Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 23:39

Ματθ. 23, 39 Το λεχθέν αναφέρεται στη νοητή θέαση μέσω της πίστεως· διότι, όταν «εισέλθει το πλήρωμα των εθνών» και πιστέψουν στον Χριστό, τότε οι Ιουδαίοι που θα πιστέψουν μετά από αυτά θα δουν το κάλλος της θεότητας του Χριστού, θεωρώντας ότι ο Πατέρας βρίσκεται μέσα στον Υιό και ομολογώντας ότι αυτός είναι ο Λυτρωτής που κηρύχθηκε μέσω των προφητών, για τον οποίο προανήγγειλε ο προφήτης ότι έρχεται «εν ονόματι Κυρίου»· διότι οι άλλοι προφήτες δεν ήλθαν «εν ονόματι Κυρίου»· επειδή έλεγαν: «Τάδε λέγει ο Κύριος» και «είμαι δούλος του Κυρίου, και τον Θεό του ουρανού εγώ σέβομαι».

Αναχωρώντας δε από τα Ιεροσόλυμα εξέφερε κατά της πόλεως τα εξής λόγια: «Ιερουσαλήμ, Ιερουσαλήμ, 〈εσύ που αποκτείνεις τους προφήτες και λιθοβολείς αυτούς που έχουν σταλεί προς εσένα,〉 πόσες φορές θέλησα να επισυνάξω τα τέκνα σου, 〈με τον τρόπο που η όρνιθα επισυνάζει τα πουλιά της κάτω από τις φτερούγες της,〉 και δεν θελήσατε. Ιδού, αφήνεται σε εσάς ο οίκος σας 〈έρημος. Διότι σας λέγω, δεν πρόκειται να με δείτε από τώρα, μέχρι να πείτε: Ευλογημένος ο ερχόμενος στο όνομα του Κυρίου.〉» [ ] Διότι, επειδή διέπραξαν στον μετέπειτα χρόνο ένα ειδεχθές μίασμα —και αυτό ήταν το ανοσιούργημα που τόλμησαν κατά του Σωτήρος—, έπρεπε βεβαίως όχι μόνο οι κάτοικοι της πόλεως, αλλά και το ίδιο το έδαφος, για το οποίο υπερηφανεύονταν πολύ, να υποστούν τα επίχειρα όσων έπραξαν οι κάτοικοι· πράγμα που υπέστησαν μετά από όχι πολύ καιρό, όταν οι Ρωμαίοι επήλθαν στην πόλη και, από τους κατοίκους, άλλους μεν κατέσφαξαν σύμφωνα με τον νόμο του πολέμου, άλλους απήγαγαν αιχμαλώτους, άλλους εξόντωσαν με λιμό, άλλους απέλασαν και διασκόρπισαν σε κάθε τόπο, ενώ τον οίκο τους και τον ναό τον πυρπόλησαν και τον κατέστησαν στην έσχατη ερήμωση. Αλλά βεβαίως, αν και αυτά έγιναν στους μετέπειτα χρόνους, ο Σωτήρας προκατέλαβε το μέλλον με την πρόγνωσή Του και, ως Θεός Λόγος, προαγορεύει όσα επρόκειτο να συμβούν μέσω των προκείμενων λόγων. Και ως τέκνα της πόλεως ονομάζει ολόκληρο το έθνος των Ιουδαίων, ενώ οίκο τους αποκαλεί τον ναό.

Αλλά μη γένοιτο να τα μάθουμε αυτά εκ πείρας, αλλά τα φοβερά αυτά να περιοριστούν για εμάς μόνο στα λόγια· ούτε να παραδοθούμε σε εκείνους τους βασανιστές, αλλά να συνετιστούμε εδώ. Πόσα θα πούμε τότε κατηγορώντας τους εαυτούς μας; Πόσο θα θρηνήσουμε; Πόσο θα στενάξουμε; Αλλά δεν θα υπάρχει κανένα απολύτως όφελος πλέον· διότι ούτε οι ναύτες μπορούν να ωφελήσουν σε κάτι πλέον, όταν το πλοίο έχει διαλυθεί και βυθιστεί· ούτε οι ιατροί, όταν ο ασθενής έχει αποθάνει· αλλά, μολονότι θα πουν πολλές φορές ότι έπρεπε να γίνει τούτο και εκείνο, όλα θα είναι άσκοπα και μάταια. Διότι, όσο παραμένουν ελπίδες διόρθωσης, οφείλουμε και να τα λέμε και να τα πράττουμε όλα· όταν όμως δεν είμαστε πλέον κύριοι του εαυτού μας σε τίποτα, αφού τα πάντα έχουν πλέον καταστραφεί, μάταια τα πάντα και λέγονται και γίνονται. Επειδή και οι Ιουδαίοι θα πουν τότε: «Ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου»· αλλά καθόλου δεν θα μπορέσουν να ωφεληθούν από αυτήν τη φωνή, ώστε να αποφύγουν την κόλαση· διότι, όταν έπρεπε να το πουν, δεν το είπαν. Για να μην πάθουμε λοιπόν και εμείς το ίδιο ως προς τον τρόπο της ζωής μας, ας αλλάξουμε από τώρα κιόλας, ώστε να παρασταθούμε στο βήμα του Χριστού με κάθε παρρησία· την οποία είθε όλοι μας να αξιωθούμε, με τη χάρη και τη φιλανθρωπία του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, μαζί με τον οποίο στον Πατέρα ανήκει η δόξα, συνάμα με το Άγιο Πνεύμα, και τα εξής.

Και επιβάλλει τιμωρία, την οποία πάντοτε φοβούνταν υπερβολικά· διότι αυτή φανέρωνε την πλήρη ανατροπή της πολιτείας τους. «Διότι σας λέω, δεν πρόκειται να με δείτε στο εξής, μέχρι να πείτε: Ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου». Και αυτός είναι λόγος ενός φλογερού εραστή, ο οποίος τους προσελκύει ισχυρά και μέσα από τα μελλοντικά γεγονότα, και δεν τους ελέγχει μόνο μέσω των παρελθόντων· διότι εδώ αναφέρεται στη μελλοντική ημέρα της δευτέρας παρουσίας του. Τι σημαίνει λοιπόν αυτό; Δεν τον είδαν έκτοτε; Όμως, λέγοντας «στο εξής», δεν εννοεί εκείνη ακριβώς την ώρα, αλλά το χρονικό διάστημα μέχρι τον σταυρό. Επειδή, δηλαδή, αυτοί πάντοτε του προσήπταν την κατηγορία ότι είναι κάποιος αντίθεος και εχθρός του Θεού, μέσα από αυτό τους προτρέπει να τον αγαπήσουν, με το να δείχνει ότι ο ίδιος συμφωνεί με τον Πατέρα; Και αποδεικνύει ότι αυτός είναι εκείνος για τον οποίο μιλούν οι προφήτες. Γι' αυτό και χρησιμοποίησε τα ίδια ακριβώς λόγια που χρησιμοποίησε και ο προφήτης. Μέσω αυτών δε, υπαινίχθηκε και την ανάσταση, και τη δευτέρα παρουσία· και φανέρωσε, ακόμη και στους πλέον άπιστους, ότι τότε εξάπαντος θα τον προσκυνήσουν. Και πώς το φανέρωσε αυτό;

Και έρχεται μέσα σε νεφέλη, όπως ακριβώς αναλήφθηκε· και βλέποντας αυτά, θα θρηνήσουν οι φυλές. Τα δεινά τους όμως δεν θα σταματήσουν στους θρήνους· αλλά ο θρήνος θα συμβεί ώστε να εκφέρουν από μόνοι τους την καταδικαστική απόφαση και να καταδικάσουν τους εαυτούς τους. Τότε πάλι «θα αποστείλει τους αγγέλους του με μεγάλη σάλπιγγα, και θα συνάξουν τους εκλεκτούς από τους τέσσερις ανέμους, από τα άκρα των ουρανών έως τα άλλα άκρα τους». Και όταν το ακούς αυτό, να αναλογίζεσαι την κόλαση εκείνων που μένουν πίσω. Διότι δεν θα υποστούν μόνο εκείνη την τιμωρία, αλλά και τούτη. Και όπως ακριβώς έλεγε πρωτύτερα ότι θα πουν: «Ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου»· έτσι και εδώ λέει ότι «θα θρηνήσουν». Διότι, επειδή τους μίλησε για σκληρούς πολέμους, προκειμένου να μάθουν ότι, μετά τα επίγεια δεινά, τους αναμένουν και τα βασανιστήρια εκεί, τους παρουσιάζει να θρηνούν, να χωρίζονται από τους εκλεκτούς και να παραδίδονται στη γέεννα· και με αυτόν τον τρόπο αφυπνίζει πάλι τους μαθητές, δείχνοντάς τους από πόσα μεν κακά θα απαλλαγούν, και πόσα δε αγαθά θα απολαύσουν.

Δηλαδή, διέσωσε βεβαίως αυτούς που απολαμβάνουν τα αγαθά σου, ώστε και να χορτάσουν, και να επιδείξουν καρπούς αντάξιους της χάριτος· κάνε εύκολη γι' αυτούς την οδό, ώστε αφού τα επιτύχουν να μην εκπέσουν από τέτοια αγαθά. Ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου. Διότι τα δικά μας ζητήματα δεν περιορίζονται σε όσα έχουν ήδη γίνει, αλλά προχωρούν σε άλλα μεγαλύτερα, στην ανάσταση, στη βασιλεία, στον αιώνιο κλήρο μαζί με τον Χριστό, τα οποία όλα, θέλοντας να τα παρουσιάσει, πρόσθεσε: Ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου. Αυτό έλεγε και ο Χριστός στους Ιουδαίους: Αλήθεια, αλήθεια σας λέω· δεν πρόκειται να με δείτε, έως ότου πείτε: Ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου. Επειδή δηλαδή διαρκώς πρόβαλλαν αυτό ακριβώς, ότι δεν προέρχεται από τον Θεό, ότι είναι αντίθεος, τους λέει: Εσείς οι ίδιοι θα δώσετε μαρτυρία για εμένα ότι δεν είμαι αντίθεος, όταν με δείτε να έρχομαι πάνω στις νεφέλες, και θα βγάλετε αυτήν τη φωνή λέγοντας: Ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου, αποστερώντας από τον εαυτό σας κάθε δικαίωμα απολογίας μέσω αυτών των λόγων επευφημίας. Διότι το μεγαλείο όσων θα συμβαίνουν τότε θα τους κάνει να βγάλουν αυτήν τη φωνή, ενώ ταυτόχρονα θα επευφημούν και ταυτόχρονα θα καθιστούν πιο πικρή την καταδίκη εναντίον του ίδιου τους του εαυτού. Σας ευλογήσαμε από τον οίκο του Κυρίου· Θεός είναι ο Κύριος και φανερώθηκε σε εμάς.

«Ιερουσαλήμ, Ιερουσαλήμ, που σκοτώνεις τους προφήτες και λιθοβολείς αυτούς που έχουν σταλεί σε σένα, πόσες φορές θέλησα να συγκεντρώσω τα τέκνα σου με τον τρόπο που συγκεντρώνει η όρνιθα τα πουλιά της κάτω από τις φτερούγες της, και δεν το θελήσατε; Ιδού, εγκαταλείπεται σε εσάς ο οίκος σας έρημος. Διότι σας λέω, δεν πρόκειται να με δείτε από τώρα και στο εξής, μέχρι να πείτε: Ευλογημένος ο ερχόμενος στο όνομα του Κυρίου.» Επαναλαμβάνει το όνομα της Ιερουσαλήμ, ελεώντας την και ανακαλώντας την με συμπάθεια. Διότι απολογείται σαν να απευθύνεται σε κάποια που την αγαπά διακαώς, αλλά εκείνη περιφρονεί αυτόν που την αγαπά, καθώς πρόκειται να επιβάλει την τιμωρία. Την κατηγορεί, δηλαδή, ως φόνισσα, και επειδή, ενώ αυτός πολλές φορές θέλησε να την ελεήσει, αυτή δεν θέλησε, αλλά υπακούοντας στον διάβολο που την διασκορπίζει και την απομακρύνει από την αλήθεια - η οποία αποτελεί κάτι το ενιαίο - δεν δεχόταν τον Κύριο που την συγκέντρωνε. Διότι τίποτα δεν απομακρύνει και δεν διασκορπίζει από τον Θεό τόσο, όσο η αμαρτία, όπως ακριβώς, αντίθετα, η αγαθή συνείδηση συγκεντρώνει κοντά στον Θεό. Και για να δείξει τη φιλοστοργία του, χρησιμοποίησε το παράδειγμα της όρνιθας.

Γι' αυτό, επειδή δεν το θέλετε, αφήνω τον ναό έρημο. Από αυτό ας διδαχθούμε ότι για χάρη μας ο Θεός κατοικεί και στους ναούς· όταν, όμως, εμείς έχουμε φτάσει στην αμετανοησία, τότε εγκαταλείπονται και οι ναοί. Δεν πρόκειται, λοιπόν, να με δείτε μέχρι τη Δευτέρα Παρουσία. Διότι τότε και παρά τη θέλησή τους θα τον προσκυνήσουν, και θα πουν το: «Ευλογημένος ο ερχόμενος». Το δε «από τώρα», να το εννοήσεις αντί του «μετά τη σταύρωση», και όχι βέβαια για τη στιγμή εκείνη κατά την οποία έλεγε αυτά. Διότι τον είδαν πολλές φορές αφότου τα είπε αυτά· μετά τη σταύρωση όμως δεν τον είδαν, ούτε πρόκειται να τον δουν μέχρι να έλθει η Παρουσία του.

Έτσι λοιπόν, εφόσον και στην Ιερουσαλήμ είχαν εγκατασταθεί ως ληστές οι Φαρισαίοι και οι Γραμματείς, δεν ενδεχόταν σε άλλο τόπο, παρά οπωσδήποτε σε αυτόν των ληστών, να βρει τον θάνατο ο Δεσπότης των προφητών· διότι, έχοντας συνηθίσει στα αίματα των δούλων, θα σκοτώσουν και τον Κύριο. «Ιερουσαλήμ, Ιερουσαλήμ, εσύ που σκοτώνεις τους προφήτες και λιθοβολείς αυτούς που έχουν σταλεί σε εσένα, πόσες φορές θέλησα να συγκεντρώσω τα παιδιά σου, όπως η όρνιθα μαζεύει τα πουλιά της κάτω από τις φτερούγες της, και δεν θελήσατε; Ιδού, σας εγκαταλείπεται ο οίκος σας έρημος· αλήθεια σας λέω, δεν πρόκειται πια να με δείτε, μέχρι να πείτε: Ευλογημένος ο ερχόμενος στο όνομα του Κυρίου.» Με τον διπλασιασμό του ονόματος δείχνει τη στοργή που έχει για αυτούς ο Κύριος· διότι όπως ακριβώς κάποιος εραστής που περιφρονείται από την αγαπημένη του, έτσι ανακαλεί τη μοιχαλίδα Συναγωγή· και δείχνει επίσης τη δική του φιλανθρωπία, ότι δηλαδή πολλές φορές θέλησε να τους συνάξει, και επισημαίνει τη δική τους ανταρσία, με το να πει ότι: Δεν θελήσατε· σας εγκαταλείπω λοιπόν.

Διότι τόσο πολύ εμίσησα την πονηρία σας, ώστε ούτε τον ναό δεν αποκαλώ δικό μου οίκο, αλλά δικό σας οίκο· διότι όσο καιρό πολιτευόταν ανάμεσά σας η αρετή, και ο ναός ήταν δικός μου. Επειδή όμως και αυτόν τον μολύνατε, και τον κάνατε εμπόριο και σπήλαιο ληστών με τις πολλές καπηλείες, και με τη φιλοχρηματία της γνώμης σας σκοτώνετε ο ένας τον άλλον (διότι αυτή είναι η ασχολία της ληστείας, το να βάζει τρικλοποδιά στον αδελφό και να αρπάζει τα υπάρχοντά του, πράγμα που κάνουν και οι ληστές, διότι αφού δέσουν τα πόδια των οδοιπόρων, έτσι στη συνέχεια τους αφαιρούν τα υπάρχοντά τους). Επειδή, λοιπόν, τον ναό τον κάνατε σπήλαιο ληστών εξαιτίας του είδους των συναλλαγών που κάνατε μέσα στον ίδιο τον οίκο της προσευχής, δεν είναι πλέον δικός μου οίκος, αλλά δικός σας. Και ως οίκο δεν θα κατανοήσεις μόνο τον ναό, αλλά και ολόκληρη τη γενεά των Ιουδαίων· διότι γνωρίζει η Γραφή να ονομάζει οίκο και το γένος, όπως λέει: «Οίκος Λευί, ευλογήσατε τον Κύριο». Και εδώ, λοιπόν, η λέξη οίκος μπορεί να νοηθεί αντί του «το γένος σας εγκαταλείπεται από εμένα», όπως και μέσω του προφήτη λέει αλλού: «Εγκατέλειψα τον οίκο μου, άφησα την κληρονομιά μου»· διότι εκεί ονομάζει οίκο τους Ισραηλίτες. Αποδεικνύει δε, ότι και πριν από αυτό, Αυτός ήταν που τους συγκρατούσε και τους γλίτωνε από τους εχθρούς. Το δε «Δεν πρόκειται να με δείτε, μέχρις ότου πείτε: Ευλογημένος ο ερχόμενος στο όνομα του Κυρίου», υποδηλώνει τη Δευτέρα Παρουσία.