Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 25:39

Αυτοί όμως, σαν να δυσαρεστήθηκαν, επιχείρησαν πάλι να πράξουν κάτι άλλο, πιο σκληρό και ανόσιο, το οποίο ήταν μεν σκληρό προς όλους, ταίριαζε όμως στη χριστομάχο αίρεσή τους. Διότι ο Κύριος έδωσε εντολή να μεριμνούμε για τους φτωχούς, λέγοντας: «πουλήστε τα υπάρχοντά σας και δώστε ελεημοσύνη», καθώς και: «πείνασα και μου δώσατε να φάω, δίψασα και με ποτίσατε. Επειδή ό,τι κάνατε σε έναν από αυτούς τους ελάχιστους, το κάνατε σε εμένα». Αυτοί όμως, έχοντας πραγματικά φρόνημα ενάντια στον Χριστό, τόλμησαν και σε αυτά να ενεργήσουν αντίθετα προς το θέλημά Του. Διότι, όσους είχαν ανάγκη και τις χήρες —επειδή ο δούκας είχε παραδώσει τις εκκλησίες στους Αρειανούς και δεν μπορούσαν να παραμένουν σε αυτές, αλλά κάθονταν στους τόπους που τους είχαν ορίσει οι κληρικοί στους οποίους ήταν εμπιστευμένη η φροντίδα των χηρών— βλέποντας τους αδελφούς να τους προσφέρουν με προθυμία και να τρέφουν τις χήρες, αυτές τις έδιωχναν χτυπώντας τες στα πόδια, και εκείνους που τους παρείχαν βοήθεια τους κατηγορούσαν στον δούκα. Και αυτό γινόταν μέσω κάποιου στρατιώτη ονόματι Δυναμίου, και η πράξη αυτή ήταν αρεστή στον Σεβαστιανό· διότι στους Μανιχαίους δεν υπάρχει έλεος, αντιθέτως είναι εχθρική γι' αυτούς η ελεημοσύνη προς τον φτωχό. Πρόβαλε, λοιπόν, μια πρωτοφανής κατηγορία και ένα δικαστήριο που για πρώτη φορά επινοήθηκε από αυτούς: κάποιος δικαζόταν επειδή έκανε ευεργεσία, και εκείνος μεν που ελεούσε κατηγορούνταν, εκείνος δε που ευεργετούνταν ξυλοκοπούνταν. Και προτιμούσαν να πεινάει ο φτωχός, παρά να του προσφέρει βοήθεια όποιος επιθυμούσε να τον ελεήσει.

Γιατί να αχρηστεύει και τη γη; Επομένως, για πότε αναβάλλουμε τη μετάνοια; Δεν θα ανανήψουμε; Δεν θα επαναφέρουμε τους εαυτούς μας από τον κατά συνήθεια βίο στην ακρίβεια του Ευαγγελίου; Δεν θα φέρουμε προ των οφθαλμών μας την ημέρα του Κυρίου, τη φοβερή εκείνη και επιφανή, κατά την οποία αυτούς μεν που πλησιάζουν στα δεξιά του Κυρίου διά των πράξεών τους θα τους υποδεχθεί η βασιλεία των ουρανών, ενώ εκείνους που έχουν απωθηθεί προς τα αριστερά εξαιτίας της απουσίας των αγαθών έργων, θα τους κατακρύψει η γέεννα του πυρός και το αιώνιο σκότος;

Διότι πείνασα, και μου δώσατε να φάω· δίψασα, και μου δώσατε να πιω· γυμνός ήμουν, και με ντύσατε· ξένος, και με περιμαζέψατε· ασθενής και στη φυλακή, και ήλθατε σε μένα. Όταν δε οι δίκαιοι απορήσουν και πουν: Πότε τα κάναμε αυτά σε σένα, Κύριε; θα τους πει: Αλήθεια σας λέω, εφόσον τα κάνατε σε έναν από τούτους τους ελάχιστους αδελφούς μου, σε μένα τα κάνατε. Διότι η προθυμία προς τους αγίους αποτελεί ευσέβεια προς τον Χριστό, και ο πρόθυμος υπηρέτης του φτωχού αναδεικνύεται κοινωνός του Χριστού· όχι μόνο εάν, έχοντας κάτι μεγάλο, το προσφέρει, αλλά και εάν, κατέχοντας κάτι μικρό, το προσφέρει, ακόμη και αν δώσει μόνο ένα ποτήρι κρύο νερό σε έναν μαθητή, στο όνομα του μαθητού. Διότι η στέρηση των μαθητών στον κόσμο αποτελεί για σένα, ω πλούσιε, αφορμή για να αποκτήσεις τον αληθινό πλούτο. Επειδή μέσω αυτών γίνεσαι συνεργός του Χριστού· τρέφεις στρατιώτες του Χριστού, και τους τρέφεις με τη θέλησή σου, χωρίς να εξαναγκάζεσαι. Διότι ο ουράνιος Βασιλεύς δεν επιβάλλει καταναγκασμό, ούτε απαιτεί φόρους, αλλά αποδέχεται αυτούς που προσφέρουν πρόθυμα, ώστε δίνοντας να λάβουν, και τιμώντας να τιμηθούν, και αφού προσφέρουν από τα πρόσκαιρα, να κληθούν στην κοινωνία των αιώνιων αγαθών. Αυτά ας τα έχουμε πάντοτε στη μνήμη μας, και μπροστά στα μάτια της ψυχής μας, ώστε να μην αφήσουμε να χαθεί η ευκαιρία που μας δίνεται, ούτε αναβάλλοντας το παρόν να περιμένουμε άλλη ευκαιρία, μήπως και, μέσα στην αναμονή και την αναβολή, μας προφτάσει το τέλος.

Ποια είναι, λοιπόν, η απαλλαγή από τα φοβερά δεινά; Το να επιλέξουμε αυτόν τον δρόμο του βίου, τον οποίο μόλις μας υπέδειξε ο λόγος, την όντως νέα και ζωντανή οδό. Και ποια είναι η οδός αυτή; «Πεινούσα, διψούσα, ήμουν ξένος και γυμνός και ασθενής και στη φυλακή· εφόσον τα κάνατε αυτά σε έναν από αυτούς, σε εμένα τα κάνατε». Και για τον λόγο αυτόν λέει: «Ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου». Τι μαθαίνουμε μέσα από αυτά; Ότι ευλογία μεν είναι η τήρηση των εντολών, κατάρα δε η ραθυμία απέναντι στις εντολές. Ας αγαπήσουμε την ευλογία και ας αποφύγουμε την κατάρα. Διότι επαφίεται στην ελεύθερη εξουσία μας το να επιλέξουμε ή να μην επιλέξουμε το καθένα από τα δύο· διότι προς ό,τι κλίνουμε με προθυμία, σε αυτό και θα βρεθούμε. Επομένως, ας οικειωθούμε τον Κύριο της ευλογίας, ο οποίος λογαριάζει ως προσφερόμενη στον Ίδιο τη φροντίδα προς όσους έχουν ανάγκη. Και μάλιστα τώρα, που η εντολή βρίσκει εκτεταμένο πεδίο εφαρμογής στον παρόντα βίο, και πολλοί μεν στερούνται τα αναγκαία, πολλοί δε υφίστανται ένδεια ακόμη και στο ίδιο τους το σώμα, έχοντας φθαρεί από τη σκληρή αρρώστια. Επομένως, μέσω της μέριμνας για αυτούς ας κατορθώσουμε να εξασφαλίσουμε για τους εαυτούς μας την αγαθή υπόσχεση. Αναφέρομαι δε τόσο σαφώς σε εκείνους που έχουν παραμορφωθεί από τη βαριά νόσο· διότι όσο μεγαλύτερη είναι σε αυτούς η αρρώστια, τόσο προφανώς περισσότερη είναι η ευλογία για εκείνους που εκπληρώνουν το κοπιαστικό έργο της εντολής.

Αυτή είναι η μαρτυρία των θεολόγων αυτών περί του νέου θεού. Αυτή είναι η κατάληξη της πολυθρύλητης διαλεκτικής τους αγχίνοιας: το να παρουσιάσουν ότι αυτός ο θεός αφενός τέρπεται με τις απάτες και αφετέρου δεν είναι απαλλαγμένος από το πάθος του φθόνου. Διότι ίδιον της απάτης είναι το να μην ονομάζονται τα αδύναμα πράγματα σύμφωνα με τη φύση και την αξία τους, αλλά να τους χαρίζονται μάταια ονομασίες από τα ανώτερα, χωρίς να μεταβάλλεται μαζί με την ονομασία και η δύναμη αυτών που ονομάζονται. Ίδιον δε του φθόνου είναι, ενώ έχει τη δύναμη να χαρίσει την πιο τιμητική μοίρα σε όσους έλαβαν την ανώτερη ονομασία, να διστάζει να προσφέρει τη χάρη, θεωρώντας τρόπον τινά ως δική του ζημία την ευημερία των αδυνάτων. Αλλά εγώ θα συμβούλευα όσους τουλάχιστον διαθέτουν νου, ακόμη και αν ο θεός αυτών των Γνωστικών εξαναγκάζεται από τη βία των συλλογισμών τους να είναι τέτοιος, να μην φρονούν ότι είναι έτσι και ο αληθινός Θεός, ο Μονογενής Θεός, αλλά να αποβλέπουν στην αλήθεια των υποκειμένων πραγμάτων, να αποδίδουν στον καθένα αυτό που του αξίζει και να δίνουν τις ονομασίες με βάση την πραγματικότητα. «Ελάτε», λέγει, «οι ευλογημένοι» και «Πορευθείτε οι καταραμένοι», χωρίς ούτε να τιμήσει με το όνομα της ευλογίας εκείνον που είναι άξιος κατάρας, ούτε αντιθέτως να αποπέμψει μαζί με τους εναγείς εκείνον που θησαύρισε για τον εαυτό του την ευλογία.

Γι' αυτό και, αφού εξήγησε προηγουμένως με πολλούς τρόπους τα περί της κρίσεως στα θεία Ευαγγέλια, ύστερα προέβαλε τα της αγάπης, επειδή αυτή είτε τελειοποιεί είτε αναπληρώνει τις αρετές που απαριθμήθηκαν προηγουμένως εκεί. Αλλά οι δίκαιοι θα αποκριθούν λέγοντας: «Κύριε, πότε σε είδαμε να πεινάς και σε θρέψαμε, ή να διψάς και σου δώσαμε να πιεις; Πότε σε είδαμε ξένο και σε φιλοξενήσαμε, ή γυμνό και σε ντύσαμε; Πότε δε σε είδαμε ασθενή ή στη φυλακή και ήρθαμε προς εσένα;». Βλέπετε ότι και δίκαιοι ονομάζονται αυτοί που βρίσκονται εκ δεξιών; Επομένως, το έλεος δίνεται σε αυτούς από δικαιοσύνη και με δικαιοσύνη. Βλέπετε δε και μια άλλη αρετή, την ταπείνωση, να μαρτυρείται στους δικαίους μαζί με το πλήρωμα της αγάπης, σαν ένα προστατευτικό τείχος που έχει ανεγερθεί την κατάλληλη στιγμή; Διότι ισχυρίζονται ότι είναι ανάξιοι της ανακηρύξεως και των επαίνων, σαν να μην έπραξαν κανένα αγαθό, αυτοί για τους οποίους δίνεται η μαρτυρία ότι δεν άφησαν τίποτα άπρακτο.

Αθάνατε, πότε σε είδαμε ξένο και σε περιμαζέψαμε; Φιλάνθρωπε, πότε σε είδαμε ασθενή ή στη φυλακή και ήρθαμε σε σένα; Εσύ είσαι ο αεί ων. Εσύ είσαι ο συνάναρχος με τον Πατέρα και συναΐδιος με το Πνεύμα. Εσύ είσαι που εποίησες τα πάντα εκ του μηδενός. Εσύ είσαι ο βασιλιάς των αγγέλων. Εσένα τρέμουν οι άβυσσοι, «εσύ είσαι αυτός που περιβάλλεται το φως σαν ιμάτιο». Εσύ είσαι αυτός που μας εποίησε και μας έπλασε από τη γη. Εσύ είσαι αυτός που δημιούργησε τα αόρατα. Από το πρόσωπό σου φεύγει όλη η γη. Και πώς εμείς φιλοξενήσαμε τη δική σου βασιλεία και κυριότητα; Τότε θα αποκριθεί πάλι ο Βασιλεύς των βασιλευόντων, λέγοντας προς αυτούς: «Εφόσον το κάνατε σε έναν από αυτούς τους ελάχιστους αδελφούς μου, το κάνατε σε εμένα». Εφόσον φιλοξενήσατε, ντύσατε, θρέψατε και ποτίσατε αυτούς που σας προείπα, τα μέλη μου, τους φτωχούς, σε εμένα το κάνατε. Αλλά ελάτε στην ετοιμασμένη για εσάς βασιλεία από καταβολής κόσμου. Απολαύστε στους αιώνες των αιώνων από τον Πατέρα μου τον εν ουρανοίς και το πανάγιο και ζωοποιό Πνεύμα. Ποιο στόμα άραγε θα διηγηθεί εκείνα τα αγαθά, «τα οποία μάτι δεν είδε και αυτί δεν άκουσε, ούτε ανέβηκαν ποτέ σε καρδιά ανθρώπου, τα οποία ετοίμασε ο Θεός για όσους τον αγαπούν»; Γνωρίστε χαρά αδιάκοπη, γνωρίστε βασιλεία ασάλευτη, γνωρίστε απόλαυση αγαθών που δεν έχει τέλος.

Διότι, ότι είναι κύριος και να τιμωρεί και να τιμά, άκουσε τι λέει ο ίδιος που τα αναφέρει αυτά: «Όταν έλθει», λέει, «ο Υιός του ανθρώπου με τη δόξα του Πατέρα του, θα στήσει τα πρόβατα στα δεξιά και τα ερίφια στα αριστερά, και θα πει σε εκείνους που βρίσκονται στα δεξιά του: Ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από καταβολής κόσμου. Διότι πείνασα, και μου δώσατε να φάω· δίψασα, και μου δώσατε να πιω. Σε εκείνους δε που βρίσκονται στα αριστερά θα πει: Φύγετε από εμένα, οι καταραμένοι, στο πυρ το ετοιμασμένο για τον διάβολο και τους αγγέλους του. Διότι πείνασα, και δεν μου δώσατε να φάω· δίψασα, και δεν μου δώσατε να πιω· ξένος ήμουν, και δεν με φιλοξενήσατε». Είδες ολοκληρωμένη κρίση, και πώς και τιμά και τιμωρεί, και στεφανώνει και καταδικάζει, και τους μεν τους εισάγει στη βασιλεία, τους δε τους αποπέμπει στη γέεννα;

Διότι τι το βαρύ ή τι το επαχθές μάς ζήτησε; Και ποιο από αυτά δεν συγκαταλέγεται στα εξαιρετικά εύκολα και απλά; Διότι δεν είπε: «Ήμουν ασθενής και δεν με θεραπεύσατε», αλλά: «Δεν με επισκεφθήκατε». Δεν είπε: «Ήμουν στη φυλακή και δεν με βγάλατε έξω», αλλά: «Δεν ήλθατε προς εμένα». Όσο πιο ελαφρές λοιπόν είναι οι εντολές, τόσο μεγαλύτερη είναι η τιμωρία για όσους παρακοούν. Διότι τι είναι πιο ελαφρύ, πες μου, από το να περπατήσεις και να μπεις σε ένα δεσμωτήριο; Και τι πιο ευχάριστο; Διότι, όταν δεις άλλους δεμένους, άλλους ρυπαρούς, άλλους με μακριά αχτένιστα μαλλιά και ντυμένους με κουρέλια, άλλους να λιώνουν από την πείνα και να τρέχουν στα πόδια σαν σκυλιά· άλλους με πληγωμένα τα πλευρά, άλλους να επιστρέφουν τώρα δεμένοι από την αγορά, και την ημέρα μεν να επαιτούν και να μη συγκεντρώνουν ούτε την αναγκαία τροφή, το βράδυ δε να απαιτείται από αυτούς από τους δεσμοφύλακες εκείνη η πονηρή και σκληρή υπηρεσία· έστω και πέτρα να είσαι, οπωσδήποτε θα γίνεις πιο φιλάνθρωπος· και αν ακόμη ζεις μια ζωή γεμάτη τρυφηλότητα και ακολασία, οπωσδήποτε θα γίνεις πιο φιλοσοφημένος, αναλογιζόμενος την ανθρώπινη κατάσταση μέσα από τις συμφορές των άλλων. Διότι οπωσδήποτε θα φέρεις στον νου σου την φοβερή εκείνη ημέρα και τις ποικίλες κολάσεις.

Ελάτε, οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από καταβολής κόσμου· όχι επειδή αποκτήσατε πολύ πλούτο πάνω στη γη, ούτε επειδή είχατε πολλούς δούλους και δούλες, ούτε επειδή γίνατε ευγενείς και ένδοξοι· όχι επειδή κληρονομήσατε πολλούς αγρούς και αμπελώνες, όχι επειδή οικοδομήσατε αποθήκες και λαμπρές οικίες, όχι επειδή πλουτίσατε με πολλά ζεύγη βοδιών και κοπάδια προβάτων, ούτε επειδή απολαύσατε τραπέζι πλούσιο και άφθονο, ούτε επειδή ντυθήκατε με λαμπρά ενδύματα, ούτε επειδή αλειφθήκατε με μύρα και αρώματα, ούτε επειδή τιμηθήκατε πολύ από όλους· όχι επειδή δοξαστήκατε και υψωθήκατε και μεγαλυνθήκατε, ούτε επειδή νηστέψατε ή αγρυπνήσατε· ούτε επειδή διατηρήσατε την παρθενία σας, ή επειδή κακοπαθήσατε· αλλά διότι πείνασα, και μου δώσατε να φάω· δίψασα, και με ποτίσατε· με είδατε ξένο, και με δεχθήκατε στα σπίτια σας, και με παρηγορήσατε τα μέγιστα· με είδατε γυμνό, και με ντύσατε· με είδατε να κείμαι άρρωστος, και με επισκεφθήκατε, και με αξιώσατε μεγάλης φροντίδας· με είδατε στη φυλακή, και με πολλή προθυμία ήρθατε σε εμένα. Και του λένε οι δίκαιοι: Κύριε, πότε σε είδαμε να πεινάς, και σε θρέψαμε; ή να διψάς, και σε ποτίσαμε; ή ξένο, και σε δεχθήκαμε; ή γυμνό, και σε ντύσαμε; ή ασθενή ή στη φυλακή, και σε διακονήσαμε;

Επομένως, τι είναι αυτό που θα εμποδίσει να γίνουν όλοι ευλογημένοι του Πατέρα και να ονομαστούν έτσι μέσω της ελεημοσύνης ανάλογα με τη δύναμή τους; Τίποτα δεν το εμποδίζει παρά μόνο η ψυχρή προαίρεση, η άπληστη διάθεση και η απουσία φόβου Θεού. «Τότε θα του αποκριθούν οι δίκαιοι λέγοντας: Κύριε, πότε σε είδαμε να πεινάς και σε θρέψαμε, ή να διψάς και σου δώσαμε να πιεις; Πότε σε είδαμε ξένο και σε περιμαζέψαμε, ή γυμνό και σε ντύσαμε; Πότε σε είδαμε ασθενή ή στη φυλακή και ήρθαμε σε σένα;». Σε ποιον καιρό και τόπο και με ποιον τρόπο και πότε διακονήθηκες από εμάς τους ευτελείς εσύ, ο τόσο σπουδαίος και μέγας, που βασιλεύεις σε τόσες μυριάδες αγγέλων και υμνείσαι από αυτούς και προσκυνείσαι επαξίως από όλη την κτίση ως δημιουργός της αλλά και βασιλιάς της; «Και αποκριθείς ο βασιλιάς θα τους πει: Αλήθεια σας λέω» («διότι εγώ είμαι η αλήθεια και η ζωή»), «εφόσον το κάνατε σε έναν από αυτούς τους ελάχιστους αδελφούς μου, σε εμένα το κάνατε».

Διότι πείνασα και δίψασα, νοητά μεν για τη δική σας σωτηρία ως Θεός, αισθητά δε και για αισθητή τροφή μέσω των φτωχών και ελάχιστων αδελφών μου. «Τότε θα του αποκριθούν οι δίκαιοι λέγοντας: Κύριε, πότε σε είδαμε να πεινάς και σε θρέψαμε, ή να διψάς και σου δώσαμε να πιεις; πότε σε είδαμε ξένο και σε φιλοξενήσαμε, ή γυμνό και σε ντύσαμε; πότε σε είδαμε ασθενή ή στη φυλακή και ήρθαμε κοντά σου;» πότε εσύ, ο τόσο σπουδαίος και τόσο μεγάλος, με τόσες λαμπρές δυνάμεις, παρουσιάστηκες σε εμάς φτωχός και γυμνός και ασθενής, και ήρθαμε κοντά σου και σε διακονήσαμε; «Και αποκρινόμενος ο βασιλιάς θα τους πει: αλήθεια σας λέω, εφόσον το κάνατε σε έναν από αυτούς τους ελάχιστους αδελφούς μου, το κάνατε σε εμένα». Διότι το έργο δεν θα λογιζόταν εξ ολοκλήρου στη δική σας ελεύθερη προαίρεση, εάν εγώ ερχόμουν σε εσάς με αυτή τη δόξα μου και με περιποιούσασταν· διότι ως βασιλιά και Δεσπότη σας οπωσδήποτε θα με περιποιούσασταν ακόμη και παρά τη θέλησή σας· επειδή όμως ευεργετήσατε αυτούς τους ελάχιστους για χάρη μου, αυτό οφείλεται εξ ολοκλήρου στη δική σας προαίρεση· και επειδή το αποδέχομαι σαν να ευεργετήσατε εμένα τον ίδιο, σας ανταμείβω με τη βασιλεία των ουρανών. «Τότε θα πει και σε εκείνους που βρίσκονται στα αριστερά: φύγετε από εμένα οι καταραμένοι» (διότι όπως αυτοί που ήταν στα δεξιά ονομάστηκαν ευλογημένοι ως φιλόπτωχοι, έτσι και εκείνοι στα αριστερά καταραμένοι ως ανελεήμονες) «στο πυρ το αιώνιο, το οποίο είναι ετοιμασμένο για τον διάβολο και για τους αγγέλους του».

Κύριε, πότε σε είδαμε να πεινάς και σε θρέψαμε; ή να διψάς και σου δώσαμε να πιεις; Πότε σε είδαμε ξένο και σε φιλοξενήσαμε; ή γυμνό και σε ντύσαμε; Πότε σε είδαμε άρρωστο ή στη φυλακή και ήρθαμε σε σένα; Και αποκρινόμενος ο βασιλιάς θα τους πει: Αλήθεια σας λέω, εφόσον το κάνατε σε έναν από αυτούς τους ελάχιστους αδελφούς μου, σε εμένα το κάνατε.» Δεν τιμά ούτε τιμωρεί προτού να δικάσει. Διότι είναι φιλάνθρωπος, και διδάσκει και σε εμάς το ίδιο ακριβώς, να μην τιμωρούμε προτού να εξετάσουμε.