Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 26:49

Απορρίπτοντας δε ο Θεός και Πατέρας τη λατρεία κατά τον νόμο ως πιο γήινη, έστρεψε την προσοχή του στη θυσία του Σωτήρα μας Χριστού. Το δε «προσέσχε», δηλώνει το ότι ευαρεστήθηκε. Έπειτα, τι συνέβη επιπλέον; Επιπλήχθηκε ο Κάιν επειδή δεν έκανε σωστά τη μοιρασιά, και αφού ελέγχθηκε, αρρώστησε από τον φθόνο και όρμησε απερίσκεπτα στον φόνο. Νουθετούσε και ο Θεός εν τω Υιώ τον λαό των Ιουδαίων, απαιτώντας από αυτούς τα ανώτερα ως προσφορά, προστάζοντάς τους να μετατρέψουν τη λατρεία κατά τον νόμο σε πνευματική καρποφορία και προτρέποντάς τους να μεταπλάσουν το γράμμα σε αλήθεια. Εκείνοι όμως, ελεγχόμενοι εξοργίζονται, και κυριεύονται μεν από τον πατρικό φθόνο, επιθυμούν δε φονικά και άδικα τον θάνατο του Σωτήρα μας Χριστού. Εξαπάτησε ο Κάιν τον Άβελ και, αφού τον πήρε στο πεδίο, τον κατέστησε νεκρό· ομοίως εξαπάτησαν, στο μέτρο που εξαρτιόταν από αυτούς, οι Ιουδαίοι τον Χριστό, στέλνοντας τον προδότη με σχήμα φίλου, ο οποίος, φτάνοντας σε αυτόν για να τον παραδώσει, τον ασπαζόταν απατηλά λέγοντας: «Χαίρε, ραββί». Αλλά και αφού τον πήραν στο πεδίο, δηλαδή έξω από την πύλη, τον θανάτωσαν. Διότι «έξω από την πύλη» έπαθε για εμάς και υπέρ ημών ο Χριστός.

Ματθ. 26, 47-50 Ίσως βέβαια ο Ιούδας νόμισε ότι θα μπορούσε να περάσει απαρατήρητος, προσφέροντας φιλί ως δείγμα αγάπης, ενώ είχε την καρδιά του γεμάτη από ανόσιες σκέψεις. Έτσι λοιπόν, σαν να βρισκόταν σε μέθη, πλησιάζει τον Χριστό, προσδοκώντας να καταστήσει την εξαιρετική αρετή όργανο δόλου και αγάπης, και πρόσθεσε μάλιστα και το «χαίρε, ραββί». «Χαίρε» λες σε αυτόν που παγιδεύτηκε στον θάνατο εξαιτίας σου; Δεν ντρέπεσαι ούτε για το σχήμα της προδοσίας; Αλλά από αυτό μπορούσε κανείς να διαπιστώσει ότι, έχοντας μέσα του τον ψεύστη, δηλαδή τον σατανά, ακόμη και όταν έλεγε «χαίρε», ψευδόταν. Και ο Χριστός καταδέχτηκε να φιληθεί — και παρά την ημερότητα αυτή, εκείνος έγινε αγριότερος από κάθε θηρίο.

Και αν μεν ο Μάνης αποδεχόταν τον Αβραάμ, θα λέγαμε ότι ο Αβραάμ ανήκει στον Θεό του φωτός, ενώ εκείνοι που γεννήθηκαν από αυτόν ανήκουν σε άλλον. Η δε υπόθεση έχει ως εξής: μιμούνταν τον φονιά, μιμούνταν την προδοσία του Ιούδα, αποδέχθηκαν τη διαβολή του προδότη, έγιναν υιοί της δικής του απαρνήσεως του Θεού, ο ίδιος έγινε ψεύστης, «κρατώντας το ταμείο και κλέβοντας», και λέγοντας σε Αυτόν «χαίρε, Ραββί», και ελεγχόμενος και ακούγοντας «φίλε, για ποιον σκοπό ήρθες;». Αυτός ο Ιούδας μιμήθηκε τον Κάιν, επειδή έγινε ανθρωποκτόνος, λέγοντας ψέματα ενώπιον του Κυρίου με τα λόγια: «Μήπως είμαι εγώ φύλακας του αδελφού μου; Δεν γνωρίζω πού είναι». Και αυτός, κατά μίμηση, έγινε υιός του διαβόλου, ακολουθώντας το φρόνημα της ψευδολόγου φωνής που μίλησε μέσω του όφεως λέγοντας: «Θα γίνετε σαν θεοί, γνωρίζοντας το καλό και το κακό». Αυτό είναι εκείνο που ειπώθηκε στο Ευαγγέλιο από τον Σωτήρα: «Εσείς είστε υιοί του διαβόλου»· διότι λέει: «Δεν εξέλεξα εγώ εσάς τους δώδεκα; Και όμως, ένας από εσάς είναι διάβολος», επειδή «απ' αρχής είναι ψεύστης και ανθρωποκτόνος, διότι ο πατέρας του ήταν ψεύστης». Έτσι, έχει λυθεί το σχετικό ζήτημα. Διότι οι Ιουδαίοι δεν ήταν τέκνα του διαβόλου, μη γένοιτο. Αφού η Σαμαρείτιδα λέει προς τον Σωτήρα ότι: «Εδώ, σε αυτό το όρος, προσκύνησαν οι πατέρες μας, εσείς όμως λέτε ότι στα Ιεροσόλυμα είναι ο τόπος όπου πρέπει να προσκυνά κανείς».

Και πάλι στον 〈λζ〉 ψαλμό λέει: Οι φίλοι μου και οι πλησίον μου πλησίασαν και στάθηκαν απέναντί μου. 〈μδ〉 Ότι θα πει ο Ιούδας: Χαίρε ραββί — Ο Δαβίδ στον 〈νδ〉 ψαλμό λέει: Έγιναν πιο απαλά από το λάδι τα λόγια του, κι όμως αυτά είναι βέλη. Απόθεσε στον Κύριο τη μέριμνά σου, και αυτός θα σε διαθρέψει.

Δόλιο βέβαια είναι το στόμα, μέσω του οποίου έδινε το σημάδι σε αυτούς που επιβουλεύονταν τον Σωτήρα μας, λέγοντας: «Όποιον φιλήσω, αυτός είναι, πιάστε τον». Λέγοντάς το αυτό, ολοκλήρωσε τον δόλο με έργο, όταν «αφού πλησίασε τον Ιησού, του είπε: Χαίρε, Ραββί, και τον καταφίλησε. Ο δε Ιησούς του είπε: Φίλε, για ποιο σκοπό ήρθες;» Και πάλι: «Ιούδα, με φίλημα παραδίδεις τον Υιό του Ανθρώπου;» Εξαιτίας λοιπόν αυτών, προλαμβάνοντας μέσα από τον ψαλμό, λέει: «Διότι στόμα αμαρτωλού και στόμα δόλιου άνοιξε εναντίον μου, μίλησαν εναντίον μου με γλώσσα δόλια· και με λόγια μίσους με περικύκλωσαν, και με πολέμησαν χωρίς αιτία», όπου μαζί με τον Ιούδα μνημονεύει και τους υπολοίπους που τον επιβουλεύτηκαν. Λέει λοιπόν το Ευαγγέλιο, ότι καθώς ο Σωτήρας μας «ακόμη μιλούσε» στους μαθητές του, «ιδού ο Ιούδας, ένας από τους δώδεκα, ήλθε, και μαζί του πολύς όχλος με μαχαίρια και ξύλα από τους αρχιερείς και τους πρεσβυτέρους του λαού». Προς αυτούς είπε ο Κύριος: «Σαν εναντίον ληστή βγήκατε με μαχαίρια και ξύλα για να με συλλάβετε; Κάθε ημέρα καθόμουν μαζί σας στο ιερό διδάσκοντας, και δεν με πιάσατε. Όλο αυτό όμως έγινε, για να εκπληρωθούν οι γραφές των προφητών».

Εις το τέλος· στον δούλο του Κυρίου, τον Δαβίδ. Όσα επρόκειτο να πράξει ο Χριστός στο τέλος, είχαν προδηλωθεί στους προφήτες [όπως δηλώνει η επιγραφή]. Λέει ο παράνομος: Ομιλεί για τον Ιούδα· όταν διέπραξε τη μεγάλη αμαρτία, νοσούσε μέσα του σκεπτόμενος με ποιον τρόπο θα παραδώσει τον Διδάσκαλο. Δεν υπάρχει φόβος: Διότι, αν και έβλεπε καθημερινά μπροστά στα μάτια του τα σημεία του Χριστού και Θεού, ούτε έτσι εισήλθε μέσα του ο φόβος του Θεού. Ότι ενήργησε με δόλο: Διότι, ενώ στεκόταν δίπλα στον Κύριο (Χριστό), είχε μέσα του τον δόλο, χωρίς να αναλογίζεται ότι παρίσταται ενώπιον του Καρδιογνώστη. Για να βρει: Διότι αγνόησε ότι ο Κύριος γνώριζε την παράνομη σκέψη του, και ότι ήταν μισητός και βδελυρός. Τα λόγια: Διότι με φίλημα παρέδιδε τον Σωτήρα, λέγοντας: χαίρε ραββί, κρύβοντας τον δόλο, όπως νόμιζε. Δεν θέλησε: Διότι ούτε θέλησε να μετανοήσει για όσα έπραξε, αν και είχε δοξαστεί τόσο πολύ ως απόστολος, αλλά επέμενε στην κακία. Ανομία: Διότι πάντοτε ο Ιούδας πάνω στο κρεβάτι του, ευρισκόμενος σε ησυχία, τότε σκεπτόταν με ποιον τρόπο θα παραδώσει τον Κύριο. Παρέστη: Διότι επινοούσε πολλές διεξόδους στο ζήτημα· όλες όμως ήταν πονηρές, καθώς υπαγορεύονταν από τον διάβολο. Στη δε κακία: Διότι δεν θεώρησε ότι η σκέψη του ήταν κακή, ώστε μισώντας την να μετανοήσει. Διότι το να προσοχθίσει (να βδελυχθεί) σημαίνει το να μισήσει.

«Εσύ το είπες». Με μακρόθυμη φωνή ήλεγξε την υποκρισία του πονηρού. Διότι θα μπορούσε μεν να του πει: «Τι λες, βδελυρέ και πονηρέ; Τι λες, δούλε των χρημάτων και γνήσιε μέτοχε του διαβόλου; Τολμάς να υποκρίνεσαι άγνοια; Τολμάς να κρύβεις αυτά που δεν μπορούν να κρυφτούν; Μήπως δεν ήμουν παρών, με τη θεία μου φύση, όταν κακουργούσες; Μήπως δεν σε είδα με τον οφθαλμό της θεότητας να πλησιάζεις τους αρχιερείς; Μήπως, αν και σωματικά απών, δεν σε άκουγα όταν έλεγες: "Τι θέλετε να μου δώσετε, και εγώ θα σας τον παραδώσω;"; Μήπως δεν γνωρίζω και έναντι ποιου ποσού με πούλησες; Τι λοιπόν; Μετά από τέτοιον έλεγχο συνεχίζεις να δείχνεις τέτοια αναισχυντία; Γιατί επιμένεις να αποκρύπτεις αυτά που θέλεις να πράξεις; Ενώπιόν μου τα πάντα είναι γυμνά και φανερά». Αν και ο Χριστός μπορούσε να απαντήσει έτσι, δεν μίλησε με αυτόν τον τρόπο, αλλά απλά, ανεξίκακα και πράα απάντησε: «Εσύ το είπες», διδάσκοντάς μας να συμπεριφερόμαστε με αυτόν τον τρόπο στους εχθρούς μας. Όμως, μετά από τόση ιατρική φροντίδα, ο Ιούδας παρέμεινε πνευματικά ασθενής, όχι όμως εξαιτίας της αμέλειας του ιατρού, αλλά εξαιτίας του ίδιου του ασθενούς. Διότι ο μεν Χριστός του προσέφερε όλα τα φάρμακα της σωτηρίας, εκείνος όμως δεν θέλησε να τα δεχθεί, αλλά, έχοντας στον νου του μόνο τη φιλαργυρία, αγάπησε περισσότερο τον χρυσό παρά τον Χριστό, και αποδείχθηκε εύνοος και πιστός απέναντι σε εκείνους που τον μίσθωσαν. Και πλησιάζοντας ο Ιούδας, είπε στον Χριστό: «Χαίρε, Ραββί», και τον καταφίλησε. Παράξενος είναι αυτός ο τρόπος προδοσίας, να προέρχεται από φιλί και χαιρετισμό. Ο δε Ιησούς του είπε: «Φίλε, για ποιον σκοπό ήρθες;»

Εκείνος δε που τον παρέδιδε τους έδωσε σημάδι, λέγοντας: Όποιον φιλήσω, αυτός είναι· συλλάβετέ τον. Προσέχετε τα δικά μου χείλη· διότι διαφορετικά ο Λόγος δεν μπορεί να προδοθεί. Και αμέσως, αφού πλησίασε τον Ιησού, του είπε: Χαίρε, Ραββί, και τον καταφίλησε.

β'. Αλλά βλέπω την αγάπη σας να είναι πιο πρόθυμη και το σώμα να καταπονείται· και ήθελα να σταματήσω εδώ τον λόγο. Επειδή όμως η φιληκοΐα σας μας προτρέπει να τον παρατείνουμε, ας επανέλθουμε στη συνέχεια της ομιλίας. «Χαίρε», λέει, «Ραββί». Ο δε φιλάνθρωπος Δεσπότης, νικώντας με την ανεξικακία την πονηρία του προδότη, εύστοχα είπε: «Εταίρε, για τον σκοπό που ήρθες».

«Ιδού, έφτασε η ώρα, και ο Υιός του ανθρώπου παραδίδεται στα χέρια αμαρτωλών. Εγερθείτε, ας πάμε, ιδού, πλησίασε αυτός που με παραδίδει.» Δείχνοντας ότι δεν έχει ανάγκη την από μέρους τους βοήθεια, όταν πρόκειται να παραδοθεί, τους λέει: Κοιμηθείτε στο εξής· ή το λέει αυτό ειρωνικά, σαν να λέει το εξής: Ιδού, έφτασε ο προδότης, και αν σας αρέσει, και το επιτρέπει ο καιρός, κοιμηθείτε. Τους σηκώνει λοιπόν από τον τόπο εκείνο όπου προσευχόταν, και προχωρεί προς αυτούς που επρόκειτο να τον συλλάβουν, και τους προϋπαντά, σαν να επρόκειτο να του δώσουν κάτι το χαρμόσυνο. Έτσι και εκείνα για τα οποία προσευχόταν, προσευχόταν για να επιβεβαιώσει την θεία οικονομία, και μη θέλοντας να πάθει, ώστε να προφυλαχθούν οι Εβραίοι από την απώλεια που επρόκειτο να τους καταλάβει εξαιτίας της αμαρτίας τους απέναντί του. «Και ενώ αυτός μιλούσε ακόμη, ιδού ο Ιούδας, ένας από τους δώδεκα, ήρθε, και μαζί του πολύς όχλος με μαχαίρια και ξύλα, από τους αρχιερείς και τους πρεσβυτέρους του λαού. Και αυτός που τον παρέδιδε τους έδωσε σημάδι, λέγοντας: Όποιον φιλήσω, αυτός είναι, κρατήστε τον. Και αμέσως, αφού πλησίασε τον Ιησού, είπε: Χαίρε, Ραββί· και τον καταφίλησε. Ο δε Ιησούς του είπε: Εταίρε, για ποιον σκοπό είσαι εδώ; Τότε πλησίασαν, άπλωσαν τα χέρια τους πάνω στον Ιησού και τον συνέλαβαν.» Βλέπεις τα όργανα των αρχιερέων; Ξύλα και μαχαίρια.