Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 26:33

Κεφάλαιο Γ΄. ΜΑΤΘΑΙΟΣ. Τότε τους λέγει ο Ιησούς: Όλοι εσείς θα σκανδαλιστείτε εξαιτίας μου αυτήν τη νύχτα. Αποκρινόμενος δε ο Πέτρος, του είπε: Ακόμη και αν όλοι σκανδαλιστούν εξαιτίας σου, εγώ ουδέποτε θα σκανδαλιστώ. Του είπε ο Ιησούς: Αληθώς σου λέγω, αυτήν τη νύχτα, προτού λαλήσει ο πετεινός, τρεις φορές θα με απαρνηθείς...

Αλλά επειδή εκφράστηκε με υπερβολική αλαζονεία, λέγοντας: «Ακόμη κι αν όλοι σκανδαλιστούν εξαιτίας σου, εγώ ποτέ δεν θα σκανδαλιστώ», παραδόθηκε στην ανθρώπινη δειλία και έπεσε στην άρνηση, ώστε να σωφρονιστεί από το σφάλμα οδηγούμενος στην ευσέβεια, και να διδαχθεί να δείχνει επιείκεια προς τους αδυνάτους, κατανοώντας και τη δική του αδυναμία. Και έτσι να γνωρίσει σαφώς ότι, όπως ακριβώς καταποντιζόμενος στο πέλαγος διασώθηκε από το δεξί χέρι του Χριστού, κατά παρόμοιο τρόπο, ενώ κινδύνευσε να χαθεί από την απιστία μέσα στον κλύδωνα του σκανδαλισμού, διαφυλάχθηκε με τη δύναμη του Χριστού. Ο Οποίος, άλλωστε, του είχε προείπει αυτό που επρόκειτο να συμβεί, λέγοντας: «Σίμων, Σίμων, ιδού ο Σατανάς ζήτησε να σας κοσκινίσει όπως το σιτάρι. Εγώ όμως δεήθηκα για σένα, ώστε να μην εκλείψει η πίστη σου· και εσύ, όταν κάποτε επιστρέψεις, στήριξε τους αδελφούς σου». Και ο μεν Πέτρος, αφού ελέγχθηκε κατ' αυτόν τον τρόπο, δικαίως έλαβε βοήθεια, εκπαιδευόμενος στην αποβολή της αλαζονείας και στην επιείκεια προς τους αδυνάτους. Εκείνος όμως ο Φαρισαίος, ο φορτικός και καθ' υπερβολήν υπερήφανος, που όχι μόνο καυχιόταν με θράσος για τον εαυτό του, αλλά και διέσυρε τον τελώνη ενώπιον του Θεού, έχασε το καύχημα της δικαιοσύνης εξαιτίας του εγκλήματος της υπερηφάνειας. Και κατέβηκε στο σπίτι του ο τελώνης δικαιωμένος περισσότερο από εκείνον, επειδή δόξαζε τον άγιο Θεό και δεν τολμούσε ούτε το βλέμμα του να σηκώσει, αλλά ζητούσε μόνο τον ιλασμό, γενόμενος ο ίδιος κατήγορος του εαυτού του, και με τη στάση του σώματος, και με τα χτυπήματα στο στήθος, και με το να μη ζητά τίποτε άλλο παρά μόνο τον ιλασμό.

Γι' αυτό και με εμπιστοσύνη στον εαυτό μου, φωνάζω: Ακόμη και αν όλοι σκανδαλιστούν, εγώ δεν θα σκανδαλιστώ. Ο δε Κύριος του αποκρίθηκε: Τι λες και αντιλέγεις, Πέτρε; Με τα λόγια σου αντιτάσσεσαι στον Θεό; Με βρήκες να ψευδολογώ; Δεν παρακαλείς να στηριχθείς, αλλά υπόσχεσαι να μην κλονιστείς; Μήπως η ίδια σου η θέρμη δεν σε κατέστησε κατά πολύ χειρότερο; Αυτή σου την προπέτεια την έδειξες και όταν βάδιζες πάνω στη θάλασσα, όταν εάν δεν άπλωνα εγώ τάχιστα το χέρι μου, θα είχες καταποντιστεί. Μήπως δεν έσφαλες απέναντί μου και στο όρος της Μεταμορφώσεως, όταν ήθελες να κατασκευάσεις τρεις σκηνές, εξισώνοντας εμένα τον Δεσπότη με τους φίλους; Δεν με παρακαλούσες να μην ανεβώ στα Ιεροσόλυμα, επειδή δεν άντεχες την απειλή των Ιουδαίων; Εγώ μεν, Πέτρε, δεν ήθελα να σε εκθέσω δημοσίως, εσύ όμως παρέβλεψες τον προγνωστικό οφθαλμό της θεότητάς μου. Ιδού, σου λέω αυτά που πρόκειται να πράξεις, ώστε από τις ίδιες σου τις ενέργειες να γνωρίσεις ποιος είσαι. Αλήθεια, αλήθεια σου λέω, προτού λαλήσει ο πετεινός, τρεις φορές θα με απαρνηθείς. Ο δε Πέτρος, έχοντας παραπλανηθεί και πάλι στη διάνοιά του, μη συνειδητοποιώντας το ευμετάβολο της ανθρώπινης φύσεως, αποκρίθηκε προς τον Κύριο λέγοντας: Γιατί με φοβερίζεις; Γνωρίζω να περιφρονώ τον θάνατο και σε καμία περίπτωση δεν θα σε απαρνηθώ.

Διότι το καύχημα, λέει, θα το έχεις για τον εαυτό σου, και όχι για τον άλλον. Ενώ δηλαδή θα έπρεπε να παρακαλέσει και να πει: «Βοήθησέ μας, ώστε να μην αποχωριστούμε», αυτός στηρίζεται στον εαυτό του και λέει: «Ακόμη και αν όλοι σκανδαλιστούν εξαιτίας σου, εγώ ποτέ»· και αν όλοι το πάθουν αυτό, λέει, εγώ δεν θα το πάθω· πράγμα το οποίο τον οδηγούσε σταδιακά στην αυθάδεια. Θέλοντας λοιπόν ο Χριστός να το καταστείλει αυτό, επέτρεψε την άρνηση. Επειδή δηλαδή δεν άκουσε ούτε τον Ίδιο ούτε τον προφήτη (αν και για αυτόν τον λόγο επικαλέστηκε τον προφήτη, για να μην αντιμιλήσουν)· αλλά όμως, επειδή δεν συμμορφώθηκε με τα λόγια, διαπαιδαγωγείται μέσα από τα γεγονότα. Για να καταλάβεις ότι για αυτό το επέτρεψε, προκειμένου να το διορθώσει αυτό μέσα του, άκου τι λέει: «Εγώ όμως προσευχήθηκα για σένα, ώστε να μην εκλείψει η πίστη σου». Διότι το έλεγε αυτό ελέγχοντάς τον σφοδρά, και φανερώνοντας ότι η δική του πτώση ήταν βαρύτερη από των άλλων και χρειαζόταν περισσότερη βοήθεια. Επειδή τα σφάλματά του ήταν δύο: και το ότι αντιμίλησε, και το ότι τοποθέτησε τον εαυτό του πάνω από τους άλλους· μάλλον υπήρχε και τρίτο, το ότι απέδωσε τα πάντα στον εαυτό του. Θεραπεύοντας λοιπόν αυτά, επέτρεψε να συμβεί η πτώση· και για αυτόν τον λόγο, αφήνοντας τους άλλους, απευθύνεται σε αυτόν. «Σίμων», λέει, «Σίμων, ιδού ο Σατανάς ζήτησε να σας κοσκινίσει σαν το σιτάρι»· δηλαδή, να σας θορυβήσει, να σας ταράξει, να σας πειράξει· «εγώ όμως προσευχήθηκα για σένα, ώστε να μην εκλείψει η πίστη σου». Και γιατί, αφού τους ζήτησε όλους, δεν είπε για όλους, «Προσευχήθηκα»;

Δ΄. Όλα αυτά όμως τα προκάλεσε εκείνη η πτώση. Και πριν μεν από αυτήν, απέδιδε τα πάντα στον εαυτό του, λέγοντας: «Ακόμη και αν όλοι σκανδαλισθούν, εγώ δεν θα σκανδαλισθώ· και αν χρειαστεί να πεθάνω, δεν πρόκειται να σε απαρνηθώ»· ενώ θα έπρεπε να πει: «Εάν λάβω τη δική σου βοήθεια». Μετά από αυτά, όμως, λέει το εντελώς αντίθετο: «Τι μας κοιτάζετε επίμονα, σαν να έχουμε κάνει αυτόν να περπατά με τη δική μας δύναμη ή ευσέβεια;». Από αυτό μαθαίνουμε ένα μεγάλο δόγμα: ότι δεν αρκεί η προθυμία του ανθρώπου, εάν δεν λάβει την άνωθεν βοήθεια· και ότι, πάλι, δεν κερδίζουμε τίποτα από την άνωθεν βοήθεια, όταν δεν υπάρχει η προθυμία. Και αυτά τα δύο τα αποδεικνύουν ο Ιούδας και ο Πέτρος. Διότι ο μεν πρώτος, αν και έλαβε πολλή βοήθεια, δεν ωφελήθηκε καθόλου, επειδή δεν το θέλησε, ούτε συνεισέφερε τη δική του προσπάθεια· ο δε δεύτερος, αν και επέδειξε προθυμία, επειδή δεν έλαβε καμία άνωθεν βοήθεια, έπεσε. Διότι από αυτά τα δύο υφαίνεται η αρετή.

Να θυμάστε αυτά τα λόγια, ώστε, όταν φτάσουμε στην προσευχή, να δούμε για ποιον λόγο προσεύχεται κατ' αυτόν τον τρόπο. Και παρατήρησε την πρόνοια του Δεσπότη· δεν είπε ότι ο Ιούδας θα τον παραδώσει, ώστε να μην τον κάνει πιο αδιάντροπο με τον φανερό έλεγχο. Καθώς όμως εκείνος, κεντούμενος από τη συνείδησή του, λέει: «Μήπως είμαι εγώ, Κύριε;», του απαντά: «Εσύ το είπες». Και ούτε τότε ανέχθηκε να τον κατηγορήσει, αλλά τον κατέστησε ελεγκτή του ίδιου του του εαυτού· όμως ούτε έτσι έγινε καλύτερος, αλλά, αφού πήρε το ψωμί, βγήκε έξω. Αφού λοιπόν βγήκε, ο Ιησούς, παίρνοντας τους μαθητές, λέει: «Όλοι εσείς θα σκανδαλιστείτε εξαιτίας μου»· και επειδή ο Πέτρος αντιλέγει και λέει: «Ακόμη κι αν όλοι σκανδαλιστούν, εγώ ποτέ δεν θα σκανδαλιστώ», πάλι ο Ιησούς απαντά: «Αλήθεια σου λέω, πριν λαλήσει ο πετεινός, θα με απαρνηθείς τρεις φορές».

Έχοντας, λοιπόν, αυτά κατά νου ο μέγας Πέτρος την ώρα της προδοσίας, έφερνε αντίρρηση στον Δεσπότη. Διότι, όταν Εκείνος έλεγε ότι «όλοι εσείς θα σκανδαλιστείτε εξαιτίας μου αυτή τη νύχτα», αυτός έφερε αντίρρηση λέγοντας ότι «ακόμη κι αν όλοι σκανδαλιστούν εξαιτίας σου, εγώ ποτέ δεν θα σκανδαλιστώ». Όταν δε άκουσε ότι «αυτή τη νύχτα, προτού λαλήσει ο πετεινός, τρεις φορές θα με απαρνηθείς», πάλι έφερνε αντίρρηση, λέγοντας ότι «ακόμη κι αν χρειαστεί να πεθάνω μαζί σου, δεν πρόκειται να σε απαρνηθώ». Αυτά είπαν παρομοίως και οι άλλοι μαθητές. Και ίσως βέβαια τέτοια να ήταν η πρόθεσή τους, ούτε να σκανδαλιστούν ούτε να απαρνηθούν τον δάσκαλο· ξεχνούσαν όμως τούτο, το ότι «χωρίς εμένα δεν μπορείτε να κάνετε τίποτε». Γι' αυτό, ούτε είπαν, δώσε μας βοήθεια, Κύριε, για να μη σε απαρνηθούμε, και καυχιούνταν από δική τους δύναμη ότι ούτε θα σκανδαλιστούν ούτε θα τον απαρνηθούν, έχοντας μόνο να αντηχεί στα αυτιά τους, όπως είπαμε, το «όποιος με ομολογήσει ή με απαρνηθεί, θα τον ομολογήσω ή θα τον απαρνηθώ κι εγώ». Όταν όμως είδαν να συλλαμβάνεται ο Κύριος με μαχαίρια και ξύλα, ξεχνώντας σε μια στιγμή όλα όσα έλεγαν, τον εγκατέλειψαν και έφυγαν. Και έμαθαν στην πράξη τι σημαίνει «το μεν πνεύμα είναι πρόθυμο, η δε σάρκα ασθενής», ώστε, όταν αργότερα θα μιλούσαν με παρρησία ενώπιον βασιλέων και τυράννων, να μην υποθέσουν ότι κατορθώνουν κάτι από τον εαυτό τους. Γι' αυτό και όλοι μεν οι μαθητές εγκατέλειψαν τον Διδάσκαλο και έφυγαν, ο δε πιο κορυφαίος από αυτούς επιχείρησε και κάτι περισσότερο από τους υπόλοιπους μαθητές.

Έρχεται δε στο Όρος των Ελαιών, και όχι σε άλλο τόπο, για να μη φανεί ότι φεύγει· διότι δεν αναχωρεί σε άγνωστο τόπο, αλλά σε τόπο γνώριμο στους Ιουδαίους· ταυτόχρονα όμως και αποσύρεται από τη μιαιφόνο πόλη, εγκαταλείποντάς την, ώστε να τον καταδιώξουν, και να τους ελέγξει αργότερα, ότι τον καταδίωξαν ενώ εκείνος υποχωρούσε. «Τότε τους λέει ο Ιησούς: Όλοι εσείς θα σκανδαλιστείτε εξαιτίας μου αυτήν τη νύχτα. Διότι είναι γραμμένο: Θα πατάξω τον ποιμένα, και θα διασκορπιστούν τα πρόβατα του ποιμνίου. Μετά όμως την ανάστασή μου, θα πάω πριν από εσάς στη Γαλιλαία.» Ως Θεός προλέγει τα μέλλοντα· για να μη σκανδαλιστούν όμως θεωρώντας ότι κατηγορούνται από αυτόν, είπε ότι είναι γραμμένο: Θα πατάξω τον ποιμένα, και θα διασκορπιστούν τα πρόβατα, υπονοώντας με αυτό ότι Εγώ σας κρατούσα ενωμένους, αλλά η αναχώρησή μου θα σας σκορπίσει· λέγεται δε ότι ο Πατέρας πατάσσει τον Υιό, διότι με τη θέλησή του, δηλαδή με την παραχώρησή του, οι Ιουδαίοι σταύρωσαν τον Κύριο· διότι επειδή μπορούσε να τους εμποδίσει, αλλά δεν τους εμπόδισε, λέγεται ότι τον πάταξε λόγω της παραχώρησης. Έπειτα, για να διαλύσει τη λύπη τους, τους δίνει το χαρμόσυνο άγγελμα, ότι θα αναστηθώ, και θα προηγηθώ, δηλαδή, θα φτάσω πριν από εσάς στη Γαλιλαία, δείχνοντας από αυτό ότι την μεν Ιερουσαλήμ θα την εγκαταλείψει, στα δε έθνη θα πορευτεί· διότι τη Γαλιλαία την κατοικούσαν εθνικοί. «Αποκρινόμενος δε ο Πέτρος, του είπε: Ακόμη και αν όλοι σκανδαλιστούν εξαιτίας σου, εγώ ποτέ δεν θα σκανδαλιστώ.»

Του είπε ο Ιησούς: «Αλήθεια σου λέω ότι αυτή τη νύχτα, προτού λαλήσει ο πετεινός, θα με απαρνηθείς τρεις φορές». Από πολλή αυθάδεια ο Πέτρος μόνος του υπόσχεται ότι δεν θα σκανδαλιστεί· γι' αυτό τον άφησε ο Χριστός να πέσει, για να τον πείσει να μην έχει θάρρος στον εαυτό του, αλλά στον Θεό, και να θεωρεί πιο αξιόπιστους τους λόγους του Χριστού από τη δική του συνείδηση. Επειδή είναι γεμάτο υπεροψία το να λέει: «Ακόμη κι αν όλοι σκανδαλιστούν»· διότι αυτό τον δείχνει αλαζόνα και ότι δεν αναγνωρίζει τη δική του αδυναμία. Του προλέγει λοιπόν ο Κύριος και την ώρα, ότι «αυτή τη νύχτα», και «προτού λαλήσει ο πετεινός», και τον αριθμό των αρνήσεων, ότι θα αρνηθεί τρεις φορές. «Του λέει ο Πέτρος: Ακόμη κι αν χρειαστεί να πεθάνω μαζί σου, δεν θα σε απαρνηθώ. Το ίδιο ακριβώς είπαν και όλοι οι μαθητές. Τότε έρχεται μαζί τους ο Ιησούς σε ένα χωράφι που λέγεται Γεθσημανή, και λέει στους μαθητές: Καθίστε εδώ, μέχρι να πάω εκεί να προσευχηθώ». Ο Πέτρος, θέλοντας να δείξει ότι έχει γνήσια διάθεση, αντιλέγει στον Σωτήρα· διότι, έχοντας απαλλαγεί από τον φόβο της προδοσίας, από πολλή αγάπη και φιλοτιμία άρχισε και εναντίον των άλλων να εξανίσταται, και στον Χριστό να αντιστέκεται· αλλά και οι υπόλοιποι μαθητές από άγνοια υπόσχονταν, πριν από την εμπειρία των πειρασμών, πράγματα που δεν επρόκειτο να εκπληρώσουν.