Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 24:13

Η Εκκλησία, η οποία διώκεται και συμπάσχει με τον Χριστό· «Κληρονόμοι του Θεού, και συγκληρονόμοι του Χριστού». Πώς; «Εφόσον συμπάσχουμε, για να συνδοξαστούμε. Υπέρ εκείνης που κληρονομεί». Ποια είναι η κληρονόμος ψυχή; Εκείνη που απέρριψε τα του κόσμου στον κόσμο και πόθησε τα επουράνια. Ο Χριστός λέει: «Καθένας που άφησε σπίτι ή αδελφούς», και τα εξής, «θα λάβει εκατονταπλάσια, και θα κληρονομήσει αιώνια ζωή. Πες» και για εκείνους που αποκληρώνονται. Ο Παύλος λέει: «Ότι κανένας πόρνος ή ακάθαρτος ή πλεονέκτης δεν έχει κληρονομία στη βασιλεία του Χριστού και Θεού». Και πότε έρχεται η κληρονομία; «Στο τέλος», για να ευχαριστήσουμε μέχρι τέλους τον Θεό τον κληροδότη, ώστε να μην αποβληθούμε, εάν ενώ αρχίσαμε να ευαρεστούμε, λιποτακτήσουμε στο τέλος. «Διότι όποιος υπομείνει μέχρι τέλους, αυτός θα σωθεί. Ψαλμός του Δαβίδ»: κάθε αγαθή πράξη αρμόζει σε καθέναν που έχει ικανό χέρι· «Διότι εκείνος που άρχισε σε εσάς αγαθό έργο θα το ολοκληρώσει μέχρι την ημέρα του Ιησού Χριστού». Δεν είδατε πώς πολλοί για την κληρονομιά χρημάτων αναζητούν πλούσιους γέροντες και, όταν είναι αδύναμοι, τους νοσηλεύουν και ανέχονται τα ελαττώματα του γήρατος, τον βήχα και τους ρόγχους του θώρακα και την καταρροή και την ποδάγρα και τις φωνές μέρα και νύχτα, και αναλώνουν τη νεότητα στο γήρας και πολλές φορές πριν από τα χρήματα γίνονται κληρονόμοι των νοσημάτων;

Διότι πολλά, φοβερά και σκληρά έχετε υποστεί, και πολλές ύβρεις και αδικίες υπέμεινε η Καθολική Εκκλησία, αλλά «εκείνος που θα υπομείνει μέχρι τέλους, αυτός θα σωθεί». Γι' αυτό, ακόμη και αν τολμήσουν ξανά να στραφούν εναντίον σας, η θλίψη ας γίνει για εσάς χαρά· διότι τέτοιου είδους παθήματα αποτελούν μέρος του μαρτυρίου, και τέτοιες ομολογίες και βασανιστήριά σας δεν μένουν χωρίς ανταμοιβή, αλλά θα λάβετε από τον Θεό τα έπαθλα. Πολύ περισσότερο διότι αγωνίζεστε υπέρ της υγιούς πίστεως και της καθαρότητας του επισκόπου σας Αθανασίου, του συλλειτουργού μας. Διότι και εμείς ούτε σιωπήσαμε ούτε αδιαφορήσαμε για τη δική σας γαλήνη, αλλά φροντίσαμε και πράξαμε όσα απαιτεί ο λόγος της αγάπης. Διότι συμπάσχουμε με τους πάσχοντες αδελφούς μας και θεωρούμε τα δικά τους παθήματα ως δικά μας· [και αναμείξαμε τα δικά μας δάκρυα με τα δικά σας, και δεν υποφέρατε μόνο εσείς, αδελφοί, αλλά και πολλοί άλλοι συλλειτουργοί μας, ερχόμενοι εδώ, θρήνησαν για αυτά τα γεγονότα.

«Εκείνος όμως που θα υπομείνει μέχρι τέλους, αυτός θα σωθεί. Και θα κηρυχθεί το Ευαγγέλιο της βασιλείας σε ολόκληρο τον κόσμο, ως μαρτυρία σε όλα τα έθνη, και τότε θα έλθει το τέλος.» Και μετά από λίγο λέει: «Διότι θα υπάρξει μεγάλη θλίψη, τέτοια που δεν έχει συμβεί από την αρχή του κόσμου μέχρι σήμερα, ούτε και πρόκειται να συμβεί. Και αν δεν συντομεύονταν εκείνες οι ημέρες, δεν θα σωζόταν καμία σάρκα. Τότε εάν κάποιος σας πει: Ιδού, εδώ είναι ο Χριστός, ιδού εκεί, μην πιστέψετε»· και έπειτα από άλλα προσθέτει: «Διότι όπως η αστραπή εξέρχεται από την ανατολή και φαίνεται μέχρι τη δύση, έτσι θα είναι και η παρουσία του Υιού του ανθρώπου. Όπου βρίσκεται το πτώμα, εκεί θα συγκεντρωθούν οι αετοί. Αμέσως δε μετά τη θλίψη εκείνων των ημερών, ο ήλιος θα σκοτεινιάσει και η σελήνη δεν θα δώσει το φως της, και οι αστέρες του ουρανού θα πέσουν, και οι δυνάμεις των ουρανών θα σαλευθούν· και τότε θα φανεί το σημείο του Υιού του ανθρώπου στον ουρανό.» Και μετά από λίγο λέει: «Αλήθεια σας λέω, ότι δεν πρόκειται να παρέλθει αυτή η γενεά, μέχρις ότου συμβούν όλα αυτά.»

Υπέμεναν δε, όπως λέγει ο Κύριός μας, ότι «Εκείνος που θα υπομείνει μέχρι τέλους, αυτός θα σωθεί»· και όπως λέγει ο ψαλμωδός: «Κοπίασε στον αιώνα, και θα ζήσει μέχρι τέλους»· διότι όσοι δίκαιοι έχουν την ελπίδα τους στον Θεό, δεν είχαν σαρκική ανάπαυση, η οποία να τους χωρίζει από τον Θεό· αλλά παρέμεναν στους κόπους, χωρίς να δειλιάζουν ούτε βέβαια να αμφιβάλλουν για τις θείες υποσχέσεις· απεναντίας, υπομένοντας τις θλίψεις ως κάτι το ελαφρύ, θυμούνται Εκείνον που λέγει μέσω του Αποστόλου: «Και την αρπαγή των υπαρχόντων σας τη δεχθήκατε με χαρά». Μαρτυρεί επίσης και για όσους δεν δέχθηκαν την απελευθέρωσή τους, ότι δεν ήθελαν να γυρίσουν πίσω, προκειμένου να βρίσκονται στα επουράνια· και εμείς δεν πρέπει να βρισκόμαστε προσκολλημένοι στα κοσμικά, αλλά να μεταβούμε στο να είμαστε μαζί με τον Θεό.

Ώστε λοιπόν και εδώ, όσα συμβαίνουν κατ' αυτόν τον τρόπο δεν γίνονται εξαιτίας αδυναμίας εκείνου που ερωτάται ή εκείνου που προσεύχεται, αλλά για τη δοκιμασία και τη βεβαίωση της πίστης όσων προσέρχονται, προκειμένου να φανεί εάν θα παραμείνουν στηριγμένοι στην πίστη μέχρι τέλους. Διότι παραμένοντας σε αυτήν, στα έσχατα της εκβάσεως του πράγματος βλέπουν τη δόξα του Θεού η οποία εκδηλώνεται σε αυτούς. Υπάρχουν δε κάποιοι που ζητούν με την ελπίδα να επιτύχουν κάποιο σαρκικό πράγμα, και όχι πλέον για την ωφέλεια της ψυχής. Και οι άνθρωποι αυτοί το επιτυγχάνουν γρήγορα. Γιατί όμως δεν προσέχουμε περισσότερο τα όσα συνέβησαν με τον Αζαρία και τον Ανανία; Οι οποίοι, έχοντας την πεποίθηση στον Θεό ότι δύναται να τους σώσει από το καμίνι, έλεγαν στον βασιλιά: «Έχουμε Θεό στους ουρανούς, ο οποίος δύναται να μας λυτρώσει από τα χέρια σου και από το καμίνι του πυρός· αλλά ακόμη και αν δεν το πράξει, εμείς τους θεούς σου δεν θα τους λατρεύσουμε». Και ο Θεός δεν τους δόξασε αμέσως, αλλά τους άφησε μέχρι που παραδόθηκαν μέσα στο ίδιο το καμίνι. Και όταν φανερώθηκε σε όλους η τέλεια πεποίθησή τους στον Θεό, τους λύτρωσε και τους δόξασε, αφήνοντας μέσω αυτών ένα υπόδειγμα για όσους ολιγωρούν απέναντι στην ανοχή του Θεού, ο οποίος είπε: «Εκείνος δε που θα υπομείνει μέχρι τέλους, αυτός θα σωθεί».

Να θυμάσαι, υιέ μου, ότι «όποιος υπομείνει μέχρι τέλους, αυτός θα σωθεί.» Παιδί μου, υπάρχει και η ασθένεια για πειρασμό και ο πειρασμός για δοκιμασία. «Διότι άνθρωπος απείραστος είναι αδόκιμος», ενώ αυτό που δοκιμάζεται μέσα σε κινδύνους γίνεται δόκιμο, όπως ακριβώς ο χρυσός μέσα στη φωτιά. Διότι η δοκιμασία φέρνει τον άνθρωπο στην ελπίδα, και η ελπίδα δεν ντροπιάζει. Μην αποχαυνωθείς, λοιπόν, και ας μην παραλύσει ο εχθρός τη θεάρεστη προαίρεσή σου και ας μην κλονίσει την πίστη σου στην Αγία Τριάδα.

Υπόμεινε, λοιπόν, γενναία όλα όσα σου συμβαίνουν, και αργότερα θα βρεις το έλεος του Θεού. Διότι λέγει: «Εκείνος που θα υπομείνει μέχρι τέλους, αυτός θα σωθεί.» Αντιστάσου, λοιπόν, στην πονηρία και ο Κύριος θα φέρει τους εχθρούς σου στα πόδια σου, και αντιθέτως θα γίνουν φίλοι σου. Μέχρι θανάτου αγωνίσου υπέρ της αλήθειας, και ο Θεός θα πολεμήσει για σένα. Μη ζητήσεις, λοιπόν, βοήθεια ανθρώπων, διότι όποιος εναποθέτει την ελπίδα του σε άνθρωπο, γρήγορα πέφτει.

Πες στον αδελφό: Όσο βρίσκεσαι έξω, οφείλεις να κοπιάζεις για τον Θεό, μαζί με τους αδελφούς. Θέσε, λοιπόν, τις θλίψεις του Αποστόλου μπροστά στα μάτια σου: «Διότι εκείνος που θα υπομείνει μέχρι τέλους, αυτός θα σωθεί». Εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών. Αμήν.

Αφού, λοιπόν, ήρθες σε εμάς, αγωνίσου να υπομείνεις. Διότι λέει: «Εκείνος που θα υπομείνει μέχρι τέλους, αυτός θα σωθεί». Και πάνω απ' όλα, αγωνίσου να πεθάνεις ως προς κάθε άνθρωπο και θα σωθείς. Και πες στον λογισμό σου: Πέθανα και βρίσκομαι στον τάφο. Πίστεψέ με, αγαπητέ, ότι ωθούμενος από την αγάπη του Θεού ξεπέρασα τα μέτρα μου με το να πω αυτά προς την αγάπη σου.

Θα σπλαχνιστεί την ψυχή σου, «όπως σπλαχνίζεται ο πατέρας τα παιδιά του», και θα φωτίσει την καρδιά σου, Εκείνος που φώτισε τα προηγουμένως σκοτεινιασμένα. Και είθε να σου δώσει υπομονή για να κατοικήσεις μαζί μου, τον αγαπητό σου, με ειρήνη μέχρι την τελευταία αναπνοή, όπως ακριβώς και πριν από καιρό μας φανέρωσε μέσω της χάριτός Του, Εκείνος που είπε: «Όποιος υπομείνει μέχρι τέλους, αυτός θα σωθεί». Και είθε να μας δώσει την ειρήνη μεταξύ μας μέχρι τέλους, την οποία έδωσε στους δικούς Του μαθητές. Και είθε να μας αξιώσει να φτάσουμε στην τέλεια αγάπη Του, Εκείνος που είπε: «Εάν με αγαπάτε, τηρήστε τις εντολές μου». Και πάλι είπε: «Από αυτό θα γνωρίσουν όλοι ότι είστε μαθητές μου, εάν έχετε αγάπη μεταξύ σας». Εάν είχαμε τέτοια αγάπη, τίποτε δεν θα μας χώριζε τον έναν από τον άλλον μέχρι θανάτου. Αλλά όμως είναι γραμμένο: «Και τώρα Ισραήλ», και πάλι: «Εάν το πνεύμα του εξουσιάζοντος επαναστατήσει εναντίον σου, μην εγκαταλείψεις τη θέση σου». Εγώ σου λέω τα λόγια της Ρουθ: «Μη γένοιτο να χωριστώ από εσένα, παρά μόνο ο θάνατος ας χωρίσει εμένα και εσένα». Εάν όμως εσύ παραβείς κάτι από αυτά, εγώ είμαι αθώος σε όλα, εσύ θα δεις και θα απολογηθείς κατά τη φοβερή εκείνη ημέρα. Διότι και εγώ με χαρά παραδίδω τη ζωή μου στον θάνατο για χάρη σου, τον αδελφό μου. Και δεν υπάρχει άλλη εντολή, ησύχασε έχοντας εμπιστοσύνη, θαυμάζοντας και δοξάζοντας τον Θεό που σε λύτρωσε από μεγάλους κινδύνους, θλίψεις και ποικίλους πειρασμούς.

Να έχεις, λοιπόν, πάντοτε στον νου σου την ημέρα εκείνη, κατά την οποία, αφού απεκδύθηκες τα πάντα, εξήλθες από τον κόσμο για τον Κύριο. Και όπως τότε ήσουν πυρπολημένος από τον φόβο του Θεού και έζεες στο πνεύμα προς τον Κύριο, έτσι να κρατήσεις τον σκοπό μέχρι τέλους. Διότι αυτός που θα υπομείνει μέχρι τέλους, αυτός θα σωθεί, ώστε να λάβεις τον μισθό της προσπάθειας μαζί με την αιώνια ζωή. Επειδή προσήλθες στον αληθινό Θεό και περιφρόνησες τα πάντα, για να κερδίσεις τον Χριστό. Στον Οποίο ανήκει η δόξα στους αιώνες. Αμήν.

Υπόμεινε ακόμη λίγο, παρακαλώ, αγαπητέ αδελφέ· διότι εκείνος που θα υπομείνει μέχρι τέλους, αυτός θα σωθεί. Διότι κανείς δεν γνωρίζει μήπως ο καιρός της αναχωρήσεώς μας έχει φτάσει, και για τον λόγο αυτόν πληθαίνουν οι πειρασμοί μας.

Η υποταγή του μοναχού δεν αναγνωρίζεται στον ανώτερο, αλλά δοκιμάζεται στους πειρασμούς. Η υπομονή του μοναχού στις θλίψεις, όταν τελειοποιείται από τον πιστό, αποφέρει ελπίδα που δεν καταισχύνει. Η υπομονή του μοναχού διαρκεί έως την τελευταία του αναπνοή· διότι αυτός που θα υπομείνει μέχρι το τέλος, αυτός θα σωθεί. Η υμνολογία του μοναχού ας είναι ακατάπαυστη· διότι τα Σεραφείμ ακατάπαυστα δοξολογούν.

Διότι δεν αποφάνθηκε ότι όποιος φτάσει μέχρι αυτό ή εκείνο το σημείο θα σωθεί, αλλά εκείνος που θα υπομείνει μέχρι τέλους, αυτός θα σωθεί. Διότι το τέλος δεν γνωρίζεται από την αρχή, αλλά στο τέλος βρίσκεται ο καρπός. Ενώστε λοιπόν την αρχή με το τέλος, ώστε, αφού βρείτε τη νίκη στο τέλος, να λάβετε τις επαγγελίες. Ας διαφυλάξουμε και τον αγιασμό· διότι αυτό θα ζητηθεί εξαιρέτως από εκείνους που έχουν αναλάβει τον μοναχικό βίο.

Αλλά όσο αγωνίζεται, καταφεύγοντας στον Θεό με πίστη και ελπίδα, και αναμένοντας χωρίς δισταγμό τη βοήθεια και τη λύτρωση από Αυτόν, τόσο ταχύτερα τη λυτρώνει ο Κύριος από κάθε θλίψη που την περιβάλλει. Διότι Αυτός γνωρίζει πόσο πρέπει να εισέλθει η ψυχή σε δοκιμασία και πειρασμό, και τόσο επιτρέπει να δοκιμαστεί· αρκεί αυτή να παραμείνει καρτερική μέχρι τέλους, και δεν πρόκειται να καταισχυνθεί. Όπως έχει γραφτεί: η θλίψη κατεργάζεται την υπομονή, η υπομονή τη δοκιμή, η δοκιμή την ελπίδα, και η ελπίδα δεν καταισχύνει. Και πάλι: ως διάκονοι του Θεού, με πολλή υπομονή, σε θλίψεις, σε ανάγκες, σε στενοχώριες, και τα εξής. Και ο Κύριος λέει: εκείνος που θα υπομείνει μέχρι τέλους, αυτός θα σωθεί. Και πάλι: με την υπομονή σας να αποκτήσετε τις ψυχές σας. Και αλλού λέει: ποιος πίστεψε στον Κύριο και καταισχύνθηκε; Ή ποιος παρέμεινε στον λόγο Του και εγκαταλείφθηκε; Και ποιος Τον επικαλέστηκε και Εκείνος τον περιφρόνησε;

Διότι αυτόν που αρνήθηκε τον έκανες κήρυκα των μυστηρίων, αυτόν που κλονίστηκε τον κατέστησες στύλο, και αυτόν που πλανήθηκε τον έκανες ποιμένα των αμνών. Είναι δε χρηστό όχι για τους Ιουδαίους, ούτε για εκείνους που νοσούν από ειδωλολατρία, αλλά αντιθέτως για τους οσίους, για εκείνους που δικαιώθηκαν δια της χάριτος και της ευφροσύνης. Διότι σε αυτούς το όνομά του είναι χρηστό. Επειδή, τι είναι πιο χρηστό από την προσωνυμία του Ιησού; Και υπομένω· για ποιο λόγο; Επειδή εκείνος που θα υπομείνει μέχρι τέλους, αυτός θα σωθεί.

«Όλα αυτά είναι αρχή ωδίνων». Όταν «θα σκανδαλιστούν», λέει, «και θα παραδώσουν ο ένας τον άλλον και θα μισήσουν ο ένας τον άλλον»· όταν «θα εμφανιστούν ψευδοπροφήτες και θα πλανήσουν πολλούς»· όταν «επειδή θα πληθύνει η ανομία, θα ψυχρανθεί η αγάπη των πολλών. Εκείνος όμως που θα υπομείνει», ενώ θα ψυχραίνεται η αγάπη, λέει, «αυτός θα σωθεί». Αλίμονο, διότι ψυχράνθηκε η αγάπη των πολλών και κανείς δεν υπομένει, για να σωθούμε. «Όλα αυτά», λέει, «είναι αρχές ωδίνων».

Αυτά δε τα λέγει ο Χριστός, διδάσκοντάς μας να αγρυπνούμε διαρκώς. Διότι, λέγει, και αν ακόμη αποφύγεις εκείνες τις βλάβες, υπάρχει και άλλη βλάβη. Επειδή, όπως ακριβώς εκεί η απώλεια προκαλείται από τον δρόμο και την πέτρα και τα αγκάθια, έτσι και εδώ η απώλεια επέρχεται μέσω του ύπνου· ώστε απαιτείται συνεχής προφύλαξη. Γι' αυτό και έλεγε: «Εκείνος δε που θα υπομείνει μέχρι το τέλος, αυτός θα σωθεί».

Και αν θέλεις να τα μάθεις αυτά με μεγαλύτερη σαφήνεια, αναφέρομαι στους λιμούς, τους λοιμούς, τους σεισμούς και τις άλλες τραγωδίες, μελέτησε το ιστορικό έργο που συνέγραψε για αυτά ο Ιώσηπος, και θα τα γνωρίσεις όλα με ακρίβεια. Γι' αυτό και ο Ίδιος έλεγε: «Μην ταράζεστε· διότι πρέπει να γίνουν όλα»· και, «Εκείνος που θα υπομείνει μέχρι τέλους, αυτός θα σωθεί»· και, «Θα κηρυχθεί το Ευαγγέλιο οπωσδήποτε σε όλο τον κόσμο». Διότι, καθώς είχαν παραλύσει και αποθαρρυνθεί από τον φόβο όσων ειπώθηκαν, τους συγκροτεί λέγοντας ότι, ακόμη και αν συμβούν αμέτρητα δεινά, το Ευαγγέλιο πρέπει να κηρυχθεί παντού στην οικουμένη, και τότε θα έρθει το τέλος.

Γνωρίζετε τι μεγάλη ανταμοιβή είναι η υπομονή. Όσοι, λοιπόν, έχετε την εικόνα της υπομονής, επιδιώξτε με ζήλο αυτόν τον πόθο· διότι εκείνος που θα υπομείνει μέχρι τέλους, αυτός θα σωθεί εν Χριστώ Ιησού, τον Κύριό μας· στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Όταν, λοιπόν, δεις την Εκκλησία διασκορπισμένη, να έχει υποστεί τα χειρότερα δεινά, να διώκονται και να μαστιγώνονται όσοι λάμπουν μέσα σε αυτήν, και τον προκαθήμενό της να έχει εξοριστεί πολύ μακριά, μην παρατηρείς μόνο αυτά, αλλά και όσα πρόκειται να προκύψουν από αυτά: τους μισθούς, τις ανταμοιβές, τα βραβεία, τα έπαθλα. Διότι λέγει: «Εκείνος που θα υπομείνει μέχρι τέλους, αυτός θα σωθεί». Διότι την εποχή της Παλαιάς Διαθήκης, επειδή δεν ήταν ακόμη γνωστή η διδασκαλία περί της αναστάσεως, και τα δύο συνέβαιναν στον παρόντα βίο· στην εποχή της Καινής Διαθήκης όμως δεν συμβαίνει παντού αυτό, αλλά ενίοτε τα μεν λυπηρά βιώνονται εδώ, ενώ τα αγαθά αναμένουν την αναχώρησή μας από τον παρόντα κόσμο.

ΛΓ΄. — Του ιδίου προς τον ίδιο. Εάν, σύμφωνα με τον μεγάλο νικητή των πειρασμών Ιώβ, «πειρατήριο είναι ο βίος των ανθρώπων». Και ο κόσμος, όπως είπε ο Κύριος, «κείτεται εν τω πονηρώ»· και, «πολλές είναι οι θλίψεις των δικαίων», όπως αποφαίνεται ο μέγας Δαβίδ, και τους πειρασμούς και την πάλη, είτε με ανθρώπους είτε με δαίμονες κατά τη δίκαιη κρίση του Θεού, οπωσδήποτε πρέπει να τα αντιμετωπίσουμε, κατά τον άγιο Απόστολο, ας παρακαλέσουμε τον Θεό να μας δώσει υπομονή, ώστε να μπορέσουμε να ανασυρθούμε από τον βούρκο των παθών, και να σταθούμε πάνω στην άσειστη πέτρα, εννοώ την εν Χριστώ διά της χάριτος απάθεια· όταν νεκρωθούν μέσα μας και ο γεμάτος πειρασμούς βίος, και ο πονηρευόμενος κόσμος, και οι άνθρωποι, και οι δαίμονες, δηλαδή, η εμπαθής ζωή, και η μέσω των αισθήσεων ηδονική απάτη, και τα σαρκικά παθήματα, και τα ψυχικά εμπαθή κινήματα, και οι ακούσιες επιφορές που έρχονται εξαιτίας αυτών, οι οποίες ονομάστηκαν θλίψεις. Ας υπομείνουμε, λοιπόν, για να σωθούμε· διότι αυτός που θα υπομείνει μέχρι τέλους θα σωθεί. Η ειρήνη του Χριστού να είναι μαζί μας.

Αυτή δε η βασιλικότατη σφραγίδα έχει ως εξής: «Εκείνος που θα υπομείνει», λέει, «μέχρι το τέλος, αυτός θα σωθεί». Όχι, λέει, εκείνος που ξεκίνησε καλά, αλλά εκείνος που αγωνίστηκε καλά μέχρι το τέλος και νίκησε τους αντιπάλους, είτε νοητούς είτε αισθητούς, και τα ολέθρια πάθη, αυτός θα σωθεί.

Όπως και ένας ναυτικός δεν είναι αξιέπαινος, επειδή απλώς έβγαλε το πλοίο από το λιμάνι και ξεκίνησε τον πλου, αλλά όταν αποβάλει κάθε ραθυμία, νύστα και αμέλεια, και με δύναμη, εμπειρία, τέχνη και τη θεία βοήθεια διασώσει το πλοίο από τη μεγάλη τρικυμία, τη θαλασσοταραχή, τους πειρατές και τα θηρία, και το κατευθύνει σε σωτήριο λιμάνι και κάνει καλό εμπόριο και συγκεντρώσει πλούτο και προσφέρει κέρδος στον κύριό του. Τότε αναδεικνύεται αληθινά αξιέπαινος και θαυμαστός, διότι ολοκλήρωσε το έργο του και αγωνίστηκε καλά. Εάν όμως κάπου στη μέση του πλου, ή σε κάποια παραλία ή ακτή, εξαιτίας της ραθυμίας, της νύστας, της αμέλειας και της απειρίας υποστεί ναυάγιο ή τραπεί σε φυγή μπροστά στους πειρατές και χάσει το φορτίο, τότε η υπομονή, η ανδρεία και η εμπειρία δεν έχουν κανένα όφελος. Έτσι και εκείνος που δεν υπέμεινε μέχρι το τέλος δεν έχει κανένα κέρδος. Εκείνος όμως που θα υπομείνει μέχρι το τέλος, είτε μέσω μαρτυρίου και φρικτού θανάτου είτε μέσω αρετής και βίου με πολύ κόπο, αυτός θα σωθεί. Θα σωθεί εκεί, δηλαδή κοντά στον Θεό, στη βασιλεία Του και στην αιώνια ζωή.

Αλλά στη μεν σωματική γέννηση, κατά συνέπεια κάποιας αναγκαιότητας και σύμφωνα με τον νόμο της φύσης, το παιδί που γεννιέται φτάνει στην ώριμη ανδρική ηλικία, καθώς η Πρόνοια έχει ορίσει να ολοκληρώνεται η σωματική ηλικία με όρους αναγκαιότητας και όχι με την προαίρεση της θέλησης. Σχετικά όμως με την άνωθεν εκ του Πνεύματος γέννηση, δεν όρισε αυτή τη διαδικασία, αλλά έθεσε κόπο, αγώνα και πορεία με πολλή υπομονή για την αυτεξούσια προαίρεση του ανθρώπου, σύμφωνα με αυτό που ειπώθηκε από τον Κύριο: «Αγωνίζεσθε να εισέλθετε από τη στενή πύλη»· και πάλι: «Να ασκείτε βία, γιατί οι βιαστές αρπάζουν τη βασιλεία των ουρανών», και «Εκείνος που θα υπομείνει ως το τέλος, αυτός θα σωθεί»· και «Με την υπομονή σας να κερδίσετε τις ψυχές σας»· και ο Απόστολος: «Με υπομονή ας τρέχουμε τον αγώνα που βρίσκεται μπροστά μας»· και «Έτσι», λέει, «να τρέχετε, για να φτάσετε στο τέρμα»· και πάλι: «Ως διάκονοι του Θεού με πολλή υπομονή» και τα εξής.

Και ο Κύριος λέγει: «Εκείνος όμως που θα υπομείνει μέχρι τέλους, αυτός θα σωθεί» και: «Με την υπομονή σας θα κερδίσετε τις ψυχές σας». Και αλλού λέγει: «Ποιος πίστεψε στον Θεό και ντροπιάστηκε; Ή ποιος παρέμεινε στον φόβο Του και εγκαταλείφθηκε; Ή ποιος Τον επικαλέστηκε και Εκείνος τον παρέβλεψε;» Διότι, αν οι άνθρωποι, που διαθέτουν λίγη σύνεση και νου, γνωρίζουν να δοκιμάζουν και να διακρίνουν πόσο βάρος και φορτίο μπορεί να βαστάξει το κάθε ζώο, όπως το μουλάρι ή ο όνος ή η καμήλα, και του φορτώνουν τόσο όσο αντέχει η δύναμη του ζώου· και ο κεραμέας που έπλασε τα σκεύη, αν δεν τα βάλει στο καμίνι για να ψηθούν και να στερεωθούν, δεν γίνονται κατάλληλα για τη χρήση των ανθρώπων, αλλά γνωρίζει πόση ώρα πρέπει να τα αφήσει στη φωτιά μέχρι να γίνουν χρήσιμα, και ούτε περισσότερο από το δέον τα αφήνει στο καμίνι για να μη ραγίσουν και καταστραφούν, ούτε πάλι ελλιπώς, για να μη μείνουν ακατέργαστα και άχρηστα—αν λοιπόν για τα ορατά πράγματα έχουν αποκτήσει τόση γνώση και διάκριση οι άνθρωποι, πόσο μάλλον ο Θεός, ο Οποίος είναι ακατάληπτος και ανέκφραστη γνώση και σύνεση και ολόκληρος σοφία, γνωρίζει πόσες δοκιμασίες και θλίψεις και πειρασμούς χρειάζονται οι ψυχές που θέλουν να Τον ευαρεστήσουν και ποθούν να επιτύχουν την αιώνια ζωή. Και έτσι, υπομένοντας γενναία και πιστά με ελπίδα κάθε θλίψη μέχρι τέλους, τότε καθίστανται δόκιμες και κατάλληλες για τη βασιλεία των ουρανών.

Οι ψυχές λοιπόν που αγωνίζονται με τέτοια σύνεση και υπομένουν με τέτοια ελπίδα, κρατώντας σταθερά σε όλες τις θλίψεις την ελπίδα προς τον Κύριο, δεν θα καταντροπιαστούν, αφού θα βρεθούν δόκιμες στους πειρασμούς σύμφωνα με αυτό που έχει ειπωθεί: «ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Θεού; θλίψη ή στενοχώρια ή διωγμός ή πείνα ή γυμνότητα ή κίνδυνος ή μάχαιρα;» και τα εξής, και πάλι: «η θλίψη κατεργάζεται υπομονή, η υπομονή δοκιμή, και η δοκιμή ελπίδα», και ο Κύριος: «με την υπομονή σας να κερδίσετε τις ψυχές σας», και πάλι: «αυτός που θα υπομείνει μέχρι τέλους, αυτός θα σωθεί». Επομένως, όλες οι θλίψεις που επιφέρονται από τον πονηρό στους ανθρώπους, εάν τις υπομείνουν γενναία με ελπίδα και μακροθυμία, γίνονται για αυτούς στήριγμα και εδραίωση και τους καθιστούν περισσότερο δόκιμους. Διότι, σκέψου: αν σε καθιστούσαν τον μοναδικό βασιλιά όλης της γης, και προσέφεραν τους θησαυρούς όλης της οικουμένης μόνο σε εσένα, και αν εσύ μόνος βασίλευες και κυριαρχούσες στην οικουμένη, από τότε που δημιουργήθηκε το ανθρώπινο γένος έως τη συντέλεια του αιώνος, άραγε θα αντάλλασσες τη μη αληθινή, μη αιώνια και μη απέραντη ζωή με τη βασιλεία των ουρανών, η οποία δεν έχει τέλος ούτε διαδοχή;

Θέσε λοιπόν και αυτό ως νόμο στον εαυτό σου, να μην εξέλθεις ποτέ από τη σύναξη πριν από την τελευταία ευχή χωρίς μεγάλη ανάγκη ή σωματική χρεία, αλλά να παραμένεις, όπως είπαμε, εγκαρτερώντας στη στάση σου, επειδή «εκείνος που θα υπομείνει μέχρι τέλους», σύμφωνα με το γεγραμμένο, «θα σωθεί»· και όχι μόνο αυτό, αλλά πρώτα μεν θα λάβει βοήθεια ανεπαισθήτως, έπειτα και με αίσθηση, και μετά από λίγο με φωτισμό από τον Παντοκράτορα Θεό.

Παρακαλώ δε, άγιοι αδελφοί μου, μέτοχοι της επουράνιας κλήσεως, πρώτα μεν να μνημονεύετε εμένα τον ταπεινό, προσευχόμενοι να αποδειχθώ στην πράξη αντάξιος αυτών που λέω, χωρίς να υποχωρώ καθόλου απέναντι στις αόρατες και τις ορατές προσβολές, έπειτα να προσέχετε τον εαυτό σας και τον προκείμενο αγώνα, και να μην καταφλέγεστε στους λογισμούς σας λόγω έλλειψης συνέσεως κατά την εξέλιξη των πραγμάτων, τα οποία κυβερνώνται από την πρόνοια με τρόπο βαθύ και ανέφικτο για την ανθρώπινη διάνοια. Μη πάθετε αυτό που ψάλλετε: «παρά λίγο να κλονιστούν τα πόδια μου, παρά λίγο να γλιστρήσουν τα βήματά μου, διότι ζήλεψα τους ανόμους, βλέποντας τούτο και εκείνο», αλλά μάλλον να ακούτε τον Κύριο που λέει: «περίμενέ με έως την ημέρα της αναστάσεώς μου», και ότι «όποιος υπομείνει μέχρι τέλους, αυτός θα σωθεί».

«Εκείνος όμως που θα υπομείνει μέχρι τέλους, αυτός θα σωθεί.» Προλέγει τα κακά που πρόκειται να συμβούν, ενθαρρύνοντας με την πρόρρηση τους μαθητές. Διότι το απροσδόκητο συνηθίζει να προκαλεί φόβο και ταραχή. Εξομαλύνει λοιπόν τον φόβο με το να προαγγέλλει τα μελλοντικά δεινά, τους φθόνους, τις έχθρες, τα σκάνδαλα, τους ψευδοπροφήτες, οι οποίοι είναι πρόδρομοι του Αντιχρίστου, παραπλανώντας τους πολλούς, ώστε να τους ωθούν σε κάθε είδους ανομία. Και επειδή θα πληθυνθεί η ανομία εξαιτίας της πλάνης του Αντιχρίστου, οι άνθρωποι θα εξαγριωθούν, ώστε να μη διατηρούν ούτε προς τους πιο οικείους τους κανένα ίχνος αγάπης, αλλά να παραδίδονται ο ένας από τον άλλον. Εκείνος όμως που θα υπομείνει μέχρι τέλους, και θα αντέξει καρτερικά, και δεν θα υποκύψει στα δεινά που θα έλθουν, θα σωθεί, αφού αναδειχθεί ως δόκιμος στρατιώτης. «Και θα κηρυχθεί αυτό το Ευαγγέλιο της βασιλείας σε όλη την οικουμένη, ως μαρτυρία σε όλα τα έθνη, και τότε θα έλθει το τέλος.» Δεν θα εμποδιστείτε στο κήρυγμα, να έχετε θάρρος. Διότι το Ευαγγέλιο θα κηρυχθεί σε όλα τα έθνη, ως μαρτυρία, δηλαδή ως έλεγχος, ως κατηγορία εκείνων που δεν πίστεψαν, και τότε θα έλθει το τέλος, όχι του κόσμου, αλλά της Ιερουσαλήμ. Διότι πριν από την άλωση της Ιερουσαλήμ κηρύχθηκε το Ευαγγέλιο, όπως ακριβώς λέει και ο Παύλος: Του Ευαγγελίου που κηρύχθηκε σε όλη την κτίση κάτω από τον ουρανό.