Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 26:23

Ματθαίος 26, 23 Ασφαλώς, δεν πρέπει να συμπεράνουμε από αυτό ότι κανείς από τους άλλους μαθητές, παρά μόνο ο Ιούδας «βούτηξε» το ψωμί «στο πιάτο» μαζί του. Προσωπικά, νομίζω ότι τα λόγια αυτά έχουν την εξής έννοια: θέλει δηλαδή να πει, κατά πάσα πιθανότητα, ότι προδότης θα είναι εκείνος που «βούτηξε μαζί μου το χέρι στο πιάτο», δηλαδή ο συνδαιτυμόνας, ο ομοτράπεζος και εκείνος που είναι κοινωνός και μέτοχος στο ίδιο τραπέζι και στο ίδιο αλάτι. Διότι έτσι ακριβώς τον κατηγορούσε και διαμέσου της φωνής του μακαρίου Δαβίδ, λέγοντας: «εσύ όμως, άνθρωπε ομόψυχε, που μαζί γευτήκαμε γλυκά εδέσματα». Και πάλι: «εκείνος που τρώει τους άρτους μου, ενήργησε εναντίον μου με μεγάλο δόλο». Αυτό ακριβώς το κατέστησε πιο σαφές ο Ιωάννης· διότι ανέφερε ότι ο Κύριος είπε: «εκείνος είναι, στον οποίο εγώ, αφού βουτήξω το ψωμί, θα του το δώσω».

Το μεν τρυβλίο εξυπηρετεί τα φαγώσιμα και είναι χρήσιμο για την κατανάλωση τροφής, όπως ακριβώς δίδαξε και ο ίδιος ο Σωτήρας στον εμπνευσμένο Ιωάννη, τον γνήσιο μαθητή, σχετικά με το ποιος επρόκειτο να τον παραδώσει: «Εκείνος που βούτηξε, λέει, μαζί μου το χέρι του στο τρυβλίο». Για τη φιάλη όμως, τι να πω για τη χρησιμότητά της, εφόσον το ίδιο το πράγμα μιλάει ξεκάθαρα από μόνο του; Το σιμιγδάλι είναι σύμβολο του άρτου, επειδή από αυτό φτιάχνεται ο άρτος, και ο άρτος της ζωής είναι ο Χριστός. Επομένως, όπως μέσα στο τρυβλίο και στη φιάλη, και όπως στον άρτο που υπήρχε και στα δύο, εφόσον ήταν γεμάτα με σιμιγδάλι, έτσι μέσω της βρώσης και της πόσης υποδηλώνεται η ζωή και ο ζωοποιός Χριστός. «Διότι αληθινά σας λέω, λέγει, εάν δεν φάτε τη σάρκα του Υιού του ανθρώπου και δεν πιείτε το αίμα του, δεν έχετε ζωή μέσα σας». Αναφέρει δε ότι το σιμιγδάλι πρέπει να είναι ζυμωμένο με λάδι, σαν να ψάλλει ο ίδιος ο τύπος αυτό που αναφέρεται στους Ψαλμούς: «Αγάπησες τη δικαιοσύνη και μίσησες την αδικία· για τον λόγο αυτό, σε έχρισε ο Θεός, ο Θεός σου, με έλαιο αγαλλίασης περισσότερο από τους συντρόφους σου».

Και ενώ αυτοί έτρωγαν, είπε: «Αμήν, αμήν σας λέω ότι ένας από εσάς θα με παραδώσει». Ως άνθρωπος έτρωγε, και ως Θεός εξήγγειλε το μέλλον· μετέρχεται για χάρη μου όσα αρμόζουν στη δική μου φύση. Και καθώς όλοι οι μαθητές συγκλονίστηκαν από τον λόγο αυτό, και βασάνιζαν σκληρά τις συνειδήσεις τους, και μετέτρεπαν την ώρα του δείπνου σε ώρα θλίψης, λέγοντας ο καθένας, «Μήπως είμαι εγώ, Κύριε;», και επειδή επιθυμούσαν μέσω της ερώτησης αυτής να βρουν την απαλλαγή από τη βαριά υποψία, ο Σωτήρας, θεραπεύοντας τις ψυχές εκείνων που άδικα πλήττονταν, καθιστά φανερό αυτόν που αγνοούσαν μέσω της απάντησής του: «Εκείνος που βούτηξε μαζί μου», λέει, «το χέρι στο πιάτο, αυτός θα με παραδώσει· και ο μεν Υιός του ανθρώπου πορεύεται, καθώς έχει γραφτεί γι' αυτόν. Αλίμονο όμως στον άνθρωπο εκείνο, μέσω του οποίου ο Υιός του ανθρώπου παραδίδεται· καλό θα ήταν γι' αυτόν, αν δεν είχε γεννηθεί ο άνθρωπος εκείνος». Ελεεί αυτόν που δεν ήθελε να ελεήσει τον εαυτό του, σπλαχνίζεται αυτόν που δεν λυπήθηκε τη δική του ψυχή. Απέφευγε να εκθέσει αυτόν που από καιρό είχε εκθέσει τον εαυτό του, δίνοντας και σε εκείνον χρόνο για μετάνοια, και παρηγορώντας τους υπόλοιπους μαθητές που θλίβονταν· αλλά με τίποτα από αυτά δεν έγινε καλύτερος ο προδότης. Διότι έπρεπε αυτός αμέσως να σηκωθεί από το δείπνο μετά από εκείνα τα φρικωδέστατα λόγια, έπρεπε να πάρει τους συμμαθητές του ως μεσίτες, έπρεπε να αγκαλιάσει τα γόνατα του Σωτήρα, και με τέτοια λόγια να τον εξευμενίσει.

Αμάρτησα, Φιλάνθρωπε, αμάρτησα, παρανόμησα, επειδή πούλησα στους ανθρώπους αντί μικρού τιμήματος το ανεκτίμητο μαργαριτάρι, παρανόμησα απεμπολώντας τον ανεξάντλητο πλούτο αντί λίγων χρημάτων. Συγχώρεσέ με, τον έμπορο της ζημίας και της απώλειας, συγχώρεσέ με, του οποίου ο λογισμός εκλάπη από τον χρυσό· δείξε συγγνώμη σε εμένα που εξαπατήθηκα οικτρά από τους Φαρισαίους. Από αυτά τα λόγια, βέβαια, δεν είπε κανένα, ούτε καν τα σκέφτηκε, αλλά με βιαστική φωνή φανέρωνε την αναίδεια της ψυχής του, κραυγάζοντας: «Μήπως είμαι εγώ, Κύριε;». Ω, τι αναίσχυντη γλώσσα! Ω, τι σκληρή ψυχή! Σαν να αγνοεί, ρωτά για εκείνα που ο ίδιος σχεδίαζε, και νόμιζε ότι θα μπορούσε να μείνει κρυφός από τον ακοίμητο οφθαλμό.

Εκείνος που εμβάπτισε μαζί μου το χέρι στο τρυβλίο, αυτός θα με παραδώσει. Ακούσια υποδεικνύει τον εαυτό του, πριν από το δράμα μιλάει έστω και μη θέλοντας. Το όνομά του, προς το παρόν, συγκρατείται από εμένα, μέχρι να αποκαλύψει ενώπιόν σας όσα απεργάζεται εναντίον μου. Και αποκριθείς ο Ιούδας που τον παρέδιδε, λέει, είπε: «Μήπως είμαι εγώ, Ραββί;». Του λέει: «Εσύ το είπες». Απάλλαξες τους έντεκα, καθιστώντας τους αθώους από όσα εσύ πράττεις. Δέξου και άλλη καταδίκη για όσα πρόκειται να πράξεις από φιλαργυρία. «Ενώ δε αυτοί έτρωγαν», αναφέρει, «αφού έλαβε ο Ιησούς τον άρτο και ευχαρίστησε, τον έκοψε, τον έδινε στους μαθητές του και είπε: Λάβετε, φάγετε, τούτο είναι το σώμα μου. Και λαμβάνοντας το ποτήριο, αφού ευχαρίστησε, το έδωσε λέγοντας: Λάβετε, πιείτε από αυτό όλοι· διότι τούτο είναι το αίμα μου, το αίμα της καινής διαθήκης, το οποίο εκχέεται υπέρ πολλών για άφεση αμαρτιών». Λάβετε από αυτό όλοι. Και εσύ, λέει, προδότη, γίνε μέτοχος της αιώνιας ζωής· και εάν μεν παραμείνεις σε αυτήν, τα όσα συμφώνησες με τους Ιουδαίους σου συγχωρούνται· εάν όμως δεν ανακόψεις την ορμή σου, να γνωρίζεις καλά ποιον φιλάνθρωπο Δεσπότη πουλάς. Εκείνος όμως, μη ανεχόμενος τη Δεσποτική ευσπλαχνία, έτρεξε στους Ιουδαίους και βιαζόταν να κάνει πράξη όσα είχε σχεδιάσει. «Και ιδού», αναφέρει, «ήλθε ο Ιούδας, ένας από τους δώδεκα, και μαζί του πολύς όχλος με μαχαίρια και ξύλα από μέρους των αρχιερέων και των πρεσβυτέρων του λαού».

«Μήπως είμαι εγώ, Κύριε;» Εξαιτίας αυτού νομίζουν μερικοί ότι εκείνο το έτος ο Κύριος δεν έφαγε το Πάσχα· διότι λένε ότι έτρωγαν τον αμνό όρθιοι· ο Χριστός όμως ήταν ανακεκλιμένος, άρα δεν έφαγε το Πάσχα. Λέμε, λοιπόν, ότι πρώτα έφαγε το Πάσχα όρθιος· έπειτα, αφού ανακλίθηκε, παρέδωσε το δικό Του μυστήριο· διότι, αφού πρώτα τέλεσε το τυπικό, στη συνέχεια επιτέλεσε το αληθινό· προαναγγέλλει δε τα σχετικά με τον Ιούδα, για να τον διορθώσει, ώστε να σεβαστεί, αν μη τι άλλο, τουλάχιστον την κοινή τράπεζα, και να γνωρίσει ότι πρόκειται να προδώσει τον Θεό, Εκείνον που γνωρίζει τις καρδιές. Οι μαθητές όμως αγωνιούσαν· διότι, αν και είχαν καθαρή τη συνείδηση, εντούτοις πίστευαν περισσότερο στον Χριστό παρά στους εαυτούς τους, καθώς Εκείνος γνώριζε καλύτερα τις καρδιές τους. «Εκείνος δε, αποκρινόμενος, είπε: Εκείνος που βούτηξε μαζί μου το χέρι του στο πιάτο, αυτός θα με παραδώσει. Ο μεν Υιός του ανθρώπου πορεύεται καθώς είναι γραμμένο για Αυτόν· αλίμονο όμως στον άνθρωπο εκείνο μέσω του οποίου ο Υιός του ανθρώπου παραδίδεται. Καλό θα ήταν για αυτόν αν δεν είχε γεννηθεί ο άνθρωπος εκείνος. Αποκρινόμενος δε ο Ιούδας, ο οποίος τον παρέδιδε, είπε: Μήπως είμαι εγώ, Ραββί; Του λέγει: Εσύ το είπες.» Ελέγχει φανερά τον προδότη, επειδή όταν ελεγχόταν κρυφά δεν διορθωνόταν· για αυτό, λοιπόν, τον φανερώνει λέγοντας: Εκείνος που βούτηξε μαζί μου, ώστε έστω και έτσι να διορθωθεί.