Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 26:55

Αυτά, λοιπόν, αντιτάσσοντάς τα κανείς εύλογα στις φλυαρίες των Ιουδαίων, θα τους έκανε να ντραπούν και παρά τη θέλησή τους, ώστε να μην υπερηφανεύονται για πράγματα για τα οποία διόλου δεν θα έπρεπε. Θα μπορούσε δε κανείς να θαυμάσει, και πολύ δικαιολογημένα, τον άγιο Ευαγγελιστή που επισήμανε εύστοχα και είπε σαφώς ότι αυτά τα δίδασκε ο Σωτήρας στον ναό, κοντά στο γαζοφυλάκιο, και κανείς δεν τον συνέλαβε. Διότι επιβεβαίωνε τρόπον τινά τα ίδια τα δικά του λόγια, τα οποία είπε προς τους Ιουδαίους όταν ήρθαν για να τον συλλάβουν: «Σαν σε ληστή βγήκατε με μαχαίρια και ξύλα για να με συλλάβετε; Κάθε μέρα καθόμουν στον ναό διδάσκοντας και δεν με πιάσατε». Και βεβαίως δεν θα έλεγε κανείς που σκέφτεται σωστά, ότι κατηγορούσε τους Ιουδαίους επειδή δεν του προκάλεσαν το πάθος πρόωρα, ούτε βέβαια ότι, έχοντας αφήσει να περάσει ο κατάλληλος χρόνος, βάδιζαν αργά προς το να διαπράξουν τη μιαιφονία. Μάλλον δε τους ελέγχει, επειδή θεώρησαν ασύνετα ότι θα μπορούσαν ποτέ να επικρατήσουν παρά τη δική του θέληση, και ότι ασκώντας βία θα μπορούσαν να συλλάβουν εκείνον που δεν είναι δυνατόν να πάθει τίποτα αν δεν το θέλει ο ίδιος. «Διότι καθόμουν και δίδασκα στον ναό και δεν με πιάσατε»· επειδή δεν το ήθελα τότε, αλλά ούτε και στο παρόν θα μπορούσατε να το κάνετε αυτό, αν δεν παραδινόμουν εθελουσίως στα δικά σας χέρια.

Διότι το ότι έφεραν μαζί τους και ξύλα και μαχαίρια, μας το κατέστησε σαφές ο Σωτήρας, λέγοντας προς αυτούς κάπου αλλού: «Σαν εναντίον ληστή βγήκατε με μαχαίρια και ξύλα για να με συλλάβετε; Κάθε μέρα καθόμουν στο ιερό διδάσκοντας και δεν με πιάσατε». Επομένως, η κίνηση του Πέτρου ήταν σύμφωνη με τον Νόμο και καθόλου παράταιρη προς τους παλαιούς θεσμούς. Ο Κύριός μας όμως, ο Ιησούς Χριστός, επειδή είχε έλθει για να εισαγάγει διδάγματα ανώτερα του νόμου και για να μας αναμορφώσει σύμφωνα με τη δική του πραότητα, επιπλήττει τις κινήσεις που γίνονται σύμφωνα με τον νόμο, ως μη έχουσες την τέλεια κατόρθωση του αληθινού αγαθού. Διότι το τέλειο αγαθό δεν βρίσκεται στην ανταπόδοση ίσων μέτρων, αλλά μάλλον διαφαίνεται στην ύψιστη ανεξικακία.

Ματθ. 26, 55. Άραγε, λοιπόν, κατηγορεί ο Χριστός τους καθοδηγητές των Ιουδαίων, επειδή δεν του ετοίμασαν πρόωρα την παγίδα του θανάτου; Δεν θέλει να δηλώσει αυτό, αλλά ότι, ενώ ήταν δυνατόν σε εσάς να με συλλάβετε <καθώς δίδασκα καθημερινά στον ναό>, δεν με πιάσατε. Διότι φύλαγα την αναγκαιότητα του πάθους για τον κατάλληλο καιρό. Επομένως, ο Χριστός δεν τα είπε αυτά επικρίνοντας τη μανία των Ιουδαίων, ούτε βέβαια επιπλήττει τη βραδύτητά τους προς τη μιαιφονία, επειδή δηλαδή δεν τον συνέλαβαν από την αρχή, ενώ ήταν παρών και ορατός. Μάλλον αποδεικνύει ότι η σύλληψη δεν ήταν έργο της δικής τους δύναμης, αλλά της δικής Του βουλήσεως, Εκείνου που αποδέχθηκε κατά θεία οικονομία το αθέλητο πάθος και το έκανε θελητό. Όχι επειδή το να πάθει ήταν κάτι αγαθό, αλλά επειδή όσα θα προέκυπταν από αυτό έμελλαν να επαναφέρουν την ανθρώπινη φύση στην αρχική της κατάσταση, δείχνοντας ότι η σύλληψη ήταν έργο της δικής Του παραχωρήσεως.

Δόλιο βέβαια είναι το στόμα, μέσω του οποίου έδινε το σημάδι σε αυτούς που επιβουλεύονταν τον Σωτήρα μας, λέγοντας: «Όποιον φιλήσω, αυτός είναι, πιάστε τον». Λέγοντάς το αυτό, ολοκλήρωσε τον δόλο με έργο, όταν «αφού πλησίασε τον Ιησού, του είπε: Χαίρε, Ραββί, και τον καταφίλησε. Ο δε Ιησούς του είπε: Φίλε, για ποιο σκοπό ήρθες;» Και πάλι: «Ιούδα, με φίλημα παραδίδεις τον Υιό του Ανθρώπου;» Εξαιτίας λοιπόν αυτών, προλαμβάνοντας μέσα από τον ψαλμό, λέει: «Διότι στόμα αμαρτωλού και στόμα δόλιου άνοιξε εναντίον μου, μίλησαν εναντίον μου με γλώσσα δόλια· και με λόγια μίσους με περικύκλωσαν, και με πολέμησαν χωρίς αιτία», όπου μαζί με τον Ιούδα μνημονεύει και τους υπολοίπους που τον επιβουλεύτηκαν. Λέει λοιπόν το Ευαγγέλιο, ότι καθώς ο Σωτήρας μας «ακόμη μιλούσε» στους μαθητές του, «ιδού ο Ιούδας, ένας από τους δώδεκα, ήλθε, και μαζί του πολύς όχλος με μαχαίρια και ξύλα από τους αρχιερείς και τους πρεσβυτέρους του λαού». Προς αυτούς είπε ο Κύριος: «Σαν εναντίον ληστή βγήκατε με μαχαίρια και ξύλα για να με συλλάβετε; Κάθε ημέρα καθόμουν μαζί σας στο ιερό διδάσκοντας, και δεν με πιάσατε. Όλο αυτό όμως έγινε, για να εκπληρωθούν οι γραφές των προφητών».

Αλλά προς εκείνον μεν συμπεριφέρθηκε έτσι· προς αυτούς όμως που του επιτέθηκαν με ξύλα και μαχαίρια δεν έπραξε το ίδιο; Και τι θα μπορούσε να είναι πιο ήμερο από τα λόγια που ειπώθηκαν και προς εκείνους; Διότι, ενώ είχε τη δύναμη να τους αφανίσει όλους μεμιάς, δεν έκανε τίποτε από αυτά, αλλά τους μιλά με σκοπό να τους κάνει να ντραπούν, λέγοντας: «Γιατί βγήκατε εναντίον μου με μαχαίρια και ξύλα, σαν να επρόκειτο για ληστή;» Και αφού τους έριξε ανάσκελα, επειδή παρέμεναν αναίσθητοι, πάλι παρέδιδε οικειοθελώς τον εαυτό Του, και ανεχόταν να τους βλέπει να βάζουν δεσμά στα άγια χέρια Του, ενώ είχε τη δύναμη να συγκλονίσει τα σύμπαντα και να τα γκρεμίσει. Εσύ όμως, ακόμη και μετά από αυτά, αγριεύεις απέναντι στον φτωχό. Καίτοι, ακόμη κι αν είναι ένοχος για μύρια κακά, η ανέχεια και η πείνα είναι αρκετά για να μαλακώσουν μια ψυχή που δεν είναι εντελώς πωρωμένη. Εσύ όμως στέκεσαι εξαγριωμένος σαν θηρίο, μιμούμενος την οργή των λιονταριών· αν και εκείνα ποτέ δεν θα άγγιζαν νεκρά σώματα· εσύ απεναντίας, βλέποντάς τον μαραζωμένο από τόσα δεινά, ποδοπατάς αυτόν που κείτεται χάμω, κατασπαράζεις το σώμα του με τις ύβρεις, συσσωρεύεις τρικυμία πάνω στην τρικυμία, κάνεις αυτόν που κατέφυγε σε λιμάνι να συντριβεί σε σκόπελο, και προκαλείς ναυάγιο χειρότερο από εκείνα της θάλασσας. Και πώς θα πεις στον Θεό: «Ελέησόν με»; Και πώς ζητάς συγχώρεση αμαρτιών, τη στιγμή που υβρίζεις αυτόν που δεν έφταιξε σε τίποτε, απαιτείς να τον τιμωρήσεις για την πείνα και την τόση ανάγκη του, και ξεπερνάς σε ωμότητα όλα τα θηρία;

β΄. Και προς μεν τους μαθητές αυτά είπε, προς εκείνους δε λέει: Σαν εναντίον ληστή βγήκατε με μαχαίρια και ξύλα για να με συλλάβετε; Καθημερινά καθόμουν στο ιερό διδάσκοντας, και δεν με συλλάβατε. Πρόσεξε πόσα πράττει, τα οποία έχουν τη δύναμη να τους αφυπνίσουν.

Τους έριξε ανάσκελα, θεράπευσε το αυτί του δούλου, τους απείλησε με σφαγή· διότι λέει: «Όσοι παίρνουν μάχαιρα, με μάχαιρα θα καταστραφούν»· και με τη θεραπεία του αυτιού επιβεβαίωσε και τα λόγια αυτά· φανερώνοντας από παντού, τόσο από τα παρόντα όσο και από τα μέλλοντα, τη δύναμή Του, και αποδεικνύοντας ότι το να Τον συλλάβουν δεν υπήρξε έργο της δικής τους ισχύος. Γι' αυτό και προσθέτει: «Καθημερινά ήμουν μαζί σας και καθόμουν διδάσκοντας, και δεν με συλλάβατε»· δηλώνοντας και μέσα από αυτό, ότι η σύλληψή Του έγινε κατά δική Του παραχώρηση. Αντιπαρέρχεται τα θαύματα και αναφέρει τη διδασκαλία, για να μη φανεί ότι κομπάζει. Όταν δίδασκα, δεν με συλλάβατε· όταν σιώπησα, μου επιτεθήκατε;

Κανών Θ'. Και με εκείνους που, σαν να πετάγονται από τον ύπνο, ρίχνονται από μόνοι τους στον αγώνα, ο οποίος προκαλεί ωδίνες και πρόκειται να τους δοκιμάσει σκληρά, και οι οποίοι επέσυραν στους εαυτούς τους τον πειρασμό μιας θαλασσομαχίας και μεγάλης τρικυμίας, και μάλιστα αναζωπυρώνουν τη θράκα των αμαρτωλών και για τους αδελφούς τους, και με αυτούς πρέπει να έχουμε κοινωνία, εφόσον βεβαίως προσέρχονται σε αυτό στο όνομα του Χριστού, έστω κι αν δεν προσέχουν τα λόγια Του, όταν διδάσκει: «Προσεύχεσθε να μην εισέλθετε σε πειρασμό». Και πάλι, προσευχόμενοι προς τον Πατέρα να λένε: «Και μη μας εισαγάγεις σε πειρασμό, αλλά ελευθέρωσέ μας από τον πονηρό». Ίσως όμως αγνοούν τις πολλές αναχωρήσεις του ίδιου του Δεσπότη και Διδασκάλου μας από εκείνους που ήθελαν να Τον επιβουλευτούν, και ότι υπήρχαν φορές που δεν κυκλοφορούσε φανερά εξαιτίας τους, και ότι, ακόμη και όταν πλησίασε ο καιρός του πάθους Του, δεν παρέδωσε ο Ίδιος τον εαυτό Του, αλλά περίμενε έως ότου ήλθαν εναντίον Του με μαχαίρια και ξύλα. Λέει λοιπόν προς αυτούς: «Σαν εναντίον ληστή βγήκατε με μαχαίρια και ξύλα για να με συλλάβετε;». Οι οποίοι και Τον παρέδωσαν, αναφέρει, στον Πιλάτο. Καθ' ομοίωσή Του, λοιπόν, έπαθαν και όσοι βάδισαν σύμφωνα με τον σκοπό Του, έχοντας κατά νου τα θεία Του λόγια, με τα οποία, στηρίζοντάς μας για τους διωγμούς, λέει: «Προσέχετε τους εαυτούς σας· διότι θα σας παραδώσουν σε συνέδρια, και στις συναγωγές τους θα σας μαστιγώσουν». «Θα σας παραδώσουν», είπε, και όχι «εσείς θα παραδώσετε τους εαυτούς σας».

Διότι δεν το έπραξε αυτό από ζήλο για τον εαυτό του, αλλά για τον δάσκαλό του. Ο δε Κύριος, μεταρρυθμίζοντάς τον προς την ευαγγελική πολιτεία, τον διδάσκει να μη χρησιμοποιεί μάχαιρα, ακόμη και αν νομίζει κάποιος ότι εκδικείται για χάρη του Θεού. Κόβοντας το αυτί ο Πέτρος, δείχνει ότι οι Ιουδαίοι έπασχαν από ανηκοΐα. Έπειτα παραθέτει και το ρητό του νόμου, ότι ο φονέας αναιρείται με φόνο· διότι ο νόμος αυτό λέει, ότι όσοι πάρουν μάχαιρα, με μάχαιρα θα πεθάνουν. Υπαινίσσεται δε ότι από τη μάχαιρα των Ρωμαίων θα αναιρεθούν οι Ιουδαίοι που έλαβαν τη μάχαιρα εναντίον του. Δεν είπε δε, ότι μπορώ να παρατάξω δώδεκα λεγεώνες αγγέλων, αλλά, να παρακαλέσω τον Πατέρα μου, λέγοντάς το αυτό οικονομικώς ως άνθρωπος, εξαιτίας της δικής τους αδυναμίας. Διότι πολλά ανθρώπινα είχε επιδείξει τότε, τον ιδρώτα, τη δειλία, και δεν θα φαινόταν ότι λέει πειστικά πράγματα, αν έλεγε ότι μπορώ εγώ ο ίδιος να παρατάξω αγγέλους. Αντί λοιπόν για τους δώδεκα μαθητές, λέει, θα παρατάσσονταν για μένα δώδεκα τάγματα αγγέλων, αν το ήθελα. Διότι η λεγεώνα είναι το μεγαλύτερο τάγμα, εξακισχίλιοι ιππείς. Πρέπει λοιπόν, λέει, να γίνουν όλα αυτά, ώστε να εκπληρωθούν οι Γραφές που τα προανήγγειλαν. Και δεν έγιναν οι Ιουδαίοι κακοί επειδή τα προανήγγειλαν οι Γραφές, αλλά επειδή επρόκειτο οι Ιουδαίοι να τα πράξουν αυτά από πονηρή προαίρεση, γι' αυτό τέθηκαν αυτά στις Γραφές από το Πνεύμα. «Εκείνη την ώρα είπε ο Ιησούς στα πλήθη:

«Σαν σε ληστή βγήκατε με μαχαίρια και ξύλα για να με συλλάβετε; Κάθε μέρα καθόμουν μαζί σας διδάσκοντας στο ιερό, και δεν με πιάσατε. Όλο αυτό όμως έγινε για να εκπληρωθούν οι Γραφές των προφητών.» Δείχνει την παράλογη επιχείρησή τους, και ότι δεν ήταν αποτέλεσμα της δικής τους δύναμης το ότι τον συνέλαβαν. Διότι, όταν ήμουν, λέει, στο ιερό, θέλατε να με πιάσετε, και επειδή δεν σας το επέτρεπα, δεν μπορέσατε, τώρα όμως με τη θέλησή μου παραδίδω τον εαυτό μου· διότι γνωρίζω ότι είναι αδύνατον να διαψευστούν οι Γραφές, οι οποίες προείπαν τη δική σας κακία. «Τότε όλοι οι μαθητές, αφού τον άφησαν, έφυγαν.»