Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 24:14

«Εκείνος όμως που θα υπομείνει μέχρι τέλους, αυτός θα σωθεί. Και θα κηρυχθεί το Ευαγγέλιο της βασιλείας σε ολόκληρο τον κόσμο, ως μαρτυρία σε όλα τα έθνη, και τότε θα έλθει το τέλος.» Και μετά από λίγο λέει: «Διότι θα υπάρξει μεγάλη θλίψη, τέτοια που δεν έχει συμβεί από την αρχή του κόσμου μέχρι σήμερα, ούτε και πρόκειται να συμβεί. Και αν δεν συντομεύονταν εκείνες οι ημέρες, δεν θα σωζόταν καμία σάρκα. Τότε εάν κάποιος σας πει: Ιδού, εδώ είναι ο Χριστός, ιδού εκεί, μην πιστέψετε»· και έπειτα από άλλα προσθέτει: «Διότι όπως η αστραπή εξέρχεται από την ανατολή και φαίνεται μέχρι τη δύση, έτσι θα είναι και η παρουσία του Υιού του ανθρώπου. Όπου βρίσκεται το πτώμα, εκεί θα συγκεντρωθούν οι αετοί. Αμέσως δε μετά τη θλίψη εκείνων των ημερών, ο ήλιος θα σκοτεινιάσει και η σελήνη δεν θα δώσει το φως της, και οι αστέρες του ουρανού θα πέσουν, και οι δυνάμεις των ουρανών θα σαλευθούν· και τότε θα φανεί το σημείο του Υιού του ανθρώπου στον ουρανό.» Και μετά από λίγο λέει: «Αλήθεια σας λέω, ότι δεν πρόκειται να παρέλθει αυτή η γενεά, μέχρις ότου συμβούν όλα αυτά.»

Η δε μεγάλη σάλπιγγα είναι ο Χριστός, δηλαδή τα δικά του κηρύγματα, που αντηχούν σε όλη την υφήλιο. Διότι είπε: «Θα κηρυχθεί τούτο το Ευαγγέλιο σε όλη την οικουμένη, προς μαρτυρίαν σε όλα τα έθνη». Το ότι δε ο λόγος είναι αψευδής, το μαρτύρησε η ίδια η έκβαση των πραγμάτων. Διότι κανείς δεν απέμεινε που να μην έχει ακούσει για τη δόξα του Σωτήρος μας. «Και έβγαλε, λέγει, ο Μωυσής τον λαό από το στρατόπεδο προς συνάντηση του Θεού, και στάθηκαν στο όρος Σινά». Δες την παιδαγωγία του Μωυσή· οδηγεί προς τον Θεό.

Έχεις και τούτο το σημείο· και θα κηρυχθεί τούτο το ευαγγέλιο της βασιλείας σε όλη την οικουμένη προς μαρτυρία σε όλα τα έθνη, και τότε θα έλθει το τέλος. Και σχεδόν, όπως βλέπουμε, ολόκληρος ο κόσμος έχει πληρωθεί από τη διδασκαλία περί του Χριστού.

Η δε 〈μαρτυρία〉 του ήταν το κήρυγμα σχετικά με αυτόν, όπως ακριβώς δίδαξε ο ίδιος λέγοντας: «πρέπει να κηρυχθεί αυτό το ευαγγέλιο σε όλη την οικουμένη ως 〈μαρτυρία〉 σε όλα τα 〈έθνη〉». Έπειτα, στο πρόσωπο αυτού που προφητεύεται, αναφωνεί το Πνεύμα λέγοντας: 〈έθνη, τα οποία δεν σε γνωρίζουν, θα σε επικαλεστούν, και λαοί, οι οποίοι δεν σε ξέρουν, σε σένα θα καταφύγουν〉. Και όλα αυτά θα γίνουν, λέγει, 〈ένεκα του Κυρίου του Θεού σου, του Αγίου του Ισραήλ, διότι σε δόξασε〉.

Άνοιξε τα μάτια της διάνοιάς σου και άνοιξε διάπλατα τις πύλες του λογισμού, και αφού σταθείς για πολύ στον εαυτό σου, συλλογίσου, και ρώτησε τον εαυτό σου, και σαν να ζητάς πληροφορίες από κάποιον άλλον, ερευνώντας κάπως έτσι τη φύση των πραγμάτων: ποιος ποτέ από τους απ' αιώνος βασιλιάδες ή άρχοντες ή φιλοσόφους ή νομοθέτες ή προφήτες, Έλληνας ή βάρβαρος, πέτυχε τόσο μεγάλη αρετή και μεγαλείο, όχι βέβαια μετά θάνατον αλλά ενώ ακόμη ζούσε και ανέπνεε και είχε μεγάλη δύναμη, ώστε να γεμίσει την ακοή και τη γλώσσα όλων των ανθρώπων πάνω στη γη με το όνομά του; Αλλά αυτό κανένας δεν το κατόρθωσε παρά μόνο ένας, ο δικός μας Σωτήρας, μετά τη νίκη του κατά του θανάτου, λέγοντας στους μαθητές του έναν λόγο και κάνοντάς τον πράξη: «πορευθείτε, λοιπόν, και μαθητεύστε όλα τα έθνη στο όνομά μου», τους είπε. Και αφού προείπε και διακήρυξε εκ των προτέρων ότι πρέπει να κηρυχθεί το ευαγγέλιό του σε όλη την οικουμένη ως μαρτυρία σε όλα τα έθνη, ταυτόχρονα με τον λόγο έφερε εις πέρας και το έργο. Αμέσως λοιπόν, και όχι μετά από πολύ καιρό, η σύμπασα οικουμένη πληρώθηκε από τα λόγια του. Τι θα μπορούσε, επομένως, να πει απέναντι σε αυτό εκείνος που στην αρχή του λόγου μάς κατέκρινε, όταν η μαρτυρία της ίδιας της όρασης είναι ισχυρότερη από κάθε λόγο;

Διότι, ενώ απευθυνόταν στους μαθητές του με απλή φωνή λέγοντας: «Ελάτε να με ακολουθήσετε, και θα σας κάνω αλιείς ανθρώπων», επιτελούσε το έργο με δύναμη. Και πάλι, όταν τους έδωσε εντολή και είπε: «Πορευθείτε και μαθητεύστε όλα τα έθνη στο όνομά μου», έδειχνε τη δύναμή του έμπρακτα. Και όταν πάλι είπε: «Πρέπει να κηρυχθεί το Ευαγγέλιο της βασιλείας σε όλη την οικουμένη ως μαρτυρία σε όλα τα έθνη», τους παρείχε τη δυνατότητα να δουν τη δύναμη του λόγου μέσα από τα ίδια τα έργα. Και όταν άλλοτε ανέφερε: «Πάνω σε αυτή την πέτρα θα οικοδομήσω την Εκκλησία μου, και οι πύλες του άδη δεν θα την κατισχύσουν», απέδειξε τη δύναμή του με το ίδιο το γεγονός. Με τον ίδιο λοιπόν τρόπο και σε όλα τα υπόλοιπα λόγια της διδασκαλίας του θα μπορούσες να βρεις συνυφασμένη τη θεϊκή δύναμη. Γι' αυτόν τον λόγο έχει λεχθεί: «Ιδού, θα δώσει στη φωνή του φωνή δύναμης». Αφού λοιπόν δίδαξε αυτά, στη συνέχεια προτρέπει λέγοντας: «Δώστε δόξα στον Θεό για τον Ισραήλ· η μεγαλοπρέπειά του και η δύναμή του βρίσκονται στις νεφέλες». Το μεν λοιπόν, «Δώστε δόξα στον Θεό», λέγεται προς όλους όσοι έχουν κληθεί στη σωτήρια πίστη. Το δε, «για τον Ισραήλ [είναι] η μεγαλοπρέπειά του», υποδηλώνει εκείνους που προέρχονταν από τον Ισραήλ και έγιναν κήρυκες της θεότητάς του, δηλαδή τους αποστόλους και τους ευαγγελιστές, στους οποίους έγινε γνωστή η μεγαλοπρέπειά του, καθώς με αυτόν τον τρόπο ονομάζεται η θεότητά του. Γι' αυτό και λέγεται σε άλλα χωρία: «Διότι υψώθηκε η μεγαλοπρέπειά σου υπεράνω των ουρανών».

Διότι, αφού κηρύχθηκε το Ευαγγέλιο σε όλη την υπ' ουρανόν και σε όλη την οικουμένη προς μαρτυρία σε όλα τα έθνη, σύμφωνα με την προφητεία του Χριστού, είδαν όλα τα πέρατα της γης τον Χριστό, το Σωτήριο του Θεού.

Ο λόγος αυτός, βέβαια, είχε ειπωθεί τότε σε μία γωνιά της γης, και τον άκουγαν μόνο οι παρόντες. Πώς, λοιπόν, ήταν αξιόπιστος σε αυτούς όταν έλεγε αυτό, εάν δεν είχαν λάβει πείρα της αλήθειας των λόγων του από τα άλλα ένθεα έργα που ο ίδιος είχε επιτελέσει; Διότι είναι ανάγκη να ομολογήσεις, εάν το συλλογιστείς, ότι πίστεψαν σε αυτόν που τους μιλούσε. Επειδή κανείς δεν απειθούσε στην προσταγή του, αλλά υπακούοντας στο νεύμα του, σύμφωνα με όσα τους είχαν παραγγελθεί, έκαναν μαθητές τους ανθρώπους από κάθε γένος, πορευόμενοι από την πατρίδα τους προς όλα τα έθνη, και μέσα σε λίγο χρόνο μπορούσε κανείς να δει τους λόγους να γίνονται έργα. Το Ευαγγέλιο, πράγματι, είχε κηρυχθεί σε σύντομο χρονικό διάστημα σε ολόκληρη την οικουμένη ως μαρτυρία προς τα έθνη, και βάρβαροι και Έλληνες παραλάμβαναν τις Γραφές περί του Ιησού με τους δικούς τους πατροπαράδοτους χαρακτήρες και στη μητρική τους γλώσσα.

Πλην όμως, είναι περιττοί όλοι οι λόγοι μπροστά στα πολύ πιο σαφή και ολοκάθαρα έργα, τα οποία η θεία και ουράνια δύναμη του Σωτήρα μας επιδεικνύει ρητά μέχρι και σήμερα, ευαγγελιζόμενη σε όλους τους ανθρώπους την ένθεη και ουράνια ζωή. Από τη στιγμή, δηλαδή, που Εκείνος προφήτευσε ότι η διδασκαλία Του θα κηρυχθεί σε όλη την οικουμένη των ανθρώπων προς μαρτυρία σε όλα τα έθνη, και καθώς με ένθεη πρόγνωση διακήρυξε ότι η Εκκλησία –η οποία επρόκειτο αργότερα να συγκροτηθεί από όλα τα έθνη με τη δική Του δύναμη, αν και κατά τους χρόνους που ενανθρώπησε δεν φαινόταν ούτε είχε ακόμη συγκροτηθεί– θα είναι αήττητη και ακαταμάχητη, και ουδέποτε θα νικηθεί από τον θάνατο, αλλά θα στέκεται και θα παραμένει ασάλευτη, ως στερεωμένη και ριζωμένη με τη δύναμή Του πάνω σε ασάλευτη και αραγή πέτρα, η εκπλήρωση της προφητείας, ξεπερνώντας κάθε λογική, ευλόγως φράσσει κάθε αχαλίνωτο στόμα εκείνων που είναι έτοιμοι να αυθαδιάσουν ξεδιάντροπα. Διότι ποιος δεν θα ομολογούσε την αλήθεια της προφητείας, όταν τα ίδια τα γεγονότα τόσο ξεκάθαρα σχεδόν βγάζουν φωνή και διαλαλούν ότι θεία δύναμη, και όχι ανθρώπινη φύση, ήταν αυτή που προείδε ότι αυτά επρόκειτο να συμβούν με αυτόν τον τρόπο, και τα προφήτευσε και τα επιτέλεσε έμπρακτα πριν καν γίνουν; Άλλωστε, η φήμη του Ευαγγελίου Του έχει γεμίσει ολόκληρο τον κόσμο, όσον φωτίζει ο ήλιος, και διέτρεξε όλα τα έθνη, και μέχρι σήμερα αυξάνεται και προοδεύει το κήρυγμα για Αυτόν, σε πλήρη συμφωνία με τους δικούς Του λόγους.

Και πάλι λέει: «όταν δείτε το βδέλυγμα της ερημώσεως να στέκεται στον άγιο τόπο» και όταν δείτε τη συκιά να βγάζει «τα φύλλα» της, «καταλαβαίνετε ότι πλησιάζει το θέρος. Έτσι κι εσείς, όταν δείτε να γίνονται όλα αυτά, να ξέρετε ότι πλησιάζει, είναι επί θύραις». Εφόσον λοιπόν το βδέλυγμα δεν έχει έρθει ακόμη, αλλά εξακολουθεί να κυριαρχεί μόνο το τέταρτο θηρίο, πώς είναι δυνατόν να γίνει η επιφάνεια του Κυρίου; Αλλά θα πει κάποιος: έχει γραφτεί, «όταν δείτε» «πολέμους και ακαταστασίες», τότε «να ξέρετε ότι είναι κοντά». Ναι, έχει γραφτεί: «διότι θα εγερθεί», λέει, «έθνος εναντίον έθνους και βασιλεία εναντίον βασιλείας και θα γίνουν σεισμοί κατά τόπους και λιμοί και λοιμοί», τα οποία ήδη έγιναν και θα γίνουν. «Όλα αυτά όμως είναι αρχή των ωδίνων», λέει, «αλλά δεν είναι ακόμη το τέλος» με αυτά. Διότι «πρώτα πρέπει να κηρυχθεί το ευαγγέλιο» του Κυρίου σε όλο τον κόσμο «προς μαρτυρία σε όλα τα έθνη, και τότε θα έρθει το τέλος», όταν συμπληρωθεί ολόκληρος ο χρόνος.

Επομένως, τώρα έχουν γίνει πολύ πιο αξιόπιστα. Είπε ότι, όταν κηρυχθεί το Ευαγγέλιο σε όλα τα έθνη, τότε θα έρθει το τέλος· και ιδού, πλέον φτάσαμε προς το τέλος. Διότι στο μεγαλύτερο μέρος της οικουμένης έχει κηρυχθεί· επομένως, το τέλος επίκειται. Ας φρίξουμε, αγαπητοί. Τι σημαίνει όμως αυτό, πες μου; Εσύ μεριμνάς για τη συντέλεια; Διότι και αυτή βέβαια βρίσκεται κοντά, αλλά πολύ πιο κοντά είναι η ζωή του καθενός και ο θάνατος. Διότι οι ημέρες των ετών μας, λέει, ανέρχονται σε εβδομήντα έτη· και εάν υπάρχει ευρωστία, σε ογδόντα έτη.

Το ότι μάλιστα βρίσκεται προ των πυλών, άκουσε τον Παύλο που λέει: «Η νύχτα προχώρησε, και η ημέρα πλησίασε»· και πάλι: «Διότι εκείνος που έρχεται θα έλθει, και δεν θα καθυστερήσει». Διότι έχουν πλέον ολοκληρωθεί τα σημεία που προμηνύουν την ημέρα εκείνη. Διότι λέγει: «Θα κηρυχθεί αυτό το Ευαγγέλιο της βασιλείας σε ολόκληρο τον κόσμο προς μαρτυρία σε όλα τα έθνη· και τότε θα έλθει το τέλος».

ϛʹ. Προσέξτε με ακρίβεια τα λεγόμενα. Δεν είπε: «Όταν γίνει πιστευτό από όλους τους ανθρώπους», αλλά: «Όταν κηρυχθεί σε όλους». Γι' αυτό και έλεγε: «Εις μαρτύριον στα έθνη», δείχνοντας ότι δεν περιμένει να πιστέψουν όλοι και τότε να έλθει. Διότι το «εις μαρτύριον» σημαίνει τούτο: για κατηγορία, για έλεγχο, για κατάκριση εκείνων που δεν πίστεψαν. Αλλά εμείς, ενώ τα ακούμε και τα βλέπουμε αυτά, κοιμόμαστε και βλέπουμε όνειρα, σαν να είμαστε βυθισμένοι σε λήθαργο μέσα στη βαθύτατη νύχτα. Διότι τα παρόντα πράγματα δεν είναι καθόλου καλύτερα από τα όνειρα, είτε είναι ευχάριστα είτε λυπηρά. Γι' αυτό, λοιπόν, παρακαλώ να αφυπνιστούμε και να ατενίσουμε τον ήλιο της δικαιοσύνης. Διότι κανείς από όσους κοιμούνται δεν μπορεί να δει τον ήλιο, ούτε να ευφράνει τα μάτια του με την ομορφιά της ακτίνας του· αλλά ό,τι κι αν δει, όλα τα βλέπει σαν μέσα σε όνειρο.

Διότι τόσο πολύ απέχω από το να αντιμάχομαι, λέει, είτε τον Μωυσή είτε τους ιερείς, ώστε ακόμη και εκείνους που ευεργετήθηκαν από εμένα, τους παροτρύνω να τους υπακούουν. Τι σημαίνει όμως η φράση «εἰς μαρτύριον αὐτοῖς» (ως μαρτυρία για αυτούς); Ως έλεγχο, ως απόδειξη, ως κατηγορία, σε περίπτωση που φανούν αχάριστοι. Επειδή, δηλαδή, έλεγαν: «Τον καταδιώκουμε ως πλάνο και απατεώνα, ως αντίθεο και παράνομο», εσύ θα μαρτυρήσεις για εμένα, λέει, εκείνον τον καιρό, ότι εγώ δεν είμαι παράνομος. Διότι, αφού σε θεράπευσα, σε παραπέμπω στον νόμο και στη δοκιμασία των ιερέων· πράγμα το οποίο αποτελούσε γνώρισμα ανθρώπου που τιμά τον νόμο, θαυμάζει τον Μωυσή και δεν εναντιώνεται στις παλαιές διατάξεις. Και αν πάλι δεν επρόκειτο να ωφεληθούν καθόλου, ακόμη και από αυτό μάλιστα μπορεί κανείς να κατανοήσει τον σεβασμό του προς τον νόμο, ότι δηλαδή, παρόλο που προγνώριζε πως δεν επρόκειτο να αποκομίσουν κανένα όφελος, ο ίδιος εκπλήρωνε όλα όσα όριζε ο νόμος. Διότι και το προγνώριζε αυτό ακριβώς, και το προείπε. Άλλωστε δεν είπε «προς διόρθωσή τους» ούτε «προς διδασκαλία», αλλά «εἰς μαρτύριον αὐτοῖς», δηλαδή για κατηγορία, και για έλεγχο, και για μαρτυρία, ότι τα πάντα από την πλευρά μου έχουν γίνει· και παρόλο που προγνώριζα ότι θα παραμείνουν αδιόρθωτοι, ούτε έτσι παρέλειψα όσα έπρεπε να γίνουν· εκείνοι όμως παρέμεναν εμμένοντας στη δική τους κακία. Αυτό εξάλλου λέει και αλλού: «Θα κηρυχθεί αυτό το Ευαγγέλιο σε όλο τον κόσμο προς μαρτυρία σε όλα τα έθνη, και τότε θα έλθει το τέλος»· στα έθνη, δηλαδή σε όσους δεν υπακούουν, σε όσους δεν πείθονται.

Και αν θέλεις να τα μάθεις αυτά με μεγαλύτερη σαφήνεια, αναφέρομαι στους λιμούς, τους λοιμούς, τους σεισμούς και τις άλλες τραγωδίες, μελέτησε το ιστορικό έργο που συνέγραψε για αυτά ο Ιώσηπος, και θα τα γνωρίσεις όλα με ακρίβεια. Γι' αυτό και ο Ίδιος έλεγε: «Μην ταράζεστε· διότι πρέπει να γίνουν όλα»· και, «Εκείνος που θα υπομείνει μέχρι τέλους, αυτός θα σωθεί»· και, «Θα κηρυχθεί το Ευαγγέλιο οπωσδήποτε σε όλο τον κόσμο». Διότι, καθώς είχαν παραλύσει και αποθαρρυνθεί από τον φόβο όσων ειπώθηκαν, τους συγκροτεί λέγοντας ότι, ακόμη και αν συμβούν αμέτρητα δεινά, το Ευαγγέλιο πρέπει να κηρυχθεί παντού στην οικουμένη, και τότε θα έρθει το τέλος.

Ένα άλλο πάλι σημείο προέβαλε λέγοντας: Και θα κηρυχθεί αυτό το Ευαγγέλιο σε όλη την οικουμένη, ως μαρτυρία προς όλα τα έθνη. Και τότε να αναμένεις το τέλος, να προσδοκάς να δεις το βδέλυγμα της ερημώσεως, τον υιό της απωλείας, εξαιτίας του οποίου θα υπάρξει θλίψη πολλή και μεγάλη, τέτοια που δεν έχει υπάρξει από την αρχή του κόσμου. Και πάλι λέει: Θα εγερθούν ψευδόχριστοι και ψευδοπροφήτες, και θα δώσουν σημεία και τέρατα, ώστε, αν είναι δυνατόν, να πλανήσουν ακόμη και τους εκλεκτούς. Πρόσεξε δε, πώς συνεχώς αναφέρει τους ψευδοπροφήτες και τους ψευδοδιδασκάλους και τους ψευδαποστόλους του Αντιχρίστου, του υιού της απωλείας, οι οποίοι, αναδεικνυόμενοι από τα ακάθαρτα πνεύματα και ενεργούμενοι από αυτά, γίνονται πρόδρομοι του Αντιχρίστου και του αντικειμένου· και μέσω των δικών τους δογμάτων θα εξαπατήσουν, και θα προετοιμάσουν λαό κατάλληλο για την υποδοχή του υιού της απωλείας.

Διότι, μετά τη θεία ανάγνωση του αγίου Ευαγγελίου, ο αρχιερέας κατέρχεται από τον θρόνο, και τελείται από τους λειτουργούς η απόλυση και η αποπομπή των κατηχουμένων και των λοιπών που είναι ανάξιοι για τη θεία θεωρία των μυστηρίων που πρόκειται να φανερωθούν. Αυτό σημαίνει και προτυπώνει καθαυτό την αλήθεια, της οποίας αποτελεί εικόνα και τύπο, και σαν να διαλαλεί μέσα από αυτά ότι, αφού κηρυχθεί το Ευαγγέλιο της βασιλείας σε όλη την οικουμένη προς μαρτυρία σε όλα τα έθνη, όπως είναι γεγραμμένο, τότε θα έλθει το τέλος, με την έλευση κατά τη δεύτερη παρουσία Του, δηλαδή εξ ουρανών, με πολλή δόξα, του μεγάλου Θεού και Σωτήρα μας Ιησού Χριστού —«διότι ο ίδιος ο Κύριος με φωνή αρχαγγέλου και με σάλπιγγα Θεού θα κατέλθει από τον ουρανό», λέει ο θείος Απόστολος—, ο Οποίος θα επιφέρει εκδίκηση στους αντιπάλους και θα διαχωρίσει, μέσω των αγίων αγγέλων, τους πιστούς από τους απίστους, τους αδίκους από τους δικαίους, τους μιαρούς από τους αγίους, και γενικά, για να το πω συνοπτικά, εκείνους που πορεύτηκαν οπίσω της σάρκας από εκείνους που βάδισαν σύμφωνα με το Πνεύμα του Θεού, αποδίδοντας την δίκαιη αμοιβή στον καθένα για άπειρους και ατελεύτητους αιώνες, όπως λέει η αλήθεια των θείων λογίων, ανάλογα με την αξία του βίου που έζησε.

Διότι, μετά τη θεία ανάγνωση του αγίου Ευαγγελίου, ο αρχιερέας κατεβαίνει από τον θρόνο, και ακολουθεί από τους λειτουργούς η απόλυση και η αποπομπή των κατηχουμένων και των λοιπών ανάξιων για τη θεία θεωρία των μυστηρίων που πρόκειται να αποκαλυφθούν. Αυτό σημαίνει και προτυπώνει μέσω του γεγονότος την αλήθεια της οποίας αποτελεί εικόνα και τύπο, και, τρόπον τινά, διακηρύττει μέσω αυτών ότι, αφού κηρυχθεί, καθώς έχει γραφτεί, το ευαγγέλιο της βασιλείας σε όλη την οικουμένη προς μαρτυρία σε όλα τα έθνη, τότε θα έλθει το τέλος. Τότε, κατά τη δευτέρα του παρουσία από τους ουρανούς, θα εμφανιστεί δηλαδή με πολλή δόξα ο μέγας Θεός και σωτήρας μας Ιησούς Χριστός —διότι ο ίδιος ο Κύριος θα κατέλθει από τον ουρανό με φωνή αρχαγγέλου και με σάλπιγγα Θεού, όπως λέει ο θείος απόστολος— και θα αποδώσει εκδίκηση στους αντιπάλους του, χωρίζοντας μέσω των αγίων αγγέλων τους πιστούς από τους απίστους, και από τους δικαίους τους αδίκους, και από τους αγίους τους εναγείς, και απλώς, για να το πω συνοπτικά, θα χωρίσει εκείνους που πορεύθηκαν οπίσω της σαρκός από εκείνους που συμπορεύθηκαν με το Πνεύμα του Θεού, και στους άπειρους και ατελεύτητους αιώνες, όπως λέει η αλήθεια των θείων λογίων, θα αποδώσει στον καθένα τη δίκαιη αμοιβή ανάλογα με τον βίο που έζησε.

«Εκείνος όμως που θα υπομείνει μέχρι τέλους, αυτός θα σωθεί.» Προλέγει τα κακά που πρόκειται να συμβούν, ενθαρρύνοντας με την πρόρρηση τους μαθητές. Διότι το απροσδόκητο συνηθίζει να προκαλεί φόβο και ταραχή. Εξομαλύνει λοιπόν τον φόβο με το να προαγγέλλει τα μελλοντικά δεινά, τους φθόνους, τις έχθρες, τα σκάνδαλα, τους ψευδοπροφήτες, οι οποίοι είναι πρόδρομοι του Αντιχρίστου, παραπλανώντας τους πολλούς, ώστε να τους ωθούν σε κάθε είδους ανομία. Και επειδή θα πληθυνθεί η ανομία εξαιτίας της πλάνης του Αντιχρίστου, οι άνθρωποι θα εξαγριωθούν, ώστε να μη διατηρούν ούτε προς τους πιο οικείους τους κανένα ίχνος αγάπης, αλλά να παραδίδονται ο ένας από τον άλλον. Εκείνος όμως που θα υπομείνει μέχρι τέλους, και θα αντέξει καρτερικά, και δεν θα υποκύψει στα δεινά που θα έλθουν, θα σωθεί, αφού αναδειχθεί ως δόκιμος στρατιώτης. «Και θα κηρυχθεί αυτό το Ευαγγέλιο της βασιλείας σε όλη την οικουμένη, ως μαρτυρία σε όλα τα έθνη, και τότε θα έλθει το τέλος.» Δεν θα εμποδιστείτε στο κήρυγμα, να έχετε θάρρος. Διότι το Ευαγγέλιο θα κηρυχθεί σε όλα τα έθνη, ως μαρτυρία, δηλαδή ως έλεγχος, ως κατηγορία εκείνων που δεν πίστεψαν, και τότε θα έλθει το τέλος, όχι του κόσμου, αλλά της Ιερουσαλήμ. Διότι πριν από την άλωση της Ιερουσαλήμ κηρύχθηκε το Ευαγγέλιο, όπως ακριβώς λέει και ο Παύλος: Του Ευαγγελίου που κηρύχθηκε σε όλη την κτίση κάτω από τον ουρανό.