Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 26:48

Ματθ. 26, 47-50 Ίσως βέβαια ο Ιούδας νόμισε ότι θα μπορούσε να περάσει απαρατήρητος, προσφέροντας φιλί ως δείγμα αγάπης, ενώ είχε την καρδιά του γεμάτη από ανόσιες σκέψεις. Έτσι λοιπόν, σαν να βρισκόταν σε μέθη, πλησιάζει τον Χριστό, προσδοκώντας να καταστήσει την εξαιρετική αρετή όργανο δόλου και αγάπης, και πρόσθεσε μάλιστα και το «χαίρε, ραββί». «Χαίρε» λες σε αυτόν που παγιδεύτηκε στον θάνατο εξαιτίας σου; Δεν ντρέπεσαι ούτε για το σχήμα της προδοσίας; Αλλά από αυτό μπορούσε κανείς να διαπιστώσει ότι, έχοντας μέσα του τον ψεύστη, δηλαδή τον σατανά, ακόμη και όταν έλεγε «χαίρε», ψευδόταν. Και ο Χριστός καταδέχτηκε να φιληθεί — και παρά την ημερότητα αυτή, εκείνος έγινε αγριότερος από κάθε θηρίο.

Διότι αυτός που τιμήθηκε εξίσου με τους αποστόλους, έγινε αφορμή για εκείνους που διψούσαν για το αίμα του Χριστού· επειδή τους έδωσε σημάδι: «Όποιον φιλήσω, αυτός είναι». Ξέχασε εντελώς τη δόξα του Χριστού· νόμισε ίσως ότι μπορούσε να μείνει απαρατήρητος· προσφέροντας από τη μια φίλημα ως δείγμα αγάπης, έχοντας όμως από την άλλη την καρδιά γεμάτη από ανόσιες σκέψεις. Προσέρχεται λοιπόν στον Χριστό σαν να βρίσκεται σε μέθη, προσδοκώντας να καταστήσει την εξαιρετική αγάπη όργανο δόλου και απάτης. Για αυτόν ακριβώς τον λόγο και πολύ δικαιολογημένα καθιστούσε το κρίμα του βαρύτερο, επειδή δεν ντράπηκε να κάνει το φίλημα σχήμα και σύμβολο της προδοσίας. Προσθέτει λοιπόν ο ευαγγελιστής: «Ο δε Ιησούς του είπε: Ιούδα, με φίλημα παραδίδεις τον Υιό του ανθρώπου;» Διότι είναι αναγκαίο να γνωρίζουμε και αυτά που έχουν ειπωθεί από τον Ιωάννη σχετικά με αυτό· είπε δηλαδή, ότι οι υπηρέτες των Ιουδαίων προχωρούσαν για να συλλάβουν τον Ιησού· και Εκείνος τους βγήκε σε συνάντηση, λέγοντας: «Ποιον ζητάτε;» Όταν δε οι υπηρέτες είπαν, «Τον Ιησού τον Ναζωραίο», αυτός ο ίδιος παρέδιδε τον εαυτό του στα χέρια των φονιάδων, λέγοντας: «Εγώ είμαι.» Εκείνοι δε, λέει, οπισθοχώρησαν· και αυτό έγινε τρεις φορές. Ποια είναι λοιπόν η οικονομία, και για ποιον λόγο ο Σωτήρας παρέδωσε τον εαυτό του, ενώ εκείνοι έπεφταν κάτω ακούγοντας το, «Εγώ είμαι;» Για να μάθουν, βεβαίως, ότι το πάθος δεν του ήταν κάτι αθέλητο· διότι δεν ήταν αποτέλεσμα της δικής τους ισχύος το να συλληφθεί ο Χριστός και να προσαχθεί στους ανόσιους καθοδηγητές, αλλά ο ίδιος παρέδωσε τον εαυτό του. (

ΨΑΛΜΟΣ ΝΑ'. «Τι εγκαυχά εν κακία ο δυνατός ανομίαν;» (A f. 293. Κυρίλλου και Θεοδωρήτου.) Ονομάζει «δυνατό» τον Δωήκ, ως οικείο του Σαούλ, ή και επειδή ήταν πολύ ισχυρός στην κακία· ή τον Ραψάκη, επειδή του ανατέθηκε η στρατηγία εναντίον της Ιερουσαλήμ, από την οποία ορμώμενος αιχμαλωτίστηκε από τους Ασσυρίους. Το προοίμιο εκφράζει, όπως είναι φυσικό, έκπληξη και απορία, διότι ορισμένοι προόδευσαν τόσο πολύ στην κακία, ώστε να καυχώνται για εκείνα για τα οποία θα έπρεπε να πενθούν. Πλην όμως, η ιστορία αναφέρεται μεν στον Δωήκ, αινίσσεται δε τον προδότη Ιούδα, ο οποίος έγινε πάρα πολύ δυνατός στην κακία, ώστε να προδώσει τον ευεργέτη του. «Ωσεί ξυρόν ηκονημένον εποίησας δόλον.» (A f. 293 b.) Αυτό λέγεται αφενός για τον Δωήκ, επειδή ξύρισε και κατέκοψε ολόκληρη την πόλη των ιερέων, τόσο οξεία ήταν η συκοφαντία του· αφετέρου για τον Ραψάκη, επειδή ήθελε να εξαπατήσει τον λαό, ώστε να προδώσει την πόλη. Οξύς όμως και ανεπαίσθητα κοφτερός ήταν και ο δόλος του Ιούδα. Διότι τι θα μπορούσε να είναι οξύτερο από εκείνον τον δόλο, τον οποίο, αφού τον ακόνισε με τη γλώσσα της προδοσίας, συμφώνησε με εκείνους που συνέλαβαν τον Ιησού: «Όποιον φιλήσω, αυτός είναι, κρατήστε τον»; «Ηγάπησας κακίαν υπέρ αγαθωσύνην, αδικίαν υπέρ το λαλήσαι δικαιοσύνην.» (A f. 294. Κυρίλλου και Θεοδωρήτου.) Αδικούσε ο Δωήκ καταψευδόμενος εναντίον του ιερέα και λέγοντας εναντίον του πράγματα που δεν είχαν γίνει· διότι το να πει ότι ρώτησε τον Θεό για τον Δαβίδ, ήταν ψέμα και όχι αλήθεια.

Πάλι, σε άλλο σημείο λέει: «Πατέρα, Κύριε του ουρανού και της γης, φύλαξε αυτούς που μου έδωσες. Όταν ήμουν μαζί τους, τους φύλαξα, και κανείς από αυτούς δεν χάθηκε, παρά μόνο ο υιός της απώλειας». Πάλι, σε άλλη περίπτωση λέει ότι «ο Υιός του Ανθρώπου πρέπει να παραδοθεί σύμφωνα με όσα έχουν γραφτεί για αυτόν, αλίμονο όμως σε εκείνον μέσω του οποίου θα παραδοθεί. Θα τον συνέφερε αν δεν είχε γεννηθεί», και τα εξής. Επομένως, κατανοήσαμε χωρίς καμία αμφιβολία ότι μιλούσε στους Ιουδαίους για τον Ιούδα· «διότι σε όποιον υποταχθεί κάποιος, σε αυτόν και έχει υποδουλωθεί», και σε όποιον κάποιος υπακούει, αυτόν έχει καταστήσει πατέρα και αρχηγό της υπακοής του. Λέει λοιπόν ο Κύριος: «Εσείς είστε υιοί του πατέρα σας, του διαβόλου», επειδή αντί του Χριστού υπάκουσαν στον Ιούδα, όπως ακριβώς η Εύα, απομακρυνόμενη από τον Θεό, υπάκουσε εξαρχής στο φίδι. Έπειτα, προσθέτει ότι δεν ήταν μόνο ψεύτης, αλλά και κλέφτης, σύμφωνα με όσα λέγονται στο Ευαγγέλιο. Γι' αυτό και του εμπιστεύθηκε το ταμείο, ώστε να είναι αναπολόγητος που, εξαιτίας της φιλαργυρίας του, παρέδωσε τον ίδιο του τον Δεσπότη στα χέρια των ανθρώπων. Ποιος είναι λοιπόν ο πατέρας αυτού, ο οποίος υπήρξε ψεύτης πριν από εκείνον, παρά ο Κάιν, του οποίου μιμητής έγινε ο Ιούδας; Διότι εκείνος, αφού εξαπάτησε τον αδελφό του υποκρινόμενος αδελφική αγάπη, τον ξεγέλασε και τον έπεισε με το ψέμα του, και αφού τον έβγαλε στην πεδιάδα, σήκωσε το χέρι του και τον σκότωσε. Έτσι και ο Ιούδας λέει: «Τι θέλετε να μου δώσετε, και εγώ θα σας τον παραδώσω;» και «Όποιον φιλήσω, αυτός είναι, πιάστε τον».

Δόλιο βέβαια είναι το στόμα, μέσω του οποίου έδινε το σημάδι σε αυτούς που επιβουλεύονταν τον Σωτήρα μας, λέγοντας: «Όποιον φιλήσω, αυτός είναι, πιάστε τον». Λέγοντάς το αυτό, ολοκλήρωσε τον δόλο με έργο, όταν «αφού πλησίασε τον Ιησού, του είπε: Χαίρε, Ραββί, και τον καταφίλησε. Ο δε Ιησούς του είπε: Φίλε, για ποιο σκοπό ήρθες;» Και πάλι: «Ιούδα, με φίλημα παραδίδεις τον Υιό του Ανθρώπου;» Εξαιτίας λοιπόν αυτών, προλαμβάνοντας μέσα από τον ψαλμό, λέει: «Διότι στόμα αμαρτωλού και στόμα δόλιου άνοιξε εναντίον μου, μίλησαν εναντίον μου με γλώσσα δόλια· και με λόγια μίσους με περικύκλωσαν, και με πολέμησαν χωρίς αιτία», όπου μαζί με τον Ιούδα μνημονεύει και τους υπολοίπους που τον επιβουλεύτηκαν. Λέει λοιπόν το Ευαγγέλιο, ότι καθώς ο Σωτήρας μας «ακόμη μιλούσε» στους μαθητές του, «ιδού ο Ιούδας, ένας από τους δώδεκα, ήλθε, και μαζί του πολύς όχλος με μαχαίρια και ξύλα από τους αρχιερείς και τους πρεσβυτέρους του λαού». Προς αυτούς είπε ο Κύριος: «Σαν εναντίον ληστή βγήκατε με μαχαίρια και ξύλα για να με συλλάβετε; Κάθε ημέρα καθόμουν μαζί σας στο ιερό διδάσκοντας, και δεν με πιάσατε. Όλο αυτό όμως έγινε, για να εκπληρωθούν οι γραφές των προφητών».

Διότι, τι είναι πιο οξύ από εκείνον τον δόλο, τον οποίο συνέθεσε με τη γλώσσα της προδοσίας προς εκείνους που συνέλαβαν τον Ιησού: Όποιον φιλήσω, αυτός είναι, κρατήστε τον; «Αγάπησας την κακία περισσότερο από την αγαθότητα». Κακία είναι ο διάβολος, επειδή επιθυμεί τα πάντα κακά και για όλους.

Εκείνος δε που τον παρέδιδε τους έδωσε σημάδι, λέγοντας: Όποιον φιλήσω, αυτός είναι· συλλάβετέ τον. Προσέχετε τα δικά μου χείλη· διότι διαφορετικά ο Λόγος δεν μπορεί να προδοθεί. Και αμέσως, αφού πλησίασε τον Ιησού, του είπε: Χαίρε, Ραββί, και τον καταφίλησε.

«Ιδού, έφτασε η ώρα, και ο Υιός του ανθρώπου παραδίδεται στα χέρια αμαρτωλών. Εγερθείτε, ας πάμε, ιδού, πλησίασε αυτός που με παραδίδει.» Δείχνοντας ότι δεν έχει ανάγκη την από μέρους τους βοήθεια, όταν πρόκειται να παραδοθεί, τους λέει: Κοιμηθείτε στο εξής· ή το λέει αυτό ειρωνικά, σαν να λέει το εξής: Ιδού, έφτασε ο προδότης, και αν σας αρέσει, και το επιτρέπει ο καιρός, κοιμηθείτε. Τους σηκώνει λοιπόν από τον τόπο εκείνο όπου προσευχόταν, και προχωρεί προς αυτούς που επρόκειτο να τον συλλάβουν, και τους προϋπαντά, σαν να επρόκειτο να του δώσουν κάτι το χαρμόσυνο. Έτσι και εκείνα για τα οποία προσευχόταν, προσευχόταν για να επιβεβαιώσει την θεία οικονομία, και μη θέλοντας να πάθει, ώστε να προφυλαχθούν οι Εβραίοι από την απώλεια που επρόκειτο να τους καταλάβει εξαιτίας της αμαρτίας τους απέναντί του. «Και ενώ αυτός μιλούσε ακόμη, ιδού ο Ιούδας, ένας από τους δώδεκα, ήρθε, και μαζί του πολύς όχλος με μαχαίρια και ξύλα, από τους αρχιερείς και τους πρεσβυτέρους του λαού. Και αυτός που τον παρέδιδε τους έδωσε σημάδι, λέγοντας: Όποιον φιλήσω, αυτός είναι, κρατήστε τον. Και αμέσως, αφού πλησίασε τον Ιησού, είπε: Χαίρε, Ραββί· και τον καταφίλησε. Ο δε Ιησούς του είπε: Εταίρε, για ποιον σκοπό είσαι εδώ; Τότε πλησίασαν, άπλωσαν τα χέρια τους πάνω στον Ιησού και τον συνέλαβαν.» Βλέπεις τα όργανα των αρχιερέων; Ξύλα και μαχαίρια.