Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 25:37

Αυτοί όμως, σαν να δυσαρεστήθηκαν, επιχείρησαν πάλι να πράξουν κάτι άλλο, πιο σκληρό και ανόσιο, το οποίο ήταν μεν σκληρό προς όλους, ταίριαζε όμως στη χριστομάχο αίρεσή τους. Διότι ο Κύριος έδωσε εντολή να μεριμνούμε για τους φτωχούς, λέγοντας: «πουλήστε τα υπάρχοντά σας και δώστε ελεημοσύνη», καθώς και: «πείνασα και μου δώσατε να φάω, δίψασα και με ποτίσατε. Επειδή ό,τι κάνατε σε έναν από αυτούς τους ελάχιστους, το κάνατε σε εμένα». Αυτοί όμως, έχοντας πραγματικά φρόνημα ενάντια στον Χριστό, τόλμησαν και σε αυτά να ενεργήσουν αντίθετα προς το θέλημά Του. Διότι, όσους είχαν ανάγκη και τις χήρες —επειδή ο δούκας είχε παραδώσει τις εκκλησίες στους Αρειανούς και δεν μπορούσαν να παραμένουν σε αυτές, αλλά κάθονταν στους τόπους που τους είχαν ορίσει οι κληρικοί στους οποίους ήταν εμπιστευμένη η φροντίδα των χηρών— βλέποντας τους αδελφούς να τους προσφέρουν με προθυμία και να τρέφουν τις χήρες, αυτές τις έδιωχναν χτυπώντας τες στα πόδια, και εκείνους που τους παρείχαν βοήθεια τους κατηγορούσαν στον δούκα. Και αυτό γινόταν μέσω κάποιου στρατιώτη ονόματι Δυναμίου, και η πράξη αυτή ήταν αρεστή στον Σεβαστιανό· διότι στους Μανιχαίους δεν υπάρχει έλεος, αντιθέτως είναι εχθρική γι' αυτούς η ελεημοσύνη προς τον φτωχό. Πρόβαλε, λοιπόν, μια πρωτοφανής κατηγορία και ένα δικαστήριο που για πρώτη φορά επινοήθηκε από αυτούς: κάποιος δικαζόταν επειδή έκανε ευεργεσία, και εκείνος μεν που ελεούσε κατηγορούνταν, εκείνος δε που ευεργετούνταν ξυλοκοπούνταν. Και προτιμούσαν να πεινάει ο φτωχός, παρά να του προσφέρει βοήθεια όποιος επιθυμούσε να τον ελεήσει.

Γιατί να αχρηστεύει και τη γη; Επομένως, για πότε αναβάλλουμε τη μετάνοια; Δεν θα ανανήψουμε; Δεν θα επαναφέρουμε τους εαυτούς μας από τον κατά συνήθεια βίο στην ακρίβεια του Ευαγγελίου; Δεν θα φέρουμε προ των οφθαλμών μας την ημέρα του Κυρίου, τη φοβερή εκείνη και επιφανή, κατά την οποία αυτούς μεν που πλησιάζουν στα δεξιά του Κυρίου διά των πράξεών τους θα τους υποδεχθεί η βασιλεία των ουρανών, ενώ εκείνους που έχουν απωθηθεί προς τα αριστερά εξαιτίας της απουσίας των αγαθών έργων, θα τους κατακρύψει η γέεννα του πυρός και το αιώνιο σκότος;

Διότι πείνασα, και μου δώσατε να φάω· δίψασα, και μου δώσατε να πιω· γυμνός ήμουν, και με ντύσατε· ξένος, και με περιμαζέψατε· ασθενής και στη φυλακή, και ήλθατε σε μένα. Όταν δε οι δίκαιοι απορήσουν και πουν: Πότε τα κάναμε αυτά σε σένα, Κύριε; θα τους πει: Αλήθεια σας λέω, εφόσον τα κάνατε σε έναν από τούτους τους ελάχιστους αδελφούς μου, σε μένα τα κάνατε. Διότι η προθυμία προς τους αγίους αποτελεί ευσέβεια προς τον Χριστό, και ο πρόθυμος υπηρέτης του φτωχού αναδεικνύεται κοινωνός του Χριστού· όχι μόνο εάν, έχοντας κάτι μεγάλο, το προσφέρει, αλλά και εάν, κατέχοντας κάτι μικρό, το προσφέρει, ακόμη και αν δώσει μόνο ένα ποτήρι κρύο νερό σε έναν μαθητή, στο όνομα του μαθητού. Διότι η στέρηση των μαθητών στον κόσμο αποτελεί για σένα, ω πλούσιε, αφορμή για να αποκτήσεις τον αληθινό πλούτο. Επειδή μέσω αυτών γίνεσαι συνεργός του Χριστού· τρέφεις στρατιώτες του Χριστού, και τους τρέφεις με τη θέλησή σου, χωρίς να εξαναγκάζεσαι. Διότι ο ουράνιος Βασιλεύς δεν επιβάλλει καταναγκασμό, ούτε απαιτεί φόρους, αλλά αποδέχεται αυτούς που προσφέρουν πρόθυμα, ώστε δίνοντας να λάβουν, και τιμώντας να τιμηθούν, και αφού προσφέρουν από τα πρόσκαιρα, να κληθούν στην κοινωνία των αιώνιων αγαθών. Αυτά ας τα έχουμε πάντοτε στη μνήμη μας, και μπροστά στα μάτια της ψυχής μας, ώστε να μην αφήσουμε να χαθεί η ευκαιρία που μας δίνεται, ούτε αναβάλλοντας το παρόν να περιμένουμε άλλη ευκαιρία, μήπως και, μέσα στην αναμονή και την αναβολή, μας προφτάσει το τέλος.

Ποια είναι, λοιπόν, η απαλλαγή από τα φοβερά δεινά; Το να επιλέξουμε αυτόν τον δρόμο του βίου, τον οποίο μόλις μας υπέδειξε ο λόγος, την όντως νέα και ζωντανή οδό. Και ποια είναι η οδός αυτή; «Πεινούσα, διψούσα, ήμουν ξένος και γυμνός και ασθενής και στη φυλακή· εφόσον τα κάνατε αυτά σε έναν από αυτούς, σε εμένα τα κάνατε». Και για τον λόγο αυτόν λέει: «Ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου». Τι μαθαίνουμε μέσα από αυτά; Ότι ευλογία μεν είναι η τήρηση των εντολών, κατάρα δε η ραθυμία απέναντι στις εντολές. Ας αγαπήσουμε την ευλογία και ας αποφύγουμε την κατάρα. Διότι επαφίεται στην ελεύθερη εξουσία μας το να επιλέξουμε ή να μην επιλέξουμε το καθένα από τα δύο· διότι προς ό,τι κλίνουμε με προθυμία, σε αυτό και θα βρεθούμε. Επομένως, ας οικειωθούμε τον Κύριο της ευλογίας, ο οποίος λογαριάζει ως προσφερόμενη στον Ίδιο τη φροντίδα προς όσους έχουν ανάγκη. Και μάλιστα τώρα, που η εντολή βρίσκει εκτεταμένο πεδίο εφαρμογής στον παρόντα βίο, και πολλοί μεν στερούνται τα αναγκαία, πολλοί δε υφίστανται ένδεια ακόμη και στο ίδιο τους το σώμα, έχοντας φθαρεί από τη σκληρή αρρώστια. Επομένως, μέσω της μέριμνας για αυτούς ας κατορθώσουμε να εξασφαλίσουμε για τους εαυτούς μας την αγαθή υπόσχεση. Αναφέρομαι δε τόσο σαφώς σε εκείνους που έχουν παραμορφωθεί από τη βαριά νόσο· διότι όσο μεγαλύτερη είναι σε αυτούς η αρρώστια, τόσο προφανώς περισσότερη είναι η ευλογία για εκείνους που εκπληρώνουν το κοπιαστικό έργο της εντολής.

Αυτή είναι η μαρτυρία των θεολόγων αυτών περί του νέου θεού. Αυτή είναι η κατάληξη της πολυθρύλητης διαλεκτικής τους αγχίνοιας: το να παρουσιάσουν ότι αυτός ο θεός αφενός τέρπεται με τις απάτες και αφετέρου δεν είναι απαλλαγμένος από το πάθος του φθόνου. Διότι ίδιον της απάτης είναι το να μην ονομάζονται τα αδύναμα πράγματα σύμφωνα με τη φύση και την αξία τους, αλλά να τους χαρίζονται μάταια ονομασίες από τα ανώτερα, χωρίς να μεταβάλλεται μαζί με την ονομασία και η δύναμη αυτών που ονομάζονται. Ίδιον δε του φθόνου είναι, ενώ έχει τη δύναμη να χαρίσει την πιο τιμητική μοίρα σε όσους έλαβαν την ανώτερη ονομασία, να διστάζει να προσφέρει τη χάρη, θεωρώντας τρόπον τινά ως δική του ζημία την ευημερία των αδυνάτων. Αλλά εγώ θα συμβούλευα όσους τουλάχιστον διαθέτουν νου, ακόμη και αν ο θεός αυτών των Γνωστικών εξαναγκάζεται από τη βία των συλλογισμών τους να είναι τέτοιος, να μην φρονούν ότι είναι έτσι και ο αληθινός Θεός, ο Μονογενής Θεός, αλλά να αποβλέπουν στην αλήθεια των υποκειμένων πραγμάτων, να αποδίδουν στον καθένα αυτό που του αξίζει και να δίνουν τις ονομασίες με βάση την πραγματικότητα. «Ελάτε», λέγει, «οι ευλογημένοι» και «Πορευθείτε οι καταραμένοι», χωρίς ούτε να τιμήσει με το όνομα της ευλογίας εκείνον που είναι άξιος κατάρας, ούτε αντιθέτως να αποπέμψει μαζί με τους εναγείς εκείνον που θησαύρισε για τον εαυτό του την ευλογία.

Γι' αυτό και, αφού εξήγησε προηγουμένως με πολλούς τρόπους τα περί της κρίσεως στα θεία Ευαγγέλια, ύστερα προέβαλε τα της αγάπης, επειδή αυτή είτε τελειοποιεί είτε αναπληρώνει τις αρετές που απαριθμήθηκαν προηγουμένως εκεί. Αλλά οι δίκαιοι θα αποκριθούν λέγοντας: «Κύριε, πότε σε είδαμε να πεινάς και σε θρέψαμε, ή να διψάς και σου δώσαμε να πιεις; Πότε σε είδαμε ξένο και σε φιλοξενήσαμε, ή γυμνό και σε ντύσαμε; Πότε δε σε είδαμε ασθενή ή στη φυλακή και ήρθαμε προς εσένα;». Βλέπετε ότι και δίκαιοι ονομάζονται αυτοί που βρίσκονται εκ δεξιών; Επομένως, το έλεος δίνεται σε αυτούς από δικαιοσύνη και με δικαιοσύνη. Βλέπετε δε και μια άλλη αρετή, την ταπείνωση, να μαρτυρείται στους δικαίους μαζί με το πλήρωμα της αγάπης, σαν ένα προστατευτικό τείχος που έχει ανεγερθεί την κατάλληλη στιγμή; Διότι ισχυρίζονται ότι είναι ανάξιοι της ανακηρύξεως και των επαίνων, σαν να μην έπραξαν κανένα αγαθό, αυτοί για τους οποίους δίνεται η μαρτυρία ότι δεν άφησαν τίποτα άπρακτο.

«Ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε την ετοιμασμένη για εσάς βασιλεία», εσείς που δεν τιμήσατε τον πλούτο, που ελεήσατε τον φτωχό, που βοηθήσατε τα ορφανά, που συντρέξατε τις χήρες, που ποτίσατε τους διψασμένους, που θρέψατε τους πεινασμένους, που περιμαζέψατε τους ξένους, που ντύσατε τους γυμνούς, που επισκεφθήκατε τους ασθενείς, που παρηγορήσατε αυτούς που ήταν στις φυλακές, που βοηθήσατε τους τυφλούς, που διαφυλάξατε άθραυστη τη σφραγίδα της πίστεως, που προστρέχατε στις εκκλησίες, που ακούγατε τις γραφές μου, που ποθήσατε τα λόγια μου, που τηρήσατε τον νόμο μου ημέρα και νύχτα, εσείς οι καλοί στρατιώτες που κακοπαθήσατε μαζί μου, θέλοντας να αρέσετε σε εμένα, τον ουράνιο βασιλιά. «Ελάτε, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από καταβολής κόσμου». Ιδού, η βασιλεία μου έχει ευτρεπιστεί. Ιδού, ο παράδεισος έχει ανοιχθεί. Ιδού, η αθανασία μου έχει στολιστεί. «Ελάτε όλοι, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από καταβολής κόσμου». Τότε θα αποκριθούν οι δίκαιοι, εκπλησσόμενοι από το μέγεθος του θαύματος, διότι αυτός τον οποίο δεν μπορούν να ατενίσουν καθαρά τα τάγματα των αγγέλων, τους προσκαλεί ως φίλους, και θα αναβοήσουν προς αυτόν: «Κύριε, πότε σε είδαμε να πεινάς και σε θρέψαμε; Δέσποτα, πότε σε είδαμε να διψάς και σε ποτίσαμε; Φοβερέ, πότε σε είδαμε γυμνό και σε ντύσαμε;»

Διότι, ότι είναι κύριος και να τιμωρεί και να τιμά, άκουσε τι λέει ο ίδιος που τα αναφέρει αυτά: «Όταν έλθει», λέει, «ο Υιός του ανθρώπου με τη δόξα του Πατέρα του, θα στήσει τα πρόβατα στα δεξιά και τα ερίφια στα αριστερά, και θα πει σε εκείνους που βρίσκονται στα δεξιά του: Ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από καταβολής κόσμου. Διότι πείνασα, και μου δώσατε να φάω· δίψασα, και μου δώσατε να πιω. Σε εκείνους δε που βρίσκονται στα αριστερά θα πει: Φύγετε από εμένα, οι καταραμένοι, στο πυρ το ετοιμασμένο για τον διάβολο και τους αγγέλους του. Διότι πείνασα, και δεν μου δώσατε να φάω· δίψασα, και δεν μου δώσατε να πιω· ξένος ήμουν, και δεν με φιλοξενήσατε». Είδες ολοκληρωμένη κρίση, και πώς και τιμά και τιμωρεί, και στεφανώνει και καταδικάζει, και τους μεν τους εισάγει στη βασιλεία, τους δε τους αποπέμπει στη γέεννα;

Για ποιες πράξεις; Επειδή πείνασα, και μου δώσατε να φάω· δίψασα, και μου δώσατε να πιω· γυμνός ήμουν, και με ντύσατε· στη φυλακή ήμουν, και ήρθατε σε εμένα· ασθενής ήμουν, και με επισκεφθήκατε· ξένος ήμουν, και με φιλοξενήσατε. Έπειτα εκείνοι που διακόνησαν καλά στον κατάλληλο καιρό, αποβλέποντας στη δική τους αδυναμία και στο μεγαλείο Εκείνου που δανείστηκε, λένε: Κύριε, πότε σε είδαμε να πεινάς, και σε θρέψαμε; Ή να διψάς, και σου δώσαμε να πιεις; Εσένα, στον οποίο τα μάτια όλων ελπίζουν, και εσύ τους δίνεις την τροφή τους με αφθονία; Ω, τι μεγάλη αγαθότητα! Κρύβει το μεγαλείο του από φιλανθρωπία: Διότι πείνασα και μου δώσατε να φάω. Ω, της πολλής αγαθότητος, ω, της άμετρης χρηστότητος! Αυτός που δίνει τροφή σε κάθε σάρκα, που ανοίγει τα χέρια του και χορταίνει κάθε ζωντανό με ευδοκία, πεινούσα, λέει, και μου δώσατε να φάω. Όχι επειδή μειώνεται το μεγαλείο του, αλλά επειδή η φιλανθρωπία του μπαίνει εγγυητής για τους φτωχούς. Δίψασα, και μου δώσατε να πιω. Ποιος τα λέει αυτά; Αυτός που χύνει τη φύση των υδάτων σε λίμνες και ποταμούς και πηγές· αυτός που λέει μέσα από τα Ευαγγέλια ότι: Εκείνος που πιστεύει σε εμένα, όπως είπε η Γραφή, ποταμοί ζωντανού νερού θα ρεύσουν από την κοιλιά του· αυτός που είπε: Αν κάποιος διψά, ας έρθει σε εμένα, και ας πιει. Αλλά, γυμνός ήμουν, λέει, και με ντύσατε. Ντύσαμε αυτόν που ντύνει τον ουρανό με σύννεφα, αυτόν που ντύνει ολόκληρη την Εκκλησία και την οικουμένη.

Ε'. Και για να γνωρίζετε ότι τα λέω και τα κάνω όλα για χάρη σας, και όχι επειδή φροντίζω για την άνεση των άλλων: εάν κάποιος από τους προϊσταμένους της Εκκλησίας ζει μέσα στην αφθονία και δεν έχει ανάγκη από τίποτα, ακόμη και αν είναι άγιος, να μην του δώσεις, αλλά να προτιμήσεις αντί για αυτόν εκείνον που βρίσκεται σε ανέχεια, ακόμη και αν δεν είναι τόσο θαυμαστός. Γιατί άραγε; Διότι και ο Χριστός έτσι το θέλει, όπως όταν λέει: «Όταν κάνεις δείπνο ή γεύμα, μην καλείς τους φίλους σου ούτε τους συγγενείς σου, αλλά τους αναπήρους, τους χωλούς, τους τυφλούς, αυτούς που δεν μπορούν να σου ανταποδώσουν». Διότι δεν πρέπει να κάνει κανείς τέτοιες δεξιώσεις χωρίς σκοπό, αλλά για εκείνους που πεινούν, για εκείνους που διψούν, για εκείνους που δεν έχουν να ντυθούν, για τους ξένους, για όσους έγιναν φτωχοί ενώ ήταν πλούσιοι. Διότι δεν είπε απλώς: «Τράφηκα», αλλά «Πεινούσα». Λέει δηλαδή: «Με είδατε να πεινώ και με θρέψατε». Διπλό είναι το δικαίωμα· και εάν πρέπει να τρέφει κανείς αυτόν που απλώς πεινά, πολύ περισσότερο όταν αυτός που πεινά είναι και άγιος. Αν, λοιπόν, είναι μεν άγιος, αλλά δεν έχει ανάγκη, να μην του δώσεις. Διότι αυτό δεν αποφέρει κανένα πνευματικό κέρδος· ούτε το πρόσταξε αυτό ο Χριστός, και μάλλον δεν είναι καν άγιος εκείνος που βρίσκεται σε αφθονία και συνεχίζει να λαμβάνει. Βλέπεις ότι δεν τα έχουμε πει αυτά από αισχροκέρδεια, αλλά για το δικό σας πνευματικό συμφέρον;

Διότι τι το βαρύ ή τι το επαχθές μάς ζήτησε; Και ποιο από αυτά δεν συγκαταλέγεται στα εξαιρετικά εύκολα και απλά; Διότι δεν είπε: «Ήμουν ασθενής και δεν με θεραπεύσατε», αλλά: «Δεν με επισκεφθήκατε». Δεν είπε: «Ήμουν στη φυλακή και δεν με βγάλατε έξω», αλλά: «Δεν ήλθατε προς εμένα». Όσο πιο ελαφρές λοιπόν είναι οι εντολές, τόσο μεγαλύτερη είναι η τιμωρία για όσους παρακοούν. Διότι τι είναι πιο ελαφρύ, πες μου, από το να περπατήσεις και να μπεις σε ένα δεσμωτήριο; Και τι πιο ευχάριστο; Διότι, όταν δεις άλλους δεμένους, άλλους ρυπαρούς, άλλους με μακριά αχτένιστα μαλλιά και ντυμένους με κουρέλια, άλλους να λιώνουν από την πείνα και να τρέχουν στα πόδια σαν σκυλιά· άλλους με πληγωμένα τα πλευρά, άλλους να επιστρέφουν τώρα δεμένοι από την αγορά, και την ημέρα μεν να επαιτούν και να μη συγκεντρώνουν ούτε την αναγκαία τροφή, το βράδυ δε να απαιτείται από αυτούς από τους δεσμοφύλακες εκείνη η πονηρή και σκληρή υπηρεσία· έστω και πέτρα να είσαι, οπωσδήποτε θα γίνεις πιο φιλάνθρωπος· και αν ακόμη ζεις μια ζωή γεμάτη τρυφηλότητα και ακολασία, οπωσδήποτε θα γίνεις πιο φιλοσοφημένος, αναλογιζόμενος την ανθρώπινη κατάσταση μέσα από τις συμφορές των άλλων. Διότι οπωσδήποτε θα φέρεις στον νου σου την φοβερή εκείνη ημέρα και τις ποικίλες κολάσεις.

ιβʹ. Αυτά ας τα ακούσουν οι πλούσιοι, εκείνοι που ανάβουν την κάμινο της πενίας. Διότι εκείνους δεν πρόκειται να τους βλάψουν καθόλου, εφόσον θα έλθει σε αυτούς η δρόσος· τους εαυτούς τους, όμως, θα τους καταστήσουν εύκολη λεία στη φλόγα, την οποία άναψαν με τα ίδια τους τα χέρια. Τότε, λοιπόν, ένας άγγελος κατέβηκε μαζί με εκείνα τα παιδιά· τώρα, όμως, ας συγκαταβούμε εμείς σε αυτούς που βρίσκονται στην κάμινο της πενίας, και διά της ελεημοσύνης ας δημιουργήσουμε δρόσο, και ας αποτινάξουμε τη φλόγα, ώστε να γίνουμε και εμείς κοινωνοί των στεφάνων τους· ώστε και τη φλόγα της γέεννας να τη διασκορπίσει η φωνή του Χριστού που λέγει: «Πεινασμένο με είδατε και με θρέψατε». Διότι η φωνή αυτή, τότε, θα παρασταθεί σε εμάς αντί για δρόσο, πνέοντας απαλά μέσα από τη μέση της φλόγας.

Για ποιες πράξεις; Επειδή πείνασα και μου δώσατε να φάω· δίψασα και με ποτίσατε· ήμουν γυμνός και με ντύσατε· ήμουν στη φυλακή και ήρθατε σε εμένα. Έπειτα, εκείνοι που διακόνησαν καλά στον κατάλληλο καιρό, αποβλέποντας στη δική τους αδυναμία και στην αξία Εκείνου που δανείστηκε, λένε: Κύριε, πότε σε είδαμε να πεινάς και σε θρέψαμε, ή να διψάς και σε ποτίσαμε, εσένα στον οποίο ελπίζουν τα μάτια όλων; Ή πότε σε είδαμε σε τόση μεγάλη ανάγκη; Πότε τα κάναμε αυτά; Εφόσον, λέει, το κάνατε σε έναν από αυτούς τους ελάχιστους, το κάνατε σε εμένα. Δεν είναι αληθινός ο λόγος, ότι εκείνος που ελεεί τον φτωχό, δανείζει στον Θεό; Αλλά, όπως ακριβώς σε εκείνους που βρίσκονται στα δεξιά έδειξε ότι τους δωρίστηκε η βασιλεία εξαιτίας της φιλανθρωπίας τους, έτσι και σε εκείνους που βρίσκονται στα αριστερά απείλησε με την τιμωρία εξαιτίας της ακαρπίας τους: Φύγετε από εμένα, οι καταραμένοι, στο σκότος το εξώτερο, το οποίο είναι ετοιμασμένο για τον διάβολο και για τους αγγέλους του. Γιατί; Για ποιον λόγο; Επειδή πεινούσα και δεν μου δώσατε να φάω. Δεν είπε: Επειδή πορνεύσατε, επειδή μοιχεύσατε, επειδή κλέψατε, επειδή ψευδομαρτυρήσατε, επειδή επιορκήσατε· αν και ομολογουμένως υπάρχουν και αυτά, είναι ωστόσο κατώτερα από την απανθρωπία και την ανελεημοσύνη. Γιατί όμως, Κύριε, δεν φέρνεις στη μνήμη κανένα από τα άλλα; Δεν κρίνω, λέει, την αμαρτία, αλλά την απανθρωπία· δεν κρίνω εκείνους που αμάρτησαν, αλλά εκείνους που δεν μετανόησαν.

ΣΤ΄. Γνωρίζοντας, λοιπόν, όλα αυτά, και οι γυναίκες, και οι άνδρες, και οι παρθένες, και οι παντρεμένες, και οι χήρες, ας επιδείξουμε μεγάλη προθυμία για την ελεημοσύνη· και ας μη λέμε ότι ο τάδε είναι πονηρός και δεν αξίζει να ευεργετηθεί, ο τάδε είναι ασήμαντος, ο τάδε είναι περιφρονημένος. Μην εξετάζεις την αξία εκείνου που έχει ανάγκη από φροντίδα, αλλά μόνο την ανάγκη του. Διότι, ακόμη κι αν είναι ασήμαντος και περιφρονημένος, ακόμη κι αν είναι αξιοκαταφρόνητος, ο Χριστός σου υπολογίζει την ανταμοιβή με τέτοιο τρόπο, σαν να ευεργετήθηκε ο Ίδιος μέσω εκείνου. Για να μην εξετάζουμε, λοιπόν, την αξία των ευεργετουμένων, άκουσε τι λέει: «Με είδατε να πεινώ και με θρέψατε». Έπειτα, όταν εκείνοι ρώτησαν: «Πότε σε είδαμε να πεινάς και σε θρέψαμε;», πρόσθεσε λέγοντας: «Εφόσον το κάνατε σε έναν από αυτούς τους μικρούς, σε εμένα το κάνατε»· επομένως, δεν μας έχει απομείνει καμία απολύτως δικαιολογία. Διότι, για να μη λέμε: «Πού να βρούμε τώρα κάποιον σαν τον Ηλία; Και πού κάποιον σαν τον Ελισσαίο;» και «Δώσε μου τέτοιους άνδρες, και θα τους υποδεχθώ με όλη μου την προθυμία, και δεν θα παραλείψω να τους πλύνω τα πόδια και να τους περιποιηθώ με κάθε τρόπο»· για να μη λέμε, λοιπόν, αυτά, Εκείνος που είναι ασυγκρίτως ανώτερος, ο ίδιος ο Δεσπότης του Ηλία και του Ελισσαίου και όλων των προφητών, υποσχέθηκε να έρχεται σε εμάς μέσω των φτωχών, λέγοντας: «Εφόσον το κάνατε σε έναν από αυτούς τους μικρούς, σε εμένα το κάνατε».

Διότι ο Ίδιος λέγει: «Πεινασμένο με είδατε και με θρέψατε». Εάν, όμως, κάποιοι απιστούν σε αυτά τα λόγια και αμελούν τη φιλανθρωπία, θα το διδαχθούν τότε μέσω της κολάσεως και της τιμωρίας. Διότι, σαν να παραμέλησαν τον ίδιο τον Χριστό, έτσι θα απέλθουν σε αφόρητη κόλαση. Έτσι, λοιπόν, εκείνοι που τρέφουν τους πτωχούς, σαν να διακόνησαν τον ίδιο τον Χριστό, εισάγονται στη βασιλεία των ουρανών.

Μίλησα για τη χήρα, πώς, ενώ βρισκόταν σε τόσο μεγάλη στενοχώρια και υπό την πίεση του λιμού, δεν ξεστόμισε ούτε έναν πικρό λόγο προς τον προφήτη, παρόλο που αυτό ήταν το αναμενόμενο· και το απέδειξα αυτό και από τις ιουδαϊκές αντιλήψεις. Όμως εκείνη δεν κυριεύθηκε από τέτοια συναισθήματα, αλλά τον υποδέχθηκε με κάθε φιλοφροσύνη, και άδειασε όλο της το υστέρημα για να τον τιμήσει, παρότι ήταν Σιδωνία και αλλόφυλη, και ούτε τους προφήτες είχε ακούσει να διδάσκουν περί ελεημοσύνης, ούτε τον Χριστό να λέει: «Πεινασμένο με είδατε και με θρέψατε». Ποια συγγνώμη, λοιπόν, θα υπάρξει για εμάς, εάν μετά από τέτοιες προτροπές, εάν μετά από την υπόσχεση τέτοιων επάθλων, εάν μετά τη Βασιλεία των Ουρανών, δεν φθάσουμε στο ίδιο μέτρο φιλοφροσύνης με τη χήρα; Διότι εκείνη και Σιδωνία ήταν, και αλλόφυλη, και γυναίκα χήρα, και φρόντιζε πολλά παιδιά, και έβλεπε να επικρατεί επικίνδυνος λιμός και να προσδοκάται ο θάνατος, και επρόκειτο να υποδεχθεί έναν άγνωστο άνθρωπο και μάλιστα εκείνον που είχε προκαλέσει τον λιμό, και ούτε υπό αυτές τις συνθήκες δεν λυπήθηκε τη μία χούφτα που διέθετε. Εμείς όμως, που και στις προφητείες μετέχουμε, και θεϊκά διδάγματα απολαμβάνουμε, και έχουμε λάβει πλούσια διδασκαλία για τα μέλλοντα αγαθά, και δεν βλέπουμε να μας απειλεί λιμός, και κατέχουμε πολύ περισσότερα από εκείνη τη γυναίκα, ποια απολογία θα μπορέσουμε να προβάλουμε, εάν τσιγκουνευόμαστε τα υπάρχοντά μας και αδιαφορούμε για την ίδια μας τη σωτηρία;

Ελάτε, οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από καταβολής κόσμου· όχι επειδή αποκτήσατε πολύ πλούτο πάνω στη γη, ούτε επειδή είχατε πολλούς δούλους και δούλες, ούτε επειδή γίνατε ευγενείς και ένδοξοι· όχι επειδή κληρονομήσατε πολλούς αγρούς και αμπελώνες, όχι επειδή οικοδομήσατε αποθήκες και λαμπρές οικίες, όχι επειδή πλουτίσατε με πολλά ζεύγη βοδιών και κοπάδια προβάτων, ούτε επειδή απολαύσατε τραπέζι πλούσιο και άφθονο, ούτε επειδή ντυθήκατε με λαμπρά ενδύματα, ούτε επειδή αλειφθήκατε με μύρα και αρώματα, ούτε επειδή τιμηθήκατε πολύ από όλους· όχι επειδή δοξαστήκατε και υψωθήκατε και μεγαλυνθήκατε, ούτε επειδή νηστέψατε ή αγρυπνήσατε· ούτε επειδή διατηρήσατε την παρθενία σας, ή επειδή κακοπαθήσατε· αλλά διότι πείνασα, και μου δώσατε να φάω· δίψασα, και με ποτίσατε· με είδατε ξένο, και με δεχθήκατε στα σπίτια σας, και με παρηγορήσατε τα μέγιστα· με είδατε γυμνό, και με ντύσατε· με είδατε να κείμαι άρρωστος, και με επισκεφθήκατε, και με αξιώσατε μεγάλης φροντίδας· με είδατε στη φυλακή, και με πολλή προθυμία ήρθατε σε εμένα. Και του λένε οι δίκαιοι: Κύριε, πότε σε είδαμε να πεινάς, και σε θρέψαμε; ή να διψάς, και σε ποτίσαμε; ή ξένο, και σε δεχθήκαμε; ή γυμνό, και σε ντύσαμε; ή ασθενή ή στη φυλακή, και σε διακονήσαμε;

Επομένως, τι είναι αυτό που θα εμποδίσει να γίνουν όλοι ευλογημένοι του Πατέρα και να ονομαστούν έτσι μέσω της ελεημοσύνης ανάλογα με τη δύναμή τους; Τίποτα δεν το εμποδίζει παρά μόνο η ψυχρή προαίρεση, η άπληστη διάθεση και η απουσία φόβου Θεού. «Τότε θα του αποκριθούν οι δίκαιοι λέγοντας: Κύριε, πότε σε είδαμε να πεινάς και σε θρέψαμε, ή να διψάς και σου δώσαμε να πιεις; Πότε σε είδαμε ξένο και σε περιμαζέψαμε, ή γυμνό και σε ντύσαμε; Πότε σε είδαμε ασθενή ή στη φυλακή και ήρθαμε σε σένα;». Σε ποιον καιρό και τόπο και με ποιον τρόπο και πότε διακονήθηκες από εμάς τους ευτελείς εσύ, ο τόσο σπουδαίος και μέγας, που βασιλεύεις σε τόσες μυριάδες αγγέλων και υμνείσαι από αυτούς και προσκυνείσαι επαξίως από όλη την κτίση ως δημιουργός της αλλά και βασιλιάς της; «Και αποκριθείς ο βασιλιάς θα τους πει: Αλήθεια σας λέω» («διότι εγώ είμαι η αλήθεια και η ζωή»), «εφόσον το κάνατε σε έναν από αυτούς τους ελάχιστους αδελφούς μου, σε εμένα το κάνατε».

Διότι πείνασα και δίψασα, νοητά μεν για τη δική σας σωτηρία ως Θεός, αισθητά δε και για αισθητή τροφή μέσω των φτωχών και ελάχιστων αδελφών μου. «Τότε θα του αποκριθούν οι δίκαιοι λέγοντας: Κύριε, πότε σε είδαμε να πεινάς και σε θρέψαμε, ή να διψάς και σου δώσαμε να πιεις; πότε σε είδαμε ξένο και σε φιλοξενήσαμε, ή γυμνό και σε ντύσαμε; πότε σε είδαμε ασθενή ή στη φυλακή και ήρθαμε κοντά σου;» πότε εσύ, ο τόσο σπουδαίος και τόσο μεγάλος, με τόσες λαμπρές δυνάμεις, παρουσιάστηκες σε εμάς φτωχός και γυμνός και ασθενής, και ήρθαμε κοντά σου και σε διακονήσαμε; «Και αποκρινόμενος ο βασιλιάς θα τους πει: αλήθεια σας λέω, εφόσον το κάνατε σε έναν από αυτούς τους ελάχιστους αδελφούς μου, το κάνατε σε εμένα». Διότι το έργο δεν θα λογιζόταν εξ ολοκλήρου στη δική σας ελεύθερη προαίρεση, εάν εγώ ερχόμουν σε εσάς με αυτή τη δόξα μου και με περιποιούσασταν· διότι ως βασιλιά και Δεσπότη σας οπωσδήποτε θα με περιποιούσασταν ακόμη και παρά τη θέλησή σας· επειδή όμως ευεργετήσατε αυτούς τους ελάχιστους για χάρη μου, αυτό οφείλεται εξ ολοκλήρου στη δική σας προαίρεση· και επειδή το αποδέχομαι σαν να ευεργετήσατε εμένα τον ίδιο, σας ανταμείβω με τη βασιλεία των ουρανών. «Τότε θα πει και σε εκείνους που βρίσκονται στα αριστερά: φύγετε από εμένα οι καταραμένοι» (διότι όπως αυτοί που ήταν στα δεξιά ονομάστηκαν ευλογημένοι ως φιλόπτωχοι, έτσι και εκείνοι στα αριστερά καταραμένοι ως ανελεήμονες) «στο πυρ το αιώνιο, το οποίο είναι ετοιμασμένο για τον διάβολο και για τους αγγέλους του».

Ελάτε, οι ευλογημένοι από τον Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από την καταβολή του κόσμου. Διότι πείνασα και μου δώσατε να φάω, δίψασα και μου δώσατε να πιω, ξένος ήμουν και με φιλοξενήσατε, γυμνός ήμουν και με ντύσατε, ασθένησα και με επισκεφθήκατε, στη φυλακή ήμουν και ήρθατε σε εμένα. Τότε θα του αποκριθούν οι δίκαιοι, λέγοντας:

Κύριε, πότε σε είδαμε να πεινάς και σε θρέψαμε; ή να διψάς και σου δώσαμε να πιεις; Πότε σε είδαμε ξένο και σε φιλοξενήσαμε; ή γυμνό και σε ντύσαμε; Πότε σε είδαμε άρρωστο ή στη φυλακή και ήρθαμε σε σένα; Και αποκρινόμενος ο βασιλιάς θα τους πει: Αλήθεια σας λέω, εφόσον το κάνατε σε έναν από αυτούς τους ελάχιστους αδελφούς μου, σε εμένα το κάνατε.» Δεν τιμά ούτε τιμωρεί προτού να δικάσει. Διότι είναι φιλάνθρωπος, και διδάσκει και σε εμάς το ίδιο ακριβώς, να μην τιμωρούμε προτού να εξετάσουμε.