Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 23:33

Διότι τους αποκαλεί άλαλα σκυλιά, και φίδια, γεννήματα εχιδνών, και με παρόμοιους χαρακτηρισμούς. Επειδή όσοι είναι έτοιμοι για την αλληλοφθορά τους και για τη βλάβη των ομοφύλων τους, δικαιολογημένα θα μπορούσαν να συγκαταλεχθούν στα θηρία και στα ιοβόλα, στα οποία ενυπάρχει εκ φύσεως αδιάλλακτο μίσος προς τους ανθρώπους. Εξαιτίας του θυμού οι γλώσσες γίνονται αχαλίνωτες και τα στόματα ασυγκράτητα· τα χέρια ακράτητα, οι ύβρεις, οι ονειδισμοί, οι κακολογίες, τα χτυπήματα και όλα τα άλλα που ούτε καν να απαριθμήσει θα μπορούσε κανείς, είναι πάθη και γεννήματα της οργής και του θυμού. Εξαιτίας του θυμού ακονίζεται και το ξίφος· αποτολμάται ο θάνατος ανθρώπου από ανθρώπινο χέρι. Εξαιτίας αυτού αδελφοί αγνόησαν ο ένας τον άλλον, και γονείς και τέκνα λησμόνησαν τη φύση τους. Διότι οι οργιζόμενοι αγνοούν πρώτα τον ίδιο τους τον εαυτό, και έπειτα όλους μαζί τους οικείους τους. Διότι όπως ακριβώς οι χείμαρροι, ρέοντας ορμητικά προς τα κοιλώματα, παρασύρουν ό,τι βρεθεί μπροστά τους, έτσι και οι ορμές των οργιζομένων, βίαιες και ακάθεκτες, σαρώνουν τα πάντα αδιακρίτως στο πέρασμά τους.

Διότι «γέννημα» μπορεί να ονομαστεί και το έμβρυο που αποβάλλεται στις εκτρώσεις πριν ακόμη λάβει μορφή· όμως κάτι τέτοιο δεν είναι άξιο να λάβει την ονομασία του τέκνου. Επίσης, «γεννήματα» ονομάζονται οι καρποί της γης, αλλά αυτά δεν είναι τέκνα. Διότι λέγει: «Δεν πρόκειται να πιώ από το γέννημα της αμπέλου αυτής». Σπανίως δε βρίσκουμε την ονομασία αυτή να χρησιμοποιείται για έμψυχα όντα. Και όπου τυχόν έχει αναφερθεί, μπορεί κανείς να δει ότι αποδίδεται σε ζώο που κατακρίνεται και λαμβάνεται ως σύμβολο πονηρίας. Διότι λέγει: «Φίδια, γεννήματα οχιών». Γι' αυτό, νομίζω, και η κοινή συνήθεια έχει απαξιώσει αυτήν την ονομασία, και η Θεία Γραφή φαίνεται να την αποφεύγει, και μάλιστα όταν πρόκειται για τον μονογενή Υιό του Θεού. Αλλά ούτε και την ονομασία του τέκνου αποδέχθηκε, επειδή περιέχει έντονα το ανθρώπινο στοιχείο. Αυτό το φανερώνει ο Απόστολος, ο οποίος διαρκώς αποκαλεί τον Κύριο Υιό, και τον ανυμνεί με διάφορες άλλες ονομασίες, αποκαλώντας τον πρωτότοκο, εικόνα και απαύγασμα· αποφεύγοντας, όμως, την ονομασία του γεννήματος. Εάν όμως αυτός ισχυρίζεται κάτι τέτοιο, ας το αποδείξει, είτε αυτός είτε κάποιος άλλος από τους υπερασπιστές αυτής της διδασκαλίας, και θα τους επιτρέψουμε να τα διαγράψουν όλα. Αλλά δεν θα μπορούσε να το κάνει· εκτός εάν, μιμούμενος τον ασεβή Μαρκίωνα, άλλα μεν από τα θεία λόγια τα αφαιρούσε και άλλα τα παραποιούσε προσθέτοντας δικά του.

Ματθ. 23, 29-36 Ας ερευνήσουμε με ακρίβεια τι άραγε λέει ο Σωτήρας. Οι μεν πατέρες των Ιουδαίων σκότωσαν κατά καιρούς τους αγίους προφήτες που τους μετέφεραν τον θείο λόγο· οι απόγονοί τους όμως, ομολογώντας ότι οι προφήτες υπήρξαν σεπτοί και τίμιοι, τους περιέβαλαν με στεφάνια, δηλαδή τα μνημεία τους, απονέμοντάς τους την τιμή που αρμόζει απόλυτα στους αγίους, και αυτοί οι ίδιοι, επειδή πίστεψαν ότι εκείνοι ήταν προφήτες και άγιοι άνδρες, έγιναν κριτές εκείνων που τους σκότωσαν· διότι με όσα αποφάσισαν να τιμούν τους δολοφονημένους, με τα ίδια αυτά κατηγορούν τους προγόνους τους ότι ενήργησαν ασεβώς. Αλλά αυτοί που καταδίκασαν τους ίδιους τους πατέρες τους για τόσο φοβερές δολοφονίες, έμελλε να κυριευθούν από τα ίδια κακά, ή μάλλον από ακόμη χειρότερα. Διότι από τη μια «σκότωσαν τον αρχηγό της ζωής», και από την άλλη πρόσθεσαν στις εναντίον του ασέβειες και άλλες δολοφονίες εναντίον των θεσπέσιων μαθητών του· διότι εφόσον κάποιος εξετάζει τις αδικίες των άλλων κρίνοντας με βάση τη φυσική λογική, βλέπει το κακό και το κατακρίνει, όταν όμως ο ίδιος παρασύρεται στα ίδια πάθη, φέρεται προς αυτά σαν να είναι τυφλός.

Έπειτα, επειδή ακριβώς, εξαπατώντας τους εαυτούς τους, προσδοκούν άλλον Χριστό, πλάθοντας κάποιους ανθρώπινους μύθους γι' αυτόν, για τον λόγο αυτόν προσθέτει: «έχουν πεποίθηση σε μάταια πράγματα και λαλούν κενά λόγια». Γι' αυτό, ο θείος Απόστολος προτρέπει να μην δίνουν προσοχή «σε ιουδαϊκούς μύθους και σε εντολές ανθρώπων που αποστρέφονται την αλήθεια». Οι ίδιοι αυτοί, επινοώντας σοφιστείες για τους εαυτούς τους και συνθέτοντας από δικούς τους λογισμούς κάποιους βλάσφημους λόγους κατά του Χριστού, του Θεού, «κυοφορούν πόνο και γεννούν ανομία»· διότι δεν γνωρίζουν να λένε: «από τον φόβο σου, Κύριε, συλλάβαμε στη γαστέρα και κοιλοπονήσαμε και γεννήσαμε πνεύμα σωτηρίας». Τέτοια δε κυοφορούν, όπως έχει ειπωθεί και μέσω άλλου: «Ιδού, κοιλοπόνησε αδικία, συνέλαβε πόνο και γέννησε ανομία· έσκαψε λάκκο και τον βάθυνε, και θα πέσει στον βόθρο που ο ίδιος κατασκεύασε». Τέτοια θα ήταν και τα ασεβή και άθεα δόγματα, όσα ο καθένας, κάνοντας ευρηματικούς συλλογισμούς από τη δική του διάνοια, αναπλάθει. Οι άνθρωποι αυτού του είδους «έσπασαν αυγά ασπίδων», επειδή κυοφόρησαν μέσα τους τα σπέρματα των αντίθετων δυνάμεων· γι' αυτό και λεγόταν στους υιούς της κακίας και της πονηρίας τους: «όφεις, γεννήματα εχιδνών». Σε αντιστοιχία προς τον θείο σπόρο, ονόμασε τον σπόρο των αντίθετων δυνάμεων αυγά, εξαιτίας του παραδείγματος του γένους των ερπετών· διότι οι ασπίδες, τα φίδια και τα παρόμοια ανήκουν στα ωοτόκα.

Οʹ. Εμένα όμως με φοβίζουν και οι Φαρισαίοι που ονειδίζονται και οι Γραμματείς που ελέγχονται· είναι αισχρό, ενώ θα έπρεπε να τους ξεπερνούμε κατά πολύ στην αρετή, όπως έχουμε λάβει εντολή, εάν βέβαια επιζητούμε τη βασιλεία των ουρανών, εμείς να φαινόμαστε χειρότεροι από αυτούς στην κακία· ώστε δικαιολογημένα να αποκληθούμε και εμείς φίδια και γεννήματα οχιών και τυφλοί οδηγοί, που διυλίζουν τον κώνωπα και καταπίνουν την κάμηλο, και τάφοι ρυπαροί στο εσωτερικό τους με εξωτερική ευπρέπεια, και πιατέλες καθαρές κατά το φαινόμενο, και όλα τα άλλα που εκείνοι και είναι και ακούν να λέγονται γι' αυτούς.

Αυτός δεν επιτελεί θαύματα, δεν σχίζει τη θάλασσα, αλλά μόνο εμφανίζεται σαν λιοντάρι μπροστά σε αλεπούδες, και λέει: «Όφεις, γεννήματα εχιδνών». Αυτούς υβρίζει, τους προγόνους κατακρίνει. Όφεις, γεννήματα εχιδνών. Δεν φείδεται ούτε των νέων ούτε των προγόνων· άνθρωπος με παρρησία, κατήγορος των πάντων, γλώσσα ελευθερόστομη, στόμα που αγγίζει τον ουρανό, ψυχή που περιφρονεί τα βιωτικά.

Διότι αυτά που τολμάτε να πράξετε τώρα αποδεικνύουν ότι και εκείνα με αυτόν τον τρόπο τα κάνετε. Διότι, λέγει, και αν ισχυρίζεστε τα αντίθετα, καταδικάζοντάς τους τάχα, λέγοντας δηλαδή ότι «εάν ζούσαμε εμείς στις ημέρες εκείνες, δεν θα είχαμε γίνει συνένοχοί τους», ωστόσο το φρόνημα από το οποίο πηγάζουν αυτά τα λόγια είναι ολοφάνερο. Γι' αυτό και, αποκαλύπτοντάς το, έστω και με τρόπο αινιγματικό, τελικά το εξέφρασε. Διότι, αφού ανέφερε: «Λέτε ότι, εάν ζούσαμε στις ημέρες των πατέρων μας, δεν θα γινόμασταν συνένοχοί τους στο αίμα των προφητών», στη συνέχεια πρόσθεσε: «Ώστε, δίνετε μαρτυρία εναντίον των εαυτών σας ότι είστε υιοί εκείνων που φόνευσαν τους προφήτες». Και ποιο έγκλημα υπάρχει στο να είναι κανείς υιός ενός δολοφόνου, εάν δεν συμμερίζεται το φρόνημα του πατέρα του; Κανένα. Επομένως, είναι φανερό ότι γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο τους το προσάπτει, υπονοώντας τη μεταξύ τους συγγένεια ως προς την κακία. Και αυτό το αποδεικνύει και η συνέχεια· γι' αυτό άλλωστε πρόσθεσε: «Όφεις, γεννήματα εχιδνών».

Διότι, όπως ακριβώς εκείνα μοιάζουν με τους γονείς τους ως προς την καταστροφικότητα του δηλητηρίου, έτσι και εσείς μοιάζετε στους πατέρες σας ως προς τη φονική διάθεση. Έπειτα, επειδή εξέταζε μια πρόθεση που ήταν άγνωστη στους πολλούς, αποδεικνύει τα λεγόμενά του και από όσα πρόκειται να τολμήσουν να πράξουν, τα οποία θα γίνουν σε όλους φανερά. Διότι, αφού είπε, «Άρα μαρτυρείτε για τον εαυτό σας, ότι είστε υιοί εκείνων που φόνευσαν τους προφήτες», δηλώνοντας ότι εννοεί τη συγγένεια ως προς την πονηρία, και ότι ήταν προσποιητό το να λένε, «Δεν θα ήμασταν συμμέτοχοί τους», πρόσθεσε: «Και εσείς, συμπληρώστε το μέτρο των πατέρων σας»· όχι δίνοντας εντολή, αλλά προαναγγέλλοντας το μέλλον· δηλαδή, τη δική του σφαγή. Γι' αυτό ακριβώς, αφού επέφερε τον έλεγχο, και έδειξε ότι όσα έλεγαν για να δικαιολογήσουν τον εαυτό τους ήταν προσποιητά, όπως το ότι «Δεν θα ήμασταν συμμέτοχοί τους» (διότι, αυτοί που δεν φείδονται του Δεσπότη, πώς θα απείχαν από τους δούλους;), χρησιμοποιεί στη συνέχεια δριμύτερο λόγο, αποκαλώντας τους φίδια και γεννήματα οχιών, και λέγοντας: «Πώς θα ξεφύγετε από την καταδίκη της γέεννας, εφόσον τολμάτε τέτοια πράγματα, και τα αρνείστε, και κρύβετε την πρόθεσή σας;» Έπειτα, ελέγχοντάς τους με το παραπάνω και από άλλη πλευρά, λέει: «Θα αποστείλω προς εσάς προφήτες και σοφούς και γραμματείς, και μερικούς από αυτούς θα τους σκοτώσετε και θα τους σταυρώσετε, και θα τους μαστιγώσετε μέσα στις συναγωγές σας».

Διότι, για να μην πουν: «Αν και σταυρώσαμε τον Δεσπότη, εντούτοις θα απείχαμε από τους δούλους, εάν ζούσαμε τότε»· «Ιδού», λέγει, «σας αποστέλλω και δούλους, προφήτες και αυτούς, και ούτε αυτούς θα λυπηθείτε». Αυτά δε τα λέγει, για να δείξει ότι δεν ήταν καθόλου παράδοξο το να σφαγιασθεί ο ίδιος από εκείνους τους υιούς, οι οποίοι ήταν φονικοί και ύπουλοι, γεμάτοι από δολιότητα, και ξεπερνούσαν τους πατέρες τους στα τολμήματα. Εκτός δε από τα προαναφερθέντα, τους παρουσιάζει να διακατέχονται και από σφοδρή κενοδοξία. Διότι, όταν λένε: «Εάν ζούσαμε στις ημέρες των πατέρων μας, δεν θα ήμασταν συμμέτοχοί τους», από κενοδοξία το λένε, και μόνο στα λόγια φιλοσοφούν, ενώ στα έργα πράττουν τα αντίθετα. «Όφεις, γεννήματα εχιδνών»· δηλαδή, πονηρά τέκνα πονηρών γονέων, και πιο πονηροί από εκείνους που τους γέννησαν.

Διότι αποδεικνύει ότι αυτοί τολμούν μεγαλύτερα εγκλήματα, τόσο με το να τα τολμήσουν μετά από εκείνους, όσο και με το να διαπράξουν πολύ χειρότερα από εκείνων, και μάλιστα ενώ διατείνονται με βεβαιότητα ότι δεν θα έπεφταν ποτέ στα ίδια. Διότι αυτοί επιφέρουν το αποκορύφωμα και την κορωνίδα των κακών. Επειδή εκείνοι μεν σκότωσαν αυτούς που στάλθηκαν στον αμπελώνα, αυτοί όμως σκότωσαν και τον Υιό, αλλά και εκείνους που τους καλούσαν στον γάμο. Αυτά δε τα λέει, αποκόπτοντάς τους από τη συγγένεια με τον Αβραάμ, και αποδεικνύοντας ότι κανένα όφελος δεν έχουν από αυτήν, εάν δεν μιμηθούν τα έργα του. Γι' αυτό και προσθέτει: «Πώς θα ξεφύγετε από την καταδίκη της γέεννας, εφόσον μιμείστε εκείνους που τόλμησαν τέτοια πράγματα;». Σε αυτό το σημείο τους υπενθύμισε και την κατηγορία του Ιωάννη, διότι και εκείνος έτσι ακριβώς τους αποκάλεσε, και τους υπενθύμισε τη μέλλουσα κρίση.

Και γιατί απορείς αν τους αποκαλεί έτσι από την πατρίδα τους, εφόσον τους αποδίδει τέτοιους πατέρες λέγοντας: «Ο πατέρας σου είναι Αμορραίος, και η μητέρα σου Χετταία»; Και δεν σταματά την κατηγορία ούτε εδώ, αλλά επεκτείνει τον λόγο του και στα θηρία, με την μεν Καινή Διαθήκη να λέει: «Φίδια, γεννήματα οχιών»· και πάλι στην Παλαιά: «Έσπασαν αυγά ασπίδων και υφαίνουν ιστό αράχνης». Και αλλού: «Δεν είστε για μένα σαν τους γιους των Αιθιόπων;» Έτσι λοιπόν και εδώ ονόμασε Τυρίους αυτούς που είχαν ζήσει μέσα στην ασέβεια και την ασέλγεια. Αλλά και αυτούς θα τους υπερνικήσω, λέει, και θα τους κυριεύσω, και θα τους κυριεύσω με τέτοιον τρόπο, ώστε να προσκυνήσουν, και όχι απλώς να προσκυνήσουν, αλλά και να προσφέρουν δώρα και απαρχές, πράγμα το οποίο αποτελεί το μέγιστο είδος λατρείας και σημάδι απόλυτης υπακοής. «Το πρόσωπό σου θα ικετεύσουν οι πλούσιοι του λαού». Τι σημαίνει, «θα ικετεύσουν»; Θα τιμήσουν, θα δοξάσουν οι μεγάλοι και οι υψηλοί της παρούσας ζωής. Διότι αυτό συμβαίνει και στην Εκκλησία· εκείνους που ζουν με αρετή τους τιμούν και τους περιποιούνται άπαντες, έστω κι αν διαθέτουν άφθονο πλούτο και αξιώματα. Διότι η αρετή είναι ανώτερη από κάθε ευπορία.

Δεν έχουμε γνωρίσει ακόμη την ανέκφραστη κοινωνία, ούτε έχουμε αντιληφθεί την εν αγιασμώ δύναμη και ειρήνη. Και, για να τα πω όλα συνοπτικά, δεν είμαστε ακόμη «γένος εκλεκτόν, βασίλειον ιεράτευμα, έθνος άγιον, λαός εις περιποίησιν», επειδή είμαστε ακόμη «όφεις, γεννήματα εχιδνών». Πώς, άλλωστε, να μην είναι όφεις όσοι δεν βρίσκονται σε υπακοή προς τον Θεό, αλλά στην παρακοή που προήλθε μέσω του όφεως;

«Ώστε λοιπόν μαρτυρείτε για τον εαυτό σας ότι είστε γιοι εκείνων που φόνευσαν τους προφήτες.» Τους ταλανίζει, όχι επειδή οικοδομούν τους τάφους των προφητών· διότι αυτό είναι θεάρεστο· αλλά επειδή, προσποιούμενοι αυτά και δήθεν καταδικάζοντας τους πατέρες τους, έπρατταν χειρότερα από εκείνους και τους ξεπέρασαν στην κακία, ψευδόμενοι ολοφάνερα, λέγοντας ότι: Αν ζούσαμε στις ημέρες των πατέρων μας, δεν θα φονεύαμε τους προφήτες· διότι αυτοί μανιωδώς επιδίωκαν να φονεύσουν τον ίδιο τον Δεσπότη των προφητών. Γι' αυτό και λέει: «Και εσείς συμπληρώστε το μέτρο των πατέρων σας· φίδια, γεννήματα εχιδνών, πώς θα ξεφύγετε από την καταδίκη της γέεννας;» Δεν τους προστάζει, ούτε τους ωθεί στο να τον φονεύσουν, λέγοντας το, Συμπληρώστε το μέτρο των πατέρων σας, αλλά λέει κάτι τέτοιο: Επειδή είστε φίδια και γεννήματα τέτοιων πατέρων, και κατρακυλήσατε σε τόση κακία ώστε να είστε αθεράπευτοι, φροντίστε να ξεπεράσετε μια ώρα αρχύτερα τους πατέρες σας· και αυτό θα γίνει, εάν φονεύσετε εμένα· διότι θα φτάσετε στο ίδιο το αποκορύφωμα της κακίας, εάν αναπληρώσετε τη μιαιφονία που έλειπε από τους πατέρες σας· πώς λοιπόν, εφόσον είστε τέτοιοι, θα αποφύγετε την κόλαση; «Γι' αυτό, ιδού, εγώ αποστέλλω σε εσάς προφήτες, και σοφούς, και γραμματείς· και κάποιους από αυτούς θα σκοτώσετε και θα σταυρώσετε, και κάποιους από αυτούς θα μαστιγώσετε στις συναγωγές σας, και θα τους καταδιώξετε από πόλη σε πόλη.»