Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 26:50

Κεφάλαιο Γʹ. ΜΑΤΘΑΙΟΣ. Τότε, αφού πλησίασαν, έβαλαν τα χέρια τους επάνω στον Ιησού και τον συνέλαβαν. Και ιδού, ένας από αυτούς που ήταν μαζί με τον Ιησού, εκτείνοντας το χέρι του, ανέσυρε τη μάχαιρά του και, πατάσσοντας τον δούλο του αρχιερέα, του απέκοψε το αυτί.

Ματθ. 26, 47-50 Ίσως βέβαια ο Ιούδας νόμισε ότι θα μπορούσε να περάσει απαρατήρητος, προσφέροντας φιλί ως δείγμα αγάπης, ενώ είχε την καρδιά του γεμάτη από ανόσιες σκέψεις. Έτσι λοιπόν, σαν να βρισκόταν σε μέθη, πλησιάζει τον Χριστό, προσδοκώντας να καταστήσει την εξαιρετική αρετή όργανο δόλου και αγάπης, και πρόσθεσε μάλιστα και το «χαίρε, ραββί». «Χαίρε» λες σε αυτόν που παγιδεύτηκε στον θάνατο εξαιτίας σου; Δεν ντρέπεσαι ούτε για το σχήμα της προδοσίας; Αλλά από αυτό μπορούσε κανείς να διαπιστώσει ότι, έχοντας μέσα του τον ψεύστη, δηλαδή τον σατανά, ακόμη και όταν έλεγε «χαίρε», ψευδόταν. Και ο Χριστός καταδέχτηκε να φιληθεί — και παρά την ημερότητα αυτή, εκείνος έγινε αγριότερος από κάθε θηρίο.

Διότι πώς θα μπορούσε να φροντίζει για τη σωτηρία των ανθρώπων αυτός που ακούει από τον ίδιο τον Σωτήρα το «υιός της απωλείας» και το «θα τον συνέφερε να μην είχε γεννηθεί» και το «φίλε, για ποιο σκοπό ήρθες;» και το «ένας από εσάς θα με παραδώσει» και το «αυτός που τρώει μαζί μου τον άρτο σήκωσε εναντίον μου τη φτέρνα του» (όπως αναφέρει το Ευαγγέλιο από την προηγούμενη μαρτυρία του Ψαλτηρίου) και το «αλίμονο σε εκείνον μέσω του οποίου παραδίδεται ο Υιός του Ανθρώπου»; Διότι ο ίδιος ο Ιούδας φανέρωσε τα πάντα για τον εαυτό του και ήλεγξε από μόνος του την ανοησία εκείνων που τον επαινούν, έστω και ακούσια, αφού ωστόσο, μετά τη λήψη του αντιτίμου των τριάντα αργυρίων, αργότερα μετανόησε και επέστρεψε τα αργύρια, επειδή είχε πράξει κάτι κακό, κακό μεν για τον εαυτό του, κακό δε και για εκείνους που σταύρωσαν τον Κύριο. Ο Κύριος όμως, επιτελώντας το αγαθό ο ίδιος για εμάς και για τον κόσμο, παρέδωσε τον εαυτό του, ώστε να επέλθει σε εμάς η σωτηρία. Επομένως, δεν οφείλουμε ευγνωμοσύνη στον προδότη Ιούδα, αλλά στον ελεήμονα Σωτήρα, ο οποίος έδωσε τη ζωή του για εμάς, τα δικά του πρόβατα, όπως ο ίδιος είπε.

Και αν μεν ο Μάνης αποδεχόταν τον Αβραάμ, θα λέγαμε ότι ο Αβραάμ ανήκει στον Θεό του φωτός, ενώ εκείνοι που γεννήθηκαν από αυτόν ανήκουν σε άλλον. Η δε υπόθεση έχει ως εξής: μιμούνταν τον φονιά, μιμούνταν την προδοσία του Ιούδα, αποδέχθηκαν τη διαβολή του προδότη, έγιναν υιοί της δικής του απαρνήσεως του Θεού, ο ίδιος έγινε ψεύστης, «κρατώντας το ταμείο και κλέβοντας», και λέγοντας σε Αυτόν «χαίρε, Ραββί», και ελεγχόμενος και ακούγοντας «φίλε, για ποιον σκοπό ήρθες;». Αυτός ο Ιούδας μιμήθηκε τον Κάιν, επειδή έγινε ανθρωποκτόνος, λέγοντας ψέματα ενώπιον του Κυρίου με τα λόγια: «Μήπως είμαι εγώ φύλακας του αδελφού μου; Δεν γνωρίζω πού είναι». Και αυτός, κατά μίμηση, έγινε υιός του διαβόλου, ακολουθώντας το φρόνημα της ψευδολόγου φωνής που μίλησε μέσω του όφεως λέγοντας: «Θα γίνετε σαν θεοί, γνωρίζοντας το καλό και το κακό». Αυτό είναι εκείνο που ειπώθηκε στο Ευαγγέλιο από τον Σωτήρα: «Εσείς είστε υιοί του διαβόλου»· διότι λέει: «Δεν εξέλεξα εγώ εσάς τους δώδεκα; Και όμως, ένας από εσάς είναι διάβολος», επειδή «απ' αρχής είναι ψεύστης και ανθρωποκτόνος, διότι ο πατέρας του ήταν ψεύστης». Έτσι, έχει λυθεί το σχετικό ζήτημα. Διότι οι Ιουδαίοι δεν ήταν τέκνα του διαβόλου, μη γένοιτο. Αφού η Σαμαρείτιδα λέει προς τον Σωτήρα ότι: «Εδώ, σε αυτό το όρος, προσκύνησαν οι πατέρες μας, εσείς όμως λέτε ότι στα Ιεροσόλυμα είναι ο τόπος όπου πρέπει να προσκυνά κανείς».

Δόλιο βέβαια είναι το στόμα, μέσω του οποίου έδινε το σημάδι σε αυτούς που επιβουλεύονταν τον Σωτήρα μας, λέγοντας: «Όποιον φιλήσω, αυτός είναι, πιάστε τον». Λέγοντάς το αυτό, ολοκλήρωσε τον δόλο με έργο, όταν «αφού πλησίασε τον Ιησού, του είπε: Χαίρε, Ραββί, και τον καταφίλησε. Ο δε Ιησούς του είπε: Φίλε, για ποιο σκοπό ήρθες;» Και πάλι: «Ιούδα, με φίλημα παραδίδεις τον Υιό του Ανθρώπου;» Εξαιτίας λοιπόν αυτών, προλαμβάνοντας μέσα από τον ψαλμό, λέει: «Διότι στόμα αμαρτωλού και στόμα δόλιου άνοιξε εναντίον μου, μίλησαν εναντίον μου με γλώσσα δόλια· και με λόγια μίσους με περικύκλωσαν, και με πολέμησαν χωρίς αιτία», όπου μαζί με τον Ιούδα μνημονεύει και τους υπολοίπους που τον επιβουλεύτηκαν. Λέει λοιπόν το Ευαγγέλιο, ότι καθώς ο Σωτήρας μας «ακόμη μιλούσε» στους μαθητές του, «ιδού ο Ιούδας, ένας από τους δώδεκα, ήλθε, και μαζί του πολύς όχλος με μαχαίρια και ξύλα από τους αρχιερείς και τους πρεσβυτέρους του λαού». Προς αυτούς είπε ο Κύριος: «Σαν εναντίον ληστή βγήκατε με μαχαίρια και ξύλα για να με συλλάβετε; Κάθε ημέρα καθόμουν μαζί σας στο ιερό διδάσκοντας, και δεν με πιάσατε. Όλο αυτό όμως έγινε, για να εκπληρωθούν οι γραφές των προφητών».

ΑΓΓΕΛΟΣ Δεν είπε τίποτα, παρά μόνον: «Φίλε, για ποιο σκοπό ήρθες;» Αμέσως έβαλαν τα χέρια τους επάνω του οι μιαιφόνοι· και εμείς, εγκαταλείποντάς τον, τραπήκαμε σε φυγή άλλος αλλού. Ο δε ένδοξος Πέτρος τον απαρνήθηκε και με λόγια· μόνος ο Επιστήθιος τον ακολουθούσε ατάραχος.

«Εσύ το είπες». Με μακρόθυμη φωνή ήλεγξε την υποκρισία του πονηρού. Διότι θα μπορούσε μεν να του πει: «Τι λες, βδελυρέ και πονηρέ; Τι λες, δούλε των χρημάτων και γνήσιε μέτοχε του διαβόλου; Τολμάς να υποκρίνεσαι άγνοια; Τολμάς να κρύβεις αυτά που δεν μπορούν να κρυφτούν; Μήπως δεν ήμουν παρών, με τη θεία μου φύση, όταν κακουργούσες; Μήπως δεν σε είδα με τον οφθαλμό της θεότητας να πλησιάζεις τους αρχιερείς; Μήπως, αν και σωματικά απών, δεν σε άκουγα όταν έλεγες: "Τι θέλετε να μου δώσετε, και εγώ θα σας τον παραδώσω;"; Μήπως δεν γνωρίζω και έναντι ποιου ποσού με πούλησες; Τι λοιπόν; Μετά από τέτοιον έλεγχο συνεχίζεις να δείχνεις τέτοια αναισχυντία; Γιατί επιμένεις να αποκρύπτεις αυτά που θέλεις να πράξεις; Ενώπιόν μου τα πάντα είναι γυμνά και φανερά». Αν και ο Χριστός μπορούσε να απαντήσει έτσι, δεν μίλησε με αυτόν τον τρόπο, αλλά απλά, ανεξίκακα και πράα απάντησε: «Εσύ το είπες», διδάσκοντάς μας να συμπεριφερόμαστε με αυτόν τον τρόπο στους εχθρούς μας. Όμως, μετά από τόση ιατρική φροντίδα, ο Ιούδας παρέμεινε πνευματικά ασθενής, όχι όμως εξαιτίας της αμέλειας του ιατρού, αλλά εξαιτίας του ίδιου του ασθενούς. Διότι ο μεν Χριστός του προσέφερε όλα τα φάρμακα της σωτηρίας, εκείνος όμως δεν θέλησε να τα δεχθεί, αλλά, έχοντας στον νου του μόνο τη φιλαργυρία, αγάπησε περισσότερο τον χρυσό παρά τον Χριστό, και αποδείχθηκε εύνοος και πιστός απέναντι σε εκείνους που τον μίσθωσαν. Και πλησιάζοντας ο Ιούδας, είπε στον Χριστό: «Χαίρε, Ραββί», και τον καταφίλησε. Παράξενος είναι αυτός ο τρόπος προδοσίας, να προέρχεται από φιλί και χαιρετισμό. Ο δε Ιησούς του είπε: «Φίλε, για ποιον σκοπό ήρθες;»

Έτσι είδες προηγουμένως την πόρνη να φιλά τα πόδια μου; Έτσι είδες τον εκατόνταρχο να γονατίζει; Έτσι είδες τους δαίμονες να υποτάσσονται; Γνωρίζω ποιος σου υπέδειξε την οδό του δόλιου φιλήματος· ο διάβολος σου υπέβαλε τον τρόπο αυτής της αγκαλιάς, και εσύ, έχοντας πειστεί από κακό σύμβουλο, εκπληρώνεις το δικό του θέλημα. Εταίρε, για ποιον σκοπό έχεις έρθει; Εκπλήρωσε τις κακές συμφωνίες που συνήψες με τους Φαρισαίους· ολοκλήρωσε το συμβόλαιο της πώλησης· υπόγραψε αυτό που υπαγόρευσες· παράδωσε αυτόν που επιθυμεί να παραδοθεί· απόκτησε πλέον μαζί με το ταμείο και το πουγκί της αδικίας· παραχώρησε τη θέση στον ληστή, ο οποίος πρόκειται διά της ομολογίας του να λάβει το αξίωμα, το οποίο εσύ έχασες διά της προδοσίας. Τότε, αφού πλησίασαν, άπλωσαν τα χέρια τους πάνω στον Ιησού και τον συνέλαβαν. Και εκείνο το προφητικό λόγιο εκπληρωνόταν: «Με περικύκλωσαν όπως οι μέλισσες την κηρήθρα, και φούντωσαν σαν φωτιά μέσα στα αγκάθια»· και πάλι: «Με περικύκλωσαν σκύλοι πολλοί, ταύροι παχείς με περιέσφιγξαν». Αλλά, ω, τι ανεξικακία που αρμόζει μόνο σε Εκείνον! Στον ουρανό τα Χερουβείμ και τα Σεραφείμ, μη τολμώντας να ατενίσουν την υπερβάλλουσα δόξα, καλύπτουν τα πρόσωπα με τις φτερούγες τους σαν να είναι χέρια, και επί της γης, ενώ η σάρκα Του κρατούνταν από άνομα χέρια, Εκείνος το ανεχόταν.

Ω του φιλήματος, αναίρεση της οικουμενικής ειρήνης, ή μάλλον, για να μιλήσουμε φιλαλήθως, κατάλυση του κοσμικού πολέμου, έστω κι αν ο Ιούδας δεν τόλμησε την προδοσία έχοντας αυτόν τον σκοπό. Ο δε Ιησούς του είπε: «Φίλε, για ποιον σκοπό ήρθες; Σε εμένα έδωσες το φίλημα, στους παρισταμένους εκπλήρωσε τα συμφωνηθέντα». Τότε, αφού πλησίασαν, έβαλαν τα χέρια τους πάνω στον Ιησού και τον συνέλαβαν. Αναχώρησε ο προδότης αποξενωμένος από τους αποστόλους, και ο αρχηγός της ζωής παραδόθηκε στους Ιουδαίους για θάνατο· κατασκευάστηκε σταυρός, και οικοδομείται τάφος για τη ζωή· οι νεκροί επανέρχονται, και ο Ιούδας πορεύεται στον άδη· σταυρώνεται μαζί με ληστές ο Σωτήρας, και καλεί τους πάντες στον παράδεισο.

Για ποιον λόγο όμως το λέει αυτό; Επειδή πολλές φορές, ενώ επιχείρησαν να τον συλλάβουν, πέρασε ανάμεσά τους και διέφυγε χωρίς εκείνοι να το αντιληφθούν. Αλλά και τότε το ίδιο θα συνέβαινε, εάν δεν το είχε θελήσει ο ίδιος. Θέλοντας λοιπόν να του διδάξει ακριβώς αυτό, και τότε τύφλωσε τα μάτια τους και ρωτούσε ο ίδιος: «Ποιον ζητάτε;» Και δεν τον αναγνώρισαν, παρόλο που κρατούσαν φανάρια και λαμπάδες, και είχαν μαζί τους τον Ιούδα. Έπειτα, επειδή του απάντησαν «Τον Ιησού», λέει: «Εγώ είμαι αυτός που ζητάτε»· και εδώ πάλι λέει: «Φίλε, για ποιον σκοπό ήρθες;»

β'. Αλλά βλέπω την αγάπη σας να είναι πιο πρόθυμη και το σώμα να καταπονείται· και ήθελα να σταματήσω εδώ τον λόγο. Επειδή όμως η φιληκοΐα σας μας προτρέπει να τον παρατείνουμε, ας επανέλθουμε στη συνέχεια της ομιλίας. «Χαίρε», λέει, «Ραββί». Ο δε φιλάνθρωπος Δεσπότης, νικώντας με την ανεξικακία την πονηρία του προδότη, εύστοχα είπε: «Εταίρε, για τον σκοπό που ήρθες».

Και πήγαινε, αν είναι δυνατόν, μην αφήσεις κανέναν άνθρωπο να είναι πιο επιτιμητικός ή απότομος από τον δικό σου εν Κυρίω γυμναστή, και δείχνοντας καρτερία να πίνεις καθημερινά τον εμπαιγμό και τη χλεύη σαν μέλι και γάλα. Ο δε αδελφός ρώτησε τον μέγα Ιωάννη: «Ακόμη κι αν ζει με αμέλεια, Πάτερ, τι προσφέρει ένας τέτοιος;» Και ο γέροντας αποκρίθηκε: «Ακόμη κι αν τον δεις να πορνεύει, μην απομακρυνθείς από αυτόν, αλλά να λες μέσα σου: Φίλε, για ποιο σκοπό βρίσκεσαι εδώ; Τότε θα δεις να εξαφανίζεται από μέσα σου η υπερηφάνεια και να μαραίνεται η πύρωση. Ας αγωνιστούμε με όλη μας τη δύναμη, όλοι όσοι επιθυμούμε να φοβόμαστε τον Κύριο, ώστε να μην αποκτήσουμε τελικά στο γυμναστήριο της αρετής μάλλον πονηρία και κακία, σκληρότητα και πανουργία, κακεντρέχεια και οργή.»}```... Wait, fixing truncation. Here is the proper string: ρη.

Μας ελευθέρωσε εξαγοράζοντάς μας από τη δουλεία του πονηρού, ενώ είχαμε πουληθεί στην αμαρτία, και αγαπούσε τους εχθρούς, και επιποθώντας τη σωτηρία τους υπέμεινε τα πάντα μακρόθυμα. Δεν αντιστάθηκε στον πονηρό Ιούδα όταν προδιδόταν από αυτόν, αλλά ονόμασε αδελφό εκείνον τον πονηρό προδότη και πωλητή, λέγοντας: «Εταίρε, γι' αυτό που ήρθες», δηλαδή, αδελφέ, γι' αυτό που ήρθες· διότι δεν αντιστέκομαι στην πονηριά σου, ούτε πρόκειται να σε κατακάψω με αστραπή ή κεραυνό, ούτε θέλω να σε καταπιεί η γη ζωντανό αυτή τη στιγμή. «Εταίρε, γι' αυτό που ήρθες»· βιάζομαι να διδάξω με έργα τους ανθρώπους να μην αντιστέκονται στον πονηρό. Διότι από αυτό θα κατανοήσουν οι συνετοί, τόσο από τη δική σου πονηριά όσο και από τη δική μου ανοχή, ποιος πραγματικά υφίσταται το κακό, αυτός που το πράττει ή αυτός που το πάσχει, και, αφού το κατανοήσουν όσοι αγαπούν εμένα και τις εντολές μου, να μάθουν να μην αντιστέκονται στον πονηρό αλλά να λένε και οι ίδιοι προς αυτόν: «Εταίρε, γι' αυτό που ήρθες».

«Ιδού, έφτασε η ώρα, και ο Υιός του ανθρώπου παραδίδεται στα χέρια αμαρτωλών. Εγερθείτε, ας πάμε, ιδού, πλησίασε αυτός που με παραδίδει.» Δείχνοντας ότι δεν έχει ανάγκη την από μέρους τους βοήθεια, όταν πρόκειται να παραδοθεί, τους λέει: Κοιμηθείτε στο εξής· ή το λέει αυτό ειρωνικά, σαν να λέει το εξής: Ιδού, έφτασε ο προδότης, και αν σας αρέσει, και το επιτρέπει ο καιρός, κοιμηθείτε. Τους σηκώνει λοιπόν από τον τόπο εκείνο όπου προσευχόταν, και προχωρεί προς αυτούς που επρόκειτο να τον συλλάβουν, και τους προϋπαντά, σαν να επρόκειτο να του δώσουν κάτι το χαρμόσυνο. Έτσι και εκείνα για τα οποία προσευχόταν, προσευχόταν για να επιβεβαιώσει την θεία οικονομία, και μη θέλοντας να πάθει, ώστε να προφυλαχθούν οι Εβραίοι από την απώλεια που επρόκειτο να τους καταλάβει εξαιτίας της αμαρτίας τους απέναντί του. «Και ενώ αυτός μιλούσε ακόμη, ιδού ο Ιούδας, ένας από τους δώδεκα, ήρθε, και μαζί του πολύς όχλος με μαχαίρια και ξύλα, από τους αρχιερείς και τους πρεσβυτέρους του λαού. Και αυτός που τον παρέδιδε τους έδωσε σημάδι, λέγοντας: Όποιον φιλήσω, αυτός είναι, κρατήστε τον. Και αμέσως, αφού πλησίασε τον Ιησού, είπε: Χαίρε, Ραββί· και τον καταφίλησε. Ο δε Ιησούς του είπε: Εταίρε, για ποιον σκοπό είσαι εδώ; Τότε πλησίασαν, άπλωσαν τα χέρια τους πάνω στον Ιησού και τον συνέλαβαν.» Βλέπεις τα όργανα των αρχιερέων; Ξύλα και μαχαίρια.

Αλλά ο μαθητής τούς υποδεικνύει τον δάσκαλο με το φιλί· διότι, γνωρίζοντας τη φιλανθρωπία του Κυρίου, αποθρασύνεται μέχρι και να τον φιλήσει. Εκείνος δε τον ανέχεται μέχρι και την τελευταία ώρα, επιδιώκοντας με τη μακροθυμία Του να τον κερδίσει. Όταν όμως ούτε έτσι συνετίστηκε, τότε τους κάνει να πέσουν κάτω, όπως λέει ο Ιωάννης, ώστε έστω και με την πτώση να επιγνώσουν τη δύναμή Του. Καθώς όμως ούτε έτσι εγκατέλειψαν το θράσος τους, τότε παραδίδει τον εαυτό Του. Ονομάζει δε τον Ιούδα εταίρο, ελέγχοντας και διασύροντάς τον, επειδή δήθεν έδωσε φιλί φίλου. Το δε «εφ' ω πάρει» σημαίνει: με ποιο σκοπό παρευρίσκεσαι εδώ; Άραγε ως φίλος; Και όμως, δεν έπρεπε να έρθεις με μαχαίρια. Ή μήπως ως εχθρός; Και τότε πώς τον καταφιλάς; Τον ελέγχει λοιπόν ως δόλιο. «Και ιδού, ένας από αυτούς που ήταν μαζί με τον Ιησού, απλώνοντας το χέρι, τράβηξε το μαχαίρι του και, χτυπώντας τον δούλο του αρχιερέα, του έκοψε το αυτί. Τότε του λέει ο Ιησούς: Γύρισε το μαχαίρι σου στη θέση του. Διότι όλοι όσοι τραβούν μαχαίρι, από μαχαίρι θα πεθάνουν. Ή νομίζεις ότι δεν μπορώ αυτή τη στιγμή να παρακαλέσω τον Πατέρα μου και να μου παρατάξει περισσότερες από δώδεκα λεγεώνες αγγέλων; Πώς λοιπόν θα εκπληρωθούν οι Γραφές, ότι έτσι πρέπει να γίνει;» Ο Πέτρος ήταν αυτός που τράβηξε το μαχαίρι, όπως λέει ο Ιωάννης. Είχε δε μαχαίρι, επειδή μόλις είχε σφάξει το αρνί που έφαγαν. Ας μην κατηγορούμε όμως τον Πέτρο.