Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 26:25

Αφού εκτελέστηκαν αυτά με αυτόν τον τρόπο, θα ήταν λογικό να θεωρήσουμε ότι το πρόσωπο που ομιλεί στον ψαλμό δεν είναι άλλο από τον Σωτήρα μας, ο οποίος προνοώντας καταξίωσε η προσευχή που ανέπεμψε προς τον Πατέρα κατά τον καιρό του πάθους να καταγραφεί μέσω του Αγίου Πνεύματος, προφητεύοντας όσα επρόκειτο να συμβούν στον ίδιο. Λέει λοιπόν: «Θεέ, μην αποσιωπήσεις την αίνεσή μου», παρακαλώντας να μην κατασιγαστεί η διδασκαλία που παραδόθηκε από αυτόν στους μαθητές του και η αίνεση της Καινής Διαθήκης, αλλά να παραμείνει στη ζωή για ολόκληρο τον μετέπειτα αιώνα. «Στόμα αμαρτωλού και στόμα δόλιου» θα μπορούσε να χαρακτηριστεί κυρίως αυτό του Ιούδα, ο οποίος, αφού πήγε στους αρχιερείς, τους είπε: «Τι θέλετε να μου δώσετε, και εγώ θα σας τον παραδώσω; Εκείνοι δε του μέτρησαν τριάντα στατήρες. Και από τότε αναζητούσε ευκαιρία για να τους τον παραδώσει». Έχοντας λοιπόν συμφωνήσει τέτοια εναντίον του, ήταν ένας από εκείνους που αργότερα παρακάθονταν μαζί του στο συμπόσιο του Πάσχα, όταν και ο ίδιος ο Σωτήρας μας «καθόταν στο τραπέζι μαζί με τους δώδεκα, και ενώ έτρωγαν είπε: αλήθεια, αλήθεια σας λέω, ότι ένας από εσάς θα με παραδώσει. Και λυπούμενοι σφόδρα άρχισε να λέει ο καθένας τους, μήπως είμαι εγώ, Κύριε;» Μεταξύ αυτών ήταν και ο Ιούδας, ο οποίος, ανοίγοντας το γεμάτο από κάθε δόλο και ειρωνεία στόμα του, αποκρίθηκε και «είπε, μήπως είμαι εγώ, Ραββί;»

Απορία. Πώς ο μεν Ματθαίος εξέθεσε ότι ο ίδιος ο Ιούδας ομολόγησε την προδοσία, λέγοντας: «Μήπως είμαι εγώ, Ραββί;», ο δε Ιωάννης ότι ο Χριστός του έδωσε το ψωμί ως σημείο για την προδοσία;

Αμάρτησα, Φιλάνθρωπε, αμάρτησα, παρανόμησα, επειδή πούλησα στους ανθρώπους αντί μικρού τιμήματος το ανεκτίμητο μαργαριτάρι, παρανόμησα απεμπολώντας τον ανεξάντλητο πλούτο αντί λίγων χρημάτων. Συγχώρεσέ με, τον έμπορο της ζημίας και της απώλειας, συγχώρεσέ με, του οποίου ο λογισμός εκλάπη από τον χρυσό· δείξε συγγνώμη σε εμένα που εξαπατήθηκα οικτρά από τους Φαρισαίους. Από αυτά τα λόγια, βέβαια, δεν είπε κανένα, ούτε καν τα σκέφτηκε, αλλά με βιαστική φωνή φανέρωνε την αναίδεια της ψυχής του, κραυγάζοντας: «Μήπως είμαι εγώ, Κύριε;». Ω, τι αναίσχυντη γλώσσα! Ω, τι σκληρή ψυχή! Σαν να αγνοεί, ρωτά για εκείνα που ο ίδιος σχεδίαζε, και νόμιζε ότι θα μπορούσε να μείνει κρυφός από τον ακοίμητο οφθαλμό.

«Εσύ το είπες». Με μακρόθυμη φωνή ήλεγξε την υποκρισία του πονηρού. Διότι θα μπορούσε μεν να του πει: «Τι λες, βδελυρέ και πονηρέ; Τι λες, δούλε των χρημάτων και γνήσιε μέτοχε του διαβόλου; Τολμάς να υποκρίνεσαι άγνοια; Τολμάς να κρύβεις αυτά που δεν μπορούν να κρυφτούν; Μήπως δεν ήμουν παρών, με τη θεία μου φύση, όταν κακουργούσες; Μήπως δεν σε είδα με τον οφθαλμό της θεότητας να πλησιάζεις τους αρχιερείς; Μήπως, αν και σωματικά απών, δεν σε άκουγα όταν έλεγες: "Τι θέλετε να μου δώσετε, και εγώ θα σας τον παραδώσω;"; Μήπως δεν γνωρίζω και έναντι ποιου ποσού με πούλησες; Τι λοιπόν; Μετά από τέτοιον έλεγχο συνεχίζεις να δείχνεις τέτοια αναισχυντία; Γιατί επιμένεις να αποκρύπτεις αυτά που θέλεις να πράξεις; Ενώπιόν μου τα πάντα είναι γυμνά και φανερά». Αν και ο Χριστός μπορούσε να απαντήσει έτσι, δεν μίλησε με αυτόν τον τρόπο, αλλά απλά, ανεξίκακα και πράα απάντησε: «Εσύ το είπες», διδάσκοντάς μας να συμπεριφερόμαστε με αυτόν τον τρόπο στους εχθρούς μας. Όμως, μετά από τόση ιατρική φροντίδα, ο Ιούδας παρέμεινε πνευματικά ασθενής, όχι όμως εξαιτίας της αμέλειας του ιατρού, αλλά εξαιτίας του ίδιου του ασθενούς. Διότι ο μεν Χριστός του προσέφερε όλα τα φάρμακα της σωτηρίας, εκείνος όμως δεν θέλησε να τα δεχθεί, αλλά, έχοντας στον νου του μόνο τη φιλαργυρία, αγάπησε περισσότερο τον χρυσό παρά τον Χριστό, και αποδείχθηκε εύνοος και πιστός απέναντι σε εκείνους που τον μίσθωσαν. Και πλησιάζοντας ο Ιούδας, είπε στον Χριστό: «Χαίρε, Ραββί», και τον καταφίλησε. Παράξενος είναι αυτός ο τρόπος προδοσίας, να προέρχεται από φιλί και χαιρετισμό. Ο δε Ιησούς του είπε: «Φίλε, για ποιον σκοπό ήρθες;»

Εκείνος που εμβάπτισε μαζί μου το χέρι στο τρυβλίο, αυτός θα με παραδώσει. Ακούσια υποδεικνύει τον εαυτό του, πριν από το δράμα μιλάει έστω και μη θέλοντας. Το όνομά του, προς το παρόν, συγκρατείται από εμένα, μέχρι να αποκαλύψει ενώπιόν σας όσα απεργάζεται εναντίον μου. Και αποκριθείς ο Ιούδας που τον παρέδιδε, λέει, είπε: «Μήπως είμαι εγώ, Ραββί;». Του λέει: «Εσύ το είπες». Απάλλαξες τους έντεκα, καθιστώντας τους αθώους από όσα εσύ πράττεις. Δέξου και άλλη καταδίκη για όσα πρόκειται να πράξεις από φιλαργυρία. «Ενώ δε αυτοί έτρωγαν», αναφέρει, «αφού έλαβε ο Ιησούς τον άρτο και ευχαρίστησε, τον έκοψε, τον έδινε στους μαθητές του και είπε: Λάβετε, φάγετε, τούτο είναι το σώμα μου. Και λαμβάνοντας το ποτήριο, αφού ευχαρίστησε, το έδωσε λέγοντας: Λάβετε, πιείτε από αυτό όλοι· διότι τούτο είναι το αίμα μου, το αίμα της καινής διαθήκης, το οποίο εκχέεται υπέρ πολλών για άφεση αμαρτιών». Λάβετε από αυτό όλοι. Και εσύ, λέει, προδότη, γίνε μέτοχος της αιώνιας ζωής· και εάν μεν παραμείνεις σε αυτήν, τα όσα συμφώνησες με τους Ιουδαίους σου συγχωρούνται· εάν όμως δεν ανακόψεις την ορμή σου, να γνωρίζεις καλά ποιον φιλάνθρωπο Δεσπότη πουλάς. Εκείνος όμως, μη ανεχόμενος τη Δεσποτική ευσπλαχνία, έτρεξε στους Ιουδαίους και βιαζόταν να κάνει πράξη όσα είχε σχεδιάσει. «Και ιδού», αναφέρει, «ήλθε ο Ιούδας, ένας από τους δώδεκα, και μαζί του πολύς όχλος με μαχαίρια και ξύλα από μέρους των αρχιερέων και των πρεσβυτέρων του λαού».

Δες, λοιπόν, πώς του συμπεριφέρεται με πραότητα. «Ο μεν Υιός του ανθρώπου πορεύεται καθώς είναι γραμμένο γι' αυτόν». Αυτά δε τα έλεγε πάλι για να στηρίξει τους μαθητές, ώστε να μη νομίσουν ότι το γεγονός οφειλόταν σε αδυναμία, αλλά και για να συνετίσει τον προδότη. «Αλίμονο όμως στον άνθρωπο εκείνο, μέσω του οποίου παραδίδεται ο Υιός του ανθρώπου· καλό θα ήταν γι' αυτόν να μην είχε γεννηθεί ο άνθρωπος εκείνος». Παρατήρησε πάλι στους ελέγχους την άφατη πραότητα. Διότι ούτε εδώ εκφράζεται επιθετικά, αλλά μάλλον διατυπώνει τον λόγο με περισσότερο οίκτο, και πάλι με τρόπο συγκαλυμμένο· αν και όχι μόνο η προηγούμενη αναισθησία του, αλλά και η μετέπειτα αναισχυντία του, άξιζαν την έσχατη αγανάκτηση. Διότι, μετά από αυτόν τον έλεγχο, ρωτά: «Μήπως είμαι εγώ, Κύριε;» Ω της αναισθησίας! Ερωτά, ενώ ο ίδιος γνωρίζει τις πράξεις του. Γι' αυτό και ο ευαγγελιστής, απορώντας με το θράσος του, αναφέρει αυτό το γεγονός. Τι απαντά, λοιπόν, ο πραότατος και ημερότατος Ιησούς; «Εσύ το είπες». Καίτοι θα μπορούσε να πει: Ω μιαρέ και παμμίαρε, καταραμένε και βέβηλε· ενώ τόσο χρόνο κυοφορούσες το κακό, και αφού έφυγες, και έκανες σατανικές συμφωνίες, και συμφώνησες να λάβεις αργύρια, και αφού ελέγχθηκες από εμένα, τολμάς ακόμη να ρωτάς; Αλλά δεν είπε τίποτα από αυτά· πώς απάντησε, όμως;

Αλλά ας δούμε τι λέει αυτός ο άθλιος, ενώ ελέγχεται από τον Διδάσκαλο. Τι λέει λοιπόν; «Μήπως είμαι εγώ, Ραββί;». Και γιατί δεν το ρώτησε αυτό από την αρχή; Νόμισε ότι θα παρέμενε απαρατήρητος με το να λεχθεί: «Ένας από εσάς»· όταν όμως τον κατέστησε φανερό, τόλμησε πάλι να ρωτήσει, λαμβάνοντας θάρρος από την επιείκεια του Διδασκάλου, πιστεύοντας ότι δεν επρόκειτο να τον ελέγξει.

Να θυμάστε αυτά τα λόγια, ώστε, όταν φτάσουμε στην προσευχή, να δούμε για ποιον λόγο προσεύχεται κατ' αυτόν τον τρόπο. Και παρατήρησε την πρόνοια του Δεσπότη· δεν είπε ότι ο Ιούδας θα τον παραδώσει, ώστε να μην τον κάνει πιο αδιάντροπο με τον φανερό έλεγχο. Καθώς όμως εκείνος, κεντούμενος από τη συνείδησή του, λέει: «Μήπως είμαι εγώ, Κύριε;», του απαντά: «Εσύ το είπες». Και ούτε τότε ανέχθηκε να τον κατηγορήσει, αλλά τον κατέστησε ελεγκτή του ίδιου του του εαυτού· όμως ούτε έτσι έγινε καλύτερος, αλλά, αφού πήρε το ψωμί, βγήκε έξω. Αφού λοιπόν βγήκε, ο Ιησούς, παίρνοντας τους μαθητές, λέει: «Όλοι εσείς θα σκανδαλιστείτε εξαιτίας μου»· και επειδή ο Πέτρος αντιλέγει και λέει: «Ακόμη κι αν όλοι σκανδαλιστούν, εγώ ποτέ δεν θα σκανδαλιστώ», πάλι ο Ιησούς απαντά: «Αλήθεια σου λέω, πριν λαλήσει ο πετεινός, θα με απαρνηθείς τρεις φορές».

«Μήπως είμαι εγώ, Κύριε;» Εξαιτίας αυτού νομίζουν μερικοί ότι εκείνο το έτος ο Κύριος δεν έφαγε το Πάσχα· διότι λένε ότι έτρωγαν τον αμνό όρθιοι· ο Χριστός όμως ήταν ανακεκλιμένος, άρα δεν έφαγε το Πάσχα. Λέμε, λοιπόν, ότι πρώτα έφαγε το Πάσχα όρθιος· έπειτα, αφού ανακλίθηκε, παρέδωσε το δικό Του μυστήριο· διότι, αφού πρώτα τέλεσε το τυπικό, στη συνέχεια επιτέλεσε το αληθινό· προαναγγέλλει δε τα σχετικά με τον Ιούδα, για να τον διορθώσει, ώστε να σεβαστεί, αν μη τι άλλο, τουλάχιστον την κοινή τράπεζα, και να γνωρίσει ότι πρόκειται να προδώσει τον Θεό, Εκείνον που γνωρίζει τις καρδιές. Οι μαθητές όμως αγωνιούσαν· διότι, αν και είχαν καθαρή τη συνείδηση, εντούτοις πίστευαν περισσότερο στον Χριστό παρά στους εαυτούς τους, καθώς Εκείνος γνώριζε καλύτερα τις καρδιές τους. «Εκείνος δε, αποκρινόμενος, είπε: Εκείνος που βούτηξε μαζί μου το χέρι του στο πιάτο, αυτός θα με παραδώσει. Ο μεν Υιός του ανθρώπου πορεύεται καθώς είναι γραμμένο για Αυτόν· αλίμονο όμως στον άνθρωπο εκείνο μέσω του οποίου ο Υιός του ανθρώπου παραδίδεται. Καλό θα ήταν για αυτόν αν δεν είχε γεννηθεί ο άνθρωπος εκείνος. Αποκρινόμενος δε ο Ιούδας, ο οποίος τον παρέδιδε, είπε: Μήπως είμαι εγώ, Ραββί; Του λέγει: Εσύ το είπες.» Ελέγχει φανερά τον προδότη, επειδή όταν ελεγχόταν κρυφά δεν διορθωνόταν· για αυτό, λοιπόν, τον φανερώνει λέγοντας: Εκείνος που βούτηξε μαζί μου, ώστε έστω και έτσι να διορθωθεί.