Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 26:16

Ακριβής διασάφηση περί της ημέρας του Πάσχα του εν αγίοις πατρός ημών Επιφανίου, επισκόπου Κωνσταντίας της νήσου Κύπρου· από την επιστολή του προς τον Ευσέβιο και τον Μάρκελλο, τον Βιβιανό (ή Βηβιανό) και τον Κάρπο. Έφαγαν, λοιπόν, οι Ιουδαίοι το Πάσχα, μαζί με τους οποίους ο Κύριος το συνέφαγε, δύο ημέρες πριν από το καθορισμένο αληθινό Πάσχα· διότι έλεγαν οι γραμματείς και οι φαρισαίοι: «Ας προλάβουμε να εορτάσουμε το Πάσχα, ώστε, εάν αυτός συλληφθεί μέσα στον θόρυβο της αναταραχής, να μην εμποδιστούμε να φάμε το Πάσχα»· όπως λέει και ο ιερότατος Ματθαίος για τον Σωτήρα, ότι είπε στους μαθητές του: «Γνωρίζετε ότι μετά από δύο ημέρες γίνεται το Πάσχα, και ο Υιός του Ανθρώπου παραδίδεται για να σταυρωθεί». Αυτό δε ακριβώς εκπληρώθηκε όταν ο Χριστός οδηγούνταν στο μυστήριο τη δεύτερη ημέρα της εβδομάδος, επειδή η δεκάτη αποτελεί σύμβολο του ονόματος του Κυρίου ημών Ιησού λόγω του γράμματος ιώτα [που αντιστοιχεί στον αριθμό δέκα]. Διότι τότε ο Ιούδας έλαβε το τίμημα του εκτιμηθέντος, το οποίο καθόρισαν οι υιοί του Ισραήλ σύμφωνα με το γεγραμμένο, και ζητούσε ευκαιρία για να τον παραδώσει. Επίσπευσαν δε, όντας ταραγμένοι, αντί να φυλάξουν κοντά τους το πρόβατο που είχαν αγοράσει διά των αργυρίων που δόθηκαν στον Ιούδα μέχρι την πέμπτη ημέρα της εβδομάδος, μετρώντας από τη δεκάτη [ημέρα του μήνα] μέχρι τη δέκατη τέταρτη, η οποία ήταν η πέμπτη της εβδομάδος.

Ακριβώς για αυτή του την πράξη, λοιπόν, κατηγορείται από τους ιερούς ευαγγελιστές, εκ των οποίων ο μεν Ματθαίος λέει: «Τότε, αφού πήγε ένας από τους δώδεκα, ο λεγόμενος Ιούδας Ισκαριώτης, προς τους αρχιερείς, τους είπε: Τι θέλετε να μου δώσετε, και εγώ θα σας τον παραδώσω; Και εκείνοι όρισαν για αυτόν τριάντα αργύρια. Και από τότε ζητούσε ευκαιρία, για να τον παραδώσει σε αυτούς», ο δε Μάρκος: «Και ο Ιούδας ο Ισκαριώτης, ένας από τους δώδεκα, απήλθε προς τους αρχιερείς, για να τον παραδώσει σε αυτούς. Εκείνοι δε, όταν το άκουσαν, χάρηκαν και του υποσχέθηκαν να του δώσουν αργύρια· και ζητούσε πώς να τον παραδώσει σε κατάλληλη ευκαιρία», ο δε Λουκάς γράφει λέγοντας: «Εισήλθε δε ο Σατανάς στον Ιούδα, που επικαλείτο Ισκαριώτης, ο οποίος ήταν από τον αριθμό των δώδεκα· και αφού απήλθε, συνομίλησε με τους αρχιερείς και τους γραμματείς και τους στρατηγούς του ιερού, για να τον παραδώσει σε αυτούς, και χάρηκαν, και συμφώνησαν να του δώσουν αργύρια. Και ζητούσε ευκαιρία για να τον παραδώσει σε αυτούς χωρίς την παρουσία όχλου». Αυτά ακριβώς προφητεύοντας, λοιπόν, η προκείμενη πρόρρηση προσθέτει: «Και αν ερχόταν για να με δει, μιλούσε μάταια· η καρδιά του συγκέντρωνε ανομία μέσα της. Έβγαινε έξω και μιλούσε εναντίον μου. Όλοι οι εχθροί μου ψιθύριζαν». Ο Σύμμαχος, λοιπόν, λέει: «Εισερχόμενος για να επιθεωρήσει, έλεγε μάταια λόγια· η καρδιά του συγκέντρωνε αδικία μέσα της, και εξερχόμενος έξω, κατηγορούσε».

Αφού εκτελέστηκαν αυτά με αυτόν τον τρόπο, θα ήταν λογικό να θεωρήσουμε ότι το πρόσωπο που ομιλεί στον ψαλμό δεν είναι άλλο από τον Σωτήρα μας, ο οποίος προνοώντας καταξίωσε η προσευχή που ανέπεμψε προς τον Πατέρα κατά τον καιρό του πάθους να καταγραφεί μέσω του Αγίου Πνεύματος, προφητεύοντας όσα επρόκειτο να συμβούν στον ίδιο. Λέει λοιπόν: «Θεέ, μην αποσιωπήσεις την αίνεσή μου», παρακαλώντας να μην κατασιγαστεί η διδασκαλία που παραδόθηκε από αυτόν στους μαθητές του και η αίνεση της Καινής Διαθήκης, αλλά να παραμείνει στη ζωή για ολόκληρο τον μετέπειτα αιώνα. «Στόμα αμαρτωλού και στόμα δόλιου» θα μπορούσε να χαρακτηριστεί κυρίως αυτό του Ιούδα, ο οποίος, αφού πήγε στους αρχιερείς, τους είπε: «Τι θέλετε να μου δώσετε, και εγώ θα σας τον παραδώσω; Εκείνοι δε του μέτρησαν τριάντα στατήρες. Και από τότε αναζητούσε ευκαιρία για να τους τον παραδώσει». Έχοντας λοιπόν συμφωνήσει τέτοια εναντίον του, ήταν ένας από εκείνους που αργότερα παρακάθονταν μαζί του στο συμπόσιο του Πάσχα, όταν και ο ίδιος ο Σωτήρας μας «καθόταν στο τραπέζι μαζί με τους δώδεκα, και ενώ έτρωγαν είπε: αλήθεια, αλήθεια σας λέω, ότι ένας από εσάς θα με παραδώσει. Και λυπούμενοι σφόδρα άρχισε να λέει ο καθένας τους, μήπως είμαι εγώ, Κύριε;» Μεταξύ αυτών ήταν και ο Ιούδας, ο οποίος, ανοίγοντας το γεμάτο από κάθε δόλο και ειρωνεία στόμα του, αποκρίθηκε και «είπε, μήπως είμαι εγώ, Ραββί;»

ΨΑΛΜΟΣ ΝΑ'. «Γιατί καυχάσαι για την κακία;» Το προοίμιο αυτό εκφράζει απορία και έκπληξη, όπως είναι φυσικό, διότι κάποιοι προχώρησαν τόσο πολύ στην κακία, ώστε να καυχώνται για εκείνα για τα οποία θα έπρεπε να πενθούν. Πλην όμως, ενώ η ιστορία αναφέρεται στον Δωήκ, ο Ψαλμωδός υπαινίσσεται τον Ιούδα τον προδότη, ο οποίος κατέστη υπερβολικά δυνατός στην κακία, ώστε να προδώσει τον ευεργέτη, τροφοδότη και δάσκαλό του, και να μην ντραπεί ούτε τους συνεχείς ελέγχους ούτε τις παραινέσεις. «Ανομία μελετούσε όλη την ημέρα.» Αυτό αναφέρεται στη στιγμή που ο Ιούδας έλεγε στους Φαρισαίους: Τι θέλετε να μου δώσετε, και εγώ θα σας τον παραδώσω; Εκείνοι του όρισαν τριάντα αργύρια, και από τότε αναζητούσε ευκαιρία για να τον παραδώσει. Επομένως, έμεινε όλη την ημέρα μελετώντας την αμαρτία της προδοσίας, μέχρι που έφτασε η νύχτα, κατά την οποία διέπραξε το δράμα. «Αδικία συλλογίστηκε η γλώσσα σου.» Το δε «σαν ξυράφι» σημαίνει εκείνον που κόβει ανεπαίσθητα.

Δ΄. Αλλά, για να μάθουμε τη διαφορά του προδότη από τους μαθητές, ας ακούσουμε· διότι ο ευαγγελιστής μάς τα διηγείται όλα με ακρίβεια. Όταν, λέει, έγιναν αυτά, όταν προχώρησε η προδοσία, όταν ο Ιούδας απώλεσε τον εαυτό του, όταν έκανε εκείνες τις παράνομες συμφωνίες και αναζητούσε, λέει, ευκαιρία για να τον παραδώσει· τότε τον πλησίασαν οι μαθητές λέγοντας: Πού θέλεις να σου ετοιμάσουμε να φας το Πάσχα; Είδες μαθητές; Είδες μαθητή;

Εκείνοι δε του όρισαν τριάντα αργύρια. Και από τότε αναζητούσε ευκαιρία για να τον παραδώσει. Τι πράττεις, Ιούδα, που συμφώνησες να λάβεις τριάντα αργύρια για την πώληση του ατίμητου μαργαρίτη; Καταμέτρησε πρώτα τα άστρα που εκείνος δημιούργησε μόνο με τον λόγο του, και τότε σκέψου πώς με έναν λόγο θα παραδώσεις τον Λόγο. Αναζητούσε ευκαιρία για να τον παραδώσει. Αυτός δημιούργησε τους χρόνους και τους αιώνες, και εναντίον εκείνου αυτός αναζητούσε την κατάλληλη στιγμή για την προδοσία του. Όταν δε βράδιασε, παρακαθόταν στο δείπνο μαζί με τους δώδεκα μαθητές, και ενώ αυτοί έτρωγαν, είπε: «Αμήν, αμήν σας λέω, ένας από εσάς θα με παραδώσει· εκείνος που εισήλθε εναντίον εμού και υμών και έμαθε όσα δεν στάθηκε ικανός να διαφυλάξει». Και επειδή λυπήθηκαν πάρα πολύ, άρχισε ο καθένας τους να του λέει: «Μήπως είμαι εγώ, Κύριε;» Αυτό που ειπώθηκε τους παρακινούσε όλους σε ακριβή εξέταση της συνειδήσεώς τους, αυτούς των οποίων τα κρύφια της καρδιάς ήταν καθαρά. Αποκρίθηκε ο Ιησούς λέγοντας: «Γιατί όλοι συκοφαντείτε τους εαυτούς σας για το εγχείρημα του προδότη;»

Διότι καθένας που πιστεύει ότι ο Χριστός είναι Θεός, χύνει μύρο στο κεφάλι του Χριστού. Ο δε Ιούδας, επειδή επέπληξε τη γυναίκα, όπως αναφέρει ο Ιωάννης, αποτελεί τύπο των Ιουδαίων, οι οποίοι ακόμη και τώρα γογγύζουν εναντίον της Εκκλησίας. «Τότε, αφού πήγε ένας από τους δώδεκα, ο λεγόμενος Ιούδας ο Ισκαριώτης, στους αρχιερείς, είπε: Τι θέλετε να μου δώσετε, και εγώ θα σας τον παραδώσω; Και εκείνοι του μέτρησαν τριάντα αργύρια. Και από τότε ζητούσε ευκαιρία για να τον παραδώσει». Όταν η ξένη γυναίκα, η πόρνη, έδειξε τόσο μεγάλη τιμή, τότε ο μαθητής αναχωρεί για να τον προδώσει. Διότι δεν αναφέρεται τυχαία το «τότε πορευθείς», αλλά για να δείξει την αναίδεια του Ιούδα. Το δε «Ισκαριώτης» προστίθεται για να τον καταστήσει πιο αναγνωρίσιμο. Διότι υπήρχε και άλλος Ιούδας, ο ονομαζόμενος και Λεββαίος. Αυτός όμως ο προδότης καταγόταν από κάποια κώμη, η οποία ονομαζόταν Ισκάρα.