Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 25:43

«Διότι πείνασα, και μου δώσατε να φάω· δίψασα, και με ποτίσατε· γυμνός ήμουν, και με ντύσατε». Πόση φρίκη όμως, και ιδρώτας, και σκοτάδι θα σε περιλούσει, όταν θα ακούς την καταδίκη: «Πορευθείτε μακριά μου, οι καταραμένοι, στο εξώτερο σκοτάδι, το οποίο έχει ετοιμαστεί για τον διάβολο και τους αγγέλους του. Διότι πείνασα, και δεν μου δώσατε να φάω· δίψασα, και δεν με ποτίσατε· γυμνός ήμουν, και δεν με ντύσατε». Διότι εκεί δεν εγκαλείται ο άρπαγας, αλλά κατακρίνεται εκείνος που αρνήθηκε να μοιραστεί τα αγαθά του. Εγώ μεν είπα αυτά που θεώρησα ότι συμφέρουν· σε σένα δε, αν μεν πειστείς, είναι ολοφάνερα τα αγαθά που φυλάσσονται σύμφωνα με τις υποσχέσεις· αν όμως παρακούσεις, είναι γραμμένη η απειλή, την οποία εύχομαι να αποφύγεις να βιώσεις, υιοθετώντας καλύτερη γνώμη, έτσι ώστε ο ίδιος σου ο πλούτος να γίνει λύτρο για σένα, και να βαδίσεις προς τα έτοιμα ουράνια αγαθά· με τη χάρη Εκείνου που μας κάλεσε όλους στη δική Του βασιλεία, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Αλλά, εάν θελήσω να απαριθμήσω όλα αυτά που βρίσκω τόσο από την Παλαιά όσο και από την Καινή Διαθήκη, μάλλον δεν θα μου φθάσει ο χρόνος για να τα διηγηθώ. Όμως, προς το παρόν είναι αναγκαίο να υπενθυμίσω μόνο εκείνο που ελέχθη από τον Κύριό μας Ιησού Χριστό κατά τη μεγάλη και φοβερή ημέρα της κρίσεως προς όσους στέκονταν στα αριστερά Του: Πηγαίνετε μακριά από εμένα, οι καταραμένοι, στο πυρ το αιώνιο, το οποίο είναι ετοιμασμένο για τον διάβολο και για τους αγγέλους του· όχι επειδή φονεύσατε, ή πορνεύσατε, ή ψευσθήκατε, ή αδικήσατε κάποιον, ή πράξατε οτιδήποτε άλλο από τα απαγορευμένα, έστω και το ελάχιστο, αλλά επειδή αμελήσατε τα αγαθά έργα. Διότι πείνασα, λέει, και δεν μου δώσατε να φάω· δίψασα, και δεν μου δώσατε να πιω· ήμουν ασθενής και στη φυλακή, και δεν με επισκεφθήκατε. Εκείνος λοιπόν, που δεν μαλθακοποιείται ούτε λυγίζει κάτω από την εγκράτεια, κατόρθωσε την πλήρη αποφυγή των αμαρτημάτων· εάν όμως απέφυγε τα περισσότερα, αλλά κυριαρχείται έστω από ένα, ένας τέτοιος άνθρωπος δεν είναι εγκρατής, όπως ακριβώς δεν είναι υγιής αυτός που υποφέρει έστω και από ένα σωματικό πάθος· ούτε είναι ελεύθερος αυτός που εξουσιάζεται έστω από έναν οποιονδήποτε κυρίαρχο. Σε εκείνους, λοιπόν, που διαπράττουν ιάσιμα αμαρτήματα, ο λόγος (του Θεού) απειλεί ότι θα επισκεφθεί με ράβδο τις ανομίες τους και με μάστιγες τις αδικίες τους· σε εκείνους όμως που βρίσκονται σε ανίατη κατάσταση λέει: Γιατί να δεχθείτε κι άλλες πληγές, αφού έχετε περάσει όλες τις πληγές; Περιφρονήσατε όλες τις παιδευτικές μάστιγες που σκοπό είχαν την επιστροφή σας, άρα σας περιμένει η συντριβή.

Γιατί να αχρηστεύει και τη γη; Επομένως, για πότε αναβάλλουμε τη μετάνοια; Δεν θα ανανήψουμε; Δεν θα επαναφέρουμε τους εαυτούς μας από τον κατά συνήθεια βίο στην ακρίβεια του Ευαγγελίου; Δεν θα φέρουμε προ των οφθαλμών μας την ημέρα του Κυρίου, τη φοβερή εκείνη και επιφανή, κατά την οποία αυτούς μεν που πλησιάζουν στα δεξιά του Κυρίου διά των πράξεών τους θα τους υποδεχθεί η βασιλεία των ουρανών, ενώ εκείνους που έχουν απωθηθεί προς τα αριστερά εξαιτίας της απουσίας των αγαθών έργων, θα τους κατακρύψει η γέεννα του πυρός και το αιώνιο σκότος;

Κεφάλαιο Αʹ. ΜΑΤΘΑΙΟΣ. Διότι από την καρδιά εξέρχονται πονηροί διαλογισμοί, φόνοι, μοιχείες, πορνείες, κλοπές, ψευδομαρτυρίες, βλασφημίες. Αυτά είναι που μολύνουν τον άνθρωπο ... Φύγετε από εμένα, οι καταραμένοι, στο πυρ το αιώνιο που έχει ετοιμαστεί για τον διάβολο και τους αγγέλους του. Διότι πείνασα, και δεν μου δώσατε να φάω· δίψασα, και δεν μου δώσατε να πιω· ξένος ήμουν, και δεν με φιλοξενήσατε· γυμνός, και δεν με ντύσατε· ασθενής, και στη φυλακή, και δεν με επισκεφθήκατε. ΛΟΥΚΑΣ. Αλίμονο σε εσάς τους πλουσίους, διότι έχετε ήδη λάβει την παρηγοριά σας· αλίμονο σε εσάς τους χορτασμένους, διότι θα πεινάσετε· αλίμονο σε εσάς που γελάτε τώρα, διότι θα πενθήσετε και θα κλάψετε· αλίμονο όταν μιλήσουν καλά για εσάς όλοι οι άνθρωποι. Προσέχετε δε τους εαυτούς σας, μήπως βαρύνουν οι καρδιές σας από την κραιπάλη, και τη μέθη, και τις βιοτικές μέριμνες, και έλθει ξαφνικά επάνω σας η ημέρα εκείνη. ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ. Και καθώς δεν αποδέχθηκαν να έχουν επίγνωση του Θεού, ο Θεός τους παρέδωσε σε αδόκιμο νου, για να πράττουν τα μη πρέποντα, γεμάτοι από κάθε αδικία, πορνεία, πλεονεξία, κακία, και τα εξής. Διότι το «δεν θα μοιχεύσεις, δεν θα φονεύσεις, δεν θα κλέψεις, δεν θα επιθυμήσεις», και αν υπάρχει κάποια άλλη εντολή, και τα εξής. ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Αʹ.

Και πρόσθεσε την αιτία, όχι λέγοντας: Επειδή φονεύσατε, ή πορνεύσατε, ή ψευσθήκατε, ή αδικήσατε κάποιον, ή πράξατε κάτι άλλο από τα απαγορευμένα, έστω και το ελάχιστο· αλλά τι; Επειδή αμελήσατε τα αγαθά έργα. Διότι πείνασα, λέει, και δεν μου δώσατε να φάω· δίψασα, και δεν με ποτίσατε· ήμουν ξένος, και δεν με φιλοξενήσατε· γυμνός, και δεν με ντύσατε· ασθενής και στη φυλακή, και δεν με επισκεφθήκατε.

Εκείνοι δε που βρίσκονται στα αριστερά ακούνε την οδυνηρή εκείνη και σκυθρωπή απόφαση: πηγαίνετε μακριά μου οι καταραμένοι στο πυρ το αιώνιο, το οποίο είναι ετοιμασμένο για τον Διάβολο και τους αγγέλους του. Όπως δεν ελεήσατε, έτσι ούτε και τώρα θα ελεηθείτε. Όπως δεν ακούσατε τη φωνή μου, έτσι ούτε και εγώ τώρα θα εισακούσω τους δικούς σας οδυρμούς. Διότι δεν με διακονήσατε, ούτε με θρέψατε όταν πεινούσα, ούτε με ποτίσατε όταν διψούσα, ούτε με φιλοξενήσατε, ούτε με ντύσατε όταν ήμουν γυμνός, ούτε με επισκεφθήκατε όταν ήμουν ασθενής, ούτε ήλθατε προς εμένα όταν ήμουν στη φυλακή. Γίνατε εργάτες και υπηρέτες άλλου κυρίου, δηλαδή του Διαβόλου.

Διότι πείνασα, και δεν μου δώσατε να φάω· δίψασα, και δεν μου δώσατε να πιω· ξένος ήμουν, και δεν με φιλοξενήσατε· γυμνός, και δεν με ντύσατε· ασθενής και στη φυλακή, και δεν με επισκεφθήκατε· και δεν θα βρίσκονται στη μερίδα εκείνων που ευλογούν τον Θεό. Αλλά ίσως πει κάποιος: Άραγε λοιπόν ο μακάριος Προφήτης καταριέται αυτούς που βρίσκονται μέσα στις αμαρτίες, και επιθυμεί να χαθούν και να αφανιστούν όλοι;

Εσύ όμως δεν βλέπεις, ακόμη και στα υγιή σώματα, ότι κάποιος, παρόλο που κατά τα άλλα χαίρει άκρας υγείας, πολλές φορές προσβάλλεται από κάποια φλύκταινα ή άνθρακα ή άλλη παρόμοια πάθηση, επειδή θερμάνθηκε υπερβολικά το υγρό στοιχείο στη συγκεκριμένη περιοχή και εξαιτίας αυτού υπέστη φλεγμονή και ερυθρότητα και κάποια πυώδη αλλοίωση; Τι κάνουμε λοιπόν; Μήπως πολεμούμε το μέρος της σάρκας που ασθένησε; Το αντίθετο μάλιστα· στρέφουμε όλο το υγιές μέρος του σώματος προς τη θεραπεία αυτού που νοσεί. Επομένως, η πάθηση δεν είναι κάτι το βδελυρό. Διότι διαφορετικά, ακόμη και στη δική μας περίπτωση, αν ένα μέρος του σώματος πονούσε, το υγιές θα αποξενωνόταν από τη θεραπεία εκείνου που πάσχει. Αλλά ποια είναι η αιτία που μας απομακρύνει από τέτοιους ανθρώπους; Ποια είναι αυτή; Το ότι δεν φοβόμαστε την απειλή Εκείνου που είπε: «Πορευθείτε μακριά μου στο αιώνιο πυρ· διότι εφόσον δεν το πράξατε σε έναν από αυτούς, δεν το πράξατε ούτε σε εμένα». Διότι, αν πίστευαν ότι αυτά έχουν έτσι, δεν θα διαμόρφωναν τέτοια αντίληψη για τους ασθενείς, ώστε να τους αποδιώχνουν από κοντά τους και να θεωρούν μόλυσμα για τη ζωή μας τη φροντίδα για όσους ταλαιπωρούνται. Επομένως, εάν θεωρούμε αξιόπιστο Εκείνον που έδωσε την υπόσχεση, πρέπει να τηρήσουμε τις εντολές, χωρίς τις οποίες είναι αδύνατον να αξιωθούμε όσα ελπίζουμε. Ξένος και γυμνός και στερημένος τροφής, ασθενής και φυλακισμένος, και όλα όσα έχουν προειπωθεί στο Ευαγγέλιο, είναι για σένα αυτός ο άνθρωπος.

Και τους λέει: Πηγαίνετε στο πυρ που έχει ετοιμαστεί όχι για εσάς, αλλά για τον διάβολο και τους αγγέλους του. Διότι αυτό δεν είναι το αρχικό μου θέλημα, δεν σας έπλασα γι' αυτό, δεν ετοίμασα για εσάς τη φωτιά. Το άσβεστο πυρ ανάφθηκε εκ των προτέρων για τους δαίμονες που έχουν αμετάβλητη την έξη της κακίας, με τους οποίους σας ένωσε η αμετανόητη, όμοια με τη δική τους, διάθεση. Επομένως, η συμβίωσή σας με τους πονηρούς αγγέλους είναι δική σας εκούσια επιλογή: «διότι πείνασα και δεν μου δώσατε να φάω, δίψασα και δεν μου δώσατε να πιω, ξένος ήμουν και δεν με περιμαζέψατε, γυμνός και δεν με ντύσατε, ασθενής και στη φυλακή ήμουν και δεν με επισκεφθήκατε». Διότι, αδελφοί, όπως ακριβώς η αγάπη και τα έργα της αγάπης αποτελούν το πλήρωμα των αρετών, έτσι και το μίσος και τα έργα του μίσους, ο άσπλαχνος τρόπος και η απρόθυμη για προσφορά διάθεση, αποτελούν το πλήρωμα της αμαρτίας. Και όπως ακριβώς οι αρετές έπονται και συνοδεύουν τη φιλανθρωπία, έτσι και οι κακίες ακολουθούν τη μισανθρωπία. Γι' αυτόν τον λόγο και καταδικάζονται μόνο εξαιτίας αυτής.

Διότι, εάν δεν ήταν άνθρωπος, δεν θα ήταν δυνατόν να πάθει· εάν πάλι δεν ήταν Θεός, παραμένοντας απαθής ως προς τη θεότητα, δεν θα υφίστατο για εμάς τον θάνατο κατά σάρκα, χαρίζοντάς μας μέσω αυτού την ανάσταση, ή μάλλον την εξανάσταση και την αθανασία. Ούτε θα γινόταν πιστευτό ότι, ενώ μπορούσε να μην πάθει, επέλεξε εκουσίως να πάθει, δείχνοντας ότι η δική του ταπείνωση επρόκειτο να μας ελευθερώσει και να μας ανυψώσει, και διδάσκοντας, εάν χρειαστεί, να αγωνιζόμαστε έμπρακτα μέχρι θανάτου υπέρ της δικαιοσύνης, και υποσχόμενος σε όσους πείθονται τη δύναμη της αθανασίας μέσω της ανάστασης, όχι μόνο για να παραμένουν αιώνια στη ζωή, αλλά και για να παραμένουν εκτός του αιώνιου ολέθρου, της αιώνιας δηλαδή και φρικτότατης κολάσεως, η οποία έχει ετοιμαστεί για τον Διάβολο, και για να ζουν αιώνια μαζί με τους αγίους αγγέλους, συναπολαμβάνοντας την άφθαρτη και ατελεύτητη βασιλεία.

Μάθετε και την οδυνηρή φωνή προς εκείνους που βρίσκονται στα αριστερά, την οποία θα απευθύνει σε αυτούς ο δίκαιος κριτής και πράος Θεός με άμετρο θυμό και οργή: «Πηγαίνετε μακριά από εμένα, οι καταραμένοι, στο πυρ το αιώνιο που έχει ετοιμαστεί για τον διάβολο και τους αγγέλους του». Εσείς οι ίδιοι τα προξενήσατε αυτά στους εαυτούς σας. Δεχθείτε λοιπόν οι ίδιοι και την απόλαυσή τους. «Πηγαίνετε μακριά από εμένα οι καταραμένοι στο σκότος το εξώτερο και στο πυρ το άσβεστο που έχει ετοιμαστεί για τον διάβολο και τους αγγέλους του». Εγώ σας έπλασα, και εσείς προσκολληθήκατε σε άλλον. Εγώ είμαι αυτός που σας έβγαλε από τη μήτρα, και εμένα αθετήσατε. Εγώ είμαι αυτός που σας διάπλασε από τη γη με το πρόσταγμά μου, και εσείς προσκολληθήκατε σε άλλον. Εγώ είμαι αυτός που σας ανέθρεψε, και σε άλλον δουλέψατε. Εγώ πρόσταξα τη γη και τη θάλασσα για τη διατροφή σας και τη συντήρηση του βίου σας, εσείς όμως παρακούσατε τις εντολές μου. Εγώ έκανα το φως για εσάς για την απόλαυση της ημέρας και τη νύχτα για ανάπαυση, εσείς όμως με τα πονηρά σας έργα με παραπικράνατε και με αθετήσατε και ανοίξατε την πόρτα στα πάθη. «Αποχωρήστε από εμένα, εργάτες της αδικίας». Δεν σας ξέρω, δεν σας γνωρίζω. Γίνατε εργάτες άλλου κυρίου, δηλαδή του διαβόλου. Μαζί με αυτόν κληρονομήστε το σκότος και το άσβεστο πυρ και τον ακοίμητο σκώληκα και τον τριγμό των δοντιών. «Διότι πείνασα και δεν μου δώσατε να φάω, δίψασα και δεν με ποτίσατε. Ξένος ήμουν και δεν με περιμαζέψατε».

«γυμνός ήμουν και δεν με ντύσατε. ασθένησα και δεν με επισκεφθήκατε, στη φυλακή ήμουν και δεν ήρθατε προς εμένα». Την ακοή σας την έπλασα για να ακούτε τις Γραφές, εσείς όμως την ετοιμάσατε για δαιμονικά άσματα και κιθάρες και γελοιότητες. Τους οφθαλμούς σας τους δημιούργησα για να αντικρίζουν το φως των εντολών μου και να τις εκτελούν, εσείς όμως προσκαλείτε πορνείες και ασέλγειες και τους διανοίξατε στην υπόλοιπη ακαθαρσία. Το στόμα σας το ετοίμασα για δοξολογία και αίνο και για να λαλεί «ψαλμούς και ωδές πνευματικές» και να μελετά πάντοτε την ανάγνωση των Γραφών, εσείς όμως το ετοιμάσατε για λοιδορίες και όρκους και βλασφημίες, καθήμενοι και καταλαλώντας τους πλησίον σας. Τα χέρια σας τα δημιούργησα για να τα εκτείνετε σε προσευχές και δεήσεις, εσείς όμως τα απλώσατε σε αρπαγές και φόνους και αλληλοσκοτωμούς. Τους πόδες σας διέταξα να πορεύονται με την ετοιμασία του ευαγγελίου της ειρήνης και στις εκκλησίες και στους οίκους των αγίων μου, εσείς όμως τους διδάξατε να τρέχουν σε μοιχείες και σε πορνείες, σε θέατρα, χορούς και μετεωρισμούς. Διαλύθηκε λοιπόν η πανήγυρις, σταμάτησε το θέατρο του βίου, παρήλθε η πλάνη και η φαντασία του. Παρουσιαστήκατε σε εμένα, ενώπιον του οποίου «κάμπτει κάθε γόνυ επουρανίων και επιγείων και καταχθονίων»· διότι όλοι όσοι αμέλησαν και δεν έδειξαν ευσπλαχνία με αγαθοεργίες, εδώ δεν τους οφείλεται τίποτε άλλο παρά το πυρ το άσβεστο.

Διότι, όταν ήλθαν, χτυπούσαν τη θύρα λέγοντας: «Κύριε, Κύριε, άνοιξέ μας»· ενώ από μέσα ο Κριτής αναφώνησε με τρόπο φοβερό: «Αλήθεια, αλήθεια σας λέω, δεν σας γνωρίζω». Ω, τι εσχάτη απόφαση! Και μάλιστα, δεν έδωσε την οδυνηρή αυτή απόκριση μέσω αγγέλου, αλλά ο ίδιος προσωπικά, ώστε, ακούγοντας τη φωνή του και μη δυνάμενες να δουν το πρόσωπό του, να υποστούν μεγαλύτερη βάσανο. «Αλήθεια σας λέω, δεν σας γνωρίζω». «Δεν μας γνωρίζεις, Δέσποτα; Από τη μήτρα της μητέρας μας αφιερωθήκαμε σε σένα, σε ακολουθήσαμε από τη νεότητά μας, διαφυλάξαμε την αγνεία, το σώμα που μας έπλασες το διατηρήσαμε άφθαρτο, δεν παραδώσαμε τα μέλη μας στα πάθη, προσδοκούσαμε να λάβουμε στεφάνια από το δεξί σου χέρι· και τώρα έκλεισες τις θύρες και λες, "Δεν σας γνωρίζω";» «Ναι, πράγματι δεν σας γνωρίζω». «Γιατί, ω Δέσποτα;» Ο Δεσπότης: «Γιατί; Επειδή πείνασα, και δεν μου δώσατε να φάω· δίψασα, και δεν με ποτίσατε· ήμουν ξένος, και δεν με περιμαζέψατε· γυμνός, και δεν με ντύσατε· ασθενής και στη φυλακή, και δεν ήλθατε σε μένα. Εγγράφως σας έδωσα εντολή, λέγοντας: Εφόσον δεν το πράξατε σε έναν από αυτούς τους ελάχιστους και μικρούς αδελφούς μου, ούτε και σε εμένα το πράξατε». Και εκείνες είπαν: «Μάταια λοιπόν, Δέσποτα, υπομείναμε τον πόνο και την ταλαιπωρία της σαρκός; Μάταια καταπονήσαμε τους εαυτούς μας με αγρυπνίες και νηστείες; Μάταια, ποθώντας μέχρι τέλους τον ουράνιο Νυμφίο, διαφυλάξαμε την παρθενία μας άτρωτη;»

Διότι, ότι είναι κύριος και να τιμωρεί και να τιμά, άκουσε τι λέει ο ίδιος που τα αναφέρει αυτά: «Όταν έλθει», λέει, «ο Υιός του ανθρώπου με τη δόξα του Πατέρα του, θα στήσει τα πρόβατα στα δεξιά και τα ερίφια στα αριστερά, και θα πει σε εκείνους που βρίσκονται στα δεξιά του: Ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από καταβολής κόσμου. Διότι πείνασα, και μου δώσατε να φάω· δίψασα, και μου δώσατε να πιω. Σε εκείνους δε που βρίσκονται στα αριστερά θα πει: Φύγετε από εμένα, οι καταραμένοι, στο πυρ το ετοιμασμένο για τον διάβολο και τους αγγέλους του. Διότι πείνασα, και δεν μου δώσατε να φάω· δίψασα, και δεν μου δώσατε να πιω· ξένος ήμουν, και δεν με φιλοξενήσατε». Είδες ολοκληρωμένη κρίση, και πώς και τιμά και τιμωρεί, και στεφανώνει και καταδικάζει, και τους μεν τους εισάγει στη βασιλεία, τους δε τους αποπέμπει στη γέεννα;

Βʹ. Αλλά υπάρχουν μερικοί άνθρωποι γεμάτοι από τόση ανοησία, ώστε να θεωρούν ψευδείς τις θεόπνευστες Γραφές και να παρερμηνεύουν αλληγορικά τη δικαιοσύνη του Θεού. Διότι έχω ακούσει κάποιους φιλαμαρτήμονες, οι οποίοι κατέχονται από πολλή φιληδονία, να λέγουν τέτοια πράγματα, ότι δηλαδή ο Θεός τα απείλησε αυτά για να φοβίσει τους ανθρώπους· διότι, μη γένοιτο, δεν είναι δυνατόν να τιμωρήσει κάποιον, αφού είναι ελεήμων, και μάλιστα από εκείνους που τον έχουν επιγνώσει. Ακούστε, λοιπόν, εσείς οι άνθρωποι που έχετε χάσει τον νου σας, εσείς που πείθεστε στην υποβολή του μισόκαλου, ο οποίος χαίρεται με την απώλειά σας. Διότι, προκειμένου να μην φοβηθούμε και αλλάξουμε τη ζωή μας προς το ενάρετο, και αποφύγουμε τα βασανιστήρια της κολάσεως, γι' αυτόν τον λόγο μας οδήγησε σε αυτήν την αφοβία· ώστε, αμελώντας στην παρούσα ζωή, να ρίξουμε τους εαυτούς μας στον ίδιο τον πυθμένα του άδη. Πείτε μου, λοιπόν, εσείς που βγάζετε τον Θεό ψεύτη, εσείς που θεωρείτε τις άγιες Γραφές ως απλά και μόνο κενά λόγια, και όχι ως αλήθεια, τι νομίζετε, ω ανόητοι; Δεν κολάζεται εκείνος ο πλούσιος, ο οποίος περιφρόνησε τον Λάζαρο; Δεν αποβάλλονται από τον νυμφώνα οι μωρές παρθένες; Δεν αναχωρούν στο πυρ το ετοιμασμένο για τον διάβολο και τους αγγέλους του εκείνοι που δεν έθρεψαν τον Χριστό; Δεν ρίπτεται στο πυρ, δεμένος χειροπόδαρα, εκείνος που φορούσε ρυπαρά ενδύματα; Δεν παραδίδεται στους βασανιστές εκείνος που απαίτησε τα εκατό δηνάρια;

Διότι τι το βαρύ ή τι το επαχθές μάς ζήτησε; Και ποιο από αυτά δεν συγκαταλέγεται στα εξαιρετικά εύκολα και απλά; Διότι δεν είπε: «Ήμουν ασθενής και δεν με θεραπεύσατε», αλλά: «Δεν με επισκεφθήκατε». Δεν είπε: «Ήμουν στη φυλακή και δεν με βγάλατε έξω», αλλά: «Δεν ήλθατε προς εμένα». Όσο πιο ελαφρές λοιπόν είναι οι εντολές, τόσο μεγαλύτερη είναι η τιμωρία για όσους παρακοούν. Διότι τι είναι πιο ελαφρύ, πες μου, από το να περπατήσεις και να μπεις σε ένα δεσμωτήριο; Και τι πιο ευχάριστο; Διότι, όταν δεις άλλους δεμένους, άλλους ρυπαρούς, άλλους με μακριά αχτένιστα μαλλιά και ντυμένους με κουρέλια, άλλους να λιώνουν από την πείνα και να τρέχουν στα πόδια σαν σκυλιά· άλλους με πληγωμένα τα πλευρά, άλλους να επιστρέφουν τώρα δεμένοι από την αγορά, και την ημέρα μεν να επαιτούν και να μη συγκεντρώνουν ούτε την αναγκαία τροφή, το βράδυ δε να απαιτείται από αυτούς από τους δεσμοφύλακες εκείνη η πονηρή και σκληρή υπηρεσία· έστω και πέτρα να είσαι, οπωσδήποτε θα γίνεις πιο φιλάνθρωπος· και αν ακόμη ζεις μια ζωή γεμάτη τρυφηλότητα και ακολασία, οπωσδήποτε θα γίνεις πιο φιλοσοφημένος, αναλογιζόμενος την ανθρώπινη κατάσταση μέσα από τις συμφορές των άλλων. Διότι οπωσδήποτε θα φέρεις στον νου σου την φοβερή εκείνη ημέρα και τις ποικίλες κολάσεις.

Εγώ, ακούγοντας αυτά και διορθώνοντας τον εαυτό μου, δέχομαι χάρη από εσάς· κι αν αυτός που μιλάει είναι δούλος, δέχομαι τη συμβουλή, κι αν είναι ελεύθερος, ακούω με προθυμία. Διότι δεν είναι η διαφορά των προσώπων, αλλά η χρησιμότητα της συμβουλής που με κάνει να αποδέχομαι τα λεγόμενα. Εάν δηλαδή εκείνος ο Μωυσής, ο τόσο σπουδαίος, αυτός που συνομίλησε με τον Θεό, δεν απέρριψε τις συμβουλές του πεθερού του, κι ας ήταν αυτός βάρβαρος, αλλά και εκείνος τις αποδέχτηκε, και ο Θεός τις επιβεβαίωσε· πόσο μάλλον εμείς; Δεν σου λέω να γίνεις ακτήμονας, αλλά το περίσσευμά σου δαπάνησέ το στους φτωχούς, ώστε το περίσσευμά σου να γίνει για σένα υπόθεση σωτηρίας. Δεν βλέπετε πολλούς φτωχούς στον δρόμο, πώς παραμένουν άρρωστοι και γυμνοί; Και ο μεν είναι νεότερος, ο δε πρεσβύτερος, και ο ένας στηρίζεται από τον άλλον, και είναι μεγάλη η τραγωδία τους. Δώσε, λοιπόν, στον σύνδουλό σου, για να έχεις τον Δεσπότη χρεώστη σου, Εκείνον που με χαρά χρωστά, Εκείνον που επιστρέφει το κεφάλαιο μαζί με τον τόκο· διότι στις κοσμικές υποθέσεις ο τόκος είναι έγκλημα, ενώ για τον Θεό είναι έπαινος. Δεν δίνεις στον φτωχό; Πρόσεξε Εκείνον που ζητά μέσω αυτού, και σεβάσου το αξίωμα αυτού που λαμβάνει· ο φτωχός λαμβάνει, και ο Θεός δανείζεται. Αναλογίσου πόσο συγκατατέβηκε ο Δεσπότης σου γι' αυτόν τον λόγο, ώστε να σε κάμψει, για να μην είσαι σκληρός και απάνθρωπος. Διότι λέει: Πεινασμένο με είδατε και δεν με θρέψατε· διψασμένο και δεν μου δώσατε να πιω· ξένο και δεν με φιλοξενήσατε· γυμνό και δεν με ντύσατε, και τα εξής.

Διότι, όσους παρασύρει ο λογισμός, όπως είπες προηγουμένως, ότι θα σωθούν μόνο μέσω της πίστεως, ενώ κάνουν αισχρά έργα, ο Κριτής αποφάνθηκε να τους στείλει στο αιώνιο πυρ, όχι απλώς μαζί με τους απίστους, αλλά μαζί με τον διάβολο και τους αγγέλους του· «Φύγετε», λέει, «από εμένα οι καταραμένοι στο αιώνιο πυρ, το οποίο έχει ετοιμαστεί για τον διάβολο και τους αγγέλους του». Τι νομίζεις; Προς πιστούς ή προς απίστους εκφωνήθηκε αυτή η σφοδρή απειλή; Εμένα μου φαίνεται προς πιστούς. Και για να βεβαιωθείς ότι απευθύνεται προς πιστούς, άκουσε και τις κατηγορίες· «Πείνασα», λέει, «και δεν μου δώσατε να φάω· δίψασα, και δεν μου δώσατε να πιω· ξένος ήμουν, και δεν με περιμαζέψατε· γυμνός, και δεν με ντύσατε· ασθενής και στη φυλακή, και δεν με επισκεφθήκατε». Άραγε, ζητάει ο Χριστός από κάποιον άπιστο φαγητό ή ποτό ή ένδυμα ή κάτι άλλο από τα αναγκαία; Μη γένοιτο· διότι, πώς θα απαιτήσει ελεημοσύνη από εκείνους που τον βλασφημούν; Ακόμη κι αν κάνουν αμέτρητες ελεημοσύνες, δεν πρόκειται να δουν τη βασιλεία των ουρανών. «Αν κάποιος», λέει, «δεν γεννηθεί μέσω του ύδατος και του πνεύματος, δεν πρόκειται να δει τη βασιλεία των ουρανών». Δες, λοιπόν, ότι το «φύγετε από εμένα οι καταραμένοι στο αιώνιο πυρ, το οποίο έχει ετοιμαστεί για τον διάβολο και τους αγγέλους του» έχει ειπωθεί προς πιστούς που είναι ανελεήμονες· διότι είναι φυσικό οι ανελεήμονες να έχουν και άλλες αισχρές πράξεις.

Διότι, αν φιλοξενούσατε εμένα τον ίδιο, με την εξουσία και τη λαμπρότητα που με συνοδεύει, δεν θα ήταν τόσο θαυμαστό· διότι, από σεβασμό στην εξουσία μου, ή από φόβο, ή ακόμη και από αγάπη θα με υποδεχόσασταν, και δεν θα οφειλόταν το παν στη δική σας προαίρεση. Όμως, με το να υποδεχθείτε εκείνους τους ελάχιστους αδελφούς μου, αποδεικνύεται ότι το παν οφείλεται στη δική σας προαίρεση, και, «εφόσον το κάνατε σε έναν από αυτούς τους ελάχιστους, το κάνατε σε εμένα». «Τότε θα πει και σε εκείνους που βρίσκονται στα αριστερά: Πηγαίνετε μακριά μου, καταραμένοι, στο αιώνιο πυρ που έχει ετοιμαστεί για τον διάβολο και τους αγγέλους του». Ποια είναι λοιπόν τα εγκλήματα αυτών και ποια η αιτία για την οποία θα ονομαστούν καταραμένοι και θα ριχτούν στο πυρ που έχει ετοιμαστεί για τον διάβολο και τους αγγέλους του; «Διότι πείνασα», λέει, «και δεν μου δώσατε να φάω· δίψασα, και δεν με ποτίσατε· ήμουν ξένος, και δεν με φιλοξενήσατε· γυμνός, και δεν με ντύσατε· ασθενής και στη φυλακή, και δεν με επισκεφθήκατε». Πρόσεξε ότι αυτή η σφοδρή απειλή έχει απευθυνθεί προς τους ανελεήμονες πιστούς· διότι ο Χριστός δεν ζητά ελεημοσύνη από τους μιαρούς και τους απίστους· αφού αρκεί για την απώλειά τους μόνο η απιστία. (Όμως, επειδή ο λόγος με τη χάρη του Θεού έχει ήδη εξετάσει πολλά προηγουμένως για αυτήν την απόφαση, δεν θέλουμε να προσθέσουμε και άλλα και να μακρηγορήσουμε.) «

Διότι, όπως για τους δικαίους η βασιλεία έχει ετοιμαστεί από καταβολής κόσμου, έτσι και η κόλαση έχει ετοιμαστεί από τότε για τον διάβολο και τους αγγέλους του· αλλά στέλνονται, αλίμονο, σε αυτήν, όπως μαθαίνω, και άνθρωποι. «Διότι πείνασα», λέει, «και δεν μου δώσατε να φάω, δίψασα, και δεν μου δώσατε να πιω, ήμουν ξένος, και δεν με φιλοξενήσατε, γυμνός, και δεν με ντύσατε, ασθενής και στη φυλακή, και δεν με επισκεφθήκατε».

Ας μη μιμηθούμε τις μωρές παρθένους, αλλά ας ζηλώσουμε τις φρόνιμες· διότι όντως εκείνες ήταν ανόητες, αφού, μολονότι έσβησαν τους άνθρακες των παθών και άναψαν τη φλόγα της παρθενίας, αυτό το τόσο μεγάλο κατόρθωμα που απαιτεί πολλή επιμέλεια, δεν φρόντισαν να πάρουν το λάδι, το οποίο κατορθώνεται και αποκτάται τόσο εύκολα. Ας μην εξομοιώσουμε τους εαυτούς μας με τις ασύνετες παρθένους, ώστε να μην εκδιωχθούμε από τον νυμφώνα, επειδή κάναμε τον καιρό της βασιλείας καιρό εμπορίας, και για να μην ακούσουμε το «δεν σας γνωρίζω». Διότι, εάν δεν θρέψουμε τον φτωχό, ούτε δεχτούμε τον άστεγο κάτω από τη στέγη μας, εάν δεν ντύσουμε αυτόν που κρυώνει, ούτε φιλοξενήσουμε τον ξένο, εάν δεν δώσουμε ούτε κρύο νερό σε αυτόν που διψά, αν δεν επισκεφθούμε τον ασθενή, ούτε αυτόν που βρίσκεται στη φυλακή, και αν δεν συμπονέσουμε για τα δεινά που εκείνοι υποφέρουν, θα έρθει ο Κριτής επί του θρόνου της δόξης του και θα πει (αλλά μακάρι σε κανέναν από εμάς, Κύριε, να μη συμβεί να ακούσει αυτή την οδυνηρή και πικρή φωνή), λέγοντας: «Πηγαίνετε μακριά από εμένα, οι καταραμένοι, στο πυρ το αιώνιο, το οποίο είναι ετοιμασμένο για τον διάβολο και τους αγγέλους του· διότι πείνασα και δεν μου δώσατε να φάω, δίψασα και δεν μου δώσατε να πιω, ήμουν ξένος και δεν με περιμαζέψατε, γυμνός και δεν με ντύσατε, ασθενής και στη φυλακή και δεν με επισκεφθήκατε».

Ας υποδεχθούμε, λοιπόν, τον Θεό και Κύριο, τον αληθινό θεραπευτή, ο οποίος είναι ο μόνος που μπορεί, όταν έλθει, να θεραπεύσει τις ψυχές μας, έχοντας κοπιάσει πολύ για εμάς. Διότι χτυπά πάντοτε τις θύρες των καρδιών μας, για να του ανοίξουμε και, αφού εισέλθει, να αναπαυθεί στις ψυχές μας, και να του νίψουμε και να του αλείψουμε τα πόδια, και να κατοικήσει μαζί μας. Και γι' αυτό, εκεί ο Κύριος επιπλήττει αυτόν που δεν του ένιψε τα πόδια, και πάλι αλλού λέγει: «Ιδού, στέκομαι στη θύρα και χτυπώ. Εάν κάποιος μου ανοίξει, θα εισέλθω σε αυτόν». Για τον λόγο αυτόν, άλλωστε, υπέμεινε να πάθει πολλά, παραδίδοντας το σώμα του στον θάνατο και εξαγοράζοντάς μας από τη δουλεία, ώστε, όταν έλθει στην ψυχή μας, να κατοικήσει σε αυτήν. Γι' αυτό, σε εκείνους που βρίσκονται στα αριστερά κατά την κρίση και στέλνονται από αυτόν στη γέεννα μαζί με τον διάβολο, λέγει ο Κύριος: «Ξένος ήμουν και δεν με περιμαζέψατε, πεινούσα και δεν μου δώσατε να φάω, διψούσα και δεν με ποτίσατε». Διότι η τροφή του και η πόση και το ένδυμα και η στέγη και η ανάπαυση βρίσκονται στις ψυχές μας. Πάντοτε, λοιπόν, χτυπά τη θύρα, επιθυμώντας να εισέλθει σε εμάς. Ας τον δεχθούμε, λοιπόν, και ας τον εισαγάγουμε μέσα μας, διότι και η δική μας τροφή και πόση και αιώνια ζωή είναι αυτός.

Διότι σε εκείνους που κατά την κρίση θα τοποθετηθούν στα αριστερά και θα σταλούν από τον Κύριο στη γέεννα μαζί με τον διάβολο, λέει το εξής: «ήμουν ξένος και δεν με δεχθήκατε, γυμνός και δεν με ντύσατε, ασθένησα και δεν με επισκεφθήκατε», «πεινούσα και δεν μου δώσατε να φάω, διψούσα και δεν μου δώσατε να πιώ», «ήμουν στη φυλακή και δεν ήλθατε προς εμένα». Αυτό, βέβαια, κατά την προφανή του έννοια αναφέρεται στις αγαθοεργίες, καθώς ο Κύριος θεωρεί ότι προσφέρεται στον ίδιο η διακονία προς τους δούλους του, όμως το πιο αληθινό και βαθύτερο νόημα νοείται ως προς τον εσωτερικό άνθρωπο του καθενός. Διότι η αληθινή του τροφή και η πόση, το ένδυμα, η στέγη και η ανάπαυση είναι οι ψυχές μας, ώστε η ψυχή, αφού δεχθεί τον Κύριο μέσα της και κοινωνήσει με το Πνεύμα του, να γίνει μαζί του «ένα πνεύμα», και να υπάρξει ανακαίνιση και αλλοίωση της καρδιάς, καθώς και κατάργηση και σβέση των παθών, και να βρεθεί μέσα μας η ενέργεια του Αγίου Πνεύματος και τα έργα των αρετών. Αυτή είναι η αληθινή τροφή και πόση του Κυρίου. Πεινά, λοιπόν, ο Κύριος και διψά για τις ψυχές μας, και είναι σαν ξένος και ασθενής μέσα μας, καθώς δεν έχει ακόμη αναπαυθεί ούτε έχει βρει «μονή» στις ψυχές μας. Γι' αυτό κρούει πάντοτε, θέλοντας να εισέλθει σε εμάς και να αναπαυθεί, και δείχνει κάθε πρόνοια για εμάς χάριν αυτού του σκοπού.

Αλλά ποιος άλλος άνθρωπος θα ανεχόταν καν να το ακούσει αυτό; Πώς λοιπόν, ενώ κάθεσαι στο κελί και σε υπηρετούν άλλοι, εσύ λες ότι υπηρετείς τον Θεό; Μέσω ποιων έργων; Πες μου. Διότι, ακόμη κι αν υπηρετούσες τον εαυτό σου σε όλα και από τα έργα των χεριών σου κάλυπτες κάθε ανάγκη του σώματός σου, ούτε και τότε δεν θα έπρεπε να λες ότι υπηρετείς τον Θεό. Επειδή ο δούλος δεν επαινείται για το ότι τρέφει και ντύνει τον εαυτό του, αλλά, αν δεν παρέχει καθημερινά στον κύριό του από την εργασία του το κοινώς λεγόμενο αντίτιμο, τιμωρείται και κατακρίνεται ως άχρηστος. Πώς λοιπόν εμείς, που ζούμε ως ελεύθεροι και παραδίδουμε τους εαυτούς μας στην άνεση, την αμέλεια και τη ραθυμία, και όχι μόνο δεν εργαζόμαστε τίποτα ούτε υπηρετούμε τους άλλους, αλλά και αγανακτούμε, βλασφημούμε και διαρκώς γογγύζουμε, αν δεν μας υπηρετούν οι άλλοι, πώς λέμε ότι υπηρετούμε τον Θεό και δεν αδικούμε κανέναν; Διότι, όσους μπορεί κάποιος να υπηρετήσει και δεν επιλέγει να το κάνει, τόσους αδικεί και καθιστά τον εαυτό του υπόλογο στην κρίση και στη Δεσποτική απόφαση που λέει τα εξής: «Φύγετε από εμένα οι καταραμένοι στο πυρ το αιώνιο που είναι ετοιμασμένο για τον διάβολο και τους αγγέλους του. Διότι πείνασα» και, αφού απαρίθμησε τα υπόλοιπα, είπε «ήμουν σε ασθένεια και δεν με υπηρετήσατε». Πώς, λοιπόν, ή με ποιο πρόσωπο θα Τον αντικρύσουμε, όταν έρθει να εξετάσει το έργο του καθενός;

Γι' αυτό λοιπόν, τα εξής λέει το φως: «Από το στόμα σου θα σε κρίνω, πονηρέ δούλε, διότι ενώ ήρθα, όπως εσύ λες, και κατοίκησα μέσα σου, εγώ που είμαι απρόσιτος στις άνω τάξεις, γνωρίζοντάς το αυτό ο ίδιος, με άφησες να κείμαι θαμμένος κάτω από το σκοτάδι των δικών σου κακών, όπως ακριβώς το λες ο ίδιος. Και ενώ εγώ έκανα υπομονή τόσα χρόνια και περίμενα τη μετάνοιά σου και ανέμενα την τήρηση των εντολών μου, δεν θέλησες μέχρι τέλους να με αναζητήσεις έστω και στο ελάχιστο, ούτε με σπλαχνίστηκες που ασφυκτιούσα και περιοριζόμουν μέσα σου, ούτε με άφησες να βρω τη δραχμή που έχασα, δηλαδή εσένα, διότι δεν με άφησες να ανάψω και να σε δω και να με δεις εσύ, αλλά να είμαι πάντοτε σκεπασμένος από τα πάθη που έχεις μέσα σου. Φύγε λοιπόν από εμένα, εργάτη της ανομίας, στο πυρ το αιώνιο που έχει ετοιμαστεί για τον διάβολο και τους αγγέλους του, επειδή πείνασα για την επιστροφή και τη μετάνοιά σου, και δεν μου έδωσες να φάω. Δίψασα για τη σωτηρία σου, και δεν μου έδωσες να πιω. Ήμουν γυμνός από τις ενάρετες πράξεις σου, και δεν με έντυσες με αυτές. Βρισκόμουν στην πιο στενή, ρυπαρή και σκοτεινή φυλακή της καρδιάς σου, και δεν θέλησες να με επισκεφτείς ούτε να με βγάλεις στο φως. Γνώριζες ότι κειτόμουν στην ασθένεια της ραθυμίας και της απραξίας σου, και δεν με διακόνησες μέσω των αγαθών σου έργων και πράξεων. Φύγε λοιπόν από εμένα.»

Δες και τη δική τους καλοσύνη, πώς από ταπεινοφροσύνη αρνούνται ότι τον έθρεψαν· αλλά ο Κύριος όσα γίνονται στους φτωχούς τα αναδέχεται στον εαυτό του. «Τότε θα πει και σε αυτούς που βρίσκονται στα αριστερά· Φύγετε από εμένα, οι καταραμένοι, στο πυρ το αιώνιο, το οποίο είναι ετοιμασμένο για τον διάβολο και για τους αγγέλους του. Διότι πείνασα, και δεν μου δώσατε να φάω· δίψασα, και δεν με ποτίσατε· ξένος ήμουν, και δεν με φιλοξενήσατε· γυμνός, και δεν με ντύσατε· ασθενής και στη φυλακή, και δεν με επισκεφθήκατε. Τότε θα αποκριθούν και αυτοί, λέγοντας· Κύριε, πότε σε είδαμε να πεινάς, ή να διψάς, ή ξένο, ή γυμνό, ή ασθενή, ή στη φυλακή, και δεν σε διακονήσαμε; Τότε θα τους αποκριθεί, λέγοντας· Αλήθεια σας λέω, εφόσον δεν το κάνατε σε έναν από αυτούς τους ελάχιστους, ούτε σε εμένα το κάνατε. Και θα απέλθουν αυτοί σε κόλαση αιώνια, ενώ οι δίκαιοι σε ζωή αιώνια.» Αυτούς που βρίσκονται στα αριστερά τους στέλνει στο πυρ, το οποίο έχει ετοιμαστεί για τον διάβολο. Επειδή, δηλαδή, οι δαίμονες είναι άσπλαχνοι, και διάκεινται σκληρά και εχθρικά προς εμάς, δικαιολογημένα θεωρούνται άξιοι της ίδιας τιμωρίας όσοι έχουν το ίδιο φρόνημα, οι οποίοι και από τα ίδια τους τα έργα έγιναν καταραμένοι. Δες όμως ότι ο Θεός δεν ετοίμασε το πυρ για τους ανθρώπους, ούτε έφτιαξε την κόλαση για εμάς, αλλά για τον διάβολο, εγώ όμως καθιστώ τον εαυτό μου υπόδικο στην κόλαση.