Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 23:31

Ματθ. 23, 29-36 Ας ερευνήσουμε με ακρίβεια τι άραγε λέει ο Σωτήρας. Οι μεν πατέρες των Ιουδαίων σκότωσαν κατά καιρούς τους αγίους προφήτες που τους μετέφεραν τον θείο λόγο· οι απόγονοί τους όμως, ομολογώντας ότι οι προφήτες υπήρξαν σεπτοί και τίμιοι, τους περιέβαλαν με στεφάνια, δηλαδή τα μνημεία τους, απονέμοντάς τους την τιμή που αρμόζει απόλυτα στους αγίους, και αυτοί οι ίδιοι, επειδή πίστεψαν ότι εκείνοι ήταν προφήτες και άγιοι άνδρες, έγιναν κριτές εκείνων που τους σκότωσαν· διότι με όσα αποφάσισαν να τιμούν τους δολοφονημένους, με τα ίδια αυτά κατηγορούν τους προγόνους τους ότι ενήργησαν ασεβώς. Αλλά αυτοί που καταδίκασαν τους ίδιους τους πατέρες τους για τόσο φοβερές δολοφονίες, έμελλε να κυριευθούν από τα ίδια κακά, ή μάλλον από ακόμη χειρότερα. Διότι από τη μια «σκότωσαν τον αρχηγό της ζωής», και από την άλλη πρόσθεσαν στις εναντίον του ασέβειες και άλλες δολοφονίες εναντίον των θεσπέσιων μαθητών του· διότι εφόσον κάποιος εξετάζει τις αδικίες των άλλων κρίνοντας με βάση τη φυσική λογική, βλέπει το κακό και το κατακρίνει, όταν όμως ο ίδιος παρασύρεται στα ίδια πάθη, φέρεται προς αυτά σαν να είναι τυφλός.

Αυτό κάπου βρίσκεται να λέει και ο Χριστός. Διότι δικαίως ελέγχει τη σύναξη των απαίδευτων γραμματέων και Φαρισαίων. Και είπε τα εξής: «Ουαί σε εσάς γραμματείς και Φαρισαίοι υποκριτές, διότι οικοδομείτε τους τάφους των προφητών και κοσμείτε τα μνήματα των δικαίων, και λέγετε: Αν ζούσαμε στις ημέρες των πατέρων μας, δεν θα ήμασταν κοινωνοί τους στο αίμα των προφητών. Ώστε μαρτυρείτε για τον εαυτό σας, ότι είστε υιοί εκείνων που φόνευσαν τους προφήτες· και εσείς συμπληρώστε το μέτρο των πατέρων σας». Επομένως, είναι αναγκαίο για εμάς, εφόσον είμαστε αληθινά σώφρονες και διαθέτουμε υγιή νου, να ακολουθούμε με ζήλο όσο το δυνατόν περισσότερο τους πιο δόκιμους από τους πατέρες, και να αποβάλλουμε τη μίμηση των μη αγαθών. Ειδάλλως, αν κάποιος δεν επέλεγε να πράξει αυτό, αλλά ακολουθούσε απλώς και αβασάνιστα τους προγενεστέρους, θα έμοιαζε απολύτως με τα τέκνα των Ελλήνων, τα οποία, εάν κάποιος τα κατηγορήσει ότι, αφού εγκατέλειψαν τη γνώση της αλήθειας και αψήφησαν τον κατά φύση Θεό, προσκυνούν λίθους, προβάλλουν συνεχώς ως δικαιολογία τη συνήθεια των δικών τους πατέρων. «Επιστρέψτε σε εμένα, και θα επιστρέψω σε εσάς, λέγει ο Κύριος Παντοκράτωρ. Και είπατε: Με ποιον τρόπο θα επιστρέψουμε; Μήπως μπορεί ο άνθρωπος να εξαπατήσει τον Θεό; Διότι εσείς με εξαπατάτε. Και θα πείτε: Σε τι σε εξαπατήσαμε; Στο ότι τα δέκατα και οι απαρχές βρίσκονται μαζί σας. Και αποβλέποντας εσείς, αποβλέπετε σε αυτά, και εμένα με εξαπατάτε».

Ο Χριστός πάλι λέει: «Ιερουσαλήμ, Ιερουσαλήμ, εσύ που σκοτώνεις τους προφήτες και λιθοβολείς όσους έχουν σταλεί σε σένα». Και ο Ησαΐας, κατηγορώντας τους σε απόλυτη συμφωνία με αυτά, φώναζε: «Τα χέρια σας είναι γεμάτα αίμα». Και πάλι ο Χριστός: «Οι πατέρες σας σκότωσαν τους προφήτες, και εσείς χτίζετε τα μνήματά τους· συμπληρώστε λοιπόν το μέτρο των πατέρων σας». Βλέπεις πώς και ο Δεσπότης και οι δούλοι μαρτυρούν για τη μιαιφονία τους; Και τι σημαίνει: «Συμπληρώστε το μέτρο των πατέρων σας»; Σκοτώστε, λέει, κι εμένα· προσθέστε στο αίμα των δούλων τη σφαγή του Δεσπότη. Διότι, έστω κι αν έσφαξαν αμέτρητους ανθρώπους, ήταν όλοι σύνδουλοί τους· όταν όμως άπλωσαν τα χέρια τους εναντίον του Δεσπότη, τότε συμπληρώθηκε το μέτρο· και δικαιολογημένα. Διότι, όσο διάστημα δεν είχαν αποκτείνει τον Δεσπότη, είχαν ελπίδα σωτηρίας, και περίμεναν ότι ο Αμνός του Θεού με την έλευσή Του θα σηκώσει την αμαρτία του κόσμου. Επειδή όμως σκότωσαν τον Ιατρό, και εξύβρισαν το ίδιο το εξιλαστήριο, και αποστράφηκαν Αυτόν που ήλθε για να συγχωρήσει τα αμαρτήματα, έχασαν πλέον κάθε ελπίδα. Γι' αυτό λέει: «Συμπληρώστε το μέτρο των πατέρων σας». Ναι, θα πει κάποιος· το ότι βέβαια είναι μιαιφόνοι και μιαροί, έχει αποδειχθεί από πολλές μαρτυρίες. Από πού όμως είναι φανερό ότι δεν θα λυπούνταν τους προφήτες, εάν άκουγαν ότι τα Ιεροσόλυμα θα καταστραφούν, ότι ο Νόμος θα καταργηθεί και ότι η Παλαιά [Διαθήκη] θα αλλάξει;

Διότι αυτά που τολμάτε να πράξετε τώρα αποδεικνύουν ότι και εκείνα με αυτόν τον τρόπο τα κάνετε. Διότι, λέγει, και αν ισχυρίζεστε τα αντίθετα, καταδικάζοντάς τους τάχα, λέγοντας δηλαδή ότι «εάν ζούσαμε εμείς στις ημέρες εκείνες, δεν θα είχαμε γίνει συνένοχοί τους», ωστόσο το φρόνημα από το οποίο πηγάζουν αυτά τα λόγια είναι ολοφάνερο. Γι' αυτό και, αποκαλύπτοντάς το, έστω και με τρόπο αινιγματικό, τελικά το εξέφρασε. Διότι, αφού ανέφερε: «Λέτε ότι, εάν ζούσαμε στις ημέρες των πατέρων μας, δεν θα γινόμασταν συνένοχοί τους στο αίμα των προφητών», στη συνέχεια πρόσθεσε: «Ώστε, δίνετε μαρτυρία εναντίον των εαυτών σας ότι είστε υιοί εκείνων που φόνευσαν τους προφήτες». Και ποιο έγκλημα υπάρχει στο να είναι κανείς υιός ενός δολοφόνου, εάν δεν συμμερίζεται το φρόνημα του πατέρα του; Κανένα. Επομένως, είναι φανερό ότι γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο τους το προσάπτει, υπονοώντας τη μεταξύ τους συγγένεια ως προς την κακία. Και αυτό το αποδεικνύει και η συνέχεια· γι' αυτό άλλωστε πρόσθεσε: «Όφεις, γεννήματα εχιδνών».

Διότι, όπως ακριβώς εκείνα μοιάζουν με τους γονείς τους ως προς την καταστροφικότητα του δηλητηρίου, έτσι και εσείς μοιάζετε στους πατέρες σας ως προς τη φονική διάθεση. Έπειτα, επειδή εξέταζε μια πρόθεση που ήταν άγνωστη στους πολλούς, αποδεικνύει τα λεγόμενά του και από όσα πρόκειται να τολμήσουν να πράξουν, τα οποία θα γίνουν σε όλους φανερά. Διότι, αφού είπε, «Άρα μαρτυρείτε για τον εαυτό σας, ότι είστε υιοί εκείνων που φόνευσαν τους προφήτες», δηλώνοντας ότι εννοεί τη συγγένεια ως προς την πονηρία, και ότι ήταν προσποιητό το να λένε, «Δεν θα ήμασταν συμμέτοχοί τους», πρόσθεσε: «Και εσείς, συμπληρώστε το μέτρο των πατέρων σας»· όχι δίνοντας εντολή, αλλά προαναγγέλλοντας το μέλλον· δηλαδή, τη δική του σφαγή. Γι' αυτό ακριβώς, αφού επέφερε τον έλεγχο, και έδειξε ότι όσα έλεγαν για να δικαιολογήσουν τον εαυτό τους ήταν προσποιητά, όπως το ότι «Δεν θα ήμασταν συμμέτοχοί τους» (διότι, αυτοί που δεν φείδονται του Δεσπότη, πώς θα απείχαν από τους δούλους;), χρησιμοποιεί στη συνέχεια δριμύτερο λόγο, αποκαλώντας τους φίδια και γεννήματα οχιών, και λέγοντας: «Πώς θα ξεφύγετε από την καταδίκη της γέεννας, εφόσον τολμάτε τέτοια πράγματα, και τα αρνείστε, και κρύβετε την πρόθεσή σας;» Έπειτα, ελέγχοντάς τους με το παραπάνω και από άλλη πλευρά, λέει: «Θα αποστείλω προς εσάς προφήτες και σοφούς και γραμματείς, και μερικούς από αυτούς θα τους σκοτώσετε και θα τους σταυρώσετε, και θα τους μαστιγώσετε μέσα στις συναγωγές σας».

Αυτοί που σκότωσαν τους δικούς τους προφήτες, νομίζουν ότι εμπαίζουν τον Δημιουργό σαν να είναι προφήτης, συμπληρώνοντας το μέτρο των πατέρων τους, τολμώντας τον φόνο του Θεού, τον οποίο εμείς μεγαλύνουμε. Την κατηγορία περί τυραννίας υπέμεινε ο Βασιλιάς των υπερκόσμιων και Δημιουργός του κόσμου, θέλοντας να μας ελευθερώσει από την τυραννία του εχθρού, τον οποίο εμείς μεγαλύνουμε.

Ώστε γίνεται σαφές από τα παρόντα, ότι αν τους είχε επιτραπεί να ζήσουν στην ακμή τους τον καιρό που ο Χριστός, έχοντας ενανθρωπήσει και εμφανιζόμενος στους ανθρώπους πάνω στη γη κατά σάρκα, συναναστράφηκε μαζί τους, θα είχαν διαπράξει εναντίον του πολύ πιο αποτρόπαια και απευκταία πράγματα από τους τότε Ιουδαίους. Αλλά επειδή, καθώς ο χρόνος δεν τους το επέτρεψε, απέτυχαν να πράξουν έτσι εναντίον του, ξεσπούν τις οργές και την αμείλικτη μανία τους κατά της εικόνας του. Εναντίον αυτής, έχοντας λυσσάξει, επιδεικνύουν τα έργα της ανομίας τους. Και μου φαίνεται ότι με υπερβολικό θράσος διαλαλούν: «Αν είχαμε προλάβει τους χρόνους των πατέρων μας, θα είχαμε εκπληρώσει όσα εκείνοι παρέλειψαν, αποδεικνύοντας ανδρεία τη γενναιότητα και τη δύναμή μας στην τιμωρία του δικαίου, και ελέγχοντας την αδυναμία και την ανανδρία εκείνων. Θα τον είχαμε αντιμετωπίσει με πιο αυστηρά βασανιστήρια και ύβρεις, ώστε και να τους κατακρίνουμε για την αδράνειά τους και να τους προσάψουμε την κατηγορία της ραθυμίας, επειδή είτε δεν του έκαναν απολύτως τίποτα είτε του έκαναν λίγα». Γι' αυτό και τώρα είναι καιρός να τους πει ο μαστιζόμενος και υβριζόμενος: «Είστε Υιοί των φονευτών, και εσείς αναπληρώστε το μέτρο των πατέρων σας».

«Οικοδομείτε τους τάφους των προφητών» και τα εξής, αντί του: πληθαίνετε και εποικοδομείτε, διότι και εσείς οι ίδιοι είστε πρόθυμοι να σκοτώσετε προφήτες και δικαίους, αν και λέτε ότι «αν ήμασταν στις ημέρες των πατέρων μας» και τα εξής. «Ώστε μαρτυρείτε για τους εαυτούς σας», αφενός επειδή επιθυμείτε να πληθαίνετε και να εποικοδομείτε τάφους προφητών και δικαίων, και αφετέρου επειδή λέτε ότι «αν ήμασταν στις ημέρες των πατέρων» και τα εξής. Και με τα δύο λοιπόν μαρτυρείτε, «ότι είστε υιοί» των προφητοκτόνων. Γι' αυτό και δικαίως ο Δεσπότης τους ταλανίζει, επειδή επιθυμούσαν να πράττουν αυτά που κατέκριναν. Γι' αυτό και προσθέτει: «και εσείς συμπληρώσατε» και τα εξής, αντί του: αυτό που διαπράξατε με τη μελέτη, με τους πονηρούς λογισμούς, με τη σπουδή και την προθυμία, «συμπληρώστε το» σύμφωνα με «το μέτρο των πατέρων σας», δηλαδή φέρνοντάς το σε έργο και ορατή πράξη. Διότι το «μέτρο» για τους πατέρες τους, ως προς την αγανάκτηση και την ύβρη κατά των προφητών, ήταν ο βίαιος και ατιμωτικός θάνατος, τον οποίο αυτοί, καταλαμβανόμενοι από μανία κατά του κοινού Δεσπότη των όλων, εκπλήρωσαν.

«Ώστε λοιπόν μαρτυρείτε για τον εαυτό σας ότι είστε γιοι εκείνων που φόνευσαν τους προφήτες.» Τους ταλανίζει, όχι επειδή οικοδομούν τους τάφους των προφητών· διότι αυτό είναι θεάρεστο· αλλά επειδή, προσποιούμενοι αυτά και δήθεν καταδικάζοντας τους πατέρες τους, έπρατταν χειρότερα από εκείνους και τους ξεπέρασαν στην κακία, ψευδόμενοι ολοφάνερα, λέγοντας ότι: Αν ζούσαμε στις ημέρες των πατέρων μας, δεν θα φονεύαμε τους προφήτες· διότι αυτοί μανιωδώς επιδίωκαν να φονεύσουν τον ίδιο τον Δεσπότη των προφητών. Γι' αυτό και λέει: «Και εσείς συμπληρώστε το μέτρο των πατέρων σας· φίδια, γεννήματα εχιδνών, πώς θα ξεφύγετε από την καταδίκη της γέεννας;» Δεν τους προστάζει, ούτε τους ωθεί στο να τον φονεύσουν, λέγοντας το, Συμπληρώστε το μέτρο των πατέρων σας, αλλά λέει κάτι τέτοιο: Επειδή είστε φίδια και γεννήματα τέτοιων πατέρων, και κατρακυλήσατε σε τόση κακία ώστε να είστε αθεράπευτοι, φροντίστε να ξεπεράσετε μια ώρα αρχύτερα τους πατέρες σας· και αυτό θα γίνει, εάν φονεύσετε εμένα· διότι θα φτάσετε στο ίδιο το αποκορύφωμα της κακίας, εάν αναπληρώσετε τη μιαιφονία που έλειπε από τους πατέρες σας· πώς λοιπόν, εφόσον είστε τέτοιοι, θα αποφύγετε την κόλαση; «Γι' αυτό, ιδού, εγώ αποστέλλω σε εσάς προφήτες, και σοφούς, και γραμματείς· και κάποιους από αυτούς θα σκοτώσετε και θα σταυρώσετε, και κάποιους από αυτούς θα μαστιγώσετε στις συναγωγές σας, και θα τους καταδιώξετε από πόλη σε πόλη.»