορατή πράξη. Διότι το «μέτρο» για τους πατέρες τους, ως προς την αγανάκτηση και την ύβρη κατά των προφητών, ήταν ο βίαιος και ατιμωτικός θάνατος, τον οποίο αυτοί, καταλαμβανόμενοι από μανία κατά του κοινού Δεσπότη των όλων, εκπλήρωσαν.

Πρέπει δε να πλένουμε τα εσωτερικά, δηλαδή την ψυχή, ώστε με την καθαρότητα της ψυχής να λάμψει μαζί και η εξωτερική σεμνοπρέπεια. «Αλίμονο σε σας, Γραμματείς και Φαρισαίοι υποκριτές, διότι μοιάζετε με τάφους ασβεστωμένους, οι οποίοι από έξω μεν φαίνονται ωραίοι, από μέσα δε είναι γεμάτοι από οστά νεκρών και από κάθε ακαθαρσία· έτσι και εσείς, από έξω μεν φαίνεστε στους ανθρώπους δίκαιοι, από μέσα δε είστε γεμάτοι από υποκρισία και ανομία.» Και αυτή η παραβολή κατανοείται παρόμοια με την προηγούμενη· διότι φρόντιζαν ως προς την εξωτερική τους κατάσταση να φαίνονται σεμνοί, όπως οι ασβεστωμένοι τάφοι, δηλαδή αυτοί που έχουν λευκανθεί με γύψο και ασβέστη· τα εσωτερικά τους όμως ήταν γεμάτα από κάθε ακαθαρσία και από νεκρά και σαπισμένα έργα. «Αλίμονο σε σας, Γραμματείς και Φαρισαίοι υποκριτές, διότι οικοδομείτε τους τάφους των προφητών και στολίζετε τα μνημεία των δικαίων, και λέτε: Αν ζούσαμε στις ημέρες των πατέρων μας, δεν θα ήμασταν συμμετέχοντες μαζί τους στο αίμα των προφητών.»