Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 23:36

Απόκριση. Αυτό μεν το είπε ο Θεός διά του Μωυσή· διά του προφήτη Ιερεμία όμως είπε πάλι, ότι στο εξής δεν θα συμβαίνει έτσι, αλλά όποιος φάει τα άγουρα σταφύλια, αυτού τα δόντια θα μουδιάσουν. Ακούμε πάλι τον Χριστό να λέει προς τους Ιουδαίους: «Αλήθεια σας λέω, θα πέσουν πάνω σας οι ανομίες των πατέρων σας, από το αίμα του δίκαιου Άβελ έως το αίμα του Ζαχαρία, του υιού του Βαραχία, τον οποίο φονεύσατε μεταξύ του ναού και του θυσιαστηρίου». Επομένως, πρέπει να συμπεράνουμε ότι στους μεν απίστους οι αμαρτίες των ασεβών πατέρων μεταβιβάζονται στους πονηρούς υιούς —διότι δεν είναι αγαθοί—, ενώ στους πιστούς το άγιο βάπτισμα μας καθαρίζει από κάθε προπατορική αμαρτία.

Ματθ. 23, 29-36 Ας ερευνήσουμε με ακρίβεια τι άραγε λέει ο Σωτήρας. Οι μεν πατέρες των Ιουδαίων σκότωσαν κατά καιρούς τους αγίους προφήτες που τους μετέφεραν τον θείο λόγο· οι απόγονοί τους όμως, ομολογώντας ότι οι προφήτες υπήρξαν σεπτοί και τίμιοι, τους περιέβαλαν με στεφάνια, δηλαδή τα μνημεία τους, απονέμοντάς τους την τιμή που αρμόζει απόλυτα στους αγίους, και αυτοί οι ίδιοι, επειδή πίστεψαν ότι εκείνοι ήταν προφήτες και άγιοι άνδρες, έγιναν κριτές εκείνων που τους σκότωσαν· διότι με όσα αποφάσισαν να τιμούν τους δολοφονημένους, με τα ίδια αυτά κατηγορούν τους προγόνους τους ότι ενήργησαν ασεβώς. Αλλά αυτοί που καταδίκασαν τους ίδιους τους πατέρες τους για τόσο φοβερές δολοφονίες, έμελλε να κυριευθούν από τα ίδια κακά, ή μάλλον από ακόμη χειρότερα. Διότι από τη μια «σκότωσαν τον αρχηγό της ζωής», και από την άλλη πρόσθεσαν στις εναντίον του ασέβειες και άλλες δολοφονίες εναντίον των θεσπέσιων μαθητών του· διότι εφόσον κάποιος εξετάζει τις αδικίες των άλλων κρίνοντας με βάση τη φυσική λογική, βλέπει το κακό και το κατακρίνει, όταν όμως ο ίδιος παρασύρεται στα ίδια πάθη, φέρεται προς αυτά σαν να είναι τυφλός.

Ματθ. 23, 35-36 Με ποιον τρόπο θα πέσει η τιμωρία για κάθε αίμα στην τελευταία γενιά των φονέων, παρόλο που ο Θεός λέει μέσω του προφήτη «δεν θα πεθάνουν οι πατέρες για τα παιδιά τους» και βέβαια και το αντίστροφο «αλλά ο καθένας θα πεθάνει για τη δική του αμαρτία»; Τι έχουμε λοιπόν να πούμε; Πώς θα ζητηθεί λόγος για τα εγκλήματα άλλων από εκείνους προς τους οποίους ο Χριστός είπε αυτά τα λόγια; Ή μήπως δεν θα τιμωρηθεί ο Κάιν για τον Άβελ; Και ο Λάμεχ που λέει: «Σκότωσα άνδρα προκαλώντας τραύμα σε μένα και νέο προκαλώντας μώλωπα σε μένα»; Εφόσον, λοιπόν, ο καθένας είναι φορτωμένος με τα δικά του κακά, πώς αυτοί οι άθλιοι θα υποστούν την τιμωρία για όλους; Διότι «δεν είναι άδικος ο Θεός», αλλά είναι κριτής δίκαιος και ισχυρός και μακρόθυμος, σύμφωνα με το γεγραμμένο. Λέμε, λοιπόν, ότι αρμόζει να προσδώσουμε στα λεγόμενα την εξής περίπου έννοια. Ας υποτεθεί, λοιπόν, κάτι τέτοιο: εμφανίστηκαν, ας πούμε, ληστές σε αυτή τη χώρα. Αυτοί λεηλατούσαν τα γύρω χωριά και θανάτωναν τους κατοίκους τους. Αλλά ο ηγεμόνας δεν γύμνωσε αμέσως εναντίον τους το ξίφος της εξουσίας του, αλλά προσπαθούσε μάλλον να τους συνετίσει με απειλές.

Μτ 23, 36. Αν κάποιος ήθελε να υποστηρίξει ότι, με τη φράση του Κυρίου «αυτή τη γενεά», δεν υποδηλώνονται μόνο εκείνοι προς τους οποίους απευθυνόταν ο λόγος, αλλά κατά κάποιον τρόπο ολόκληρο το γένος των φονευτών, δεν αποκλίνει από το ορθό· διότι διαπιστώνουμε ότι η Αγία Γραφή ονομάζει τρόπον τινά ως γένος την ομοιοτροπία και την ταύτιση των θελήσεων. Γι' αυτό, άλλωστε, και ο μακάριος Δαβίδ είπε «γενεά ευθέων ευλογηθήσεται» και «αυτή είναι η γενεά αυτών που ζητούν» τον Κύριο. Επομένως, η λέξη «αυτήν», ακόμη κι αν λέγεται δεικτικά, θεωρούμε ότι ίσως δεν υποδηλώνει μόνο τους τότε παρόντες και ακροατές, αλλά κάθε φονευτή και το γένος που υποπίπτει στην ίδια ασέβεια· διότι ενώνει τον όμοιο με τον όμοιο ως αδελφό και ομογενή.

Όμως, όπως ακριβώς είχε ειπωθεί στον Αβραάμ σχετικά με τους αλλοφύλους που κατοικούσαν παλαιά στη γη της επαγγελίας: «διότι δεν έχουν ακόμη συμπληρωθεί οι αμαρτίες των Αμορραίων», και επειδή δεν είχαν ακόμη εκπληρωθεί, οι Αμορραίοι δεν εκδιώκονταν ακόμη από την πατρική τους γη, όταν όμως συμπληρώθηκαν οι αμαρτίες τους, τότε εξολοθρεύτηκαν όλοι κατά τους χρόνους του Ιησού, του διαδόχου του Μωυσή, έτσι θα κατανοήσεις και για τον προηγούμενο λαό: διότι, όσο δεν συμπληρώνονταν οι αμαρτίες τους, η ανοχή και η μακροθυμία του Θεού τους υπέμενε, καλώντας τους κάθε φορά σε μετάνοια μέσω των προφητών. Όταν όμως, σύμφωνα με τη σωτήρια φωνή, συμπλήρωσαν «το μέτρο των πατέρων» τους, έτσι λοιπόν όλα αυτά, αφού συγκεντρώθηκαν μαζί, προκάλεσαν σε αυτούς τον έσχατο όλεθρο, όπως εξάλλου πάλι ο ίδιος ο Κύριός μας διδάσκει λέγοντας: «κάθε αίμα» που χύθηκε από την καταβολή του κόσμου, «από το αίμα του δίκαιου Άβελ έως το αίμα του Ζαχαρία», θα έλθει «πάνω σε αυτήν τη γενεά». Ως το έσχατο λοιπόν όλων, επειδή τόλμησαν να απλώσουν τα χέρια τους πάνω στον Υιό του Θεού, έφεραν εις πέρας την «αθεσία» (αθέτηση) και ολοκλήρωσαν την «αμαρτία» τους σύμφωνα με τη μετάφραση του Ακύλα, ενώ σύμφωνα με τους Εβδομήκοντα, η αμαρτία τους δέθηκε και σφραγίστηκε.

Έπειτα, επειδή δεν τους φόβιζε καθόλου η κρίση και η γέεννα, εξαιτίας της απιστίας τους και του ότι το γεγονός επρόκειτο να συμβεί στο μέλλον, τους καταστέλλει με τα παρόντα και λέει: Γι' αυτό, ιδού εγώ αποστέλλω σε εσάς προφήτες και γραμματείς, και μερικούς από αυτούς θα τους σκοτώσετε, και θα τους σταυρώσετε, και θα τους μαστιγώσετε· ώστε να έλθει επάνω σας κάθε δίκαιο αίμα που χύνεται πάνω στη γη, από το αίμα του Άβελ του δικαίου, έως το αίμα του Ζαχαρία, υιού του Βαραχία, τον οποίο φονεύσατε μεταξύ του ναού και του θυσιαστηρίου. Αλήθεια σας λέω, ότι όλα αυτά θα έλθουν πάνω σε τούτη τη γενεά.

Έπειτα, θέλοντας να αυξήσει τον φόβο, λέει: «Αμήν, αμήν σας λέω, όλα αυτά θα έλθουν επί της γενεάς αυτής»· δηλαδή, όλα αυτά θα τα στρέψω στα κεφάλια σας, και θα επιβάλω σφοδρή την τιμωρία. Διότι εκείνος που γνωρίζει πολλούς που έχουν αμαρτήσει, και δεν συνετίστηκε, αλλά διέπραξε και ο ίδιος πάλι τις ίδιες αμαρτίες, και όχι μόνο τις ίδιες, αλλά και πολύ βαρύτερες, είναι δίκαιο να υποστεί πολύ βαρύτερη τιμωρία από εκείνους. Όπως ακριβώς, εάν το ήθελε, θα είχε κερδίσει πολλά γινόμενος καλύτερος μέσω των παραδειγμάτων των άλλων, έτσι και τώρα, επειδή παρέμεινε αδιόρθωτος, καθίσταται υπόλογος για μεγαλύτερη τιμωρία, εφόσον δέχθηκε περισσότερη νουθεσία μέσω εκείνων που αμάρτησαν και τιμωρήθηκαν στο παρελθόν, χωρίς όμως να αποκομίσει κανένα όφελος.

«Αλήθεια σας λέω, ότι όλα αυτά θα έρθουν πάνω σε αυτήν τη γενεά.» Λέει ότι πάνω στους Ιουδαίους που ζούσαν τότε θα έρθει κάθε αίμα που χύθηκε άδικα· διότι θα τιμωρηθούν χειρότερα από τους πατέρες τους αυτοί που δεν συνετίστηκαν ούτε μετά από τόσα παραδείγματα· όπως ακριβώς και ο Λάμεχ τιμωρήθηκε περισσότερο από τον Κάιν, αν και δεν σκότωσε αδελφό, διότι δεν συνετίστηκε με το παράδειγμα του Κάιν. Θα έρθει λοιπόν, λέει, πάνω σας κάθε αίμα, από τον Άβελ έως τον Ζαχαρία. Και πολύ εύστοχα θυμήθηκε τον Άβελ. Διότι, όπως ο Άβελ δολοφονήθηκε από φθόνο, έτσι και ο Χριστός λόγω φθόνου. Ποιον Ζαχαρία, όμως, μνημονεύει εδώ; Κάποιοι λένε ότι εννοεί αυτόν που συγκαταλέγεται στους δώδεκα προφήτες, ενώ άλλοι τον πατέρα του Προδρόμου· διότι μας έχει παραδοθεί η διήγηση ότι υπήρχε κάποιος τόπος στον ναό, στον οποίο στέκονταν οι παρθένες. Ο Ζαχαρίας, λοιπόν, όντας αρχιερέας, έστησε τη Θεοτόκο, ακόμη και μετά τη γέννηση του Χριστού, στον τόπο των παρθένων· αγανακτώντας δε γι' αυτό οι Ιουδαίοι, τον σκότωσαν, επειδή τοποθέτησε μαζί με τις παρθένες μια γυναίκα που είχε γεννήσει· και δεν είναι καθόλου παράξενο αν και ο πατέρας του Προδρόμου είχε πατέρα με το όνομα Βαραχίας, όπως ακριβώς και αυτός από τους δώδεκα προφήτες λέγεται γιος του Βαραχία· διότι είναι φυσικό, όπως συνέπεσαν τα δικά τους ονόματα, έτσι να συνέπεσαν και των πατέρων τους. «