Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 25:45

Γιατί να αχρηστεύει και τη γη; Επομένως, για πότε αναβάλλουμε τη μετάνοια; Δεν θα ανανήψουμε; Δεν θα επαναφέρουμε τους εαυτούς μας από τον κατά συνήθεια βίο στην ακρίβεια του Ευαγγελίου; Δεν θα φέρουμε προ των οφθαλμών μας την ημέρα του Κυρίου, τη φοβερή εκείνη και επιφανή, κατά την οποία αυτούς μεν που πλησιάζουν στα δεξιά του Κυρίου διά των πράξεών τους θα τους υποδεχθεί η βασιλεία των ουρανών, ενώ εκείνους που έχουν απωθηθεί προς τα αριστερά εξαιτίας της απουσίας των αγαθών έργων, θα τους κατακρύψει η γέεννα του πυρός και το αιώνιο σκότος;

Ας αφιερωθούμε, λοιπόν, στην ησυχία, στη νηστεία, στην αγρυπνία, στην προσευχή, στα δάκρυα, στις συνάξεις, στο εργόχειρο, στη συναναστροφή με τους αγίους πατέρες, στην υπακοή της αλήθειας, στην ακρόαση των θείων Γραφών, ώστε να μη χερσωθεί η διάνοιά μας. Προπάντων δε, ας καταστήσουμε τους εαυτούς μας άξιους της μετάληψης των αχράντων και αγίων μυστηρίων, ώστε να καθαριστεί η ψυχή μας από τις αναφυόμενες απιστίες και τους ρυπαρούς λογισμούς, και αφού ενοικήσει μέσα μας ο Κύριος να μας λυτρώσει από τον Πονηρό. Και σε όλα, επιδιώκοντας την ειλικρινή αγάπη μεταξύ μας και προς όλους. Διότι από τον πλησίον αποκτά κανείς το κακό και το αγαθό. Διότι αψευδής είναι εκείνος που είπε: ό,τι κάνατε σε έναν από αυτούς τους ελάχιστους αδελφούς μου, το κάνατε σε εμένα. Και προς τους άσπλαχνους πάλι λέει: ό,τι δεν κάνατε σε έναν από τους ελάχιστους αδελφούς μου, ούτε και σε εμένα το κάνατε. Και θα πορευτούν αυτοί σε κόλαση αιώνια, ενώ οι δίκαιοι σε ζωή αιώνια. Οι αρχαίοι πρόσφεραν ως θυσία στον Κύριο μοσχάρια, κριάρια και αμνούς, όλα άμωμα· εμείς όμως ας προσφέρουμε το ίδιο μας το σώμα στον Κύριο εν Αγίω Πνεύματι, χωρίς να το σπιλώνουμε με όσα έχουν απαγορευτεί, ούτε να το ρυπαίνουμε με κανέναν λογισμό, ώστε να μη γίνει απαράδεκτη η θυσία μας.

Εσύ όμως δεν βλέπεις, ακόμη και στα υγιή σώματα, ότι κάποιος, παρόλο που κατά τα άλλα χαίρει άκρας υγείας, πολλές φορές προσβάλλεται από κάποια φλύκταινα ή άνθρακα ή άλλη παρόμοια πάθηση, επειδή θερμάνθηκε υπερβολικά το υγρό στοιχείο στη συγκεκριμένη περιοχή και εξαιτίας αυτού υπέστη φλεγμονή και ερυθρότητα και κάποια πυώδη αλλοίωση; Τι κάνουμε λοιπόν; Μήπως πολεμούμε το μέρος της σάρκας που ασθένησε; Το αντίθετο μάλιστα· στρέφουμε όλο το υγιές μέρος του σώματος προς τη θεραπεία αυτού που νοσεί. Επομένως, η πάθηση δεν είναι κάτι το βδελυρό. Διότι διαφορετικά, ακόμη και στη δική μας περίπτωση, αν ένα μέρος του σώματος πονούσε, το υγιές θα αποξενωνόταν από τη θεραπεία εκείνου που πάσχει. Αλλά ποια είναι η αιτία που μας απομακρύνει από τέτοιους ανθρώπους; Ποια είναι αυτή; Το ότι δεν φοβόμαστε την απειλή Εκείνου που είπε: «Πορευθείτε μακριά μου στο αιώνιο πυρ· διότι εφόσον δεν το πράξατε σε έναν από αυτούς, δεν το πράξατε ούτε σε εμένα». Διότι, αν πίστευαν ότι αυτά έχουν έτσι, δεν θα διαμόρφωναν τέτοια αντίληψη για τους ασθενείς, ώστε να τους αποδιώχνουν από κοντά τους και να θεωρούν μόλυσμα για τη ζωή μας τη φροντίδα για όσους ταλαιπωρούνται. Επομένως, εάν θεωρούμε αξιόπιστο Εκείνον που έδωσε την υπόσχεση, πρέπει να τηρήσουμε τις εντολές, χωρίς τις οποίες είναι αδύνατον να αξιωθούμε όσα ελπίζουμε. Ξένος και γυμνός και στερημένος τροφής, ασθενής και φυλακισμένος, και όλα όσα έχουν προειπωθεί στο Ευαγγέλιο, είναι για σένα αυτός ο άνθρωπος.

Βλέπετε πώς και αυτό το έσχατο κακό, η υπερηφάνεια, είναι συνδεδεμένο με την έλλειψη συμπάθειας, όπως ακριβώς και η ταπείνωση με τη συμπάθεια; Οι δίκαιοι, επαινούμενοι για την ευποιία τους, ταπεινώνονται μάλλον, δεν δικαιώνουν τους εαυτούς τους. Αυτοί, ενώ κατηγορούνται για την ασπλαχνία τους από τον Αψευδή, δεν προσπίπτουν ταπεινωμένοι, αλλά αντιλέγουν και δικαιώνουν τους εαυτούς τους· γι' αυτό και θα ακούσουν: «αλήθεια σας λέω, εφόσον δεν το πράξατε σε έναν από αυτούς τους ελάχιστους, ούτε σε εμένα το πράξατε». Και έτσι θα απέλθουν, λέει, «αυτοί μεν σε κόλαση αιώνια, οι δε δίκαιοι σε ζωή αιώνια».

Διότι, εάν δεν ήταν άνθρωπος, δεν θα ήταν δυνατόν να πάθει· εάν πάλι δεν ήταν Θεός, παραμένοντας απαθής ως προς τη θεότητα, δεν θα υφίστατο για εμάς τον θάνατο κατά σάρκα, χαρίζοντάς μας μέσω αυτού την ανάσταση, ή μάλλον την εξανάσταση και την αθανασία. Ούτε θα γινόταν πιστευτό ότι, ενώ μπορούσε να μην πάθει, επέλεξε εκουσίως να πάθει, δείχνοντας ότι η δική του ταπείνωση επρόκειτο να μας ελευθερώσει και να μας ανυψώσει, και διδάσκοντας, εάν χρειαστεί, να αγωνιζόμαστε έμπρακτα μέχρι θανάτου υπέρ της δικαιοσύνης, και υποσχόμενος σε όσους πείθονται τη δύναμη της αθανασίας μέσω της ανάστασης, όχι μόνο για να παραμένουν αιώνια στη ζωή, αλλά και για να παραμένουν εκτός του αιώνιου ολέθρου, της αιώνιας δηλαδή και φρικτότατης κολάσεως, η οποία έχει ετοιμαστεί για τον Διάβολο, και για να ζουν αιώνια μαζί με τους αγίους αγγέλους, συναπολαμβάνοντας την άφθαρτη και ατελεύτητη βασιλεία.

Διότι, όταν ήλθαν, χτυπούσαν τη θύρα λέγοντας: «Κύριε, Κύριε, άνοιξέ μας»· ενώ από μέσα ο Κριτής αναφώνησε με τρόπο φοβερό: «Αλήθεια, αλήθεια σας λέω, δεν σας γνωρίζω». Ω, τι εσχάτη απόφαση! Και μάλιστα, δεν έδωσε την οδυνηρή αυτή απόκριση μέσω αγγέλου, αλλά ο ίδιος προσωπικά, ώστε, ακούγοντας τη φωνή του και μη δυνάμενες να δουν το πρόσωπό του, να υποστούν μεγαλύτερη βάσανο. «Αλήθεια σας λέω, δεν σας γνωρίζω». «Δεν μας γνωρίζεις, Δέσποτα; Από τη μήτρα της μητέρας μας αφιερωθήκαμε σε σένα, σε ακολουθήσαμε από τη νεότητά μας, διαφυλάξαμε την αγνεία, το σώμα που μας έπλασες το διατηρήσαμε άφθαρτο, δεν παραδώσαμε τα μέλη μας στα πάθη, προσδοκούσαμε να λάβουμε στεφάνια από το δεξί σου χέρι· και τώρα έκλεισες τις θύρες και λες, "Δεν σας γνωρίζω";» «Ναι, πράγματι δεν σας γνωρίζω». «Γιατί, ω Δέσποτα;» Ο Δεσπότης: «Γιατί; Επειδή πείνασα, και δεν μου δώσατε να φάω· δίψασα, και δεν με ποτίσατε· ήμουν ξένος, και δεν με περιμαζέψατε· γυμνός, και δεν με ντύσατε· ασθενής και στη φυλακή, και δεν ήλθατε σε μένα. Εγγράφως σας έδωσα εντολή, λέγοντας: Εφόσον δεν το πράξατε σε έναν από αυτούς τους ελάχιστους και μικρούς αδελφούς μου, ούτε και σε εμένα το πράξατε». Και εκείνες είπαν: «Μάταια λοιπόν, Δέσποτα, υπομείναμε τον πόνο και την ταλαιπωρία της σαρκός; Μάταια καταπονήσαμε τους εαυτούς μας με αγρυπνίες και νηστείες; Μάταια, ποθώντας μέχρι τέλους τον ουράνιο Νυμφίο, διαφυλάξαμε την παρθενία μας άτρωτη;»

Βʹ. Αλλά υπάρχουν μερικοί άνθρωποι γεμάτοι από τόση ανοησία, ώστε να θεωρούν ψευδείς τις θεόπνευστες Γραφές και να παρερμηνεύουν αλληγορικά τη δικαιοσύνη του Θεού. Διότι έχω ακούσει κάποιους φιλαμαρτήμονες, οι οποίοι κατέχονται από πολλή φιληδονία, να λέγουν τέτοια πράγματα, ότι δηλαδή ο Θεός τα απείλησε αυτά για να φοβίσει τους ανθρώπους· διότι, μη γένοιτο, δεν είναι δυνατόν να τιμωρήσει κάποιον, αφού είναι ελεήμων, και μάλιστα από εκείνους που τον έχουν επιγνώσει. Ακούστε, λοιπόν, εσείς οι άνθρωποι που έχετε χάσει τον νου σας, εσείς που πείθεστε στην υποβολή του μισόκαλου, ο οποίος χαίρεται με την απώλειά σας. Διότι, προκειμένου να μην φοβηθούμε και αλλάξουμε τη ζωή μας προς το ενάρετο, και αποφύγουμε τα βασανιστήρια της κολάσεως, γι' αυτόν τον λόγο μας οδήγησε σε αυτήν την αφοβία· ώστε, αμελώντας στην παρούσα ζωή, να ρίξουμε τους εαυτούς μας στον ίδιο τον πυθμένα του άδη. Πείτε μου, λοιπόν, εσείς που βγάζετε τον Θεό ψεύτη, εσείς που θεωρείτε τις άγιες Γραφές ως απλά και μόνο κενά λόγια, και όχι ως αλήθεια, τι νομίζετε, ω ανόητοι; Δεν κολάζεται εκείνος ο πλούσιος, ο οποίος περιφρόνησε τον Λάζαρο; Δεν αποβάλλονται από τον νυμφώνα οι μωρές παρθένες; Δεν αναχωρούν στο πυρ το ετοιμασμένο για τον διάβολο και τους αγγέλους του εκείνοι που δεν έθρεψαν τον Χριστό; Δεν ρίπτεται στο πυρ, δεμένος χειροπόδαρα, εκείνος που φορούσε ρυπαρά ενδύματα; Δεν παραδίδεται στους βασανιστές εκείνος που απαίτησε τα εκατό δηνάρια;

Αν όμως ούτε από το περίσσευμα δεν προσφέρουμε, ποια ελπίδα θα υπάρχει για εμάς; Από πού θα προέλθει η απαλλαγή από εκείνα τα δεινά; Πού θα μπορέσουμε να καταφύγουμε και να βρούμε σωτηρία; Διότι, αν οι παρθένες μετά από τόσους και τέτοιους κόπους δεν βρήκαν καμία παρηγοριά από πουθενά, ποιος θα μας υπερασπιστεί, όταν θα ακούσουμε εκείνα τα φοβερά λόγια του ίδιου του Κριτή, να μας λέγει και να μας επιτιμά, ότι «Πεινούσα και δεν με θρέψατε»; Διότι, «εφόσον δεν το πράξατε σε έναν από αυτούς τους ελάχιστους», λέγει, «ούτε σε εμένα το πράξατε»· και δεν τα λέει αυτά μόνο για τους μαθητές, ούτε για εκείνους που έχουν ασπαστεί τον μοναχικό βίο, αλλά για κάθε πιστό άνθρωπο. Διότι ένας τέτοιος άνθρωπος, έστω και αν είναι δούλος, έστω και αν είναι από εκείνους που επαιτούν στην αγορά, εφόσον πιστεύει στον Θεό, είναι δίκαιο να απολαμβάνει κάθε εύνοια και φροντίδα. Και αν αδιαφορήσουμε βλέποντας έναν τέτοιον άνθρωπο γυμνό ή πεινασμένο, θα ακούσουμε αυτά τα λόγια· και πολύ δικαιολογημένα.

Μέχρι πότε θα μοιάζουμε με τα θηρία και θα αγνοούμε την ίδια μας τη φύση εξαιτίας της πλεονεξίας; Πολλοί αναστενάζουν για αυτά· όμως δεν θέλω να έχετε αυτή την ευσπλαχνία μόνο τώρα, αλλά παντοτινά. Αναλογίσου, σε παρακαλώ, εκείνη την ημέρα, όταν θα παραστούμε μπροστά στο βήμα του Χριστού· όταν θα παρακαλούμε να ελεηθούμε, και ο Χριστός, αφού τους φέρει στο μέσο, μας πει: «Για ένα ψωμί και έναν οβολό, προκαλέσατε τέτοια τρικυμία σε αυτές τις ψυχές»· τι θα πούμε; Και τι θα απολογηθούμε; Διότι, το ότι θα τους φέρει στο μέσο, άκου τι λέει: «Εφόσον δεν το πράξατε σε έναν από αυτούς, ούτε σε εμένα το πράξατε». Διότι τότε εκείνοι δεν θα μας πουν πλέον τίποτα, αλλά ο Θεός θα μας ελέγξει εκ μέρους τους. Επειδή και τον Λάζαρο τον είδε ο πλούσιος· και ο μεν Λάζαρος δεν του είπε τίποτα, ο δε Αβραάμ μίλησε για λογαριασμό του. Το ίδιο θα συμβεί και με τους φτωχούς που τώρα καταφρονούνται από εμάς.

Διότι ποιος, πες μου, βλέποντας έναν στρατηγό με αμέτρητα τραύματα και αιμόφυρτο να επιστρέφει με πολλά τρόπαια από τον πόλεμο και τη μάχη, δεν θα τον δεχόταν, ανοίγοντας διάπλατα τις θύρες ολόκληρου του σπιτιού του; «Και ποιος είναι τέτοιος σήμερα;» θα πει κανείς. Γι' αυτόν τον λόγο πρόσθεσε το «εις όνομα μαθητού» και «προφήτου» και «δικαίου», για να μάθεις ότι ορίζει τον μισθό όχι βάσει της αξίας εκείνου που προσέρχεται, αλλά βάσει της προαιρέσεως εκείνου που τον φιλοξενεί. Διότι εδώ μεν κάνει λόγο για προφήτες και δικαίους και μαθητές· αλλού όμως προστάζει να υποδεχόμαστε ακόμη και τους πλέον καταφρονεμένους, και τιμωρεί όσους δεν τους υποδέχονται. Διότι λέει: «Εφόσον δεν το πράξατε σε έναν από αυτούς τους ελάχιστους, ούτε και σε εμένα το πράξατε»· και αντίστροφα, πάλι το ίδιο λέει για αυτούς.

Διότι ούτε πολυτελές τραπέζι ζητούσε, παρά μόνο την κάλυψη της ανάγκης και την αναγκαία τροφή, και τα ζητούσε με τη μορφή ικέτη. Επομένως, όλα είναι ικανά να τους τιμωρήσουν: η ευκολία του αιτήματος, διότι ήταν άρτος· το αξιοθρήνητο εκείνου που ζητούσε, διότι ήταν φτωχός· η συμπάθεια προς την ανθρώπινη φύση, διότι ήταν άνθρωπος· το επιθυμητό της υπόσχεσης, διότι υποσχέθηκε βασιλεία· το φοβερό της τιμωρίας, διότι απείλησε με τη γέεννα· το αξίωμα αυτού που λάμβανε, διότι ο Θεός ήταν αυτός που λάμβανε μέσω των φτωχών· η υπερβολή της τιμής, επειδή καταδέχτηκε να συγκαταβεί τόσο πολύ· το δίκαιο της παροχής, διότι λάμβανε από τα δικά του. Αλλά μπροστά σε όλα αυτά, η φιλαργυρία τύφλωσε ολοκληρωτικά όσους κυριεύθηκαν από αυτήν, και μάλιστα ενώ υπήρχε τόσο μεγάλη απειλή. Διότι και πιο πάνω λέει ότι αυτοί που δεν δέχονται τέτοιους ανθρώπους θα πάθουν χειρότερα από τα Σόδομα· και εδώ λέει: Εφόσον δεν το κάνατε σε έναν από αυτούς τους ελάχιστους αδελφούς μου, ούτε σε εμένα το κάνατε. Τι λες; Είναι αδελφοί σου· και πώς τους ονομάζεις ελάχιστους; Ακριβώς γι' αυτό είναι αδελφοί, επειδή είναι ταπεινοί, επειδή είναι φτωχοί, επειδή είναι περιφρονημένοι. Διότι τέτοιου είδους ανθρώπους προσκαλεί κυρίως στην αδελφότητα, τους άγνωστους, τους καταφρονεμένους· και δεν εννοεί μόνο τους μοναχούς και αυτούς που έχουν καταφύγει στα όρη, αλλά κάθε πιστό· ακόμη κι αν ζει στον κόσμο, αλλά πεινά και λιμοκτονεί, και είναι γυμνός, και ξένος, θέλει να απολαμβάνει αυτός όλη αυτήν τη φροντίδα.

Να ντρέπεσαι μάλλον, όταν δεν δίνεις σε εκείνον που επαιτεί. Διότι αυτό αποτελεί ντροπή, αυτό επιφέρει τιμωρία και κόλαση. Γιατί το ότι Εκείνος επαιτεί αποτελεί τεκμήριο της δικής Του αγαθότητας· γι' αυτό και εμείς οφείλουμε να σεμνυνόμαστε για αυτό· το να μη δώσεις, όμως, είναι τεκμήριο της δικής σου σκληρότητας. Εάν πάλι δεν πιστεύεις τώρα ότι, προσπερνώντας τον πιστό φτωχό προσπερνάς τον Ίδιο, θα το πιστέψεις τότε, όταν, αφού σε φέρει στο μέσον κατά την Κρίση, σου πει: «Εφόσον δεν το πράξατε σε αυτούς, ούτε και σε εμένα το πράξατε». Ας μη γένοιτο, όμως, να το μάθουμε εμείς με αυτόν τον τρόπο, αλλά αφού πιστέψουμε τώρα και καρποφορήσουμε, να αξιωθούμε να ακούσουμε εκείνη την υπερμακάρια φωνή, η οποία θα μας εισαγάγει στη Βασιλεία.

Σας παρακαλώ λοιπόν, τέκνα μου και αδελφοί, υποταχθείτε στον Κύριο και ο ένας στον άλλον με φόβο Χριστού. Και ο καθένας από εσάς ας δίνει προτεραιότητα στον αδελφό του· διότι εκείνος που δοξάζει τον αδελφό του, δοξάζει τον Ιησού, ενώ εκείνος που ατιμάζει τον αδελφό του, αθετεί τον Κύριο, ο οποίος είπε: «Εφόσον δεν το πράξατε σε έναν από αυτούς τους ελάχιστους, ούτε σε εμένα το πράξατε».

Και μεγάλη είναι η μέριμνα του Χριστού για τους ταπεινούς. «Όποιος σκανδαλίσει», λέει, «έναν από αυτούς τους μικρούς που πιστεύουν σε εμένα, τον συμφέρει να κρεμαστεί μία μυλόπετρα στον λαιμό του και να καταποντιστεί στη θάλασσα». Και πάλι: «Εφόσον δεν το πράξατε σε έναν από αυτούς τους μικρούς, ούτε σε εμένα το πράξατε»· και πάλι: «Δεν είναι θέλημα ενώπιον του Πατέρα σας που βρίσκεται στους ουρανούς να χαθεί έστω και ένας από αυτούς τους μικρούς». Πώς, λοιπόν, δεν είναι παράλογο, ενώ ο Χριστός δείχνει τόση πρόνοια για τους μικρούς, εμείς να αδιαφορούμε για αυτούς;

Πού είναι εκεί ο βασιλιάς; Πού ο άρχοντας; Πού ο εξουσιαστής; Πού ο φτωχός; Πράγματι, όλοι οι νεκροί είναι ίσοι, μόνο οστά και ένα πλήθος από σκουλήκια που έρπουν. Γιατί περιφρονείς υπερήφανα τον φτωχό, γιατί αποστρέφεσαι τον ασθενή; Δεν επιβλέπει ο Θεός και εκείνον, όπως και εσένα; Δεν είναι και εκείνος ομοίωμά Του; Αναλογίσου ότι αυτόν τον ίδιο τον φτωχό ο Θεός τον ονομάζει αδελφό του, και τον καθιστά προτιμότερο από εσένα κατά την ημέρα εκείνη. Διότι ο Θεός δεν είναι άδικος· δεν αποστερεί από τον φτωχό την αιώνια ζωή και την επουράνια βασιλεία, εφόσον βέβαια υπομείνει τη φτώχεια του. Σε εσένα, όμως, δεν προσφέρει δύο παραδείσους, εάν δεν στείλεις εκ των προτέρων στον ουρανό μερικά από τα χαρίσματα και τα αγαθά που σου έχουν δοθεί από τον Θεό. Διότι λέει: «Εφόσον δεν το κάνατε αυτό σε έναν από αυτούς τους ελάχιστους αδελφούς μου, ούτε σε εμένα το κάνατε». Εμπρός, λοιπόν, ας ακούσουμε προσεκτικά, και χόρτασε τις κοιλιές των φτωχών από αυτά που σου χορήγησε ο Θεός, ώστε να βρεις εκεί τις αποθήκες σου γεμάτες. Διότι, εάν είναι μακάριος εκείνος που θα γευθεί άρτο στη βασιλεία του Θεού έστω και μία φορά, πόσο μάλλον είναι μακαριότατος εκείνος που αξιώθηκε να κατοικεί μέσα σε αυτήν στους ατελεύτητους αιώνες; Μη μου λες ότι οι φτωχοί είναι άποροι και δεν έχουν τίποτα να σου ανταποδώσουν κατά την ημέρα εκείνη· ο εγγυητής τους είναι πλούσιος.

Τότε θα αποκριθούν και αυτοί, λέγοντας: «Κύριε, πότε σε είδαμε να πεινάς ή να διψάς ή ξένο ή γυμνό ή ασθενή ή στη φυλακή, και δεν σε υπηρετήσαμε;». Εσύ, ο τόσο μέγας και τρανός, λέγει, που τρέφεις και ποτίζεις κάθε πνοή και που «ενδύεσαι το φως ως ιμάτιο» και που «εξάγεις τους δεσμώτες» από την κατώτατη φυλακή και που ανέστησες εύκολα τους νεκρούς, φάνηκες ποτέ σε εμάς να πεινάς και να διψάς ή να στερείσαι ενδυμάτων και να κακουχείσαι, και δεν σε υπηρετήσαμε; «Τότε θα τους αποκριθεί λέγοντας: Αμήν σας λέγω, εφόσον δεν το πράξατε σε έναν από αυτούς τους ελάχιστους, ούτε σε εμένα το πράξατε». Διότι, εάν με αυτή μου τη δόξα ερχόμουν σε εσάς εγώ που είμαι ανενδεής και με υπηρετούσατε, δεν θα σας οφειλόταν καμία χάρη. Επειδή, ποιος θα αναγνώριζε χάρη σε εκείνον που δέχθηκε και υποδέχθηκε μια υπερέχουσα εξουσία; Ασφαλώς κανένας, διότι δεν τον δέχθηκε και τον υποδέχθηκε από ελεύθερη προαίρεση, αλλά ως οφειλόμενο χρέος. Εκείνοι όμως που ελεούν και αναπαύουν τους πτωχούς είναι πάντοτε αξιέπαινοι λόγω της ελεύθερης βούλησής τους.

Γι' αυτό και σας παρήγγειλα κάποτε ότι, όταν κάνεις δείπνο ή γεύμα, μην καλείς «τους φίλους σου, ούτε τους συγγενείς σου, ούτε πλούσιους γείτονες, μήπως σε καλέσουν κι αυτοί με τη σειρά τους, και σου γίνει ανταπόδοση»· αλλά να καλείς αναπήρους, χωλούς, τυφλούς, ακρωτηριασμένους και αδύναμους, και θα είσαι μακάριος επειδή δεν έχουν να σου ανταποδώσουν, και θα σου ανταποδοθεί κατά την ανάσταση των δικαίων. Επειδή λοιπόν «δεν το κάνατε σε έναν από αυτούς τους ελάχιστους», ίσως, ακόμη κι αν ερχόμουν κι εγώ ο ίδιος σε εσάς μαζί τους φορώντας το δικό τους σχήμα, ούτε σε εμένα θα το κάνατε. «Και θα απέλθουν αυτοί σε αιώνια κόλαση, ενώ οι δίκαιοι σε αιώνια ζωή».

Άραγε θα ακούσουν το «πορευθείτε μακριά μου» ή όχι; Προφανώς και θα το ακούσουν, εάν δεν μετανοήσουν ειλικρινά, «και το σκουλήκι τους δεν θα πεθάνει, και η φωτιά τους», σύμφωνα με τη θεία Γραφή, «δεν θα σβήσει». «Τότε θα αποκριθούν και αυτοί λέγοντας: Κύριε, πότε σε είδαμε να πεινάς ή να διψάς ή να είσαι ξένος ή γυμνός ή ασθενής ή στη φυλακή και δεν σε υπηρετήσαμε; Τότε θα τους αποκριθεί λέγοντας: Αλήθεια σας λέω, εφόσον δεν το κάνατε σε έναν από αυτούς τους ελάχιστους αδελφούς μου, ούτε σε εμένα το κάνατε. Και θα απέλθουν αυτοί σε κόλαση αιώνια, ενώ οι δίκαιοι σε ζωή αιώνια».

Ας μην φέρουμε λοιπόν τους εαυτούς μας σε τόσο άθλια κατάσταση, αγαπητοί, ώστε να υποβληθούμε σε τέτοιες βαριές απειλές· διότι, ακόμη και αν αποκριθούμε λέγοντας (αλίμονο, αλίμονο, με πόσα δάκρυα και στεναγμούς), Κύριε, πότε σε είδαμε να πεινάς ή να διψάς ή ξένο ή γυμνό ή ασθενή και στη φυλακή και δεν σε υπηρετήσαμε; Τότε θα τους αποκριθεί (αλλά όχι σε εμάς, Κύριε, όχι σε εμάς), εφόσον δεν το πράξατε σε έναν από αυτούς τους ελάχιστους, ούτε σε εμένα το πράξατε.

95. Από αυτά μπορεί κανείς να κατανοήσει πώς ο Κύριος οικειοποιείται όλα τα ζητήματα των φτωχών και των αδελφών μας, λέγοντας αφενός προς τους δικαίους: «Σε εμένα τα κάνατε», και αφετέρου προς εκείνους στα αριστερά: «Σε εμένα δεν τα κάνατε». Διότι δεν βλέπει μόνο εκείνους που ελεήθηκαν από εμάς, ούτε εκείνους που αδικήθηκαν ή έπεσαν θύματα πλεονεξίας και υπέφεραν μύρια άλλα δεινά, αλλά και εκείνους που παραβλέφθηκαν, καθώς αυτό αρκεί για την καταδίκη μας· διότι δεν παραβλέπουμε εκείνους, αλλά τον ίδιο τον Ιησού Χριστό, ο οποίος οικειοποιείται όλα τα δικά τους.

Δες και τη δική τους καλοσύνη, πώς από ταπεινοφροσύνη αρνούνται ότι τον έθρεψαν· αλλά ο Κύριος όσα γίνονται στους φτωχούς τα αναδέχεται στον εαυτό του. «Τότε θα πει και σε αυτούς που βρίσκονται στα αριστερά· Φύγετε από εμένα, οι καταραμένοι, στο πυρ το αιώνιο, το οποίο είναι ετοιμασμένο για τον διάβολο και για τους αγγέλους του. Διότι πείνασα, και δεν μου δώσατε να φάω· δίψασα, και δεν με ποτίσατε· ξένος ήμουν, και δεν με φιλοξενήσατε· γυμνός, και δεν με ντύσατε· ασθενής και στη φυλακή, και δεν με επισκεφθήκατε. Τότε θα αποκριθούν και αυτοί, λέγοντας· Κύριε, πότε σε είδαμε να πεινάς, ή να διψάς, ή ξένο, ή γυμνό, ή ασθενή, ή στη φυλακή, και δεν σε διακονήσαμε; Τότε θα τους αποκριθεί, λέγοντας· Αλήθεια σας λέω, εφόσον δεν το κάνατε σε έναν από αυτούς τους ελάχιστους, ούτε σε εμένα το κάνατε. Και θα απέλθουν αυτοί σε κόλαση αιώνια, ενώ οι δίκαιοι σε ζωή αιώνια.» Αυτούς που βρίσκονται στα αριστερά τους στέλνει στο πυρ, το οποίο έχει ετοιμαστεί για τον διάβολο. Επειδή, δηλαδή, οι δαίμονες είναι άσπλαχνοι, και διάκεινται σκληρά και εχθρικά προς εμάς, δικαιολογημένα θεωρούνται άξιοι της ίδιας τιμωρίας όσοι έχουν το ίδιο φρόνημα, οι οποίοι και από τα ίδια τους τα έργα έγιναν καταραμένοι. Δες όμως ότι ο Θεός δεν ετοίμασε το πυρ για τους ανθρώπους, ούτε έφτιαξε την κόλαση για εμάς, αλλά για τον διάβολο, εγώ όμως καθιστώ τον εαυτό μου υπόδικο στην κόλαση.