Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 24:16

Κατά δε τη συντέλεια των αιώνων, αφού παρουσιάστηκε ο ίδιος ο Λόγος του Πατρός που είχε μιλήσει στον Μωυσή, δίνει και πάλι αυτή την εντολή λέγοντας: «Όταν σας διώκουν σε τούτη την πόλη, να φεύγετε στην άλλη»· και μετά από λίγο αναφέρει: «Όταν λοιπόν δείτε το βδέλυγμα της ερημώσεως, για το οποίο μίλησε ο προφήτης Δανιήλ, να στέκεται στον άγιο τόπο (εκείνος που διαβάζει ας κατανοεί), τότε όσοι βρίσκονται στην Ιουδαία ας φεύγουν στα βουνά και εκείνος που είναι στο δώμα ας μην κατεβεί για να πάρει τα πράγματα από το σπίτι του· και εκείνος που είναι στον αγρό ας μην επιστρέψει πίσω για να πάρει τα ενδύματά του». Επειδή τα γνώριζαν αυτά οι άγιοι, τέτοιον τρόπο ζωής ακολουθούσαν. Διότι όσα πρόσταξε τώρα ο Κύριος, τα ίδια έλεγε στους αγίους και πριν από την ένσαρκη παρουσία του· και αυτός είναι ο κανόνας που οδηγεί τους ανθρώπους στην τελειότητα, το να πράττουν δηλαδή ό,τι προστάζει ο Θεός.

Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο και ο ίδιος ο Σωτήρας έλεγε στα πλήθη των Ιουδαίων: «Τότε», λέει, «όσοι βρίσκονται στην Ιουδαία ας φύγουν στα όρη». Επομένως, τα καλύτερα από τα χωράφια θα γίνουν χέρσα, λέει, και θα γεμίσουν αγκάθια, επειδή όσοι θα έχουν απομείνει θα φοβούνται έστω και να εισέλθουν απλώς σε αυτά, ή δεν θα τους το επιτρέπουν τα αγκάθια· καταφεύγοντας μάλλον στα όρη, εκεί με στεναγμούς θα καταπιαστούν με τους κόπους της γεωργίας. Διότι θα οργωθεί κάθε όρος και κάθε λόφος, επειδή αυτοί που θα έχουν καταφύγει σε αυτά θα επιθυμούν να συλλέξουν όχι αγαθά για πλούτο και τρυφηλό βίο, αλλά όσα θεραπεύουν την αναγκαία χρεία του σώματος και προσφέρουν λιτή και δυσεύρετη τροφή. Ποιος θα είναι λοιπόν ο λόγος του να κατοικούν στα όρη και να θέλουν να τα καλλιεργούν, μολονότι θα έχουν εγκαταλειφθεί τα εξαιρετικά χωράφια; «Δεν πρόκειται να έλθει», λέει, «εκεί φόβος». Αυτά θα συλλογίζονται μέσα τους, ότι δηλαδή δεν θα τους βρει φόβος εάν θελήσουν να κατοικήσουν εκεί. Έπειτα καταδεικνύει το μέγεθος της έσχατης ερήμωσης.

Γι' αυτό τον λόγο, γνωρίζοντας το μέγεθος του αντιπάλου, ο Κύριος, δείχνοντας συγκατάβαση στους ευλαβείς, λέει: τότε όσοι βρίσκονται στην Ιουδαία ας φύγουν στα όρη. Εάν όμως κάποιος γνωρίζει για τον εαυτό του ότι είναι απολύτως σταθερός, ώστε να αντιπαλέψει τον σατανά, ας σταθεί όρθιος (διότι δεν απελπίζομαι για τη δύναμη της Εκκλησίας) και ας λέει: ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού, και τα εξής. Αλλά οι μεν πιο αδύναμοι ας ασφαλίσουμε τους εαυτούς μας, ενώ οι θαρραλέοι ας παραμείνουμε σταθεροί. Διότι τότε θα υπάρξει μεγάλη θλίψη, τέτοια που δεν έχει γίνει από την αρχή της κτίσεως έως τώρα, ούτε πρόκειται να γίνει. Αλλά ας ευχαριστούμε τον Θεό, ο οποίος περιόρισε το μέγεθος της θλίψης σε λίγες ημέρες. Διότι λέει: για χάρη όμως των εκλεκτών θα συντομευθούν οι ημέρες εκείνες. Και ο Αντίχριστος θα βασιλεύσει μόνο τρεισήμισι χρόνια. Δεν τα λέμε αυτά από απόκρυφα βιβλία, αλλά από τον Δανιήλ. Διότι λέει: και θα παραδοθούν στο χέρι του έως έναν καιρό και καιρούς και μισό καιρό. Καιρός μεν είναι το ένα έτος, κατά το οποίο σταδιακά θα αυξάνεται η παρουσία του, καιροί δε τα υπόλοιπα δύο έτη της ανομίας, που μαζί συναριθμούνται σε τρία, και το μισό του καιρού είναι το εξάμηνο.

Και θα σας πουν: Ιδού εδώ, ή ιδού εκεί. Αυτά, σύμφωνα με τον Ματθαίο, λέγονταν για την ερήμωση της Ιερουσαλήμ· γι' αυτό και είχε προστεθεί: Τότε όσοι βρίσκονται στην Ιουδαία ας φεύγουν στα όρη. Εδώ όμως προλέγει για τους καιρούς του Αντιχρίστου· γι' αυτό δεν προστίθεται αυτό.

«Και δόθηκαν στη γυναίκα οι δύο πτέρυγες του μεγάλου αετού, για να πετάξει στην έρημο, όπου τρέφεται εκεί έναν καιρό και καιρούς και μισό καιρό, μακριά από το πρόσωπο του όφεως». Αυτές είναι οι «χίλιες διακόσιες εξήντα ημέρες», «το ήμισυ της εβδομάδας», κατά τις οποίες θα κυριαρχήσει ο τύραννος, διώκοντας την Εκκλησία που θα φεύγει «από πόλη σε πόλη» και θα κρύβεται στην έρημο και στα όρη, μη έχοντας μαζί της τίποτε άλλο παρά μόνο τις «δύο πτέρυγες του μεγάλου αετού», δηλαδή την πίστη στον Χριστό Ιησού, ο οποίος, εκτείνοντας τα άγια χέρια του πάνω στο ξύλο, άπλωσε δύο πτέρυγες, δεξιά και αριστερή, προσκαλώντας όλους όσους πιστεύουν σε αυτόν και σκεπάζοντάς τους «όπως η όρνιθα τους νεοσσούς». Διότι και μέσω του Μαλαχία λέει: «Και σε εσάς που φοβάστε το όνομά μου θα ανατείλει ο ήλιος της δικαιοσύνης, και ίαση θα υπάρχει στις πτέρυγές του». Λέει δε και ο Κύριος: «Όταν δείτε το βδέλυγμα της ερημώσεως να στέκεται σε άγιο τόπο, αυτός που αναγινώσκει ας κατανοήσει, τότε αυτοί που βρίσκονται στην Ιουδαία ας φεύγουν στα όρη, και αυτός που είναι πάνω στο δώμα ας μην κατέβει για να πάρει κάτι από την οικία του, και αυτός που είναι στον αγρό ας μην επιστρέψει πίσω για να πάρει το ιμάτιό του. Αλίμονο δε στις εγκυμονούσες και σε αυτές που θηλάζουν εκείνες τις ημέρες».

Επειδή λοιπόν απέκρυψε από αυτούς την ημέρα, αλλά την φανέρωσε μέσω των σημείων που γίνονται, μέσα από τα οποία ο άνθρωπος θα την επιγνώσει εύκολα, οφείλουμε να κατανοούμε τα όσα συμβαίνουν κατά καιρούς και, γνωρίζοντάς τα, να σιωπούμε. Πρέπει δε αυτά να γίνουν, ακόμη κι αν εμείς δεν το θέλουμε· διότι η αλήθεια ποτέ δεν ψεύδεται. Όπως ακριβώς δηλαδή είπε για την πόλη της Ιερουσαλήμ: «όταν δε δείτε την Ιερουσαλήμ να κυκλώνεται από στρατόπεδα, τότε να γνωρίζετε ότι πλησίασε η ερήμωσή της», και επήλθαν σε αυτήν τα όσα ειπώθηκαν, έτσι πρέπει να προσδοκούμε και το τωρινό. Διότι λέγει: «όταν δείτε το βδέλυγμα της ερημώσεως να στέκεται σε άγιο τόπο —εκείνος που διαβάζει ας κατανοεί—, τότε αυτοί που βρίσκονται στην Ιουδαία ας φεύγουν στα όρη, και αυτός που βρίσκεται στο δώμα ας μην καταβεί για να πάρει κάτι από την οικία του, και αυτός που βρίσκεται στον αγρό ας μην επιστρέψει πίσω για να πάρει το ιμάτιό του. Αλίμονο δε στις εγκυμονούσες και σε αυτές που θηλάζουν εκείνες τις ημέρες. Διότι θα υπάρξει τότε μεγάλη θλίψη, τέτοια που δεν έχει γίνει από την αρχή του κόσμου ούτε πρόκειται να γίνει. Και εάν δεν συντομεύονταν οι ημέρες εκείνες, δεν θα σωζόταν καμία σάρκα». Το κατέστησε λοιπόν φανερό σε εμάς με αυτό, ώστε να μην αμφιβάλλουμε πλέον σε τίποτα.

210. Προς τον Χριστόδωρο. Τι σημαίνει, «Τότε εκείνοι που βρίσκονται στην Ιουδαία, ας φύγουν στα όρη.» Επειδή ζήτησες με το γράμμα σου να σου διασαφηνιστούν τα σημεία της έσχατης ανάγκης των χρόνων, τα οποία ο Κύριος αποκάλυψε για τη δική μας γνώση, μάθε γρήγορα τη σημασία τους. «Εκείνοι που βρίσκονται στην Ιουδαία ας φύγουν στα όρη», δηλαδή όσοι είναι στερεωμένοι στην ευσέβεια (διότι αυτό ερμηνεύεται η Ιουδαία), ας προσβλέπουν στο υψηλό καταφύγιο, φρουρούμενοι από την οικεία ομολογία. «Εκείνος δε που βρίσκεται στο δώμα, ας μην κατέβει να πάρει κάτι από την οικία του.» Εκείνος που περιφρόνησε την παρούσα οικία, και καταπάτησε κάθε επίγεια σκηνή, και υψώθηκε κατά τον βίο, και απομάκρυνε τα πάθη που κατοικούν μέσα του, ας μην έλξει πάνω του τίποτα από αυτά: ούτε δειλία, ούτε ραθυμία, ούτε κενοδοξία, ούτε επιθυμία πλούτου, τα οποία αποτελούν κατάβαση από το ύψος. «Εκείνος που είναι στον αγρό, ας μην επιστρέψει για να πάρει το ιμάτιό του.» Εκείνος που απεκδύθηκε τον παλαιό άνθρωπο και απαρνήθηκε τα σαρκικά, ας φορέσει τον νέο, ο οποίος τον ανακαίνισε προς επίγνωση του Θεού και τον καθάρισε από τον βόρβορο. Διότι με αυτά θα παραμείνει απρόσβλητος απέναντι σε εκείνη τη μεγάλη θλίψη.

Ομιλία ΟΣΤ΄. Τότε όσοι βρίσκονται στην Ιουδαία, ας φύγουν στα όρη, και εκείνος που βρίσκεται στο δώμα, ας μην κατέβει να πάρει τα πράγματα από το σπίτι του· και εκείνος που βρίσκεται στο χωράφι του, ας μην επιστρέψει πίσω για να πάρει τα ενδύματά του. 1. Αφού μίλησε για τα δεινά που επρόκειτο να καταλάβουν την πόλη και για τις δοκιμασίες των αποστόλων, καθώς και για το ότι αυτοί θα παραμείνουν ακατανίκητοι και θα διατρέξουν ολόκληρη την οικουμένη, αναφέρεται πάλι στις συμφορές των Ιουδαίων, δείχνοντας ότι, όταν αυτοί θα είναι πλέον δοξασμένοι έχοντας διδάξει ολόκληρη την οικουμένη, τότε εκείνοι θα βρίσκονται μέσα σε συμφορές. Και πρόσεξε πώς διηγείται τον πόλεμο, παρουσιάζοντας το πόσο αφόρητος είναι μέσα από λεπτομέρειες που φαίνονται μικρές. Διότι «τότε», λέγει, «όσοι βρίσκονται στην Ιουδαία, ας φύγουν στα όρη». Τότε, πότε;

Διότι το ότι μιλάει για το τέλος των Ιεροσολύμων, είναι φανερό από τα εξής: διότι λέει: «Όταν λοιπόν δείτε το βδέλυγμα της ερημώσεως, το οποίο ειπώθηκε μέσω του προφήτη Δανιήλ, να στέκεται στον άγιο τόπο, αυτός που διαβάζει ας καταλαβαίνει». Ως βδέλυγμα της ερημώσεως εννοεί το άγαλμα αυτού που κατέκτησε την πόλη, το οποίο έστησε στα άδυτα του ναού. «Της ερημώσεως» μεν, διότι κυριεύθηκε και καταστράφηκε η πόλη· «βδέλυγμα» δε, διότι τα αγάλματα και τις εικόνες των ανθρώπων, τα ονόμαζαν βδελύγματα οι Εβραίοι, επειδή μισούσαν την ειδωλολατρία. «Τότε εκείνοι που βρίσκονται στην Ιουδαία ας φύγουν προς τα βουνά· αυτός που βρίσκεται στο δώμα, ας μην κατεβεί για να πάρει τα πράγματα από το σπίτι του, και αυτός που βρίσκεται στον αγρό, ας μην επιστρέψει πίσω για να πάρει τα ρούχα του.» Υπαινισσόμενος την αναπόφευκτη υπερβολή των συμφορών, λέει ότι πρέπει να φεύγουν χωρίς να επιστρέφουν, χωρίς να νοιάζονται για τίποτα από όσα υπάρχουν στα σπίτια, ούτε για ρούχα, ούτε για άλλα σκεύη. Μερικοί, όμως, εννοώντας ως βδέλυγμα της ερημώσεως τον Αντίχριστο, ο οποίος θα έρθει για την ερήμωση του κόσμου και την καταστροφή των εκκλησιών και θα καθίσει στον ναό, κατανοούν και αυτά με τον εξής τρόπο: ότι αυτός που βρίσκεται στο δώμα, δηλαδή στο ύψος των αρετών, ας μην κατεβεί από το ύψος των αρετών για να πάρει τα πράγματα του σώματος. Διότι το σπίτι της ψυχής είναι το σώμα. Πρέπει δε να αναχωρεί κανείς και από τον αγρό, δηλαδή από τα γήινα πράγματα (διότι αγρός είναι ο βίος), και ούτε το ρούχο να πάρει, δηλαδή την παλαιά κακία που απεκδυθήκαμε. «

«Αλίμονο δε στις εγκύους και σε όσες θηλάζουν εκείνες τις ημέρες». Βδέλυγμα της ερημώσεως είναι ο ανδριάντας εκείνου που κυρίευσε την πόλη. Διότι βδέλυγμα ονομάζεται κάθε είδωλο. Και «ερημώσεως», διότι, όταν αλώθηκε η Ιερουσαλήμ και υπέστη την ερήμωση, τον έστησαν μέσα στα άδυτα του ναού. Αλλά και ο Πιλάτος, εισάγοντας τη νύχτα τις εικόνες του Καίσαρα στο ιερό, έγινε αίτιος μεγάλου θορύβου στο πλήθος. Έκτοτε ξεκίνησε και ο πόλεμος και η ερήμωση της Ιερουσαλήμ. Τότε, λοιπόν, όσοι βρίσκονται στην Ιουδαία ας φύγουν στα όρη. Και ορθώς είπε, «όσοι βρίσκονται στην Ιουδαία». Διότι οι απόστολοι δεν βρίσκονταν στην Ιουδαία, αλλά, όπως προείπαμε, διώχθηκαν από την Ιερουσαλήμ πριν από τον πόλεμο· ή μάλλον αναχώρησαν οι ίδιοι, κινούμενοι από το θείο Πνεύμα. Όσοι, λοιπόν, βρεθούν στην Ιουδαία, ας φύγουν, και αυτός που βρίσκεται στο δώμα, ας μην επιστρέψει για να πάρει τίποτα από το σπίτι. Διότι θα είναι ευτύχημα έστω και αν διασωθεί κανείς με γυμνό το σώμα, αλλά και σε όσες έχουν βρέφη και στις εγκύους, αλίμονο. Γιατί;

Και αν δεν συντόμευε τις ημέρες ο Θεός, δηλαδή αν δεν τερμάτιζε σύντομα τον πόλεμο των Ρωμαίων, δεν θα σωζόταν καμία σάρκα, δηλαδή δεν θα είχε απομείνει κανένας Ιουδαίος. Αλλά εξαιτίας των εκλεκτών, δηλαδή αυτών από τους Εβραίους που πίστεψαν, ή και αυτών που επρόκειτο αργότερα να πιστέψουν, τερματίστηκε σύντομα ο πόλεμος. Διότι ο Θεός, επειδή προγνώριζε ότι πολλοί από τους Εβραίους θα πιστέψουν μετά την άλωση, για τον λόγο αυτό δεν επέτρεψε να αφανιστεί παντελώς το γένος. Μπορούν δε αυτά να ερμηνευθούν και σε ένα πιο ηθικό επίπεδο. Βδέλυγμα της ερημώσεως είναι κάθε σατανικό νόημα, το οποίο στέκεται σε άγιο τόπο, δηλαδή στον δικό μας νου. Τότε, λοιπόν, αυτός που βρίσκεται στην Ιουδαία ας φύγει προς τα ορεινά, δηλαδή, αυτός που έχει εξομολογηθεί ας ανατρέξει στα όρη των αρετών. Διότι Ιουδαία σημαίνει εξομολόγηση, και αυτός που στέκεται στα υψηλά ας μην κατεβεί. Διότι, όταν κάποιο εμπαθές νόημα σταθεί μέσα μας, πρέπει μέσω της εξομολογήσεως να ανατρέχουμε στα υψηλά, και να μην κατεβαίνουμε από το ύψος της αρετής.