Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 26:28

Πρέπει δε να γνωρίζουμε ότι δεν μπορούν να δείξουν κανέναν έγκριτο Πατέρα που να είπε ότι ο Χριστός, από αυτήν την ίδια την άκρα ένωση, είναι κατά πάντα τρόπο σε αφθαρσία· αλλά το λέγουν αυτό από δικούς τους λογισμούς και από τους διδασκάλους που έχουν μεταξύ τους, κλέβοντας, όπως είπα πολλές φορές, μικρά ρητά και αποσπάσματα λόγων. Γι’ αυτό και αντιπαραταχθήκαμε προς αυτούς με πραγματικές αποδείξεις, σύμφωνα με την ακόλουθη διήγηση. Διάλογος Γαϊανίτη και ορθοδόξου, που έγινε στην Αλεξάνδρεια Ο ορθόδοξος: Τα πράγματα πιστοποιούν περισσότερο τα λόγια ή τα λόγια βεβαιώνουν περισσότερο τα πράγματα; Ο Γαϊανίτης: Είναι φανερό ότι τα πράγματα είναι πιο αξιόπιστα από τα λόγια. Ο ορθόδοξος: Ορθά αποκρίθηκες, σύμφωνα με τον νόμο της αλήθειας και της ευσεβείας. Τώρα λοιπόν πες μου, σε παρακαλώ: αυτός που λέγει ότι, από αυτήν την ίδια την άκρα ένωση, και η θεότητα και το σώμα του Χριστού είναι κατά πάντα τρόπο σε αφθαρσία, η ίδια η κοινωνία και θυσία του παναγίου σώματος και αίματος του Χριστού, την οποία προσφέρεις και από την οποία μεταλαμβάνεις, είναι αληθινό σώμα και αίμα του Χριστού, του Υιού του Θεού, ή είναι απλός άρτος, όπως εκείνος που πωλείται και τρώγεται στο σπίτι, και αντίτυπο του σώματος του Χριστού, όπως η θυσία του τράγου που προσφέρουν οι Ιουδαίοι; Ο Γαϊανίτης: Μη γένοιτο να πούμε ότι η αγία κοινωνία είναι αντίτυπο του σώματος του Χριστού ή απλός άρτος. Αλλά μεταλαμβάνουμε αληθινά το ίδιο το σώμα και το αίμα του Χριστού, του Υιού του Θεού, του σαρκωθέντος και γεννηθέντος από την αγία Θεοτόκο και αειπάρθενο Μαρία. Ο ορθόδοξος: Έτσι πιστεύουμε και έτσι ομολογούμε, σύμφωνα με την ίδια τη φωνή του Χριστού, ο οποίος προς τους μαθητές, στο μυστικό δείπνο, δίνοντάς τους τον ζωοποιό άρτο, έλεγε: «Λάβετε, φάγετε· τοῦτό μού ἐστι τὸ σῶμα». Ομοίως και όταν τους έδωσε το ποτήριο, λέγει: «Τοῦτό μού ἐστι τὸ αἷμα». Δεν είπε: «Τοῦτό μού ἐστι τὸ ἀντίτυπον τοῦ σώματος καὶ τοῦ αἵματός μου». Και σε πολλά άλλα χωρία φαίνεται ο Χριστός να λέγει ότι «Ὁ τρώγων μου τὴν σάρκα καὶ πίνων μου τὸ αἷμα, ἔχει ζωὴν αἰώνιον». Αφού λοιπόν ο ίδιος ο Χριστός μαρτυρεί ότι αυτό που οι πιστοί προσφέρουμε και μεταλαμβάνουμε είναι αληθινά σώμα και αίμα Του, φέρε μας από την κοινωνία της δικής σας εκκλησίας, η οποία, όπως λες, είναι ορθόδοξη, και μάλιστα ανώτερη από κάθε άλλη εκκλησία· και ας αποθέσουμε με κάθε τιμή σε ιερό σκεύος αυτό το άγιο σώμα και αίμα του Χριστού. Και αν μέσα σε λίγες ημέρες δεν φθαρεί, ούτε μεταβληθεί, ούτε αλλοιωθεί, είναι φανερό ότι σωστά κηρύττετε ότι ο Χριστός, από αυτήν την ίδια την άκρα ένωση, είναι κατά πάντα τρόπο σε αφθαρσία. Αν όμως φθαρεί ή αλλοιωθεί, τότε είναι απολύτως αναγκαίο να πείτε ένα από τα δύο: ή ότι αυτό από το οποίο μεταλαμβάνετε δεν είναι αληθινό σώμα του Χριστού, αλλά αντίτυπο και κάτι απλό, ή ότι εξαιτίας της κακοπιστίας σας δεν επεφοίτησε σ’ αυτό το Άγιο Πνεύμα, ή ότι το σώμα του Χριστού είναι φθαρτό πριν από την ανάσταση, εφόσον θυσιάζεται, θανατώνεται, πληγώνεται, τεμαχίζεται και τρώγεται. Διότι η άφθαρτη φύση ούτε τέμνεται, ούτε πληγώνεται στην πλευρά και στα χέρια, ούτε τεμαχίζεται, ούτε νεκρώνεται, ούτε τρώγεται, ούτε γενικά κρατιέται ή ψηλαφείται· τέτοια είναι η άφθαρτη φύση των αγγέλων και των ψυχών.

Και πάλι Επομένως, ας καταισχυνθούν εξαιτίας αυτού εκείνοι που διαχωρίζουν τον Υιό από τον Πατέρα, όπως την άμπελο από τον γεωργό, βεβαιούμενοι από τις Γραφές ότι η παραβολή λέχθηκε για το σώμα του Κυρίου και όχι για τη θεότητα. Διότι τελώντας το άγιο μυστήριο, αφού ευλόγησε, είπε: «Πιείτε από αυτό όλοι· τούτο είναι το αίμα μου της καινής διαθήκης, το οποίο εκχέεται υπέρ υμών». Αν και ο οίνος δεν είναι αίμα του Κυρίου, αλλά της αμπέλου, γι' αυτό και ο Κύριος είπε σχετικά με το ίδιο του το σώμα: «Εγώ είμαι η άμπελος». Και το αίμα δεν εκπορεύεται από το πνεύμα της θεότητας του Λόγου, αλλά από τον άνθρωπο τον οποίο ενδύθηκε.

Το ίδιο πράγμα παραδίδει εκτενέστερα, αποδεικτικότερα και αποφαντικότερα στο κατά Λουκάν Ευαγγέλιο, το οποίο θα μνημονεύσουμε σε λίγο. Λυτρωνόμαστε δε όλοι από μια τέτοια κατάκριση των αμαρτιών, εμείς που πιστεύουμε στη χάρη του Θεού, η οποία δόθηκε διά του μονογενούς Του Υιού, του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, ο οποίος είπε: «Τούτο είναι το αίμα μου της Καινής Διαθήκης, το οποίο χύνεται για πολλούς προς άφεσιν αμαρτιών»· όπως μαρτυρεί άλλωστε και ο Απόστολος μέσα από όσα γράφει, άλλοτε μεν: «Να αγαπάτε αλλήλους, όπως ακριβώς και ο Χριστός μάς αγάπησε και παρέδωσε τον εαυτό Του ως προσφορά και θυσία στον Θεό»· άλλοτε δε: «Ο Χριστός μάς εξαγόρασε από την κατάρα του νόμου»· και πολλά παρόμοια. Όταν λοιπόν δοθεί η άφεση των αμαρτημάτων, τότε λαμβάνει ο άνθρωπος την ελευθερία από την αμαρτία από τον Κύριό μας Ιησού Χριστό, ο οποίος μας εξαγόρασε, ώστε να δύναται να προσέλθει στον Λόγο.

Γι’ αυτό και η άφεση των αμαρτιών δίδεται στους πιστεύοντες, καθώς ο ίδιος ο Κύριος είπε: «Αυτό είναι το αίμα μου, το αίμα της Καινής Διαθήκης, το οποίο χύνεται για πολλούς προς άφεση των αμαρτιών»· όπως μαρτυρεί πάλι ο Απόστολος λέγοντας: «Σύμφωνα με την ευδοκία του θελήματός του, προς έπαινο της δόξας της χάριτός του, με την οποία μας χαρίτωσε στο πρόσωπο του Ηγαπημένου, μέσω του οποίου έχουμε την απολύτρωση διά του αίματός του, την άφεση των παραπτωμάτων σύμφωνα με τον πλούτο της χάριτός του, την οποία χορήγησε άφθονα σε εμάς»· ώστε, όπως ακριβώς ένας ανδριάντας που συνετρίβη και θρυμματίστηκε, χάνοντας την ένδοξη μορφή του βασιλιά, αναπλάθεται εκ νέου από τον σοφό τεχνίτη και αγαθό δημιουργό, ο οποίος μεριμνά για τη δόξα του δικού του πλάσματος, και αποκαθίσταται στην αρχική του δόξα· έτσι και εμείς, που υποστήκαμε τη φθορά εξαιτίας της παρακοής της εντολής, σύμφωνα με το γεγραμμένο: «Ο άνθρωπος, ενώ βρισκόταν σε τιμή, δεν το κατενόησε, εξισώθηκε με τα ανόητα κτήνη και έγινε όμοιος με αυτά», να ανακληθούμε στην πρώτη δόξα της εικόνας του Θεού. Διότι, όπως λέει, κατ' εικόνα και καθ' ομοίωσιν του Θεού δημιούργησε ο Θεός τον άνθρωπο.

Βαπτισθήκαμε, λέει, για να διδαχθούμε μέσα από αυτό το εξής: ότι, όπως ακριβώς το μαλλί, όταν βαπτιστεί μέσα στη βαφή, μεταβάλλεται ως προς το χρώμα· ή καλύτερα, για να πούμε τούτο, έχοντας ως οδηγό τον Βαπτιστή Ιωάννη, ο οποίος προφήτευσε για τον Κύριο ότι «Αυτός θα σας βαπτίσει με Πνεύμα Άγιο και φωτιά», ώστε να φωτιστούμε από το φως της γνώσεως προς κατανόηση του μεγάλου φωτός: Ότι, όπως ακριβώς ο σίδηρος, όταν βαπτίζεται στη φωτιά που αναζωπυρώνεται από το φύσημα του αέρα, αφενός γίνεται πιο ευδιάκριτος εάν κρύβει μέσα του κάποιο ελάττωμα, και αφετέρου πιο έτοιμος για να καθαριστεί· και αλλοιώνεται όχι μόνο το χρώμα του, αλλά, μεταβάλλοντας το σκληρό και δύσκαμπτο της φύσης του σε κάτι πιο μαλακό, γίνεται και πιο κατάλληλος για την ενέργεια των χεριών του τεχνίτη, ενώ διαμορφώνεται ρυθμικά και αξιόλογα σύμφωνα με το θέλημα του κυρίου του· και αποβάλλοντας τη μαυρίλα του, καθώς γίνεται πιο λαμπερός, όχι μόνο ο ίδιος πυρακτώνεται και αστράφτει, αλλά φωτίζει και θερμαίνει και όσα τον πλησιάζουν· έτσι είναι λογικό και αναγκαίο, εκείνος που βαπτίστηκε στη φωτιά, δηλαδή στον λόγο της διδασκαλίας, ο οποίος από τη μια ελέγχει την κακία των αμαρτημάτων και από την άλλη φανερώνει τη χάρη των δικαιωμάτων, να μισήσει και να βδελυχθεί την αδικία, όπως είναι γραμμένο, και να φτάσει στην επιθυμία να καθαριστεί δια της πίστεως εν τη δυνάμει του αίματος του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, καθώς ο Ίδιος είπε: «Αυτό είναι το αίμα μου, το της Καινής Διαθήκης, το οποίο χύνεται για πολλούς προς άφεση αμαρτιών», και καθώς μαρτυρεί ο Απόστολος: «Στον οποίο έχουμε την απολύτρωση δια του αίματός του, την άφεση των παραπτωμάτων»· και όχι μόνο να καθαριστεί από κάθε ανομία και αμαρτία, αλλά και από κάθε μολυσμό της σάρκας και του πνεύματος· και τότε, αφού βαπτιστεί στον θάνατο του Κυρίου, να αποκτήσει την ίδια διάθεση με τον θάνατό Του, πράγμα που σημαίνει να νεκρωθεί ως προς την αμαρτία, τον εαυτό του και τον κόσμο, ώστε, ζώντας τον βίο του σύμφωνα με την ενανθρώπηση, αφού εντυπωθεί και λάβει μορφή ως προς την καρδιά, τον λόγο και την πράξη, όπως το κερί στο σκάλισμα, από τη διδασκαλία του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, να εκπληρώσει το γεγραμμένο: «Χάρη οφείλεται στον Θεό, διότι ήσασταν δούλοι της αμαρτίας, αλλά υπακούσατε από καρδιάς στον τύπο της διδαχής που σας παραδόθηκε»· και με αυτόν τον τρόπο να αξιωθεί να διαφυλάξει εκείνο που προστίθεται ως συνέχεια, το: «Συνταφήκαμε λοιπόν μαζί Του δια του βαπτίσματος εις τον θάνατον».

«Ευχαριστώ τον Θεό διά του Ιησού Χριστού του Κυρίου μας», ο οποίος είπε: «Αυτό είναι το αίμα μου της καινής διαθήκης, το οποίο εκχέεται υπέρ πολλών προς άφεση αμαρτιών»· όπως μαρτυρεί και ο Απόστολος λέγοντας: «Στον οποίο έχουμε την απολύτρωση διά του αίματός του, την άφεση των παραπτωμάτων»· και τότε προσερχόμαστε στο διά του ύδατος βάπτισμα, το οποίο είναι ομοίωμα του σταυρού, του θανάτου, της ταφής και της εκ νεκρών αναστάσεως· συνάπτοντας συνθήκες και τηρώντας εκείνες που έχουν επισφραγιστεί από τον ίδιο τον Απόστολο στη σχετική περικοπή περί αυτού του βαπτίσματος, λέγοντας: «Γνωρίζοντας ότι ο Χριστός, αφού αναστήθηκε από τους νεκρούς, δεν πεθαίνει πλέον· ο θάνατος δεν τον εξουσιάζει πια. Διότι, τον θάνατο που πέθανε, τον πέθανε για την αμαρτία εφάπαξ· ενώ τη ζωή που ζει, τη ζει για τον Θεό».

Και αφού έλαβε το ποτήριο και ευχαρίστησε, τους το έδωσε λέγοντας: «Πιείτε από αυτό όλοι· διότι αυτό είναι το αίμα μου της καινής διαθήκης, το οποίο χύνεται για πολλούς προς άφεση αμαρτιών. Αυτό να κάνετε στη δική μου ανάμνηση». Αυτά τα μαρτυρεί και ο Απόστολος, λέγοντας: «Διότι εγώ παρέλαβα από τον Κύριο εκείνο το οποίο και σας παρέδωσα, ότι δηλαδή ο Κύριος Ιησούς τη νύχτα που παραδιδόταν, έλαβε άρτο, και αφού ευχαρίστησε τον έκοψε και είπε: Αυτό είναι το σώμα μου, το οποίο κόβεται για εσάς. Αυτό να κάνετε στη δική μου ανάμνηση. Παρομοίως έλαβε και το ποτήριο, μετά το δείπνο, λέγοντας: Αυτό το ποτήριο είναι η καινή διαθήκη με το δικό μου αίμα. Αυτό να κάνετε στη δική μου ανάμνηση. Διότι όσες φορές τρώτε τον άρτο αυτόν και πίνετε το ποτήριο αυτό, εξαγγέλλετε τον θάνατο του Κυρίου, μέχρις ότου αυτός έλθει». Τι ωφελούν λοιπόν τα λόγια αυτά; Ώστε, τρώγοντας και πίνοντας, να μνημονεύουμε πάντοτε αυτόν που πέθανε και αναστήθηκε για εμάς, και έτσι να διδαχθούμε να φυλάττουμε απαραιτήτως ενώπιον του Θεού και του Χριστού του το δόγμα που παραδόθηκε από τον Απόστολο, όταν είπε: «Διότι η αγάπη του Χριστού μάς συνέχει, επειδή κρίναμε τούτο: ότι, εάν ένας πέθανε για όλους, άρα όλοι πέθαναν· και πέθανε για όλους, ώστε εκείνοι που ζουν να μη ζουν πλέον για τον εαυτό τους, αλλά για εκείνον που πέθανε και αναστήθηκε για αυτούς».

Ο λαός: Αμήν. Αφού ευλόγησε. Ο λαός: Αμήν. Αφού αγίασε. Ο λαός: Αμήν. Αφού γεύθηκε, το έδωσε πάλι στους αγίους του μαθητές και αποστόλους, λέγοντας: «Λάβετε, πιείτε από αυτό όλοι. Αυτό είναι το αίμα μου της Καινής Διαθήκης, το οποίο εκχύνεται για εσάς και για πολλούς προς άφεση αμαρτιών. Αυτό να κάνετε σε ανάμνησή μου.»

Γι' αυτήν την αιτία, νομίζω, παραλείποντας εύλογα ο Κύριος να τους πει με ποιον τρόπο θα δώσει να φάνε τη σάρκα Του, τους καλεί στο ότι πρέπει να πιστέψουν πριν ερευνήσουν. Διότι σε εκείνους που είχαν ήδη πιστέψει, αφού έκοψε τον άρτο, τον έδινε λέγοντας: «Λάβετε, φάγετε, τούτο εστί το σώμά μου»· και ομοίως, περιφέροντας το ποτήριο σε όλους, λέει: «Λάβετε, πιείτε από αυτό όλοι· διότι αυτό είναι το αίμα μου της διαθήκης, το οποίο εκχέεται υπέρ πολλών για άφεση αμαρτιών». Βλέπεις πώς σε εκείνους που ακόμη συμπεριφέρονταν ανόητα και απέρριπταν την αναντίρρητη πίστη, δεν εξηγεί τον τρόπο του μυστηρίου, ενώ σε εκείνους που είχαν ήδη πιστέψει διαπιστώνεται ότι μίλησε σαφέστατα; Ας ακούσουν, λοιπόν, όσοι από ανοησία δεν έχουν ακόμη αποδεχθεί την πίστη στον Χριστό: «Εάν δεν φάτε τη σάρκα του Υιού του ανθρώπου και δεν πιείτε το αίμα Του, δεν έχετε αιώνια ζωή μέσα σας»· διότι παραμένουν εντελώς αμέτοχοι και άγευστοι της ζωής εν αγιασμώ και μακαριότητι όσοι δεν έχουν αποδεχθεί τον Ιησού μέσω της μυστικής ευλογίας. Διότι Εκείνος είναι ζωή κατά φύση, εφόσον γεννήθηκε από τον ζώντα Πατέρα· εξίσου ζωοποιό όμως είναι και το άγιό Του σώμα, το οποίο έχει συναρμοστεί κατά κάποιον τρόπο και έχει ενωθεί άρρητα με τον Λόγο που ζωογονεί τα πάντα· γι' αυτό και λογίζεται δικό Του, και νοείται ως ένα μαζί Του.

Ματθ. 26, 26-28 Ο Κύριος «ευχαριστεί» «λαμβάνοντας το ποτήριο», τουτέστιν υπό σχήμα προσευχής συνομιλεί με τον Θεό και Πατέρα, αναδεικνύοντάς Τον ως κοινωνό και συνευδοκούντα στη ζωοποιό ευλογία που πρόκειται να μας δοθεί, και συνάμα δίνοντας σε εμάς το πρότυπο να ευχαριστούμε πρώτα και έπειτα να κόβουμε τον άρτο και να τον μοιράζουμε. Γι' αυτό και εμείς, θέτοντας τα προειρημένα ενώπιον του Θεού, δεόμαστε εκτενώς να μεταπλαστούν για εμάς σε πνευματική ευλογία, ώστε μετέχοντας σε αυτά να αγιαστούμε σωματικά και πνευματικά. Και είπε δεικτικά «τούτο είναι το σώμα μου» και «τούτο είναι το αίμα μου», για να μην νομίσεις ότι τα ορώμενα είναι απλώς τύπος, αλλά ότι μέσω κάποιας άρρητης ενέργειας του παντοδύναμου Θεού τα προσφερόμενα μεταποιούνται αληθινά σε «σώμα» και «αίμα» Χριστού, των οποίων μετέχοντας δεχόμαστε μέσα μας τη ζωοποιό και αγιαστική δύναμη του Χριστού. Διότι έπρεπε Εκείνος μέσω του Αγίου Πνεύματος να συγκεραστεί με εμάς θεοπρεπώς, όπως ακριβώς και στα δικά μας σώματα μέσω της αγίας σαρκός Του και του τιμίου Του αίματος. Αυτά λοιπόν λάβαμε ως ζωοποιό ευλογία υπό τη μορφή άρτου και οίνου, για να μην νιώσουμε αποτροπιασμό βλέποντας σάρκα και αίμα να προτίθενται στις άγιες τράπεζες των εκκλησιών. Διότι ο Θεός, συγκαταβαίνοντας στις δικές μας αδυναμίες, εγχέει στα προκείμενα δώρα δύναμη ζωής και τα μεταβάλλει προς ενέργεια της δικής Του ζωής.

Και μην αμφιβάλλεις ότι αυτό είναι αληθές, εφόσον ο ίδιος λέει ξεκάθαρα «αυτό είναι το σώμα μου» και «αυτό είναι το αίμα μου», αλλά μάλλον να αποδέχεσαι με πίστη τον λόγο του Σωτήρα· διότι, όντας η αλήθεια, δεν ψεύδεται.

Ματθ. 26, 26-28 Μετά την αναχώρηση του Ιούδα, ο Σωτήρας παραδίδει στους έντεκα το σωτηριώδες μυστήριο· διότι, επειδή λίγο αργότερα επρόκειτο ο Χριστός, αφού αναστηθεί, να αναληφθεί μαζί με τη δική του σάρκα προς τον Πατέρα, προκειμένου να έχουμε την παρουσία του σώματός του —αφού χωρίς την παρουσία του Χριστού είναι αδύνατον να σωθεί ο άνθρωπος και να απαλλαγεί από τον θάνατο και την αμαρτία, εάν δεν βρίσκεται μαζί μας η ζωή— μας έδωσε λοιπόν το ίδιο του το σώμα και το αίμα, ώστε μέσω αυτών αφενός να καταλυθεί η κυριαρχία της φθοράς, αφετέρου να κατοικήσει στις ψυχές μας διά του Αγίου Πνεύματος, και να γίνουμε μέτοχοι του αγιασμού, ουράνιοι άνθρωποι και να αναδειχθούμε πνευματικοί.

Και εφόσον ο ίδιος διαβεβαίωσε και είπε: «Αυτό είναι το αίμα μου», ποιος θα αμφιβάλλει ποτέ λέγοντας ότι δεν είναι το αίμα του; Κάποτε μετέτρεψε το νερό σε κρασί με το δικό του νεύμα στην Κανά της Γαλιλαίας, και δεν είναι άραγε αξιόπιστος ότι μεταβάλλει το κρασί σε αίμα; Έχοντας προσκληθεί σε έναν σωματικό γάμο, έκανε αυτό το παράδοξο θαύμα, και στους υιούς του νυμφώνος δεν θα ομολογηθεί, κατά μείζονα λόγο, ότι δώρισε την απόλαυση του σώματός του και του αίματός του;

Και σου υποδεικνύει ο μακάριος Δαβίδ τη δύναμη, λέγοντας: «Ετοίμασας ενώπιόν μου τράπεζα, απέναντι από αυτούς που με θλίβουν.» Αυτό που λέει έχει την εξής έννοια: Πριν από τη δική Σου παρουσία, οι δαίμονες ετοίμαζαν στους ανθρώπους τράπεζα βέβηλη και μιασμένη, και γεμάτη από διαβολική δύναμη· αλλά μετά τη δική Σου παρουσία, ω Δέσποτα, ετοίμασας ενώπιόν μου τράπεζα. Όταν ο άνθρωπος λέει στον Θεό: «Ετοίμασας ενώπιόν μου τράπεζα», τι άλλο σημαίνει παρά τη μυστική και νοητή τράπεζα, την οποία ο Θεός ετοίμασε για εμάς εξ εναντίας, δηλαδή από την αντίθετη πλευρά, ενάντια στους δαίμονες; Και πολύ δικαιολογημένα· διότι εκείνη προσέφερε κοινωνία με τους δαίμονες, ενώ αυτή κοινωνία με τον Θεό. «Άλειψες με έλαιο το κεφάλι μου.» Με έλαιο άλειψε το κεφάλι σου στο μέτωπο λόγω της σφραγίδας που έχεις από τον Θεό, ώστε να γίνεις εκτύπωμα της σφραγίδας, αγίασμα του Θεού. «Και το ποτήριό σου με μεθά σαν το δυνατότερο.» Βλέπεις εδώ να αναφέρεται το ποτήριο, το οποίο, αφού πήρε στα χέρια Του ο Ιησούς και ευχαρίστησε, είπε: «Αυτό είναι το αίμα μου, το οποίο εκχέεται υπέρ πολλών για την άφεση των αμαρτιών.» Γι' αυτό και ο Σολομών, υπονοώντας αυτή τη χάρη στον Εκκλησιαστή, λέει: «Έλα, φάε με ευφροσύνη τον άρτο σου», τον πνευματικό άρτο. «

«Άξιο και δίκαιο είναι, Θεέ μας, να σε ευχαριστούμε ακατάπαυστα για όλες τις ευεργεσίες σου που μας δώρισες, πρώτον μεν διότι μας απέστειλες από τον ουρανό τον άγιο Παίδα σου, τον σύνθρονο της βασιλείας σου, τον συναΐδιο Υιό σου, τον Θεό Λόγο, ο οποίος, όταν ήλθε κατά τις έσχατες ημέρες, λαμβάνοντας τη δική μας ανθρωπότητα, ο Λόγος αφού έγινε σάρκα χωρίς να υποστεί τροπή, έχοντας λάβει διά του Αγίου Πνεύματος σάρκα και έλλογη ανθρώπινη ψυχή και όλα τα γνωρίσματα του ανθρώπου χωρίς αμαρτία, όχι απλώς κατοικώντας μέσα σε κάποιον άνθρωπο, αλλά ο ίδιος εξ ολοκλήρου ο Θεός Λόγος όντας τέλειος έχοντας γίνει τελείως βροτός, χωρίς να αλλοιώσει την ανθρωπότητα, μην όντας δύο, αλλά ένας Βασιλεύς, ένας Χριστός, ένας Κύριος κατά τη θεότητα και την ανθρωπότητα, επιβεβαιώνοντας ασυγχύτως και αδιαιρέτως τη θεία και την ανθρώπινη φύση με τα θεία σημεία και με τα ανθρώπινα πάθη, όταν επρόκειτο να πορευθεί προς τον εκούσιο, ένδοξο και ζωοποιό θάνατο υπέρ ημών, λαμβάνοντας άρτο στα άγια και άχραντα χέρια του και παρουσιάζοντάς τον σε εσένα τον Θεό και Πατέρα, αφού ευχαρίστησε, ευλόγησε και αγίασε, τον έδωσε στους μαθητές του, τους αγίους αποστόλους, λέγοντας: Λάβετε, φάγετε, τούτο είναι το σώμα μου, το οποίο κλάται για εσάς εις άφεσιν αμαρτιών.»

Ομοίως μετά το δείπνο, αφού πήρε το ποτήριο και ανέμειξε δύο στοιχεία, από το γέννημα της αμπέλου και νερό, σφράγισε το ποτήριο της αθανασίας και το έδωσε στους μαθητές του λέγοντας: «Πιείτε από αυτό όλοι, αυτό είναι το αίμα μου της καινής διαθήκης, το οποίο εκχέεται για εσάς και για πολλούς προς άφεση των αμαρτιών». «Ώστε ο άρτος αυτός, αφού μεταβληθεί, να γίνει σώμα Χριστού, σώμα θείο, σώμα σωτήριο για τις ψυχές και τα σώματα, και αυτό που έχει αναμειχθεί σε αυτό το ποτήριο να γίνει ομοίως αίμα Χριστού, αίμα της καινής διαθήκης, αίμα σωτήριο για εμάς, ώστε να μετέχουμε όλοι εμείς στα άγια μυστήριά σου σε καινότητα πνεύματος και όχι σε παλαιότητα γράμματος».

Χαίρε, παναγία Παρθένε, εσύ που κρατάς το πυρ της θεότητας χωρίς να καταφλέγεσαι, ως νοητή βάτος, η νοητή κλίβανος, που έφερες στον κόσμο το πυρ και τον άρτο της ζωής θερμό προς βρώση· για τον οποίο λέει ο Σωτήρας του κόσμου Χριστός: «Λάβετε, φάγετε· τούτο είναι το σώμα μου, που κομματιάζεται για εσάς για την άφεση των αμαρτιών». Πλούσια είναι η πανάρετη τράπεζα της Παρθένου, ω αγαπητοί, την οποία δώρισε στην οικουμένη η οσία Παρθένος και μητέρα του Χριστού, παρέχοντας κάθε είδους καλά εδέσματα προς απόλαυση· αυτή που βάσταξε τον φωτεινό λύχνο, ο οποίος εκλάμπει στον ουρανό και πάνω στη γη, τον Χριστό. Στην οποία αναφέρεται ο προφήτης Ζαχαρίας: «Ιδού λυχνία χρυσή και το λαμπάδι επάνω της». Γι' αυτό λοιπόν και ο Δαβίδ αναφωνεί τούτο το μελωδικό άσμα: «Λύχνος στα πόδια μου είναι ο λόγος σου, και φως στα μονοπάτια μου».

Ο λαός λέγει: Πιστεύουμε. Ο ιερεύς λέγει: Διότι τη νύχτα κατά την οποία παραδιδόσουν, * ο ίδιος παρέδιδες τον εαυτό σου, με τη δική σου εξουσία. Ο λαός λέγει: Πιστεύουμε. Ο ιερεύς λέγει: Αφού έλαβες άρτο στα άγια, άχραντα και αμώμητα χέρια σου, ατένισες προς τα άνω, προς τον δικό σου Πατέρα, τον Θεό μας και Θεό των όλων· ευχαρίστησες † ευλόγησες † αγίασες † τον έκοψες, τον μετέδωσες στους αγίους σου μαθητές και αποστόλους και είπες: Λάβετε, φάγετε· αυτό είναι το σώμα μου, το οποίο για εσάς και για πολλούς κόβεται και μοιράζεται για άφεση αμαρτιών· αυτό να κάνετε σε ανάμνησή μου. Ομοίως, μετά το δείπνο, αφού έλαβες το ποτήριο και το ανέμειξες από γέννημα αμπέλου και από νερό, ευχαρίστησες † ευλόγησες † αγίασες † το μετέδωσες στους αγίους σου μαθητές και αποστόλους και είπες: Πιείτε από αυτό όλοι· αυτό είναι το αίμα μου, το αίμα της καινής διαθήκης, το οποίο για εσάς και για πολλούς χύνεται για άφεση αμαρτιών· αυτό να κάνετε σε ανάμνησή μου. Διότι, όσες φορές τρώτε τον άρτο αυτόν και πίνετε το ποτήριο αυτό, τον δικό μου θάνατο αναγγέλλετε και τη δική μου ανάσταση ομολογείτε, μέχρις ότου έλθω.

Και ο ίδιος ο Κύριος υπάκουσε στον Πατέρα του εξαιτίας της αγάπης του προς εμάς, ώστε να δεχθεί πάνω του την ύβρη και τη λύπη με χαρά, όπως λέει η Γραφή: Αντί της χαράς που είχε, υπέμεινε τον σταυρό, περιφρονώντας την αισχύνη. Γι' αυτό είπε ο Κύριος κατά τη νύχτα που παραδιδόταν: Αυτό είναι το σώμα μου που παραδίδεται για τη ζωή του κόσμου, και αυτό είναι το αίμα μου που εκχύνεται για πολλούς προς άφεση αμαρτιών, και για χάρη μας, λέει: Εγώ αγιάζω τον εαυτό μου.

Και με τον θάνατο του μονογενούς Του Υιού μας έφερε κοντά Του. Και αν είχε κάτι πιο πολύτιμο από αυτόν, θα μας το έδινε, ώστε μέσω αυτού να βρεθεί κοντά Του το γένος μας. Και λόγω της πολλής Του αγάπης δεν ευδόκησε να παραβιάσει την ελευθερία μας, αν και μπορούσε να το κάνει, αλλά θέλησε να Τον πλησιάσουμε με την αγάπη του δικού μας φρονήματος. Και ο ίδιος ο Χριστός υπάκουσε στον Πατέρα Του, λόγω της αγάπης Του προς εμάς, ώστε να δεχθεί πάνω Του την ύβρι και τη λύπη με χαρά, όπως λέει η Γραφή: «αντί της χαράς που είχε, υπέμεινε σταυρό, περιφρονώντας την αισχύνη». Για τον λόγο αυτόν είπε ο Κύριος τη νύχτα που παραδιδόταν: «τούτο είναι το σώμα μου που δίνεται για τη ζωή του κόσμου, και τούτο είναι το αίμα μου που χύνεται για πολλούς προς άφεση αμαρτιών». Και για εμάς λέει πάλι: «εγώ αγιάζω τον εαυτό μου».

Τότε, λέγει, ο Ιησούς, ενώ αυτοί έτρωγαν και έπιναν, αφού πήρε άρτο στα άγια και άχραντα χέρια του, ευχαρίστησε, τον έκοψε και είπε στους μαθητές του: Λάβετε, φάγετε· αυτό είναι το σώμα μου, το οποίο τεμαχίζεται για εσάς και για πολλούς προς άφεση αμαρτιών.

Και παίρνοντας πάλι το ποτήρι, τους το έδινε λέγοντας: Αυτό είναι το αίμα μου, το οποίο εκχέεται υπέρ υμών για την άφεση των αμαρτιών. Και ήταν παρών και ο Ιούδας όταν ο Κύριος έλεγε αυτό. Αυτό είναι το αίμα, ω Ιούδα, το οποίο πούλησες αντί τριάντα αργυρίων· αυτό είναι το αίμα, για το οποίο πριν από λίγο έκανες τις αναιδείς συμφωνίες με τους αγνώμονες Φαρισαίους.

Εκείνος που εμβάπτισε μαζί μου το χέρι στο τρυβλίο, αυτός θα με παραδώσει. Ακούσια υποδεικνύει τον εαυτό του, πριν από το δράμα μιλάει έστω και μη θέλοντας. Το όνομά του, προς το παρόν, συγκρατείται από εμένα, μέχρι να αποκαλύψει ενώπιόν σας όσα απεργάζεται εναντίον μου. Και αποκριθείς ο Ιούδας που τον παρέδιδε, λέει, είπε: «Μήπως είμαι εγώ, Ραββί;». Του λέει: «Εσύ το είπες». Απάλλαξες τους έντεκα, καθιστώντας τους αθώους από όσα εσύ πράττεις. Δέξου και άλλη καταδίκη για όσα πρόκειται να πράξεις από φιλαργυρία. «Ενώ δε αυτοί έτρωγαν», αναφέρει, «αφού έλαβε ο Ιησούς τον άρτο και ευχαρίστησε, τον έκοψε, τον έδινε στους μαθητές του και είπε: Λάβετε, φάγετε, τούτο είναι το σώμα μου. Και λαμβάνοντας το ποτήριο, αφού ευχαρίστησε, το έδωσε λέγοντας: Λάβετε, πιείτε από αυτό όλοι· διότι τούτο είναι το αίμα μου, το αίμα της καινής διαθήκης, το οποίο εκχέεται υπέρ πολλών για άφεση αμαρτιών». Λάβετε από αυτό όλοι. Και εσύ, λέει, προδότη, γίνε μέτοχος της αιώνιας ζωής· και εάν μεν παραμείνεις σε αυτήν, τα όσα συμφώνησες με τους Ιουδαίους σου συγχωρούνται· εάν όμως δεν ανακόψεις την ορμή σου, να γνωρίζεις καλά ποιον φιλάνθρωπο Δεσπότη πουλάς. Εκείνος όμως, μη ανεχόμενος τη Δεσποτική ευσπλαχνία, έτρεξε στους Ιουδαίους και βιαζόταν να κάνει πράξη όσα είχε σχεδιάσει. «Και ιδού», αναφέρει, «ήλθε ο Ιούδας, ένας από τους δώδεκα, και μαζί του πολύς όχλος με μαχαίρια και ξύλα από μέρους των αρχιερέων και των πρεσβυτέρων του λαού».

Επειδή εκείνα δεν ήταν τέλειος καθαρισμός, ούτε τέλεια άφεση, αλλά ημιτελής και κατά ένα ελάχιστο μέρος· εδώ όμως λέει: «Αυτό είναι το αίμα της Καινής Διαθήκης, το οποίο εκχέεται για εσάς προς άφεση των αμαρτιών». Πού λοιπόν καθάρισε το βιβλίο τις διάνοιές τους; Επομένως, αυτοί οι ίδιοι ήταν τα βιβλία της Καινής Διαθήκης. Και πού είναι τα σκεύη της λειτουργίας;

«Πού είναι, θάνατε, το κεντρί σου;»〉 Αυτό ήταν το πάσχα που επιθύμησε να πάθει υπέρ ημών ο Ιησούς· με το πάθος ελευθέρωσε από το πάθος και με τον θάνατο νίκησε τον θάνατο, και διά της ορατής τροφής χορήγησε την αθάνατη ζωή Του. Αυτή ήταν η σωτήρια 〈επιθυμία〉 του Ιησού, αυτός ο πνευματικότατος έρωτας: αφενός να αναδείξει τους τύπους ως τύπους, και αφετέρου να αντιπροσφέρει το ιερό Του σώμα στους μαθητές Του· 〈«Λάβετε, φάγετε, αυτό είναι το σώμα μου· λάβετε, πιείτε, αυτό είναι το αίμα μου, η καινή διαθήκη, το οποίο εκχέεται υπέρ πολλών εις άφεσιν αμαρτιών»〉.

Ομιλία ΠΒ΄. Και ενώ αυτοί έτρωγαν, ο Ιησούς πήρε άρτο, και αφού ευχαρίστησε, τον έκοψε, τον έδωσε στους μαθητές και είπε: Λάβετε, φάγετε· αυτό είναι το σώμα μου. Και αφού πήρε το ποτήριο και ευχαρίστησε, τους το έδωσε λέγοντας: Πιείτε από αυτό όλοι· αυτό είναι το αίμα μου, το αίμα της Καινής Διαθήκης, το οποίο εκχέεται υπέρ πολλών για την άφεση των αμαρτιών.

Και καταργεί την κορύφωση των εορτών τους, μεταφέροντάς τους σε μια άλλη, φρικωδέστατη τράπεζα, και λέει: «Λάβετε, φάγετε· αυτό είναι το σώμα μου, το οποίο κλάται υπέρ πολλών». Και πώς δεν ταράχθηκαν ακούγοντας αυτό; Επειδή από πριν τους είχε μιλήσει για πολλά και σπουδαία γύρω από αυτό το ζήτημα. Γι' αυτό και δεν επιχειρηματολογεί πλέον περί τούτου, διότι είχαν ακούσει αρκετά· αλλά αναφέρει την αιτία του πάθους, την εξάλειψη των αμαρτιών. Και το ονομάζει αίμα Καινής Διαθήκης, δηλαδή της υπόσχεσης, της επαγγελίας, του νέου νόμου. Διότι αυτό είχε υποσχεθεί και στο παρελθόν, και αυτό είναι που συνέχει τη Διαθήκη, τη Νέα. Και όπως η Παλαιά είχε πρόβατα και μόσχους, έτσι και αυτή έχει το Δεσποτικό αίμα. Και από αυτό δείχνει ότι πρόκειται να πεθάνει· γι' αυτό και μνημονεύει τη Διαθήκη· και υπενθυμίζει την προηγούμενη· διότι και εκείνη με αίμα είχε εγκαινιαστεί. Και πάλι αναφέρει την αιτία του θανάτου: «Αυτό που χύνεται υπέρ πολλών για την άφεση των αμαρτιών»· και λέει, «Αυτό να το κάνετε σε ανάμνησή μου».

Η γέννηση, λοιπόν, μας έχει δοθεί μέσω του ύδατος και του Πνεύματος, εννοώ δηλαδή του αγίου βαπτίσματος, η δε τροφή είναι ο ίδιος ο άρτος της ζωής, ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, ο οποίος κατέβηκε από τον ουρανό. Διότι, επειδή επρόκειτο να καταδεχθεί τον εκούσιο θάνατο υπέρ ημών τη νύχτα κατά την οποία παρέδιδε τον εαυτό του, συνήψε καινή διαθήκη με τους αγίους μαθητές και αποστόλους του και δι' αυτών με όλους όσους πιστεύουν σε αυτόν. Στο υπερώο, λοιπόν, της αγίας και ένδοξης Σιών, αφού έφαγε το παλαιό Πάσχα με τους μαθητές του και εκπλήρωσε την Παλαιά Διαθήκη, έπλυνε τα πόδια των μαθητών, παρέχοντας έτσι το σύμβολο του αγίου βαπτίσματος. Έπειτα, αφού έκλασε άρτο, τον έδωσε σε αυτούς λέγοντας: «Λάβετε, φάγετε, αυτό είναι το σώμα μου», το οποίο τεμαχίζεται για εσάς προς άφεση αμαρτιών. Ομοίως, αφού πήρε το ποτήριο που περιείχε οίνο και ύδωρ, το μετέδωσε σε αυτούς λέγοντας: «Πιείτε από αυτό όλοι· αυτό είναι το αίμα μου της καινής διαθήκης, το οποίο εκχέεται για εσάς προς άφεση αμαρτιών· αυτό να το κάνετε σε ανάμνησή μου».

Να δέχεσαι και τη μετάληψη των αχράντων μυστηρίων του Χριστού, πιστεύοντας ότι είναι αληθινά σώμα και αίμα του Χριστού του Θεού μας, τα οποία έδωσε στους πιστούς για άφεση των αμαρτιών. Διότι, τη νύχτα που παραδιδόταν, συνήψε καινή διαθήκη με τους αγίους του μαθητές και αποστόλους, και μέσω αυτών με όλους όσους πιστεύουν σε αυτόν, λέγοντας: «Λάβετε, φάγετε· αυτό είναι το σώμα μου, το οποίο κλάται για εσάς προς άφεση των αμαρτιών». Ομοίως, παίρνοντας και το ποτήριο το έδωσε σε αυτούς, λέγοντας: «Πιείτε από αυτό όλοι· αυτό είναι το αίμα μου, το της καινής διαθήκης, το οποίο εκχύνεται για εσάς προς άφεση των αμαρτιών· αυτό να κάνετε σε ανάμνησή μου». Ο ίδιος, λοιπόν, ο Λόγος του Θεού, ο οποίος είναι ζωντανός και ενεργός και δημιουργεί τα πάντα με τη δύναμή του, καθιστά και μεταβάλλει διά της θείας ενέργειας τον άρτο και τον οίνο της προσφοράς σε δικό του σώμα και αίμα, με την επιφοίτηση του Αγίου Πνεύματος, προς αγιασμό και φωτισμό εκείνων που μεταλαμβάνουν με θείο πόθο.

Και η τροφή αυτή ονομάζεται από εμάς Ευχαριστία, στην οποία σε κανέναν άλλον δεν επιτρέπεται να συμμετάσχει παρά μόνο σε εκείνον που πιστεύει ότι είναι αληθινά όσα διδάσκονται από εμάς και ο οποίος έχει λουστεί το λουτρό για την άφεση των αμαρτιών και για την αναγέννηση, και ζει έτσι όπως ο Χριστός παρέδωσε. Διότι δεν τα λαμβάνουμε αυτά ως κοινό άρτο ούτε ως κοινό ποτό· αλλά, με τον ίδιο τρόπο που μέσω του Λόγου του Θεού σαρκώθηκε ο Ιησούς Χριστός ο Σωτήρας μας και έλαβε και σάρκα και αίμα για τη σωτηρία μας, έτσι και την τροφή που έχει ευλογηθεί δια της ευχής του Λόγου που προέρχεται από αυτόν, από την οποία τρέφονται κατά μεταβολή το αίμα και οι σάρκες μας, διδαχθήκαμε ότι είναι σάρκα και αίμα εκείνου του ενσαρκωμένου Ιησού. Διότι οι απόστολοι, στα απομνημονεύματα που συντάχθηκαν από αυτούς, τα οποία καλούνται Ευαγγέλια, μας παρέδωσαν ότι έτσι τους δόθηκε η εντολή: ότι ο Ιησούς, αφού έλαβε άρτο και ευχαρίστησε, είπε: «Τούτο ποιείτε εις ανάμνησίν μου· τούτο εστί το σώμα μου», και αφού έλαβε ομοίως το ποτήριο και ευχαρίστησε, είπε: «Τούτο εστί το αίμα μου», και το μετέδωσε σε αυτούς. Αυτό ακριβώς, από μίμηση, παρέδωσαν οι πονηροί δαίμονες να γίνεται και στα μυστήρια του Μίθρα· διότι ότι άρτος και ποτήριο με νερό παρατίθενται κατά τις τελετές εκείνου που μυείται μαζί με κάποιους λόγους, ή το γνωρίζετε ή μπορείτε να το μάθετε.

Διότι, τη νύχτα κατά την οποία παραδιδόταν, αφού έλαβε άρτο στα άγια και άμωμα χέρια του και ανέβλεψε προς εσένα τον Θεό και Πατέρα του, και τον έκοψε, έδωσε στους μαθητές του λέγοντας: Λάβετε από αυτόν, φάγετε· τούτο είναι το σώμα μου, το οποίο θρύπτεται για πολλούς προς άφεση αμαρτιών.

Ομοίως, αφού κέρασε το ποτήριο με κρασί και νερό και το αγίασε, τους το έδωσε λέγοντας: Πιείτε από αυτό όλοι· αυτό είναι το αίμα μου, το οποίο χύνεται για πολλούς για την άφεση των αμαρτιών· αυτό να κάνετε στη δική μου ανάμνηση. Ενθυμούμενοι, λοιπόν, το πάθος του και τον θάνατο και την ανάσταση και την άνοδό του στους ουρανούς και τη μέλλουσα δεύτερη παρουσία του, κατά την οποία έρχεται να κρίνει ζωντανούς και νεκρούς και να αποδώσει στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του, προσφέρουμε σε εσένα τον Βασιλέα και Θεό, σύμφωνα με τη δική του εντολή, τον άρτο τούτο και το ποτήριο τούτο, ευχαριστώντας σε μέσω αυτού, για το ότι μας αξίωσες να στεκόμαστε ενώπιόν σου και να ιερουργούμε σε εσένα· και σε παρακαλούμε να επιβλέψεις με ευμένεια σε αυτά τα δώρα που βρίσκονται ενώπιόν σου, εσύ ο Θεός που δεν έχεις ανάγκη από τίποτα, και να τα αποδεχθείς με ευαρέσκεια προς τιμήν του Χριστού σου και να καταπέμψεις το Άγιό σου Πνεύμα επάνω σε αυτή τη θυσία, τον μάρτυρα των παθημάτων του Κυρίου Ιησού, ώστε να αναδείξει τον άρτο τούτο σώμα του Χριστού σου, και το ποτήριο τούτο, αίμα του Χριστού σου».

Λάβετε, φάγετε· αυτό είναι το σώμα μου, το οποίο τεμαχίζεται για εσάς προς άφεση αμαρτιών. Ομοίως και το ποτήρι μετά το δείπνο, λέγοντας: Πιείτε από αυτό όλοι· αυτό είναι το αίμα μου, το αίμα της Καινής Διαθήκης, το οποίο εκχέεται για εσάς προς άφεση αμαρτιών». Και λίγο μετά προσθέτει τα εξής: «Σου προσφέρουμε αυτή τη λογική και αναίμακτη λατρεία, και σε παρακαλούμε και δεόμαστε και ικετεύουμε, κατάπεμψε το Πνεύμα σου το Άγιο σε εμάς και στα προκείμενα δώρα αυτά, και κάνε αυτόν μεν τον άρτο τίμιο σώμα του Χριστού σου, αυτό δε που υπάρχει στο ποτήρι τούτο, τίμιο αίμα του Χριστού σου, μεταβάλλοντάς τα με το Άγιο Πνεύμα σου».

Πώς πρέπει να ονομάζεται ιερέας ο χριστομάχος Ευσέβιος. ΣΗΜΕΙΩΤΕΟΝ ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΚΑΙ ΘΕΟΠΟΙΩΝ ΜΥΣΤΗΡΙΩΝ. Πώς πρέπει να ονομάζεται ιερέας ο Ευσέβιος; Ή πώς μετείχε της ιερωσύνης, εφόσον φρονούσε και δογμάτιζε τέτοια (αν βέβαια αυτός είναι εκείνος ο διαβόητος αρχιερεύς της Καισάρειας), τα οποία κανένας μέχρι τώρα από τους αληθινούς λειτουργούς των μυστηρίων δεν εσκέφθη; Διότι τι θα είχε να πει για το θείο μυστήριο της ευλογίας που τελείται από τους αξίους; Εμείς λοιπόν (επειδή διδασκόμαστε από τα ιερά Ευαγγέλια) πιστεύουμε ότι ο ίδιος ο Κύριος και Θεός μας, τη νύχτα κατά την οποία επρόκειτο να παραδοθεί σε εκείνους που θα τον σταύρωναν, αφού θυσίασε μυστικά τον εαυτό του κατά τρόπο απόρρητο, έδωσε στους μαθητές του να φάνε από το σώμα του και να πιούν από το αίμα του, αναμειγνύοντάς τα νοητώς στα αντίτυπα, λέγοντας: λάβετε, φάγετε, τούτο εστί το σώμα μου, και τούτο εστί το αίμα μου, το της καινής διαθήκης. Και τούτο ποιείτε εις την εμήν ανάμνησιν. Πώς λοιπόν ήταν ακατάληπτο και νοερό και ανεκδιήγητο αυτό που φαινόταν και στο οποίο συμμετείχαν, και το οποίο γινόταν βρώση και πόση για όσους συμμετείχαν; Διότι η χάρις που ενυπάρχει σε αυτά, είναι αληθώς άρρητη και ακατάληπτη, όχι όμως και εκείνα που κείνται εμφανώς στους ανθρώπινους οφθαλμούς, και τα οποία γίνονται βρώση και πόση.

«Αυτό είναι το σώμα μου» και· «Αυτό είναι το αίμα μου το οποίο εκχέεται υπέρ υμών και πολλών». Έπειτα, είτε θα αποδώσουν το απερίγραπτο και στα καθαγιαζόμενα δώρα (ώστε όχι μόνο να επισύρουν την κατηγορία της ασέβειας, αλλά και να γίνουν περίγελος για αυτό· διότι τι πιο άτοπο ή καταγέλαστο από το να έχει κανείς τέτοια άποψη για πράγματα τα οποία είναι ορατά και απτά και τα οποία οι άνθρωποι μεταλαμβάνουν, μασούν με τα δόντια και τρώνε;), είτε θα αποφανθούν ότι και ο Λόγος σφαγιάζεται μαζί με τα ιερουργούμενα, ώστε να μη χωρίζεται από το σώμα, σύμφωνα με τη δική τους δοξασία. Αυτοί βέβαια δεν προβάλλουν αυτές τις ενστάσεις για να τιμήσουν τα θεία μυστήρια, αλλά για να ατιμάσουν την εικόνα του Χριστού μαζί με τον ίδιο τον Χριστό. Διότι, γιατί δεν συντάσσονται μάλλον με το κοινό δόγμα της Εκκλησίας, αποφεύγοντας την άκαιρη φιλονικία και τη βλασφημία; Αλλά είναι ολοφάνερο ότι ο Χριστός τούς είναι βαρύς ακόμη και όταν θεάται σε εικόνα. Και οι μεν απόψεις των αλλοτρίων είναι τέτοιες και έτσι έχουν· οι δικές μας όμως ποιες είναι; Διότι υπολείπεται να μιλήσουμε τώρα εν συντομία περί αυτών.

Οι Ιουδαίοι, λοιπόν, έχοντας απωλέσει το δικαίωμα του Πάσχα, επειδή το σημείο δεν συνέβη κατά την κρίση του Θεού, μετά την ταφή του Κυρίου το εσπέρας της Παρασκευής έφαγαν παρανόμως τα άζυμα, όπως καθίσταται φανερό εξ αυτού, ότι δηλαδή εκείνη την Πέμπτη υπήρχε άρτος και όχι άζυμα· τον οποίο άρτο, ως αντίτυπο του σώματός του, παρέδωσε σε εμάς μέσω των μαθητών του για να τον τρώμε εμείς οι χριστιανοί, λέγοντας τα εξής: λάβετε, φάγετε, τούτο εστί το σώμα μου το υπέρ υμών κλώμενον εις άφεσιν αμαρτιών.

Το πώς και με ποιον τρόπο, το μάθαμε από τον ίδιο τον Σωτήρα. Διότι, όπως αναφέρεται, αφού έλαβε τον άρτο και ευχαρίστησε, τον έκοψε και τον έδωσε στους μαθητές, και είπε: Λάβετε, φάγετε. Αυτό είναι το σώμα μου, το οποίο για χάρη σας κόβεται και δίδεται. Ομοίως πήρε και το ποτήριο μετά το δείπνο, λέγοντας: Αυτό το ποτήριο είναι η Καινή Διαθήκη με το αίμα μου. Πράγμα που ταυτίζεται με αυτό που λέγεται κατά τον θείο Ματθαίο: Αυτό είναι το αίμα μου, το αίμα της Καινής Διαθήκης, το οποίο εκχέεται για χάρη πολλών. Ποιος είναι όμως ο σκοπός και το τέλος αυτής της παράδοσης; Τι άλλο, παρά η μετουσία του Χριστού και η αιώνια ζωή εν Χριστώ όσων μετέχουν; Διότι, λέει, εάν κάποιος φάει από αυτόν τον άρτο, θα ζήσει αιώνια· και ο άρτος που εγώ θα δώσω, είναι η σάρκα μου, την οποία εγώ θα δώσω για τη ζωή του κόσμου. Και πάλι: Εάν δεν φάτε τη σάρκα του Υιού του Ανθρώπου και δεν πιείτε το αίμα του, δεν έχετε ζωή μέσα σας. Αυτός που τρώει τη σάρκα μου και πίνει το αίμα μου μένει μέσα μου, κι εγώ μέσα σε αυτόν. Όπως με απέστειλε ο ζωντανός Πατέρας και εγώ ζω χάρη στον Πατέρα, έτσι και εκείνος που με τρώει, θα ζήσει κι εκείνος χάρη σε εμένα.

Ευχαριστεί, λοιπόν, όταν πρόκειται να κόψει τον άρτο, αφενός μεν για να μας διδάξει να προσφέρουμε τον άρτο με ευχαριστία, αφετέρου δε για να δείξει ότι δέχεται με ευχαριστία την κλάση του δικού του σώματος, δηλαδή τη νέκρωση, και δεν δυσανασχετεί σαν να πρόκειται για κάτι ακούσιο, και για να δεχόμαστε και εμείς έτσι με ευχαριστία το μαρτύριο. Λέγοντας δε «Τούτο εστί το σώμα μου», δείχνει ότι αυτό το ίδιο το σώμα του Κυρίου είναι ο άρτος που αγιάζεται στο θυσιαστήριο, και όχι αντίτυπο. Διότι δεν είπε «Τούτο είναι αντίτυπο», αλλά «Τούτο εστί το σώμα μου»· διότι με άρρητη ενέργεια μεταποιείται, έστω κι αν σε μας φαίνεται ως άρτος· επειδή, δηλαδή, είμαστε ασθενείς και δεν θα δεχόμασταν να φάμε ωμό κρέας και ανθρώπινη σάρκα, για τον λόγο αυτό φαίνεται σε εμάς ως άρτος, αλλά στην πραγματικότητα είναι σάρκα. «Και λαβών το ποτήριον, και ευχαριστήσας, έδωκεν αυτοίς, λέγων· Πίετε εξ αυτού πάντες· Τούτο γαρ εστί το αίμά μου, το της καινής Διαθήκης, το περί πολλών εκχυνόμενον εις άφεσιν αμαρτιών». Όπως ακριβώς η Παλαιά Διαθήκη είχε σφάγιο και αίμα, έτσι και η Καινή έχει αίμα και σφαγή. Είπε δε ότι εκχέεται «περί πολλών», αντί του «περί πάντων».