Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 24:21

«Και κάθε νησί εξαφανίστηκε, και βουνά δεν βρέθηκαν.» Διδασκόμαστε από τη Θεία Γραφή να εννοούμε ως «νησιά» τις εκκλησίες και ως «βουνά» τους προεστώτες σε αυτές. Το ότι αυτοί θα τραπούν σε φυγή την εποχή της επέλευσης των όσων έχουν προφητευθεί, το έχουμε ακούσει από τον Κύριο που λέει: «τότε αυτοί που βρίσκονται στην ανατολή θα φύγουν προς τη δύση, και αυτοί που βρίσκονται στη δύση προς την ανατολή· διότι θα υπάρξει θλίψη μεγάλη, τέτοια που δεν έχει γίνει από την καταβολή του κόσμου, ούτε πρόκειται να ξαναγίνει», καθώς άλλοι μεν θα τιμωρούνται εξαιτίας των αμαρτιών τους, ενώ άλλοι θα υπομένουν τα δεινά για τη δοκιμασία της αρετής τους, όχι μόνο κατά τα βασανιστήρια του Αντιχρίστου υπέρ του Χριστού, αλλά και κατά τις φυγές και τις κακουχίες στα βουνά και στα σπήλαια, τις οποίες θα προτιμήσουν από τη διαμονή στην πόλη, προκειμένου να διατηρήσουν την ευσέβειά τους.

«Εκείνος όμως που θα υπομείνει μέχρι τέλους, αυτός θα σωθεί. Και θα κηρυχθεί το Ευαγγέλιο της βασιλείας σε ολόκληρο τον κόσμο, ως μαρτυρία σε όλα τα έθνη, και τότε θα έλθει το τέλος.» Και μετά από λίγο λέει: «Διότι θα υπάρξει μεγάλη θλίψη, τέτοια που δεν έχει συμβεί από την αρχή του κόσμου μέχρι σήμερα, ούτε και πρόκειται να συμβεί. Και αν δεν συντομεύονταν εκείνες οι ημέρες, δεν θα σωζόταν καμία σάρκα. Τότε εάν κάποιος σας πει: Ιδού, εδώ είναι ο Χριστός, ιδού εκεί, μην πιστέψετε»· και έπειτα από άλλα προσθέτει: «Διότι όπως η αστραπή εξέρχεται από την ανατολή και φαίνεται μέχρι τη δύση, έτσι θα είναι και η παρουσία του Υιού του ανθρώπου. Όπου βρίσκεται το πτώμα, εκεί θα συγκεντρωθούν οι αετοί. Αμέσως δε μετά τη θλίψη εκείνων των ημερών, ο ήλιος θα σκοτεινιάσει και η σελήνη δεν θα δώσει το φως της, και οι αστέρες του ουρανού θα πέσουν, και οι δυνάμεις των ουρανών θα σαλευθούν· και τότε θα φανεί το σημείο του Υιού του ανθρώπου στον ουρανό.» Και μετά από λίγο λέει: «Αλήθεια σας λέω, ότι δεν πρόκειται να παρέλθει αυτή η γενεά, μέχρις ότου συμβούν όλα αυτά.»

Διότι, όπως είπε ο ίδιος ο Σωτήρας, θα υπάρξει τότε μεγάλη θλίψη, τέτοια που δεν έχει γίνει από την αρχή του κόσμου, ούτε πρόκειται να γίνει. Και το ότι η σκληρότητα και η απανθρωπία του θα ξεσπάσει κυρίως στους αγίους και όχι τόσο σε άλλους, το φανέρωσε πάλι προσθέτοντας ο ίδιος ο Χριστός: «Και αν δεν συντομεύονταν εκείνες οι ημέρες, δεν θα σωζόταν καμία σάρκα. Όμως για χάρη των εκλεκτών θα συντομευθούν οι ημέρες εκείνες.» Επειδή λοιπόν θα υπάρξει διωγμός εναντίον καθενός που είναι εκλεκτός και γνήσιος στην πίστη, και δεινή και αφόρητη καταπίεση, και μάλιστα θα επιβληθούν και βασανιστήρια σε μερικούς, οπωσδήποτε ο καιρός θα συρρικνωθεί, καθώς, νομίζω, ο φιλεύσπλαχνος Θεός θα προσαρμόσει τον πειρασμό ανάλογα με τη δύναμη αυτών που δοκιμάζονται. Αυτό μας πείθει να φρονούμε και ο σοφότατος Παύλος: «Πιστός είναι ο Θεός, ο οποίος δεν θα σας αφήσει να δοκιμαστείτε πάνω από τη δύναμή σας, αλλά μαζί με τον πειρασμό θα δώσει και την έκβαση, ώστε να μπορέσετε να τον υπομείνετε.» Όταν λοιπόν γεννηθεί ο Βενιαμίν, δηλαδή ο λαός των εσχάτων καιρών και των οδυνών, θα παύσει να ζει και η Ραχήλ. Διότι η Εκκλησία θα μεταβεί, όπως είπα προηγουμένως, σε μια άλλη ζωή, δηλαδή εμείς, που μέσω της πίστεως στον Χριστό αποκτήσαμε τον πλούτο της ένωσης με τον Θεό δια του Πνεύματος. Και μην απορήσεις που ο θάνατος απομάκρυνε τη Ραχήλ από τα πράγματα αυτού του κόσμου.

Γι' αυτό τον λόγο, γνωρίζοντας το μέγεθος του αντιπάλου, ο Κύριος, δείχνοντας συγκατάβαση στους ευλαβείς, λέει: τότε όσοι βρίσκονται στην Ιουδαία ας φύγουν στα όρη. Εάν όμως κάποιος γνωρίζει για τον εαυτό του ότι είναι απολύτως σταθερός, ώστε να αντιπαλέψει τον σατανά, ας σταθεί όρθιος (διότι δεν απελπίζομαι για τη δύναμη της Εκκλησίας) και ας λέει: ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού, και τα εξής. Αλλά οι μεν πιο αδύναμοι ας ασφαλίσουμε τους εαυτούς μας, ενώ οι θαρραλέοι ας παραμείνουμε σταθεροί. Διότι τότε θα υπάρξει μεγάλη θλίψη, τέτοια που δεν έχει γίνει από την αρχή της κτίσεως έως τώρα, ούτε πρόκειται να γίνει. Αλλά ας ευχαριστούμε τον Θεό, ο οποίος περιόρισε το μέγεθος της θλίψης σε λίγες ημέρες. Διότι λέει: για χάρη όμως των εκλεκτών θα συντομευθούν οι ημέρες εκείνες. Και ο Αντίχριστος θα βασιλεύσει μόνο τρεισήμισι χρόνια. Δεν τα λέμε αυτά από απόκρυφα βιβλία, αλλά από τον Δανιήλ. Διότι λέει: και θα παραδοθούν στο χέρι του έως έναν καιρό και καιρούς και μισό καιρό. Καιρός μεν είναι το ένα έτος, κατά το οποίο σταδιακά θα αυξάνεται η παρουσία του, καιροί δε τα υπόλοιπα δύο έτη της ανομίας, που μαζί συναριθμούνται σε τρία, και το μισό του καιρού είναι το εξάμηνο.

Τέτοια ήταν η ανταπόδοση της παρανομίας και της ασέβειας των Ιουδαίων απέναντι στον Χριστό του Θεού· αξίζει δε να παραθέσουμε σε αυτά και την αψευδή πρόρρηση του Σωτήρα μας, μέσω της οποίας δηλώνει αυτά ακριβώς προφητεύοντας ως εξής: «Αλίμονο δε στις εγκύους και σε όσες θηλάζουν εκείνες τις ημέρες· να προσεύχεστε να μην τύχει η φυγή σας χειμώνα μήτε το Σάββατο. Διότι τότε θα υπάρξει μεγάλη θλίψη, τέτοια που δεν έχει συμβεί από την αρχή του κόσμου μέχρι τώρα, ούτε και πρόκειται να συμβεί». Συγκεντρώνοντας δε ο συγγραφέας ολόκληρο τον αριθμό όσων θανατώθηκαν, αναφέρει ότι εξοντώθηκαν από την πείνα και το ξίφος εκατόν δέκα μυριάδες, ενώ οι υπόλοιποι στασιαστές και ληστές θανατώθηκαν, αφού καταδόθηκαν ο ένας από τον άλλον μετά την άλωση. Από τους νέους, οι ψηλότεροι και όσοι ξεχώριζαν για τη σωματική τους ομορφιά κρατήθηκαν για τον θρίαμβο, ενώ από το υπόλοιπο πλήθος όσοι ήταν άνω των δεκαεπτά ετών στάλθηκαν δέσμιοι στα καταναγκαστικά έργα της Αιγύπτου, και οι περισσότεροι μοιράστηκαν στις επαρχίες για να εξοντωθούν στα θέατρα από το ξίφος και τα θηρία· όσοι ήταν κάτω των δεκαεπτά ετών οδηγήθηκαν αιχμάλωτοι και πουλήθηκαν, και μόνο ο δικός τους αριθμός ανήλθε στις εννέα μυριάδες.

Επειδή δε και αυτό προστίθεται στις προρρήσεις του Σωτήρος, το «θα υπάρξει μεγάλη ανάγκη πάνω στη γη και 〈μεγάλη〉 οργή εναντίον του λαού τούτου» ή, σύμφωνα με τον Ματθαίο, «〈διότι θα υπάρξει τότε〉 〈μεγάλη〉 θλίψη, τέτοια που ποτέ δεν έχει γίνει 〈από την αρχή του κόσμου έως τώρα, ούτε πρόκειται να γίνει〉», είναι καλό να ακούσουμε τον ιστορικό που εξιστορεί τις συνέπειες αυτών ακριβώς των γεγονότων κάπως έτσι: «Είναι, λοιπόν, αδύνατο να αναλύσει κανείς λεπτομερώς κάθε μία από τις παρανομίες τους. Συνοπτικά όμως μπορώ να πω ότι ούτε κάποια άλλη πόλη έχει υποστεί τέτοια δεινά ούτε υπήρξε γενιά από καταβολής κόσμου πιο γόνιμη στην κακία. Την πόλη την κατέστρεψαν οι ίδιοι, ενώ τους Ρωμαίους τούς ανάγκασαν παρά τη θέλησή τους να χρεωθούν ένα τόσο θλιβερό κατόρθωμα, και σχεδόν είλκυσαν οι ίδιοι τη φωτιά στον ναό που αργούσε. Μάλιστα, βλέποντάς τον να καίγεται από την άνω πόλη, ούτε πόνεσαν ούτε δάκρυσαν». Αυτά αναφέρονται εξαιτίας του ότι «διότι θα υπάρξει 〈τότε〉 μεγάλη θλίψη, 〈τέτοια που ποτέ δεν έχει γίνει από την αρχή του κόσμου〉», το οποίο βεβαίως, αφού προφητεύθηκε από τον Σωτήρα, επιβεβαιώνεται από τον συγγραφέα ότι εκπληρώθηκε έπειτα από ολόκληρα σαράντα χρόνια, κατά τη διάρκεια της αυτοκρατορίας του Ουεσπασιανού στους Ρωμαίους. [ ] Προσθέτει 〈δε〉 〈ο Σωτήρας〉 στις προρρήσεις του, καθορίζοντας χρονικό όριο, μέχρι πότε η Ιερουσαλήμ θα καταπατείται από τα έθνη.

«Διότι τότε θα υπάρξει μεγάλη θλίψη, τέτοια που δεν έχει γίνει από την αρχή του κόσμου ούτε πρόκειται να γίνει· και αν δεν είχαν συντομευθεί οι ημέρες εκείνες, δεν θα σωζόταν καμία σάρκα.» Ο δε Δανιήλ λέγει: «Και θα στήσουν το βδέλυγμα της ερημώσεως για χίλιες διακόσιες ενενήντα ημέρες. Μακάριος αυτός που θα υπομείνει και θα φθάσει στις χίλιες τριακόσιες τριάντα πέντε ημέρες.» Ο δε μακάριος Παύλος ο απόστολος, γράφοντας προς τους Θεσσαλονικείς λέγει: «Σας παρακαλούμε δε, αδελφοί, σχετικά με την παρουσία του Κυρίου μας Ιησού Χριστού και τη δική μας σύναξη κοντά του, να μη σαλευθείτε γρήγορα από τη λογική σας ούτε να θορυβείσθε, ούτε με πνευματική αποκάλυψη ούτε με λόγο ούτε με επιστολή τάχα δική μας, ότι δήθεν έχει ήδη έρθει η ημέρα του Κυρίου. Κανείς να μη σας εξαπατήσει με κανέναν τρόπο, διότι εάν δεν έρθει πρώτα η αποστασία και δεν αποκαλυφθεί ο άνθρωπος της αμαρτίας, ο υιός της απώλειας, αυτός που αντιτάσσεται και υπερυψώνει τον εαυτό του πάνω από καθετί που λέγεται θεός ή σέβασμα, ώστε να καθίσει ο ίδιος στον ναό του Θεού, παρουσιάζοντας τον εαυτό του ότι είναι θεός. Δεν θυμάστε ότι, όταν ήμουν ακόμη μαζί σας, σας τα έλεγα αυτά; Και τώρα γνωρίζετε εκείνο που τον συγκρατεί, ώστε να αποκαλυφθεί στον δικό του καιρό. Διότι το μυστήριο της ανομίας ήδη ενεργείται, μόνο μέχρι να φύγει από τη μέση αυτός που τώρα το συγκρατεί.»

Έπειτα θα υπερηφανευτεί στην καρδιά του εναντίον κάθε ανθρώπου, και όχι μόνο αυτό, αλλά θα μιλήσει βλάσφημα και εναντίον του Θεού, νομίζοντας ο δόλιος ότι στο εξής είναι βασιλιάς επί της γης στον αιώνα, αγνοώντας ο ταλαίπωρος ότι η βασιλεία του θα καταργηθεί γρήγορα και ότι γρήγορα θα λάβει το πυρ που έχει ετοιμαστεί γι' αυτόν, μαζί με όλους όσοι τον υπάκουσαν και τον δούλεψαν. Διότι, όταν ο Δανιήλ είπε «για μία εβδομάδα θα συνάψω τη διαθήκη μου», φανέρωσε τα επτά έτη, το μισό της εβδομάδας για να κηρύξουν οι προφήτες και το άλλο μισό της εβδομάδας, δηλαδή τριάμισι έτη, θα βασιλεύσει ο αντίχριστος επί της γης. Και μετά από αυτό, θα αφαιρεθεί η βασιλεία του και η δόξα του. Βλέπετε, φιλόθεοι, τι θλίψη θα γίνει εκείνες τις ημέρες, [τέτοια που δεν έχει γίνει από την καταβολή του κόσμου ούτε πρόκειται να γίνει] παρά μόνο σε αυτές τις ημέρες. Τότε ο άνομος, έχοντας υπερηφανευτεί στην καρδιά του, θα συγκεντρώσει τους δαίμονές του με ανθρώπινη μορφή και θα σιχαθεί αυτούς που τον προσκαλούν στη βασιλεία, και θα μολύνει πολλές ψυχές. Διότι θα ορίσει σε αυτούς άρχοντες από τους δαίμονες, και δεν θα φέρεται πλέον ως ευλαβής, αλλά απολύτως σε όλα θα είναι αυστηρός, απότομος, οργίλος, θυμώδης, δεινός, ακατάστατος, φοβερός, αηδής, μισητός, βδελυρός, ανήμερος, εκδικητής, πονηρός. Και, σπεύδοντας να ρίξει στον βόθρο της απώλειας όλο το γένος των ανθρώπων, θα πληθύνει τα ψευδή σημεία.

Επειδή λοιπόν απέκρυψε από αυτούς την ημέρα, αλλά την φανέρωσε μέσω των σημείων που γίνονται, μέσα από τα οποία ο άνθρωπος θα την επιγνώσει εύκολα, οφείλουμε να κατανοούμε τα όσα συμβαίνουν κατά καιρούς και, γνωρίζοντάς τα, να σιωπούμε. Πρέπει δε αυτά να γίνουν, ακόμη κι αν εμείς δεν το θέλουμε· διότι η αλήθεια ποτέ δεν ψεύδεται. Όπως ακριβώς δηλαδή είπε για την πόλη της Ιερουσαλήμ: «όταν δε δείτε την Ιερουσαλήμ να κυκλώνεται από στρατόπεδα, τότε να γνωρίζετε ότι πλησίασε η ερήμωσή της», και επήλθαν σε αυτήν τα όσα ειπώθηκαν, έτσι πρέπει να προσδοκούμε και το τωρινό. Διότι λέγει: «όταν δείτε το βδέλυγμα της ερημώσεως να στέκεται σε άγιο τόπο —εκείνος που διαβάζει ας κατανοεί—, τότε αυτοί που βρίσκονται στην Ιουδαία ας φεύγουν στα όρη, και αυτός που βρίσκεται στο δώμα ας μην καταβεί για να πάρει κάτι από την οικία του, και αυτός που βρίσκεται στον αγρό ας μην επιστρέψει πίσω για να πάρει το ιμάτιό του. Αλίμονο δε στις εγκυμονούσες και σε αυτές που θηλάζουν εκείνες τις ημέρες. Διότι θα υπάρξει τότε μεγάλη θλίψη, τέτοια που δεν έχει γίνει από την αρχή του κόσμου ούτε πρόκειται να γίνει. Και εάν δεν συντομεύονταν οι ημέρες εκείνες, δεν θα σωζόταν καμία σάρκα». Το κατέστησε λοιπόν φανερό σε εμάς με αυτό, ώστε να μην αμφιβάλλουμε πλέον σε τίποτα.

Διότι τότε «θα υπάρξει μεγάλη θλίψη, τέτοια που δεν έχει γίνει από την καταβολή του κόσμου», καθώς άλλοι θα αποστέλλονται σε διάφορα μέρη, σε κάθε πόλη και χώρα, για να εξοντώσουν τους πιστούς. Οι μεν Ιουδαίοι θα ευφραίνονται για την απώλειά τους, τα δε έθνη θα επιχαίρουν και οι άπιστοι θα συμπράττουν μαζί τους, ενώ οι άγιοι θα πορεύονται από τη δύση προς την ανατολή και άλλοι θα καταδιώκονται από την ανατολή προς τον νότο, και άλλοι θα κρύβονται στα όρη και στα σπήλαια. Παντού το βδέλυγμα θα τους πολεμά και θα τους εξοντώνει, τόσο στη θάλασσα όσο και στην ξηρά, μέσω προσταγμάτων, και με κάθε τρόπο θα τους αποδιώχνει από τον κόσμο, μη μπορώντας αυτοί ούτε να «πωλήσουν» κάτι από τα υπάρχοντά τους ούτε να «αγοράσουν» από τους ξένους, εκτός εάν κάποιος περιφέρει στο χέρι του «το όνομα του θηρίου» ή φέρει το «χάραγμά» του στο μέτωπο. Διότι όλοι οι πιστοί τότε θα εκδιωχθούν από κάθε τόπο, θα αποσπαστούν βιαίως από τις οικίες τους, θα απελαθούν από τις πόλεις, θα συρθούν στους δημόσιους χώρους, θα βασανιστούν με κάθε τιμωρία και θα αποβληθούν από ολόκληρο τον κόσμο.

Και για τον λόγο αυτό, κατά το τέλος, όταν η Εκκλησία θα αναληφθεί αθρόα από εδώ, «θα υπάρξει», λέει, «θλίψη, τέτοια που δεν υπήρξε από την αρχή ούτε πρόκειται να υπάρξει». Διότι αυτός είναι ο έσχατος αγώνας των δικαίων, τον οποίο αφού νικήσουν, θα στεφανωθούν με την αφθαρσία.

Όλα αυτά όμως συνέβησαν εξαιτίας της ανάγκης των πολέμων, με το θέλημα του Θεού και του Χριστού. Αυτά αποτελούν κατάλληλη απάντηση και προς τους Μαρκιωνιστές, και προς εκείνους που δεν πιστεύουν στη γέεννα· διότι είναι ικανά να αποστομώσουν την αναισχυντία τους. Δεν είναι αυτά φοβερότερα από τα δεινά της Βαβυλώνας; Δεν είναι αυτά κατά πολύ βαρύτερα από εκείνους τους λιμούς; Περί αυτών αποφάνθηκε και ο ίδιος ο Χριστός, λέγοντας: «Θα υπάρξει θλίψη τέτοια, που ούτε έχει συμβεί ποτέ ούτε πρόκειται να συμβεί». Πώς λοιπόν ισχυρίζονται μερικοί ότι ο Χριστός τούς συγχώρησε την αμαρτία; Ίσως το ζήτημα να φαίνεται συνηθισμένο· αλλά εσείς είστε ικανοί να το επιλύσετε. Κανείς και πουθενά δεν έχει να επιδείξει τέτοιο φανταστικό κατασκεύασμα, όμοιο με αυτό που συνέβη στην πραγματικότητα. Και αν μεν αυτός που τα έγραφε αυτά ήταν Χριστιανός, ίσως τα λόγια του να θεωρούνταν ύποπτα· αν όμως είναι Ιουδαίος, και μάλιστα Ιουδαίος ζηλωτής, ο οποίος έζησε μετά το Ευαγγέλιο, πώς να μην είναι σε όλους ολοφάνερα τα όσα έγιναν; Διότι θα τον δεις παντού να εξυψώνει τα ιουδαϊκά.

Εάν δε θέλεις να δεις τέτοια πράγματα και μετά την έλευση της χάριτος, αναλογίσου όσα έπαθαν οι Ιουδαίοι, πώς οι γυναίκες τους κατέφαγαν τα ίδια τους τα παιδιά, άλλες ψήνοντάς τα και άλλες καταναλώνοντάς τα με άλλους τρόπους· πώς παραδόθηκαν σε αθεράπευτο λιμό και σε ποικίλους και σκληρούς πολέμους, σε τέτοιο βαθμό ώστε να επισκιάσουν όλες τις προηγούμενες τραγωδίες εξαιτίας της υπερβολής των δικών τους συμφορών. Διότι, για το γεγονός ότι ο Χριστός τους προκάλεσε αυτά τα δεινά, άκουσέ Τον να τα προλέγει, τόσο μέσω παραβολών όσο και με τρόπο σαφή και απροκάλυπτο· μέσω παραβολών μεν, όπως όταν λέει: «Εκείνους δε που δεν ήθελαν να βασιλεύσω επάνω τους, φέρτε τους και κατασφάξτε τους»· και μέσα από την παραβολή του αμπελώνα, και του γάμου· καθαρά δε και ρητά, όπως όταν αναφέρει απειλώντας, ότι «Θα πέσουν από κόψη μαχαιριού, και θα υπάρξει στη γη μεγάλη οδύνη των εθνών, τα οποία θα βρίσκονται σε απόγνωση εξαιτίας της βουής της θάλασσας και του σάλου, ενώ οι άνθρωποι θα ξεψυχούν από τον φόβο τους», και ότι «Θα υπάρξει τέτοια θλίψη, η οποία δεν έχει συμβεί ποτέ ως τώρα, ούτε και πρόκειται να ξανασυμβεί».

Διότι, για να καταλάβεις ότι τον τιμωρούσε εξαιτίας των αμαρτιών του, άκουσε τι λέει: «Ιδού, έγινες καλά· μην αμαρτάνεις πλέον, για να μη σου συμβεί κάτι χειρότερο». Αλλά όμως, λέει, η τιμωρία του έλαβε τέλος. Όμως τα πράγματα εκεί (στην άλλη ζωή) δεν είναι έτσι· διότι για το ότι εκείνες (οι τιμωρίες) δεν πρόκειται να λάβουν ποτέ τέλος, άκουσέ Τον να λέει: «Ο σκώληξ αυτών δεν θα πεθάνει, και το πυρ δεν θα σβήσει»· και, «Θα πορευθούν αυτοί στην αιώνια ζωή, και τούτοι στην αιώνια κόλαση». Εάν λοιπόν η ζωή είναι αιώνια, και η κόλαση είναι αιώνια. Δεν βλέπεις με πόσα απείλησε τους Ιουδαίους; Άραγε πραγματοποιήθηκαν οι απειλές, ή ήταν απλώς λόγια τα όσα ειπώθηκαν; «Δεν θα μείνει λίθος επί λίθου»· άραγε έμεινε; Και τι συνέβη, όταν είπε: «Θα υπάρξει θλίψη τέτοια που δεν έχει ξαναγίνει»· άραγε δεν έγινε; Διάβασε την ιστορία του Ιωσήπου, και δεν θα μπορέσεις ούτε να ανασάνεις, μόνο και μόνο ακούγοντας αυτά που στην πραγματικότητα έπαθαν εκείνοι. Αυτά τα λέω, όχι για να σας λυπήσω, αλλά για να σας ασφαλίσω, και για να μη σας καθησυχάσω με περιττά λόγια και σας προετοιμάσω έτσι να υπομείνετε χειρότερα δεινά.

Διότι τα γεγονότα που τους συνέβησαν επί Ουεσπασιανού και Τίτου ήταν πολύ πιο οδυνηρά από αυτά. Γι' αυτό και έλεγε: «Θα υπάρξει θλίψη μεγάλη, τέτοια που ουδέποτε έχει συμβεί, ούτε πρόκειται να υπάρξει». Και το παράδειγμα αυτό δεν φανερώνει μόνο τούτο, αλλά και ότι θα στερηθούν εντελώς κάθε αρετή, και θα είναι περισσότερο ευάλωτοι στην ενέργεια των δαιμόνων από ό,τι τότε.

Διότι κανένας από τους ανθρώπους δεν τόλμησε, ούτε από όσους υπήρξαν στο παρελθόν ούτε από όσους θα υπάρξουν στο μέλλον, ένα τόσο παράνομο και φρικτό τόλμημα. Γι' αυτό λέγει: Θα υπάρξει θλίψη, τέτοια που δεν έχει γίνει ποτέ ως τώρα, ούτε πρόκειται να γίνει. Και αν δεν συντομεύονταν οι ημέρες εκείνες, δεν θα σωζόταν καμία σάρκα· για χάρη όμως των εκλεκτών θα συντομευθούν οι ημέρες εκείνες.

Διότι, όταν προχώρησε ο σταυρός, ύστερα από λίγο αναχώρησαν οι απόστολοι, και αμέσως αναζωπυρώθηκε σκληρός πόλεμος εναντίον εκείνης της πόλης· και το χωρίο των Ευαγγελίων, το «Αλίμονο σε όσες θηλάζουν και σε όσες κυοφορούν», καθώς και όλα εκείνα, επαληθεύονταν στην πράξη· και το «Τότε θα υπάρξει θλίψη, τέτοια που ποτέ δεν έχει γίνει», εκπληρωνόταν. Διότι και γυναίκες έτρωγαν τα παιδιά τους, και οι εχθροί έσχιζαν τις κοιλιές των νεκρών, και βαρβαρική φωτιά εξαπλωνόταν παντού, και τα πάντα ήταν γεμάτα αίμα και πρωτοφανείς τραγωδίες, και ολόκληρη η οικουμένη είχε γεμίσει από τα δεινά των Ιουδαίων.

Ένα άλλο πάλι σημείο προέβαλε λέγοντας: Και θα κηρυχθεί αυτό το Ευαγγέλιο σε όλη την οικουμένη, ως μαρτυρία προς όλα τα έθνη. Και τότε να αναμένεις το τέλος, να προσδοκάς να δεις το βδέλυγμα της ερημώσεως, τον υιό της απωλείας, εξαιτίας του οποίου θα υπάρξει θλίψη πολλή και μεγάλη, τέτοια που δεν έχει υπάρξει από την αρχή του κόσμου. Και πάλι λέει: Θα εγερθούν ψευδόχριστοι και ψευδοπροφήτες, και θα δώσουν σημεία και τέρατα, ώστε, αν είναι δυνατόν, να πλανήσουν ακόμη και τους εκλεκτούς. Πρόσεξε δε, πώς συνεχώς αναφέρει τους ψευδοπροφήτες και τους ψευδοδιδασκάλους και τους ψευδαποστόλους του Αντιχρίστου, του υιού της απωλείας, οι οποίοι, αναδεικνυόμενοι από τα ακάθαρτα πνεύματα και ενεργούμενοι από αυτά, γίνονται πρόδρομοι του Αντιχρίστου και του αντικειμένου· και μέσω των δικών τους δογμάτων θα εξαπατήσουν, και θα προετοιμάσουν λαό κατάλληλο για την υποδοχή του υιού της απωλείας.

Επομένως, ξεπεράσατε διπλά εκείνον τον σκληρό πλούσιο, και με το να εμποδίσετε άλλους να σβήσουν την πείνα τους, και με το να επιδεικνύετε αυτή την απανθρωπιά ενώ η ψυχή πνίγεται. Αυτό έκαναν κάποτε και οι Ιουδαίοι, και εμπόδιζαν τους αποστόλους να ομιλούν στους ανθρώπους για όσα συντελούν στη σωτηρία. Όμως εσείς είστε χειρότεροι και από αυτούς. Διότι εκείνοι μεν, έχοντας λάβει τη θέση των εχθρών, έπρατταν έτσι όλα εκείνα· εσείς δε, ενώ φορέσατε το προσωπείο των φίλων, επιδεικνύετε έργα εχθρών. Εκείνοι τότε μαστίγωσαν και εξύβρισαν και περιέβαλαν με κακή φήμη τους αγίους αποστόλους, αποκαλώντας τους αγύρτες και πλάνους. Αλλά τους βρήκε τέτοια τιμωρία, ώστε καμία συμφορά πλέον να μην μπορεί να εξισωθεί με τα δικά τους δεινά. Διότι αυτοί πρώτοι και μόνοι από όλους τους ανθρώπους κάτω από τον ήλιο έπαθαν τέτοια πράγματα, που κανένας άλλος δεν έπαθε. Και αξιόπιστος μάρτυρας γι' αυτά είναι ο Χριστός, ο οποίος λέει τα εξής: «Θα υπάρξει μεγάλη θλίψη, τέτοια που δεν έχει γίνει από την αρχή του κόσμου έως τώρα, ούτε πρόκειται να γίνει». Το να εξιστορήσουμε λοιπόν όλα τους τα πάθη δεν είναι του παρόντος καιρού, είναι όμως αναγκαίο να αναφέρουμε λίγα από τα πολλά.

Αλλά αυτό το έπραξες μιμούμενος τον Χριστό. Ώστε, επιδεικνύοντας ολοφάνερα τη δική Του φιλάγαθη κένωση σε εμένα, ο οποίος έχω απομακρυνθεί από Αυτόν ως προς τη θέληση, και ο οποίος κατοικώ με πρόθεση στη μακρινή από Αυτόν έξη της κακίας σαν σε άλλη χώρα, εκτρέφοντας έμπρακτα τα πάθη της ατιμίας σαν χοίρους, και υποδεικνύοντας τη δύναμη των θείων κατορθωμάτων που βρίσκονται μέσα σου με το μέγεθος της συγκατάβασής σου, να με αφυπνίσεις σε επιθυμία για αυτήν και να με ατσαλώσεις αμετάτρεπτα προς έναν ιερό και μακάριο ζήλο, απορρίπτοντας στο μέτρο του δυνατού το βάρος της νωθρότητας και της αμέλειας που με βαραίνει πάρα πολύ, περισσότερο από όλους. Και επειδή σε θαύμασα, μακάριε, για τη σοφή οικονομία και πρόνοιά σου προς εμένα τον πτωχό, με δάκρυα, αν και είμαι πάρα πολύ αμαρτωλός, ικέτευσα θερμά τον Κύριο και Θεό μας να χαρίσει σε εμένα και σε όλους για πολλά έτη και με ακόμη πιο θείες αρετές τη διατήρηση εσένα, του καλού και αγαθού ποιμένα και πατέρα. Ώστε έχοντάς σε, μάλιστα τώρα, που η αλήθεια της έκβασης των πραγμάτων επιβεβαίωσε σαφώς την προφητεία της φυσικής και όντως Αλήθειας, και μια θλίψη, τέτοια που δεν έχει γίνει άλλη από την καταβολή του κόσμου ούτε πρόκειται να γίνει, κατέλαβε τους πάντες παντού εξαιτίας των αμαρτιών· να μας ενδυναμώνεις και να μας τονώνεις με την παντοδύναμη βακτηρία των θεοπειθών προσευχών σου, και να μας οδηγείς ορθά και να μας φωτίζεις με την πάνσεπτη σύριγγα της θεόσοφης διδασκαλίας, και να μας κατασκηνώνεις σε τόπο χλόης της αείζωης έξης των αρετών μέσω της πράξης· και να μας τρέφεις σε ύδωρ αναπαύσεως των αείβρυτων ναμάτων της χορηγίας των ιερών δογμάτων μέσω της γνώσης· και διασώζοντάς μας ασφαλώς σε τόπο οχυρό και σε υψηλή μάνδρα, την καθολική Εκκλησία, και στον Κύριο που την ένωσε με τον Εαυτό Του σύμφωνα με το θέλημά Του μέσω του δικού Του ζωοποιού αίματος, να ελευθερωθούμε από την επιδρομή των εναντίων. Αυτοί, αρπάζοντας την ευκαιρία της γενικής ταραχής και σύγχυσης, μηχανεύονται να συγχύσουν το μέγα και απόρρητο μυστήριο της σωτήριας για όλους οικονομίας του Χριστού του Θεού, το οποίο περικλείει φυσικά όλους τους αιώνες και τους χρόνους και όσους βρίσκονται μέσα στους αιώνες και τον χρόνο. Σαν να μην έχει, δηλαδή, η αγία σάρκα –η οποία ελήφθη από εμάς, εμψυχωμένη νοερώς και λογικώς, που προσλήφθηκε από Αυτόν με την ευδοκία του Πατρός και τη συνέργεια του Αγίου Πνεύματος, και ενώθηκε με Αυτόν σε μία και την αυτή υπόσταση– σαν να μην έχει μετά την ένωση τα γνωρίσματα που της ανήκουν κατά φύση, εκτός μόνο από την αμαρτία, επειδή αυτή δεν ανήκε καν στη φύση· ή μάλλον, σαν να μην διασώζει τέλεια για εμάς ο ίδιος ο σαρκωθείς Λόγος, που ενανθρώπησε για χάρη μας, όσα χαρακτηρίζουν ουσιωδώς τη δική μας φύση. Αλλά θεωρούν είτε ότι Αυτός τα μετέτρεψε στη δική Του θεία φύση, υποδεικνύοντας με αυτόν τον τρόπο ότι η δική Του θεότητα είναι ελλιπής και ότι έχει ανάγκη από κάποια προσθήκη για να φτάσει στην κατ' ουσίαν εντέλεια· είτε ότι τα έκανε να μεταβούν εντελώς στην ανυπαρξία ως δήθεν όχι και τόσο καλά, εξαφανίζοντας το έργο της δικής Του δημιουργίας με το να μην τα δημιουργήσει και να μην τα ενώσει με τον Εαυτό Του καθ' υπόσταση βάσει κάποιου λόγου και σοφίας. Διότι πώς είναι δυνατόν, εκείνο που δημιουργήθηκε με Λόγο και Σοφία να μην διασώζεται αδιάσπαστα μέσα στον ίδιο τον Λόγο και τη Σοφία μέσω της ενώσεως;

«Αλίμονο δε στις εγκύους και σε αυτές που θηλάζουν εκείνες τις ημέρες.» Διότι οι έγκυοι δεν θα μπορούν να τραπούν σε φυγή, όντας βεβαρημένες από το φορτίο της κοιλιάς τους. Εκείνες πάλι που θηλάζουν, εξαιτίας της στοργής προς τα τέκνα τους, μη μπορώντας ούτε να τα εγκαταλείψουν ούτε όμως να τα σηκώσουν και να σωθούν μαζί τους, δεν θα αποφύγουν την οργή εκείνης της εποχής· ή ίσως με αυτό ο Χριστός υπαινίσσεται την τεκνοφαγία. Διότι ο Ιώσηπος αναφέρει ότι, ενώ υπήρχε λιμός εξαιτίας της πολιορκίας, μία γυναίκα έψησε το παιδί της και το έφαγε. «Να προσεύχεστε δε να μη γίνει η φυγή σας τον χειμώνα, ούτε σε ημέρα Σαββάτου.» Απευθυνόμενος στο πρόσωπο των αποστόλων, λέγει αυτά προς τους Ιουδαίους· διότι οι απόστολοι είχαν ήδη προλάβει και είχαν εξέλθει από την Ιερουσαλήμ. Στους Ιουδαίους λοιπόν λέγει να εύχονται να μη γίνει η φυγή τους μέσα στον χειμώνα, ώστε να μην αδυνατούν να διαφύγουν εξαιτίας των δυσκολιών του καιρού, ούτε το Σάββατο, διότι τότε αργούν σύμφωνα με τον νόμο και δεν θα τολμούσαν να τραπούν σε φυγή. Εσύ όμως να το κατανοείς και με αυτόν τον τρόπο, ότι δηλαδή πρέπει να προσευχόμαστε να μη γίνει η φυγή μας από αυτόν τον βίο, δηλαδή ο θάνατός μας, σε ημέρα Σαββάτου, στην αργία των καλών πράξεων, ούτε τον χειμώνα, στην ακαρπία των αγαθών, αλλά μέσα σε γαλήνη της ψυχής και αταραξία. «Διότι τότε θα υπάρξει μεγάλη θλίψη, τέτοια που δεν έχει γίνει από την αρχή του κόσμου μέχρι τώρα, ούτε πρόκειται να ξαναγίνει· και αν δεν συντομεύονταν εκείνες οι ημέρες, δεν θα σωζόταν κανένας άνθρωπος· αλλά χάριν των εκλεκτών θα συντομευθούν οι ημέρες εκείνες.»