Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 25:44

Γιατί να αχρηστεύει και τη γη; Επομένως, για πότε αναβάλλουμε τη μετάνοια; Δεν θα ανανήψουμε; Δεν θα επαναφέρουμε τους εαυτούς μας από τον κατά συνήθεια βίο στην ακρίβεια του Ευαγγελίου; Δεν θα φέρουμε προ των οφθαλμών μας την ημέρα του Κυρίου, τη φοβερή εκείνη και επιφανή, κατά την οποία αυτούς μεν που πλησιάζουν στα δεξιά του Κυρίου διά των πράξεών τους θα τους υποδεχθεί η βασιλεία των ουρανών, ενώ εκείνους που έχουν απωθηθεί προς τα αριστερά εξαιτίας της απουσίας των αγαθών έργων, θα τους κατακρύψει η γέεννα του πυρός και το αιώνιο σκότος;

Εσύ όμως δεν βλέπεις, ακόμη και στα υγιή σώματα, ότι κάποιος, παρόλο που κατά τα άλλα χαίρει άκρας υγείας, πολλές φορές προσβάλλεται από κάποια φλύκταινα ή άνθρακα ή άλλη παρόμοια πάθηση, επειδή θερμάνθηκε υπερβολικά το υγρό στοιχείο στη συγκεκριμένη περιοχή και εξαιτίας αυτού υπέστη φλεγμονή και ερυθρότητα και κάποια πυώδη αλλοίωση; Τι κάνουμε λοιπόν; Μήπως πολεμούμε το μέρος της σάρκας που ασθένησε; Το αντίθετο μάλιστα· στρέφουμε όλο το υγιές μέρος του σώματος προς τη θεραπεία αυτού που νοσεί. Επομένως, η πάθηση δεν είναι κάτι το βδελυρό. Διότι διαφορετικά, ακόμη και στη δική μας περίπτωση, αν ένα μέρος του σώματος πονούσε, το υγιές θα αποξενωνόταν από τη θεραπεία εκείνου που πάσχει. Αλλά ποια είναι η αιτία που μας απομακρύνει από τέτοιους ανθρώπους; Ποια είναι αυτή; Το ότι δεν φοβόμαστε την απειλή Εκείνου που είπε: «Πορευθείτε μακριά μου στο αιώνιο πυρ· διότι εφόσον δεν το πράξατε σε έναν από αυτούς, δεν το πράξατε ούτε σε εμένα». Διότι, αν πίστευαν ότι αυτά έχουν έτσι, δεν θα διαμόρφωναν τέτοια αντίληψη για τους ασθενείς, ώστε να τους αποδιώχνουν από κοντά τους και να θεωρούν μόλυσμα για τη ζωή μας τη φροντίδα για όσους ταλαιπωρούνται. Επομένως, εάν θεωρούμε αξιόπιστο Εκείνον που έδωσε την υπόσχεση, πρέπει να τηρήσουμε τις εντολές, χωρίς τις οποίες είναι αδύνατον να αξιωθούμε όσα ελπίζουμε. Ξένος και γυμνός και στερημένος τροφής, ασθενής και φυλακισμένος, και όλα όσα έχουν προειπωθεί στο Ευαγγέλιο, είναι για σένα αυτός ο άνθρωπος.

Θα ήθελα, λοιπόν, να πω ότι δεν υπάρχει μεγαλύτερο δείγμα μίσους από το να προτιμά κανείς τα περίσσια χρήματα από τον αδελφό του· αλλά βλέπω ότι η κακία βρήκε και μεγαλύτερο δείγμα μισανθρωπίας. Διότι υπάρχουν κάποιοι που όχι μόνο δεν ελεούν από αυτά που διαθέτουν με αφθονία, αλλά σφετερίζονται και τα ξένα. Ας αναλογιστούν, επομένως, με βάση την απόφαση εναντίον εκείνων που δεν ελεούν, ποια τύχη θα έχουν αυτοί και τι θα πάθουν, και ποιας αδιανόητης και αφόρητης καταδίκης είναι άξιοι, και ας απομακρυνθούν από την αδικία, και με τα έργα της μετάνοιας ας εξιλεώσουν το θείο. Εκείνοι δε θα αποκριθούν τότε λέγοντας: «Κύριε, πότε σε είδαμε να πεινάς, ή να διψάς, ή ξένο, ή γυμνό, ή ασθενή, ή στη φυλακή, και δεν σε υπηρετήσαμε;»

Διότι, εάν δεν ήταν άνθρωπος, δεν θα ήταν δυνατόν να πάθει· εάν πάλι δεν ήταν Θεός, παραμένοντας απαθής ως προς τη θεότητα, δεν θα υφίστατο για εμάς τον θάνατο κατά σάρκα, χαρίζοντάς μας μέσω αυτού την ανάσταση, ή μάλλον την εξανάσταση και την αθανασία. Ούτε θα γινόταν πιστευτό ότι, ενώ μπορούσε να μην πάθει, επέλεξε εκουσίως να πάθει, δείχνοντας ότι η δική του ταπείνωση επρόκειτο να μας ελευθερώσει και να μας ανυψώσει, και διδάσκοντας, εάν χρειαστεί, να αγωνιζόμαστε έμπρακτα μέχρι θανάτου υπέρ της δικαιοσύνης, και υποσχόμενος σε όσους πείθονται τη δύναμη της αθανασίας μέσω της ανάστασης, όχι μόνο για να παραμένουν αιώνια στη ζωή, αλλά και για να παραμένουν εκτός του αιώνιου ολέθρου, της αιώνιας δηλαδή και φρικτότατης κολάσεως, η οποία έχει ετοιμαστεί για τον Διάβολο, και για να ζουν αιώνια μαζί με τους αγίους αγγέλους, συναπολαμβάνοντας την άφθαρτη και ατελεύτητη βασιλεία.

Διότι είμαι φιλάνθρωπος, αλλά και δίκαιος κριτής. Διότι σε όλους θα αποδώσω τις αμοιβές σύμφωνα με την αξία τους, σε όλους θα παράσχω τον μισθό ανάλογα με τον κόπο του καθενός, σε όλους θα δώσω τις αμοιβές ανάλογα με τον προσωπικό τους αγώνα. Θέλω να ελεήσω, αλλά δεν βλέπω λάδι στα αγγεία σας. Θέλω να δείξω οίκτο, αλλά περάσατε τον βίο σας εντελώς χωρίς οίκτο. Σπεύδω να σπλαγχνιστώ, αλλά οι λαμπάδες σας είναι σκοτεινές εξαιτίας της ασπλαχνίας. «Απέλθετε από εμένα». «Διότι η κρίση θα είναι ανελέητη για εκείνον που δεν έδειξε έλεος». Τότε θα αποκριθούν και αυτοί προς τον φοβερό και απροσωπόληπτο Κριτή: «Κύριε, πότε σε είδαμε να πεινάς ή να διψάς ή να είσαι ξένος ή γυμνός ή ασθενής ή στη φυλακή και δεν σε υπηρετήσαμε;» Κύριε, δεν μας γνωρίζεις; Εσύ μας έπλασας, εσύ μας δημιούργησες, εσύ μας συνέθεσες από τα τέσσερα στοιχεία, εσύ έθεσες μέσα μας πνεύμα και ψυχή, σε εσένα πιστέψαμε, τη δική σου σφραγίδα λάβαμε. Το δικό σου βάπτισμα πήραμε. Εσένα ομολογήσαμε ως Θεό, εσένα γνωρίσαμε ως Κτίστη. Στο όνομά σου κάναμε θαύματα. Μέσω εσού διώξαμε δαίμονες. Για σένα ταλαιπωρήσαμε τη σάρκα, για σένα φυλάξαμε παρθενία, για σένα αποκτήσαμε αγνεία, για σένα γίναμε πάροικοι της γης. Και λες «δεν σας γνωρίζω, απέλθετε από εμένα»; Τότε θα αποκριθεί και σε αυτούς λέγοντας: «Με ομολογήσατε ως Δεσπότη, αλλά δεν υπακούσατε στους λόγους μου. Σφραγιστήκατε με τη σφραγίδα του σταυρού μου, αλλά την εξαφανίσατε με την ασπλαχνία σας».

Βʹ. Αλλά υπάρχουν μερικοί άνθρωποι γεμάτοι από τόση ανοησία, ώστε να θεωρούν ψευδείς τις θεόπνευστες Γραφές και να παρερμηνεύουν αλληγορικά τη δικαιοσύνη του Θεού. Διότι έχω ακούσει κάποιους φιλαμαρτήμονες, οι οποίοι κατέχονται από πολλή φιληδονία, να λέγουν τέτοια πράγματα, ότι δηλαδή ο Θεός τα απείλησε αυτά για να φοβίσει τους ανθρώπους· διότι, μη γένοιτο, δεν είναι δυνατόν να τιμωρήσει κάποιον, αφού είναι ελεήμων, και μάλιστα από εκείνους που τον έχουν επιγνώσει. Ακούστε, λοιπόν, εσείς οι άνθρωποι που έχετε χάσει τον νου σας, εσείς που πείθεστε στην υποβολή του μισόκαλου, ο οποίος χαίρεται με την απώλειά σας. Διότι, προκειμένου να μην φοβηθούμε και αλλάξουμε τη ζωή μας προς το ενάρετο, και αποφύγουμε τα βασανιστήρια της κολάσεως, γι' αυτόν τον λόγο μας οδήγησε σε αυτήν την αφοβία· ώστε, αμελώντας στην παρούσα ζωή, να ρίξουμε τους εαυτούς μας στον ίδιο τον πυθμένα του άδη. Πείτε μου, λοιπόν, εσείς που βγάζετε τον Θεό ψεύτη, εσείς που θεωρείτε τις άγιες Γραφές ως απλά και μόνο κενά λόγια, και όχι ως αλήθεια, τι νομίζετε, ω ανόητοι; Δεν κολάζεται εκείνος ο πλούσιος, ο οποίος περιφρόνησε τον Λάζαρο; Δεν αποβάλλονται από τον νυμφώνα οι μωρές παρθένες; Δεν αναχωρούν στο πυρ το ετοιμασμένο για τον διάβολο και τους αγγέλους του εκείνοι που δεν έθρεψαν τον Χριστό; Δεν ρίπτεται στο πυρ, δεμένος χειροπόδαρα, εκείνος που φορούσε ρυπαρά ενδύματα; Δεν παραδίδεται στους βασανιστές εκείνος που απαίτησε τα εκατό δηνάρια;

Τότε θα αποκριθούν και αυτοί, λέγοντας: «Κύριε, πότε σε είδαμε να πεινάς ή να διψάς ή ξένο ή γυμνό ή ασθενή ή στη φυλακή, και δεν σε υπηρετήσαμε;». Εσύ, ο τόσο μέγας και τρανός, λέγει, που τρέφεις και ποτίζεις κάθε πνοή και που «ενδύεσαι το φως ως ιμάτιο» και που «εξάγεις τους δεσμώτες» από την κατώτατη φυλακή και που ανέστησες εύκολα τους νεκρούς, φάνηκες ποτέ σε εμάς να πεινάς και να διψάς ή να στερείσαι ενδυμάτων και να κακουχείσαι, και δεν σε υπηρετήσαμε; «Τότε θα τους αποκριθεί λέγοντας: Αμήν σας λέγω, εφόσον δεν το πράξατε σε έναν από αυτούς τους ελάχιστους, ούτε σε εμένα το πράξατε». Διότι, εάν με αυτή μου τη δόξα ερχόμουν σε εσάς εγώ που είμαι ανενδεής και με υπηρετούσατε, δεν θα σας οφειλόταν καμία χάρη. Επειδή, ποιος θα αναγνώριζε χάρη σε εκείνον που δέχθηκε και υποδέχθηκε μια υπερέχουσα εξουσία; Ασφαλώς κανένας, διότι δεν τον δέχθηκε και τον υποδέχθηκε από ελεύθερη προαίρεση, αλλά ως οφειλόμενο χρέος. Εκείνοι όμως που ελεούν και αναπαύουν τους πτωχούς είναι πάντοτε αξιέπαινοι λόγω της ελεύθερης βούλησής τους.

Άραγε θα ακούσουν το «πορευθείτε μακριά μου» ή όχι; Προφανώς και θα το ακούσουν, εάν δεν μετανοήσουν ειλικρινά, «και το σκουλήκι τους δεν θα πεθάνει, και η φωτιά τους», σύμφωνα με τη θεία Γραφή, «δεν θα σβήσει». «Τότε θα αποκριθούν και αυτοί λέγοντας: Κύριε, πότε σε είδαμε να πεινάς ή να διψάς ή να είσαι ξένος ή γυμνός ή ασθενής ή στη φυλακή και δεν σε υπηρετήσαμε; Τότε θα τους αποκριθεί λέγοντας: Αλήθεια σας λέω, εφόσον δεν το κάνατε σε έναν από αυτούς τους ελάχιστους αδελφούς μου, ούτε σε εμένα το κάνατε. Και θα απέλθουν αυτοί σε κόλαση αιώνια, ενώ οι δίκαιοι σε ζωή αιώνια».

Ας μην φέρουμε λοιπόν τους εαυτούς μας σε τόσο άθλια κατάσταση, αγαπητοί, ώστε να υποβληθούμε σε τέτοιες βαριές απειλές· διότι, ακόμη και αν αποκριθούμε λέγοντας (αλίμονο, αλίμονο, με πόσα δάκρυα και στεναγμούς), Κύριε, πότε σε είδαμε να πεινάς ή να διψάς ή ξένο ή γυμνό ή ασθενή και στη φυλακή και δεν σε υπηρετήσαμε; Τότε θα τους αποκριθεί (αλλά όχι σε εμάς, Κύριε, όχι σε εμάς), εφόσον δεν το πράξατε σε έναν από αυτούς τους ελάχιστους, ούτε σε εμένα το πράξατε.

Αλλά ποιος άλλος άνθρωπος θα ανεχόταν καν να το ακούσει αυτό; Πώς λοιπόν, ενώ κάθεσαι στο κελί και σε υπηρετούν άλλοι, εσύ λες ότι υπηρετείς τον Θεό; Μέσω ποιων έργων; Πες μου. Διότι, ακόμη κι αν υπηρετούσες τον εαυτό σου σε όλα και από τα έργα των χεριών σου κάλυπτες κάθε ανάγκη του σώματός σου, ούτε και τότε δεν θα έπρεπε να λες ότι υπηρετείς τον Θεό. Επειδή ο δούλος δεν επαινείται για το ότι τρέφει και ντύνει τον εαυτό του, αλλά, αν δεν παρέχει καθημερινά στον κύριό του από την εργασία του το κοινώς λεγόμενο αντίτιμο, τιμωρείται και κατακρίνεται ως άχρηστος. Πώς λοιπόν εμείς, που ζούμε ως ελεύθεροι και παραδίδουμε τους εαυτούς μας στην άνεση, την αμέλεια και τη ραθυμία, και όχι μόνο δεν εργαζόμαστε τίποτα ούτε υπηρετούμε τους άλλους, αλλά και αγανακτούμε, βλασφημούμε και διαρκώς γογγύζουμε, αν δεν μας υπηρετούν οι άλλοι, πώς λέμε ότι υπηρετούμε τον Θεό και δεν αδικούμε κανέναν; Διότι, όσους μπορεί κάποιος να υπηρετήσει και δεν επιλέγει να το κάνει, τόσους αδικεί και καθιστά τον εαυτό του υπόλογο στην κρίση και στη Δεσποτική απόφαση που λέει τα εξής: «Φύγετε από εμένα οι καταραμένοι στο πυρ το αιώνιο που είναι ετοιμασμένο για τον διάβολο και τους αγγέλους του. Διότι πείνασα» και, αφού απαρίθμησε τα υπόλοιπα, είπε «ήμουν σε ασθένεια και δεν με υπηρετήσατε». Πώς, λοιπόν, ή με ποιο πρόσωπο θα Τον αντικρύσουμε, όταν έρθει να εξετάσει το έργο του καθενός;

Γι' αυτό λοιπόν, τα εξής λέει το φως: «Από το στόμα σου θα σε κρίνω, πονηρέ δούλε, διότι ενώ ήρθα, όπως εσύ λες, και κατοίκησα μέσα σου, εγώ που είμαι απρόσιτος στις άνω τάξεις, γνωρίζοντάς το αυτό ο ίδιος, με άφησες να κείμαι θαμμένος κάτω από το σκοτάδι των δικών σου κακών, όπως ακριβώς το λες ο ίδιος. Και ενώ εγώ έκανα υπομονή τόσα χρόνια και περίμενα τη μετάνοιά σου και ανέμενα την τήρηση των εντολών μου, δεν θέλησες μέχρι τέλους να με αναζητήσεις έστω και στο ελάχιστο, ούτε με σπλαχνίστηκες που ασφυκτιούσα και περιοριζόμουν μέσα σου, ούτε με άφησες να βρω τη δραχμή που έχασα, δηλαδή εσένα, διότι δεν με άφησες να ανάψω και να σε δω και να με δεις εσύ, αλλά να είμαι πάντοτε σκεπασμένος από τα πάθη που έχεις μέσα σου. Φύγε λοιπόν από εμένα, εργάτη της ανομίας, στο πυρ το αιώνιο που έχει ετοιμαστεί για τον διάβολο και τους αγγέλους του, επειδή πείνασα για την επιστροφή και τη μετάνοιά σου, και δεν μου έδωσες να φάω. Δίψασα για τη σωτηρία σου, και δεν μου έδωσες να πιω. Ήμουν γυμνός από τις ενάρετες πράξεις σου, και δεν με έντυσες με αυτές. Βρισκόμουν στην πιο στενή, ρυπαρή και σκοτεινή φυλακή της καρδιάς σου, και δεν θέλησες να με επισκεφτείς ούτε να με βγάλεις στο φως. Γνώριζες ότι κειτόμουν στην ασθένεια της ραθυμίας και της απραξίας σου, και δεν με διακόνησες μέσω των αγαθών σου έργων και πράξεων. Φύγε λοιπόν από εμένα.»

Δες και τη δική τους καλοσύνη, πώς από ταπεινοφροσύνη αρνούνται ότι τον έθρεψαν· αλλά ο Κύριος όσα γίνονται στους φτωχούς τα αναδέχεται στον εαυτό του. «Τότε θα πει και σε αυτούς που βρίσκονται στα αριστερά· Φύγετε από εμένα, οι καταραμένοι, στο πυρ το αιώνιο, το οποίο είναι ετοιμασμένο για τον διάβολο και για τους αγγέλους του. Διότι πείνασα, και δεν μου δώσατε να φάω· δίψασα, και δεν με ποτίσατε· ξένος ήμουν, και δεν με φιλοξενήσατε· γυμνός, και δεν με ντύσατε· ασθενής και στη φυλακή, και δεν με επισκεφθήκατε. Τότε θα αποκριθούν και αυτοί, λέγοντας· Κύριε, πότε σε είδαμε να πεινάς, ή να διψάς, ή ξένο, ή γυμνό, ή ασθενή, ή στη φυλακή, και δεν σε διακονήσαμε; Τότε θα τους αποκριθεί, λέγοντας· Αλήθεια σας λέω, εφόσον δεν το κάνατε σε έναν από αυτούς τους ελάχιστους, ούτε σε εμένα το κάνατε. Και θα απέλθουν αυτοί σε κόλαση αιώνια, ενώ οι δίκαιοι σε ζωή αιώνια.» Αυτούς που βρίσκονται στα αριστερά τους στέλνει στο πυρ, το οποίο έχει ετοιμαστεί για τον διάβολο. Επειδή, δηλαδή, οι δαίμονες είναι άσπλαχνοι, και διάκεινται σκληρά και εχθρικά προς εμάς, δικαιολογημένα θεωρούνται άξιοι της ίδιας τιμωρίας όσοι έχουν το ίδιο φρόνημα, οι οποίοι και από τα ίδια τους τα έργα έγιναν καταραμένοι. Δες όμως ότι ο Θεός δεν ετοίμασε το πυρ για τους ανθρώπους, ούτε έφτιαξε την κόλαση για εμάς, αλλά για τον διάβολο, εγώ όμως καθιστώ τον εαυτό μου υπόδικο στην κόλαση.