Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 26:31

Διότι ο άνθρωπος δεν μπορεί να διαφυλάξει άλλον άνθρωπο· ούτε η μητέρα τη δική της κόρη, ούτε η υπηρέτρια την κυρία της, εάν ο ευσεβής λογισμός δεν γίνει φύλακας του ανθρώπου. Γι' αυτό, ω άνδρα, που ευνόχισες τον εαυτό σου για τη βασιλεία των ουρανών, και εσύ, ω γυναίκα, έχοντας κατανοήσει με ακόμη μεγαλύτερη ασφάλεια το ρητό, αφού εξετάσεις τον εαυτό σου, δοκίμασέ τον λέγοντας: «Ξύπνησε, βοριά, και έλα, νοτιά· φύσηξε τον κήπο μου, και ας αναβλύσουν τα αρώματά μου». Διότι, όταν ο Κύριος και Σωτήρας μας σταυρώθηκε, όταν ο ήλιος σκοτείνιασε και η γη σειόταν, όταν οι πέτρες σχίζονταν και τα μνήματα άνοιγαν, φόβος κατέλαβε τότε τους μαθητές, επειδή δεν γνώριζαν το ρητό: «Θα πατάξω τον ποιμένα, και θα διασκορπιστούν τα πρόβατα της ποίμνης»· τότε οι μαθητές, εξαιτίας του φόβου για τους Ιουδαίους, ήταν όλοι μαζί κρυμμένοι σε ένα δωμάτιο. Ας μη χλευάζει κανένας Ιουδαίος που παρευρίσκεται εδώ, ούτε ας γελάει κανένας Έλληνας που ακούει. Διότι σε Αυτόν έχουμε στηρίξει την ελπίδα μας· γι' αυτό και ομιλώ με παρρησία. Επειδή Αυτός που κρεμάστηκε πάνω στο ξύλο, Αυτός είναι η σωτηρία μας· διότι η δική Του σταύρωση υπήρξε ο καθαρισμός των αμαρτιών. Και ήταν ένα μεγάλο θέαμα αυτό που συνέβαινε τότε, το ότι, καθώς το σώμα σταυρωνόταν, η αμαρτία κατέπιπτε. Διότι, εάν Αυτός δεν είχε σταυρωθεί, μέχρι σήμερα θα φέραμε τους μώλωπες και τις ασθένειες στο σώμα μας. Και ο διάβολος, βλέποντας την αδυναμία μας, θα καυχιόταν εις βάρος μας, εγειρόμενος εναντίον μας. Διότι ο εχθρός είπε: «Θα καταδιώξω και θα καταλάβω».

στ. 6. Αυτός που σείει την υπ' ουρανόν εκ θεμελίων. Ο Χριστός είναι αυτός που έσεισε την υπ' ουρανόν· πολλοί σεισμοί γίνονται κατά τόπους· δηλαδή έγινε ένας σεισμός εδώ, αλλά εκείνοι που βρίσκονταν στη γειτονική πόλη δεν τον αντιλήφθηκαν. Στην περίπτωση του Χριστού, όμως, δεν συνέβη τοπικά, γι' αυτό λέγεται «αυτός που σείει την υπ' ουρανόν εκ θεμελίων»· το δε «οι δε στύλοι της σαλεύονται», σημαίνει ότι οι απόστολοι, κατά τον καιρό του Πάθους, κλονίστηκαν: «Όλοι εσείς», λέει, «θα σκανδαλιστείτε εξαιτίας μου αυτή τη νύχτα».

Με τη λέξη ρομφαία εννοεί τον πειραστικό λόγο, που κρίνει τις ενθυμήσεις, ο οποίος διεισδύει μέχρι τον μερισμό ψυχής και πνεύματος, αρμών και μυελών. Επειδή, λοιπόν, κάθε ψυχή κατά τον καιρό του Πάθους υποβαλλόταν τρόπον τινά σε κάποιου είδους διάκριση, σύμφωνα με τη φωνή του Κυρίου που είπε ότι: «Όλοι θα σκανδαλιστείτε εξαιτίας μου», προφητεύει ο Συμεών και για την ίδια τη Μαρία ότι: «Ενώ θα παρίστασαι στον σταυρό και θα βλέπεις τα τεκταινόμενα και θα ακούς τις φωνές, μετά τη μαρτυρία του Γαβριήλ, μετά την απόρρητη γνώση της θείας συλλήψεως, μετά τη μεγάλη φανέρωση των θαυμάτων, θα προκληθεί κάποιος σάλος και στη δική σου ψυχή».

Κεφάλαιο Γ΄. ΜΑΤΘΑΙΟΣ. Τότε τους λέγει ο Ιησούς: Όλοι εσείς θα σκανδαλιστείτε εξαιτίας μου αυτήν τη νύχτα. Αποκρινόμενος δε ο Πέτρος, του είπε: Ακόμη και αν όλοι σκανδαλιστούν εξαιτίας σου, εγώ ουδέποτε θα σκανδαλιστώ. Του είπε ο Ιησούς: Αληθώς σου λέγω, αυτήν τη νύχτα, προτού λαλήσει ο πετεινός, τρεις φορές θα με απαρνηθείς...

Μτ 26, 31 Ταράχθηκαν οι μαθητές όχι επειδή ήταν επιπόλαιοι, αλλά διότι το ζήτημα ενέπνεε πολλή απορία και η γνώση αυτού του μυστηρίου ήταν δυσκατάληπτη, δηλαδή το πώς αυτός που ανέστησε τους νεκρούς και έκανε αναρίθμητα σημεία που υπερβαίνουν τα ανθρώπινα, παραδόθηκε σε έναν τόσο άτιμο θάνατο. Αυτός δε ήταν που είχε πει μέσω του προφήτη: «θα πατάξω τον ποιμένα». Γι' αυτό και ο Δαβίδ λέει προς τον Πατέρα: «διότι αυτόν που εσύ επάταξας, αυτοί τον καταδίωξαν». Εντούτοις, αυτό δεν έγινε εξ ολοκλήρου και απολύτως με τη θέληση του Πατέρα, αλλά ήθελε μεν να μην πάθει, εάν τον είχαν αποδεχθεί οι Ιουδαίοι. Επειδή όμως δεν τον αποδέχθηκαν, αλλά θέλησαν να τον φονεύσουν, ο Πατέρας συγκατατέθηκε στον Υιό, ο οποίος επέλεξε να υποστεί αυτό το πάθος. Γι' αυτό και λέγεται ότι ο Πατέρας επάταξε «τον ποιμένα», επειδή ακριβώς τον άφησε να πάθει, ενώ είχε τη δύναμη να τον εμποδίσει από το να πάθει. Έτσι πρέπει να νοηθεί και αυτό που ειπώθηκε προς τον Πιλάτο από τον Χριστό, ότι «δεν θα είχες καμία εξουσία εναντίον μου, εάν δεν σου είχε δοθεί άνωθεν», αντί του: εάν δεν είχε συναινέσει ο Πατέρας στη δική μου επιλογή να πάθω.

Αν και ο ίδιος λέει: «πάλι αναχωρώ, και δεν σας αφήνω ορφανούς, αλλά έρχομαι προς εσάς», και πάλι σε άλλο σημείο λέει: «αλήθεια σας λέω, όλοι σας θα σκανδαλιστείτε εξαιτίας μου αυτήν τη νύχτα και θα με εγκαταλείψετε όλοι μόνο, αλλά δεν είμαι μόνος, διότι είναι μαζί μου ο Πατέρας που με γέννησε», και πάλι: «αναχωρώ, και θα σας αποστείλω το Άγιο Πνεύμα, τον Παράκλητο, το οποίο εκπορεύεται από τον Πατέρα και λαμβάνει από τα δικά μου», και πάλι σε άλλο σημείο: «εγώ κρούω τη θύρα, και εάν κάποιος μου ανοίξει, θα εισέλθουμε σε αυτόν, εγώ και ο Πατέρας μου, και θα κατοικήσουμε μαζί του», υποδηλώνοντας έτσι ότι ο ίδιος δεν εγκαταλείπεται από τον Πατέρα, αλλά και ότι ο Πατέρας είναι πάντοτε μαζί με τον Υιό, όπως ακριβώς το Άγιο Πνεύμα είναι μαζί με τον Πατέρα και τον Υιό. 64. Ποιο είναι λοιπόν το νόημα, λένε, αυτού του λόγου που είπε: «Θεέ μου, Θεέ μου, γιατί με εγκατέλειψες;» Σε ποιον όμως δεν είναι σαφές ότι αυτός ο λόγος προβάλλεται ανθρωποπαθώς εκ μέρους της ενανθρωπήσεώς του;

Γνωρίζοντας δε καλά σε ποιο αγαθό τέλος θα καταλήξει η εναντίον του επιβουλή, το φανερώνει αυτό λέγοντας: «Η δε ψυχή μου θα αγαλλιάσει για τον Κύριο, θα ευφρανθεί για τη σωτηρία Του. Όλα τα οστά μου θα πουν: Κύριε, ποιος είναι όμοιός σου; Εσύ που διασώζεις τον φτωχό από εκείνους που τον καταληστεύουν». Στον κα' ψαλμό, λοιπόν, ο οποίος έχει λεχθεί σαφώς εκ μέρους του Σωτήρος, αναφερόταν: «Σαν νερό χύθηκα, και διασκορπίστηκαν όλα τα οστά μου»· ο λόγος αυτός υποδηλώνει τον διασκορπισμό και τη φυγή των αποστόλων του, την οποία υπέστησαν κατά τον καιρό του Πάθους του, όταν εκπληρωνόταν το ρητό: «Θα πατάξω τον ποιμένα, και θα διασκορπιστούν τα πρόβατα της ποίμνης». Διότι οστά του σώματός Του ήταν οι πρώτοι του μαθητές, οι οποίοι τότε μεν διασκορπίστηκαν, επειδή σκανδαλίστηκαν εξαιτίας του, όπως ακριβώς και ο ίδιος φανέρωνε λέγοντας: «Όλοι εσείς θα σκανδαλιστείτε εξαιτίας μου αυτήν τη νύχτα». Μετά την Ανάσταση όμως, όταν τον είδαν, πληρώθηκαν από χαρά και αγαλλίαση.

Γι' αυτό, στον προφήτη Ζαχαρία έχει λεχθεί: «Ρομφαία, εξεγέρσου εναντίον του ποιμένα μου, και εναντίον του άνδρα του συμπολίτη του. Κτύπησε τον ποιμένα, και ας διασκορπιστούν τα πρόβατα του ποιμνίου»· στο δε Ευαγγέλιο ο ίδιος ο Σωτήρας μας, όταν πλησίαζε στο πάθος, προειδοποιούσε τους μαθητές του λέγοντας: «Όλοι εσείς θα σκανδαλιστείτε εξαιτίας μου. Διότι είναι γραμμένο: Θα κτυπήσω τον ποιμένα, και θα διασκορπιστούν τα πρόβατα του ποιμνίου». Και στο προκείμενο χωρίο, λοιπόν, σύμφωνα με αυτά, έχει λεχθεί το: «Διότι αυτόν που εσύ κτύπησες, (εκείνοι) τον κατεδίωξαν». Ο μεν Πατέρας, λοιπόν, δεν λυπήθηκε τον δικό του Υιό, αλλά τον παρέδωσε για χάρη όλων μας. Και δυνάμει αυτός ήταν που τον κτύπησε, επειδή του επέτρεψε να υποστεί τέτοια πάθη. Εκείνοι όμως, όχι μόνο τον κτύπησαν, αλλά και τον έδιωξαν από κοντά τους και τον απομάκρυναν μακριά· ενώ έπρεπε να τον αποδεχθούν, έστω και κτυπημένο, γνωρίζοντας ότι ο Χριστός πέθανε για εμάς, γινόμενος για εμάς κατάρα, και ότι αυτόν που δεν γνώρισε αμαρτία, ο Θεός τον έκανε αμαρτία για χάρη μας, ώστε εμείς να γίνουμε δικαιοσύνη του Θεού εν αυτώ. Πρέπει δε να θυμηθούμε και τα λόγια του Ησαΐα, μέσω των οποίων λεγόταν: «Άνθρωπος που βρίσκεται σε πληγή, και γνωρίζει να υπομένει την ασθένεια· και ο Κύριος τον παρέδωσε για τις αμαρτίες μας»· και το, «Διότι αυτός φέρει τις αμαρτίες μας και οδυνάται για εμάς»· και ότι τραυματίστηκε όχι για τίποτε άλλο, αλλά εξαιτίας των αμαρτιών μας, και καταπονήθηκε εξαιτίας των ανομιών μας.

Εάν όμως επιδιώκουμε την τρυφή, ας εντρυφήσουν εις βάρος μας εκείνοι που μας μισούν· διότι με τίποτε άλλο βαρύτερο δεν θα μπορούσα να καταραστώ τον εαυτό μου. Όσον αφορά τους φίλους, άλλοι μεν, χωρίς καν να κακοπαθούν, γνωρίζω καλά ότι θα μας αποφύγουν (διότι η κοινή αδικία τούς έχει κάνει να συμπάσχουν)· ενώ για άλλους έχουμε ήδη ασκηθεί, όταν μας περιφρονούν, να υπομένουμε την περιφρόνηση. Διότι από τους φίλους και τους πλησίον μας, άλλοι μεν πλησίασαν και στάθηκαν φανερά απέναντί μας· άλλοι δε —και αυτό είναι το πιο φιλάνθρωπο— στάθηκαν από μακριά, και μέσα σε τούτη τη νύχτα όλοι σκανδαλίσθηκαν. Παρά λίγο να με αρνηθεί και ο Πέτρος· και ίσως ούτε καν κλαίει πικρά, για να θεραπεύσει την αμαρτία του.

Αλλά ο πρώτος αποστάτης, που απομάκρυνε και τον πρώτο άνθρωπο από τον Θεό, βλέποντας πλέον Εκείνον που έπλασε τον Αδάμ ως πατέρα του γένους των ανθρώπων να αναπλάθει αργότερα τον Πέτρο ως πατέρα του γένους των όντως θεοσεβών, και όχι μόνο βλέποντας, αλλά και ακούγοντάς Τον να λέει σε αυτόν, «εσύ είσαι Πέτρος, και πάνω σε αυτή την πέτρα θα οικοδομήσω την Εκκλησία μου»· μαθαίνοντάς το αυτό ο αρχέκακος, κινήθηκε με την ίδια φθονερή κακία όπως κάποτε και προς τον αρχηγέτη του ανθρώπινου γένους, τον Αδάμ. Γνωρίζοντας δε ότι αυτός ήταν στολισμένος με σύνεση και φλεγόταν από αγάπη προς τον Χριστό, δεν τολμά την κατά πρόσωπο επίθεση, αλλά σαν από τα πλάγια, και μάλιστα από τα δεξιά, με πολύ δόλο τον εξαπατά και τον κάνει να προπετεύεται υπερβολικά· και κατά τον καιρό του σωτηρίου πάθους, όταν ο Κύριος είπε προς τους μαθητές, «αυτή τη νύχτα όλοι θα σκανδαλιστείτε εξαιτίας μου», αυτός αντέλεγε απειθώντας. Και όχι μόνο αυτό, αλλά και τοποθετούσε τον εαυτό του πάνω από τους άλλους, λέγοντας πως ακόμη κι αν όλοι σκανδαλιστούν, εγώ όχι· γι' αυτό εγκαταλείπεται περισσότερο από τους άλλους, ως παρασυρμένος από την αλαζονεία, ώστε, αφού ταπεινωθεί περισσότερο από τους άλλους, στον κατάλληλο καιρό να αναδειχθεί λαμπρότερος, όχι όπως ο Αδάμ που πειράχθηκε και ταυτόχρονα νικήθηκε και τελικά κατακρημνίστηκε, αλλά ενώ πειράχθηκε και παρασύρθηκε λίγο, τελικά νίκησε εκείνον που τον πείραζε. Πώς;

Γι' αυτό και ο προφήτης προτρέποντας έλεγε: Γευθείτε και δείτε ότι ο Κύριος είναι αγαθός. Τι είναι λοιπόν το ζητούμενο; Ο δε Κύριος, αφού προσκάλεσε τους μαθητές του, τους είπε κατά πρόσωπο: Αυτή τη νύχτα όλοι θα σκανδαλιστείτε εξαιτίας μου. Διότι είναι γραμμένο: Θα πατάξω τον ποιμένα, και θα διασκορπιστούν τα πρόβατα του ποιμνίου. Βλέπεις πώς όλα είναι επιβεβαιωμένα, πώς όλα είναι βέβαια, πώς τίποτα δεν είναι άσκοπο, πώς τίποτα δεν μένει ανενέργητο; Όλοι θα σκανδαλιστείτε εξαιτίας μου. Διότι είναι γραμμένο: Θα πατάξω τον ποιμένα, και θα διασκορπιστούν τα πρόβατα του ποιμνίου. Ω, τι ακρίβεια του Αγίου Πνεύματος! Διότι, αν και ο προφήτης το αναφώνησε, ωστόσο το Πνεύμα υπαγόρευσε τον λόγο. Δεν είπε: Θα πατάξω τον ποιμένα και θα χαθούν τα πρόβατα· αλλά είπε: Και θα διασκορπιστούν· δηλαδή, προς καιρόν θα σκανδαλιστούν· μετά από λίγο όμως θα κρατήσουν γερά την πίστη, αποκαλώντας τον Κύριο ποιμένα· επειδή αυτός είναι ο ποιμένας ο καλός, που άφησε τα ενενήντα εννέα πρόβατα και ήλθε στο πλανημένο· δηλαδή, αυτός που άφησε τις επουράνιες δυνάμεις και ήλθε στον πλανημένο Αδάμ.

Όταν, λοιπόν, ο Κύριος έλεγε αυτά προς τους μαθητές του, ότι δηλαδή «Όλοι θα σκανδαλιστείτε εξαιτίας μου αυτή τη νύχτα», ο Πέτρος, μιλώντας αλληγορικά, θέλοντας να προβάλει τον εαυτό του και να αποδειχθεί πιο αφοσιωμένος στον Δεσπότη από τους υπόλοιπους μαθητές, ή μάλλον, για να πούμε την αλήθεια, για να καταστήσει φανερή τη δική του άρνηση, είπε προς τον Δεσπότη: «Τι λες, Δέσποτα; Όλοι θα σκανδαλιστούμε εξαιτίας σου; Και μαζί με όλους συμπεριέλαβες και εμένα; Τόση εμπιστοσύνη έχεις στη σταθερότητά μου; Κι εγώ θα σε απαρνηθώ, αυτός που περπάτησε πάνω στη θάλασσα; Αυτός που αξιώθηκε να δει τη Μεταμόρφωση στο όρος; Αυτός που τρέπει σε φυγή αγέλες δαιμόνων; Αυτός που θεραπεύει κάθε πάθηση; Δεν σε αναγνώρισα εγώ πριν από όλους, και αναφώνησα: "Εσύ είσαι ο Χριστός, ο Υιός του Θεού του ζώντος"; Γι' αυτό και εσύ, αποδεχόμενος τη μαρτυρία μου, με μακάρισες και με ονόμασες πέτρα της Εκκλησίας, λέγοντας: "Εσύ είσαι ο Πέτρος, και πάνω σε αυτή την πέτρα θα οικοδομήσω την Εκκλησία μου, και οι πύλες του άδη δεν θα την κατανικήσουν". Εγώ λοιπόν θα σε απαρνηθώ, ο κορυφαίος των αποστόλων, ο στύλος της Εκκλησίας;»

Δεν είπε: «Για να μην αρνηθείς», αλλά: «Ώστε να μην εκλείψει η πίστη σου», ώστε να μην χαθείς εντελώς. Διότι αυτό συνέβη λόγω της δικής Του πρόνοιας. Επειδή ο φόβος τα απέβαλε όλα από τον νου του· διότι ήταν άμετρος· και έγινε άμετρος, επειδή ο Θεός τον αποστέρησε σφόδρα από τη δική Του στήριξη. Τον αποστέρησε δε σφόδρα, επειδή και το πάθος της αυθάδειας και της αντιλογίας ήταν σφοδρό μέσα του. Για να το ξεριζώσει λοιπόν, γι' αυτό επέτρεψε να τον κυριεύσει τόσο πολύ η αγωνία. Διότι το γεγονός ότι το πάθος αυτό ήταν βαρύ μέσα του αποδεικνύεται από το ότι δεν αρκέστηκε στα προηγούμενα, όταν αντιμίλησε και στον προφήτη και στον Χριστό, αλλά και μετά από αυτά, όταν του είπε ο Χριστός: «Αλήθεια σου λέω, ότι αυτή τη νύχτα, πριν λαλήσει ο πετεινός, θα με απαρνηθείς τρεις φορές», εκείνος λέει: «Ακόμη και αν χρειαστεί να πεθάνω μαζί σου, δεν πρόκειται να σε απαρνηθώ». Ο δε Λουκάς επισημαίνει ότι, όσο πιο κατηγορηματικός ήταν ο Χριστός, τόσο υπερβολικότερα αντιτασσόταν ο Πέτρος. Τι είναι αυτά, ω Πέτρε; Όταν μεν έλεγε: «Ένας από εσάς θα με παραδώσει», φοβόσουν μήπως είσαι εσύ ο προδότης και παρακινούσες τον μαθητή να ρωτήσει, καίτοι η συνείδησή σου δεν σε έλεγχε για τίποτε τέτοιο· τώρα όμως που Εκείνος διακηρύσσει ρητώς και λέει ότι: «Όλοι θα σκανδαλισθείτε», αντιλέγεις; Και όχι μόνο μία φορά, αλλά και δύο και πολλές φορές;

Να θυμάστε αυτά τα λόγια, ώστε, όταν φτάσουμε στην προσευχή, να δούμε για ποιον λόγο προσεύχεται κατ' αυτόν τον τρόπο. Και παρατήρησε την πρόνοια του Δεσπότη· δεν είπε ότι ο Ιούδας θα τον παραδώσει, ώστε να μην τον κάνει πιο αδιάντροπο με τον φανερό έλεγχο. Καθώς όμως εκείνος, κεντούμενος από τη συνείδησή του, λέει: «Μήπως είμαι εγώ, Κύριε;», του απαντά: «Εσύ το είπες». Και ούτε τότε ανέχθηκε να τον κατηγορήσει, αλλά τον κατέστησε ελεγκτή του ίδιου του του εαυτού· όμως ούτε έτσι έγινε καλύτερος, αλλά, αφού πήρε το ψωμί, βγήκε έξω. Αφού λοιπόν βγήκε, ο Ιησούς, παίρνοντας τους μαθητές, λέει: «Όλοι εσείς θα σκανδαλιστείτε εξαιτίας μου»· και επειδή ο Πέτρος αντιλέγει και λέει: «Ακόμη κι αν όλοι σκανδαλιστούν, εγώ ποτέ δεν θα σκανδαλιστώ», πάλι ο Ιησούς απαντά: «Αλήθεια σου λέω, πριν λαλήσει ο πετεινός, θα με απαρνηθείς τρεις φορές».

Όταν όμως πάλι εκείνος έφερνε αντίρρηση, τον άφησε πλέον. «Δεν πείθεσαι», λέει, «με τα λόγια, αλλά αντιλέγεις· θα πειστείς από τα ίδια τα γεγονότα ότι δεν πρέπει να φέρνει κανείς αντίρρηση στον Δεσπότη». Και να θυμάστε πάλι αυτά τα λόγια· διότι η ανάμνησή τους θα μας είναι χρήσιμη όταν θα εξετάζουμε την προσευχή. Υπέδειξε τον προδότη, προείπε τη φυγή όλων και τον δικό του θάνατο: «Θα πατάξω», λέει, «τον ποιμένα, και θα διασκορπιστούν τα πρόβατα»· προείπε εκείνον που επρόκειτο να τον αρνηθεί, και πότε, και πόσες φορές, και τα πάντα με ακρίβεια. Και αφού μετά από όλα αυτά έδωσε επαρκή απόδειξη της πρόγνωσής του για τα μέλλοντα, πήγε σε κάποιον τόπο και προσευχόταν· και εκείνοι μεν λένε ότι η προσευχή αποτελεί γνώρισμα της θεότητας, εμείς όμως λέμε ότι είναι έργο της θείας οικονομίας. Δικάστε, λοιπόν, και στο όνομα της ίδιας της δόξας του Μονογενούς μην εκφέρετε την ψήφο σας χαριστικά σε κανέναν. Διότι, αν και δικάζομαι τώρα ανάμεσα σε φίλους, ικετεύω και παρακαλώ να γίνει αδέκαστη η κρίση, και ούτε προς χάρη δική μου, ούτε από απέχθεια προς εκείνους.

Διότι είναι βεβαίως και από μόνο του ολοφάνερο ότι η προσευχή δεν αποτελεί γνώρισμα της θεότητας. Επειδή ο Θεός δεν προσεύχεται, καθότι ίδιον του Θεού είναι το να προσκυνείται. Στον Θεό αρμόζει να δέχεται προσευχή, όχι να αναπέμπει προσευχή. Αλλά παρόλα αυτά, επειδή ορισμένοι συμπεριφέρονται με αναίδεια, θα προσπαθήσω να σας καταστήσω φανερό από τα ίδια τα λόγια της προσευχής, ότι το όλο ζήτημα ανήκει στη θεία οικονομία και στην αδυναμία της σάρκας. Διότι, όταν ο Χριστός εκφράζει κάτι ταπεινό, το εκφράζει με τρόπο τόσο ταπεινό και αδύναμο, ώστε η υπερβολική ταπεινότητα των λεγομένων να μπορεί να πείσει και τους πιο φιλόνεικους, ότι τα λόγια αυτά υπολείπονται κατά πολύ από εκείνη την απόρρητη και ανέκφραστη θεία ουσία. Ας έλθουμε λοιπόν στα ίδια τα λόγια της προσευχής: «Πατέρα, αν είναι δυνατόν, ας παρέλθει από εμένα αυτό το ποτήριο· όμως όχι όπως εγώ θέλω, αλλά όπως εσύ». Ας τους ρωτήσουμε, λοιπόν, στο σημείο αυτό: Αγνοεί, άραγε, αν είναι δυνατό ή δεν είναι δυνατό, Εκείνος που πριν από λίγο έλεγε στο δείπνο: «Ένας από εσάς θα με παραδώσει»; Εκείνος που πριν από λίγο έλεγε: «Είναι γραμμένο: Θα πατάξω τον ποιμένα, και θα διασκορπιστούν τα πρόβατα», και ότι: «Όλοι εσείς θα σκανδαλιστείτε εξαιτίας μου»; Εκείνος που είπε στον Πέτρο: «Θα με αρνηθείς» και «Θα με αρνηθείς τρεις φορές»; Αυτός αγνοεί τώρα, πες μου; Και ποιος θα μπορούσε να το υποστηρίξει αυτό, ακόμη και από εκείνους που διαθέτουν στοιχειώδη λογική;

Έχοντας, λοιπόν, αυτά κατά νου ο μέγας Πέτρος την ώρα της προδοσίας, έφερνε αντίρρηση στον Δεσπότη. Διότι, όταν Εκείνος έλεγε ότι «όλοι εσείς θα σκανδαλιστείτε εξαιτίας μου αυτή τη νύχτα», αυτός έφερε αντίρρηση λέγοντας ότι «ακόμη κι αν όλοι σκανδαλιστούν εξαιτίας σου, εγώ ποτέ δεν θα σκανδαλιστώ». Όταν δε άκουσε ότι «αυτή τη νύχτα, προτού λαλήσει ο πετεινός, τρεις φορές θα με απαρνηθείς», πάλι έφερνε αντίρρηση, λέγοντας ότι «ακόμη κι αν χρειαστεί να πεθάνω μαζί σου, δεν πρόκειται να σε απαρνηθώ». Αυτά είπαν παρομοίως και οι άλλοι μαθητές. Και ίσως βέβαια τέτοια να ήταν η πρόθεσή τους, ούτε να σκανδαλιστούν ούτε να απαρνηθούν τον δάσκαλο· ξεχνούσαν όμως τούτο, το ότι «χωρίς εμένα δεν μπορείτε να κάνετε τίποτε». Γι' αυτό, ούτε είπαν, δώσε μας βοήθεια, Κύριε, για να μη σε απαρνηθούμε, και καυχιούνταν από δική τους δύναμη ότι ούτε θα σκανδαλιστούν ούτε θα τον απαρνηθούν, έχοντας μόνο να αντηχεί στα αυτιά τους, όπως είπαμε, το «όποιος με ομολογήσει ή με απαρνηθεί, θα τον ομολογήσω ή θα τον απαρνηθώ κι εγώ». Όταν όμως είδαν να συλλαμβάνεται ο Κύριος με μαχαίρια και ξύλα, ξεχνώντας σε μια στιγμή όλα όσα έλεγαν, τον εγκατέλειψαν και έφυγαν. Και έμαθαν στην πράξη τι σημαίνει «το μεν πνεύμα είναι πρόθυμο, η δε σάρκα ασθενής», ώστε, όταν αργότερα θα μιλούσαν με παρρησία ενώπιον βασιλέων και τυράννων, να μην υποθέσουν ότι κατορθώνουν κάτι από τον εαυτό τους. Γι' αυτό και όλοι μεν οι μαθητές εγκατέλειψαν τον Διδάσκαλο και έφυγαν, ο δε πιο κορυφαίος από αυτούς επιχείρησε και κάτι περισσότερο από τους υπόλοιπους μαθητές.

«Έως πότε με αμφισβητείς; Αυτόν που ποθούσες να δεις, ιδού που με βλέπεις, φώναξε: ‘Είσαι ο Κύριος και ο Θεός μας’. Κοιμήθηκα στον τάφο για λίγο και μετά από τρεις ημέρες αναστήθηκα. για σένα και για τους ομοίους σου κειτόμουν στο μνημείο, και εσύ αντί για ευγνωμοσύνη μού πρόσφερες απιστία. διότι άκουσα αυτά που είπες στους αδελφούς σου». Απέναντι σε αυτά ο Θωμάς ετρόμαξε και αναφώνησε: «Μην με κατακρίνεις, Σωτήρα μου. διότι σε Σένα πάντοτε πιστεύω, αλλά δυσκολεύομαι να πιστέψω στον Πέτρο και στους υπολοίπους. διότι γνωρίζω ότι αυτοί σου είπαν ψέματα και την ώρα των δεινών φοβήθηκαν να σου πουν: ‘Είσαι ο Κύριος και ο Θεός μας’». Βλέποντας Εκείνος που τα βλέπει όλα τον Θωμά να θέλει να αποτινάξει από πάνω του την κατηγορία της απιστίας, του αποκρίθηκε: «Και εσύ μαζί με αυτούς ήσουν την ώρα την οποία υπαινίχθηκες. διότι όλοι με αφήσατε να πάσχω μόνος. ο καιρός ήταν χαλεπός, Δίδυμε, μην ονειδίζεις, για τον οποίο λέει και η Γραφή: ‘Θα πατάξω τον ποιμένα και θα σκορπιστούν τα πρόβατα του ποιμνίου’. Κατανόησε αυτά που λέω, πράξε αυτό που είπες. θέλεις να με ψηλαφήσεις; Ψηλάφησε λέγοντας: ‘Είσαι ο Κύριος και ο Θεός μας’». Ω του θαύματος, ω της ανοχής, ω της αμέτρου πραότητος. ψηλαφείται ο αψηλάφητος, κρατείται από τον δούλο και δείχνει στον υπηρέτη τα τραύματά Του ο Δεσπότης, κατά τον καιρό των οποίων όλη η κτίση σείστηκε.

Έρχεται δε στο Όρος των Ελαιών, και όχι σε άλλο τόπο, για να μη φανεί ότι φεύγει· διότι δεν αναχωρεί σε άγνωστο τόπο, αλλά σε τόπο γνώριμο στους Ιουδαίους· ταυτόχρονα όμως και αποσύρεται από τη μιαιφόνο πόλη, εγκαταλείποντάς την, ώστε να τον καταδιώξουν, και να τους ελέγξει αργότερα, ότι τον καταδίωξαν ενώ εκείνος υποχωρούσε. «Τότε τους λέει ο Ιησούς: Όλοι εσείς θα σκανδαλιστείτε εξαιτίας μου αυτήν τη νύχτα. Διότι είναι γραμμένο: Θα πατάξω τον ποιμένα, και θα διασκορπιστούν τα πρόβατα του ποιμνίου. Μετά όμως την ανάστασή μου, θα πάω πριν από εσάς στη Γαλιλαία.» Ως Θεός προλέγει τα μέλλοντα· για να μη σκανδαλιστούν όμως θεωρώντας ότι κατηγορούνται από αυτόν, είπε ότι είναι γραμμένο: Θα πατάξω τον ποιμένα, και θα διασκορπιστούν τα πρόβατα, υπονοώντας με αυτό ότι Εγώ σας κρατούσα ενωμένους, αλλά η αναχώρησή μου θα σας σκορπίσει· λέγεται δε ότι ο Πατέρας πατάσσει τον Υιό, διότι με τη θέλησή του, δηλαδή με την παραχώρησή του, οι Ιουδαίοι σταύρωσαν τον Κύριο· διότι επειδή μπορούσε να τους εμποδίσει, αλλά δεν τους εμπόδισε, λέγεται ότι τον πάταξε λόγω της παραχώρησης. Έπειτα, για να διαλύσει τη λύπη τους, τους δίνει το χαρμόσυνο άγγελμα, ότι θα αναστηθώ, και θα προηγηθώ, δηλαδή, θα φτάσω πριν από εσάς στη Γαλιλαία, δείχνοντας από αυτό ότι την μεν Ιερουσαλήμ θα την εγκαταλείψει, στα δε έθνη θα πορευτεί· διότι τη Γαλιλαία την κατοικούσαν εθνικοί. «Αποκρινόμενος δε ο Πέτρος, του είπε: Ακόμη και αν όλοι σκανδαλιστούν εξαιτίας σου, εγώ ποτέ δεν θα σκανδαλιστώ.»