Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 26:14

Ακριβώς για αυτή του την πράξη, λοιπόν, κατηγορείται από τους ιερούς ευαγγελιστές, εκ των οποίων ο μεν Ματθαίος λέει: «Τότε, αφού πήγε ένας από τους δώδεκα, ο λεγόμενος Ιούδας Ισκαριώτης, προς τους αρχιερείς, τους είπε: Τι θέλετε να μου δώσετε, και εγώ θα σας τον παραδώσω; Και εκείνοι όρισαν για αυτόν τριάντα αργύρια. Και από τότε ζητούσε ευκαιρία, για να τον παραδώσει σε αυτούς», ο δε Μάρκος: «Και ο Ιούδας ο Ισκαριώτης, ένας από τους δώδεκα, απήλθε προς τους αρχιερείς, για να τον παραδώσει σε αυτούς. Εκείνοι δε, όταν το άκουσαν, χάρηκαν και του υποσχέθηκαν να του δώσουν αργύρια· και ζητούσε πώς να τον παραδώσει σε κατάλληλη ευκαιρία», ο δε Λουκάς γράφει λέγοντας: «Εισήλθε δε ο Σατανάς στον Ιούδα, που επικαλείτο Ισκαριώτης, ο οποίος ήταν από τον αριθμό των δώδεκα· και αφού απήλθε, συνομίλησε με τους αρχιερείς και τους γραμματείς και τους στρατηγούς του ιερού, για να τον παραδώσει σε αυτούς, και χάρηκαν, και συμφώνησαν να του δώσουν αργύρια. Και ζητούσε ευκαιρία για να τον παραδώσει σε αυτούς χωρίς την παρουσία όχλου». Αυτά ακριβώς προφητεύοντας, λοιπόν, η προκείμενη πρόρρηση προσθέτει: «Και αν ερχόταν για να με δει, μιλούσε μάταια· η καρδιά του συγκέντρωνε ανομία μέσα της. Έβγαινε έξω και μιλούσε εναντίον μου. Όλοι οι εχθροί μου ψιθύριζαν». Ο Σύμμαχος, λοιπόν, λέει: «Εισερχόμενος για να επιθεωρήσει, έλεγε μάταια λόγια· η καρδιά του συγκέντρωνε αδικία μέσα της, και εξερχόμενος έξω, κατηγορούσε».

«Και είπε ο Κύριος προς εμένα: Ρίξε τα στο χωνευτήριο, και εξέτασε αν είναι καθαρά, με τον τρόπο που δοκιμάστηκα για χάρη τους. Και έλαβα τα τριάντα αργύρια και τα έριξα στον οίκο του Κυρίου, στο χωνευτήριο. Και απέρριψα τη δεύτερη ράβδο, το σχοίνισμα, για να διαλύσω τη διαθήκη ανάμεσα στον Ιούδα και τον Ισραήλ». Και αυτά εκπληρώθηκαν, όταν σύμφωνα με τον Λουκά «αφού απήλθε» ο Ιούδας «συνομιλούσε με τους αρχιερείς και τους γραμματείς και τους στρατηγούς του ιερού, για το πώς θα τον παραδώσει σε αυτούς. Και εκείνοι χάρηκαν, και συμφώνησαν να του δώσουν αργύρια», σύμφωνα δε με τον Μάρκο, όταν «απήλθε προς τους αρχιερείς, για να τον παραδώσει, και εκείνοι χάρηκαν και του υποσχέθηκαν να του δώσουν αργύρια». Αλλά σε αυτούς μεν γίνεται απλώς λόγος για αργύρια, ενώ στον Ματθαίο μνημονεύεται και ο αριθμός, ο οποίος συμφωνεί με το παράθεμα από τον Ζαχαρία. Λέει, λοιπόν, ο Ματθαίος: «Τότε, αφού πορεύθηκε ένας από τους δώδεκα, ο λεγόμενος Ιούδας Ισκαριώτης, προς τους αρχιερείς, τους είπε: Τι θέλετε να μου δώσετε, και εγώ θα σας τον παραδώσω; Εκείνοι δε του μέτρησαν τριάντα στατήρες». Αυτά, λοιπόν, συμφωνούν με το «και καθόρισαν τον μισθό μου σε τριάντα αργύρια» που ειπώθηκε στην προφητεία από τον Κύριο, αντί του οποίου ο μεν Σύμμαχος απέδωσε: «και ζύγισαν τον μισθό μου σε τριάντα αργύρια», ο δε Ακύλας: «και καθόρισαν τον μισθό μου σε τριάντα αργύρια».

Γι' αυτό ο Χριστός τα μεν ονόμασε μύρια τάλαντα, δηλαδή τα αμαρτήματα απέναντι στον Δεσπότη, τα δε εκατό δηνάρια. Συγχώρησε, λοιπόν, τα εκατό δηνάρια, για να σου συγχωρεθούν τα μύρια τάλαντα. βʹ. Αλλά τα σχετικά με την προσευχή υπέρ των εχθρών έχουν ειπωθεί επαρκώς. Ας επανέλθουμε, εάν νομίζετε, στο θέμα της προδοσίας, και ας δούμε πώς παραδόθηκε ο Δεσπότης μας. «Τότε πήγε ένας από τους δώδεκα, ονομαζόμενος Ιούδας Ισκαριώτης, προς τους αρχιερείς, και είπε: Τι θέλετε να μου δώσετε, και εγώ θα σας τον παραδώσω;» Και φαίνεται μεν να είναι σαφές αυτό που λέγεται, και να μην υπονοεί τίποτα περισσότερο· εάν όμως κάποιος εξετάσει με ακρίβεια ένα προς ένα τα λεγόμενα, θα διαπιστώσει ότι περιέχουν πολλή πνευματική θεωρία και πολύ βάθος νοημάτων. Και πρώτον, ο χρόνος. Διότι δεν τον επισημαίνει τυχαία ο ευαγγελιστής· δεν είπε απλώς «αφού πήγε», αλλά πρόσθεσε το «Τότε αφού πήγε». Τότε; Πες μου, πότε; Και για ποιο λόγο επισημαίνει τον χρόνο; Τι θέλει να με διδάξει; Διότι δεν έχει ειπωθεί τυχαία το «Τότε», επειδή αυτός που φθέγγεται διά του Πνεύματος δεν ομιλεί ούτε τυχαία ούτε μάταια.

Διότι τόση ήταν η δύναμη του Διδασκάλου, ώστε να προσελκύει ακόμη και πόρνες στη δική του υπακοή. Τι λοιπόν, λέει, αυτός που προσέλκυε πόρνες, δεν μπόρεσε να προσελκύσει τον μαθητή; Μπορούσε να προσελκύσει τον μαθητή, αλλά δεν ήθελε να τον κάνει καλό με καταναγκασμό, ούτε να τον ελκύσει προς τον εαυτό του με τη βία. «Τότε πορευθείς». Έχει και τούτο κάποιο όχι μικρό βαθύτερο νόημα, η λέξη «Πορευθείς»· διότι δεν προσκλήθηκε από τους αρχιερείς, δεν εξαναγκάστηκε ούτε βιάστηκε, αλλά ο ίδιος από τον εαυτό του και με δική του πρωτοβουλία γέννησε τον δόλο και έλαβε αυτήν την απόφαση, χωρίς να έχει κανέναν σύμβουλο σε αυτήν την πονηρία. «Τότε πορευθείς ένας από τους δώδεκα». Τι σημαίνει το «Ένας από τους δώδεκα»;

Και αυτό αποδεικνύει ότι η κατηγορία εναντίον του είναι μεγίστη, με το να λέει: «Ένας από τους δώδεκα». Διότι υπήρχαν και άλλοι μαθητές του Ιησού, εβδομήκοντα στον αριθμό· αλλά εκείνοι κατείχαν τη δεύτερη θέση, εκείνοι δεν απολάμβαναν τόση τιμή, ούτε μετείχαν σε τόση παρρησία, ούτε έγιναν κοινωνοί τόσων απόρρητων μυστηρίων, όσο οι δώδεκα. Αυτοί ήταν οι πιο εκλεκτοί, και αυτός ήταν ο χορός γύρω από τον Βασιλέα· αυτή ήταν η συνοδεία γύρω από τον Διδάσκαλο, και από αυτήν αποσκίρτησε ο Ιούδας. Για να μάθεις, λοιπόν, ότι δεν τον πρόδωσε απλώς ένας μαθητής, αλλά ένας από την πιο εκλεκτή τάξη, γι' αυτό λέει: «Ένας από τους δώδεκα». Και δεν ντρέπεται ο Ματθαίος που τα γράφει αυτά. Για ποιον λόγο δεν ντρέπεται; Για να μάθεις ότι παντού τα λένε όλα με αλήθεια και δεν αποκρύπτουν τίποτα, ούτε καν αυτά που φαίνονται να είναι επονείδιστα. Διότι αυτά που φαίνονται να είναι επονείδιστα, αυτά ακριβώς αναδεικνύουν τη φιλανθρωπία του Δεσπότου: ότι τον προδότη, τον ληστή, τον κλέφτη τον αξίωσε με τόσα αγαθά και συνέχισε να τον ανέχεται μέχρι την έσχατη ώρα· διότι και τον νουθετούσε και τον συμβούλευε και τον φρόντιζε με κάθε τρόπο. Αν, όμως, εκείνος δεν έδωσε προσοχή, δεν ευθύνεται ο Κύριος· και μάρτυρας για αυτό είναι η πόρνη, διότι αυτή, προσέχοντας τον εαυτό της, σώθηκε. Μην απελπίζεσαι, λοιπόν, για τον εαυτό σου, ατενίζοντας την πόρνη· ούτε να υπερηφανεύεσαι για τον εαυτό σου, βλέποντας τον Ιούδα.

Διότι και τα δύο αυτά είναι ολέθρια, και η υπέρμετρη αυτοπεποίθηση και η απελπισία· επειδή η μεν υπέρμετρη αυτοπεποίθηση κάνει εκείνον που στέκεται όρθιος να πέσει, η δε απελπισία δεν αφήνει εκείνον που είναι πεσμένος να σηκωθεί. Γι' αυτό ο Παύλος συμβούλευε λέγοντας: «Εκείνος που νομίζει ότι στέκεται, ας προσέχει μήπως πέσει». Έχεις παραδείγματα και για τα δύο: πώς ο μαθητής, ενώ νόμιζε ότι στεκόταν όρθιος, έπεσε· και πώς η πόρνη, ενώ ήταν πεσμένη, σηκώθηκε. Εύκολα γλιστράει η σκέψη μας, εύκολα μεταβάλλεται η προαίρεσή μας· γι' αυτό πρέπει να ασφαλίζουμε και να περιτειχίζουμε τους εαυτούς μας από παντού. «Τότε πορεύθηκε ένας από τους δώδεκα, ο Ιούδας ο Ισκαριώτης». Βλέπεις από ποια χορεία ξέπεσε; Βλέπεις ποια διδασκαλία περιφρόνησε; Βλέπεις πόσο κακό είναι η ραθυμία και η ολιγωρία; «Ο Ιούδας που ονομαζόταν Ισκαριώτης». Γιατί μου αναφέρεις την πόλη του; Μακάρι να μην τον γνώριζα!

Ο Ιούδας ο λεγόμενος Ισκαριώτης. Για ποιον λόγο αναφέρεις την πόλη του; Υπήρχε και άλλος μαθητής Ιούδας, που επονομαζόταν ζηλωτής. Για να μη δημιουργηθεί, λοιπόν, κάποια σύγχυση εξαιτίας της συνωνυμίας, διέκρινε τον έναν από τον άλλον, και εκείνον μεν τον ονόμασε από την αρετή του, «Ιούδας ο ζηλωτής»· τούτον όμως δεν τον ονόμασε από την κακία του, διότι δεν είπε: «Ιούδας ο προδότης». Αν και θα έπρεπε, όπως αποκάλεσε εκείνον από την αρετή του, έτσι να αποκαλέσει και τούτον από την κακία του και να πει: «Ιούδας ο προδότης»· αλλά, για να σε διδάξει να διατηρείς τη γλώσσα σου καθαρή από κατηγορίες, δείχνει επιείκεια ακόμη και στον ίδιο τον προδότη.

Διότι, λέγει, αφού πήγε ένας από τους δώδεκα, ο Ιούδας ο Ισκαριώτης, στους αρχιερείς, τους είπε: Τι θέλετε να μου δώσετε, και εγώ θα σας τον παραδώσω; Ω της μιαρής εκείνης φωνής! Και πώς ξεπήδησε από το στόμα; Πώς κίνησε τη γλώσσα; Πώς δεν παρέλυσε ολόκληρο το σώμα; Πώς δεν παραφρόνησε η διάνοια;

Βʹ. Αλλά για την προσευχή έχουν λεχθεί αρκετά. Αν όμως συμφωνείτε, ας ανατρέξουμε λίγο πιο πίσω, ας επανέλθουμε στο θέμα της προδοσίας και ας δούμε πώς παραδόθηκε ο Δεσπότης μας. Και για να κατανοήσουμε όλη τη μανία του προδότη και να γνωρίσουμε την αγνωμοσύνη του μαθητή, καθώς και την άφατη φιλανθρωπία του Δεσπότη, ας ακούσουμε τον ευαγγελιστή, πώς μας διηγείται το θράσος του: «Τότε», λέει, «πήγε ένας από τους δώδεκα, ο Ιούδας που ονομαζόταν Ισκαριώτης, στους αρχιερείς και τους είπε: Τι θέλετε να μου δώσετε, και εγώ θα σας τον παραδώσω;»

Διότι τόση ήταν η δύναμη του Διδασκάλου, ώστε να ελκύσει στη δική του υποταγή ακόμη και πόρνες και τελώνες. Τι λέει, λοιπόν; Εκείνος που είλκυσε πόρνες, δεν μπόρεσε να ελκύσει τον μαθητή; Ναι, μπορούσε να ελκύσει και τον μαθητή· αλλά δεν ήθελε να τον κάνει ενάρετο κατ' ανάγκην, ούτε να τον ελκύσει κοντά του με τη βία. Γι' αυτόν τον λόγο ο ευαγγελιστής, διηγούμενος σε εμάς τα σχετικά με τον αγνώμονα μαθητή, έλεγε: «Τότε πορευθείς», δηλαδή, χωρίς να κληθεί από άλλους, ούτε να εξαναγκαστεί από κάποιον άλλον, ούτε να δεχθεί προτροπή από άλλον, αλλά κινούμενος από τον εαυτό του στράφηκε προς αυτήν την πράξη, δείχνοντας ότι αυθόρμητα και με δική του απόφαση όρμησε σε αυτό το παράνομο τόλμημα, χωρίς να παρακινηθεί από καμία εξωτερική αιτία, αλλά ωθώντας ο ίδιος τον εαυτό του στην προδοσία του Δεσπότη εξαιτίας της κακίας που πήγαζε από μέσα του: «Τότε πορευθείς εἷς τῶν δώδεκα». Και δεν αποτελεί μικρή κατηγορία το να λέει: «Ένας από τους δώδεκα».

Μην απελπίζεσαι, λοιπόν, για τον εαυτό σου προσβλέποντας στην πόρνη, ούτε πάλι να αποκτάς υπερβολικό θάρρος ατενίζοντας την τόλμη του μαθητή· διότι και τα δύο είναι ολέθρια. Επειδή το φρόνημά μας εύκολα ολισθαίνει και η προαίρεσή μας εύκολα ανατρέπεται· γι' αυτό πρέπει να ασφαλιζόμαστε από παντού. «Τότε πορεύθηκε ένας από τους δώδεκα, ο Ιούδας ο Ισκαριώτης». Βλέπεις από ποια χορεία εξέπεσε; Βλέπεις από ποια διδασκαλία στέρησε τον εαυτό του; Βλέπεις πόσο μεγάλο κακό είναι η ραθυμία; «Ο Ιούδας ο Ισκαριώτης», λέει, επειδή υπήρχε και άλλος ομώνυμός του, αυτός που λεγόταν του Ιακώβου. Βλέπεις τη σοφία του ευαγγελιστή, ότι μας τον κάνει γνωστό όχι από το τόλμημά του, αλλά από τον τόπο του, ενώ τον άλλον τον καθιστά γνώριμο όχι από τον τόπο του, αλλά από την πατρωνυμία του;

Αυτό ακριβώς συμβουλεύει και ο Παύλος λέγοντας: Κανένας σαπρός λόγος ας μην εξέρχεται από το στόμα σας. Γι' αυτό τον λόγο, παραμένοντας καθαρός από κάθε τέτοιο πάθος, ο μακάριος Ματθαίος έλεγε: Τότε, αφού πήγε στους αρχιερείς ένας από τους δώδεκα, ο ονομαζόμενος Ιούδας Ισκαριώτης, είπε: Τι θέλετε να μου δώσετε, και εγώ θα σας τον παραδώσω; Ω της μιαρής φωνής! Ω της παράλογης τόλμης! Αναλογιζόμενος αυτά τρέμω, αγαπητοί μου, πώς ξεπήδησε η φωνή από το στόμα του, πώς κίνησε τη γλώσσα του, πώς δεν αποχωρίστηκε η ψυχή από το σώμα του, πώς δεν μούδιασαν τα χείλη του, πώς δεν παραφρόνησε η διάνοιά του.

Το δε φοβερότερο από όλα είναι ότι, ξαφνικά, έγινε εχθρός και επίβουλος εκείνος που πριν από λίγο ήταν μαθητής και υπάκουος· μεμιάς το πρόβατο έγινε θηρίο, ο απόστολος αποστάτης του φωτός, ο ασύμφωνος δούλος πωλητής του Δεσπότου, ο δωδέκατος των ένδεκα μαθητών. Και γιατί να μην αναφέρω το όνομά του, ώστε να μην προσάψω την ύβρη σε όλους τους αποστόλους, αποκρύπτοντας τον υπαίτιο; «Αφού πήγε», λέει (η Γραφή), «ένας από τους δώδεκα». Ποιος; Ο λεγόμενος Ιούδας. Και κάτι επιπλέον, για να μην αποκρύπτει ο αναίτιος τον υπαίτιο (διότι βρίσκουμε μεταξύ των αποστόλων και άλλον που καλούνταν με το ίδιο όνομα): «ο Ιούδας ο Ισκαριώτης», λέει, «ένας από τους δώδεκα, αφού πήγε». Δεν ήταν πλέον λοιπόν «ένας»· διότι είχε μαζί του ως συνεργό τον διάβολο.

Αυτός, αφού μετέβη στους αρχιερείς, είπε: Τι θέλετε να μου δώσετε, και εγώ θα σας τον παραδώσω; Πες μου εδώ, Ιούδα, καθώς προσφέρεις προς πώληση τον Δεσπότη του κόσμου και δάσκαλό σου, την αξία του μαθητή σε ποια τιμή την εγκαταλείπεις; Και τι σε εξαναγκάζει να ταχθείς ως προδότης του ίδιου σου του βασιλιά; Ποια εύνοια είδες να δείχνεται στους υπόλοιπους συμμαθητές σου εις βάρος σου, ώστε να καταστρώσεις αυτό το άνομο σχέδιο; Εσύ που γνωρίζεις καλά ότι ο Δεσπότης φώναξε προς εσένα και τους έντεκα αποστόλους: Εάν κάποιος ανάμεσά σας θέλει να είναι πρώτος, ας είναι ο τελευταίος όλων, και διάκονος όλων.

Τότε πήγε ένας από τους δώδεκα, ο λεγόμενος Ιούδας Ισκαριώτης, στους αρχιερείς και είπε: Τι θέλετε να μου δώσετε, και εγώ θα σας τον παραδώσω; Τότε, πότε δηλαδή; Όταν λέγονταν αυτά, όταν είπε: «Για τον ενταφιασμό»· και ούτε από αυτό κατανύχθηκε, ούτε φοβήθηκε όταν άκουσε ότι το Ευαγγέλιο θα κηρυχθεί παντού (διότι ο λόγος αυτός έκρυβε άφατη δύναμη)· αλλά όταν γυναίκες έδειξαν τόση μεγάλη τιμή, και μάλιστα γυναίκες που είχαν πορνεύσει, τότε αυτός έπραττε τα έργα του διαβόλου.

Διότι καθένας που πιστεύει ότι ο Χριστός είναι Θεός, χύνει μύρο στο κεφάλι του Χριστού. Ο δε Ιούδας, επειδή επέπληξε τη γυναίκα, όπως αναφέρει ο Ιωάννης, αποτελεί τύπο των Ιουδαίων, οι οποίοι ακόμη και τώρα γογγύζουν εναντίον της Εκκλησίας. «Τότε, αφού πήγε ένας από τους δώδεκα, ο λεγόμενος Ιούδας ο Ισκαριώτης, στους αρχιερείς, είπε: Τι θέλετε να μου δώσετε, και εγώ θα σας τον παραδώσω; Και εκείνοι του μέτρησαν τριάντα αργύρια. Και από τότε ζητούσε ευκαιρία για να τον παραδώσει». Όταν η ξένη γυναίκα, η πόρνη, έδειξε τόσο μεγάλη τιμή, τότε ο μαθητής αναχωρεί για να τον προδώσει. Διότι δεν αναφέρεται τυχαία το «τότε πορευθείς», αλλά για να δείξει την αναίδεια του Ιούδα. Το δε «Ισκαριώτης» προστίθεται για να τον καταστήσει πιο αναγνωρίσιμο. Διότι υπήρχε και άλλος Ιούδας, ο ονομαζόμενος και Λεββαίος. Αυτός όμως ο προδότης καταγόταν από κάποια κώμη, η οποία ονομαζόταν Ισκάρα.