Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 26:65

Και λοιπόν οι μαθητές του Σωτήρος, δηλαδή ο Βαρνάβας και ο Παύλος, όταν κάποιοι από εκείνους που δεν είχαν πιστέψει ακόμη νόμισαν ότι είναι θεοί· «διότι αποκαλούσαν τον μεν Βαρνάβα Δία, τον δε Παύλο Ερμή»· φέρνοντας μαζί με τους ιερείς θυσίες και στεφάνια, επιχειρούσαν πλέον να τους τιμήσουν και με θυσίες, εκείνοι, πηδώντας έξω από το οίκημα, επειδή ακριβώς θα αδικούσαν τη θεία δόξα αν προσφέρονταν καθόλου θυσίες σε ανθρώπους, έσχισαν τα ιμάτιά τους, όπως είναι γραμμένο, και απέκρουσαν την αμαθή ενέργεια των ειδωλολατρών με τα πρέποντα λόγια. Κατά την κρίση δε του Σωτήρος μας Χριστού από τους διδασκάλους των Ιουδαίων, όταν του ζητήθηκε να πει ποιος είναι και από πού προέρχεται, και αφού εκείνος είπε ξεκάθαρα: «Αλήθεια σας λέω, από τώρα θα δείτε τον Υιό του ανθρώπου να κάθεται εκ δεξιών της δυνάμεως και να έρχεται πάνω στις νεφέλες του ουρανού», ο Καϊάφας, αναπηδώντας από τον ιερό θρόνο, «έσχισε τα ιμάτιά του λέγοντας: Εβλασφήμησε». Σύμφωνα λοιπόν με το έθιμο που επικρατούσε σε αυτούς, και ο ίδιος ο θείος ναός κατά κάποιον τρόπο το εφάρμοσε, σχίζοντας σαν ιμάτιο το δικό του καταπέτασμα, αμέσως μόλις παρέδωσε το πνεύμα ο Σωτήρας μας. Διότι καταδίκαζε την εχθρότητα των Ιουδαίων προς τον Θεό και την ασέβειά τους απέναντί του.

Ματθαίος 26, 63-65. Είπε κάπου μέσω του Μωυσή ο Θεός των όλων: «εάν μια ψυχή αμαρτήσει και ακούσει φωνή ορκισμού, και αυτός είναι μάρτυρας, είτε επειδή το είδε είτε επειδή το γνωρίζει, εάν δεν το αναγγείλει», λέει, «θα επωμιστεί την αμαρτία». Καταλογιζόταν, λοιπόν, έγκλημα παρανομίας σε κάποιους, εάν δεν απολογούνταν καθόλου, ενώ άκουγαν φωνή ορκισμού. Γι' αυτό ο Καϊάφας ορκίζει πανούργα τον Κύριο, ώστε εάν ήθελε και μετά από αυτό να σιωπά, να τον καταδικάσει ως παραβάτη του νόμου, γνωρίζοντας ότι, εφόσον ορκίστηκε και σιώπησε, θα γινόταν ένοχος για την τιμωρία του νόμου. Εάν όμως έλεγε την αλήθεια, να τον θανατώσουν ως ψευδόχριστο, επειδή ονόμαζε τον εαυτό του Θεό, ενώ δεν είχε τίποτα περισσότερο από τους άλλους ανθρώπους κατά τη σάρκα και κατά το ορώμενο. Γι' αυτό ο Χριστός είπε: «εσύ το είπες», αντί του «το δικό σου στόμα λοιπόν το ομολόγησε». Για να κάνει, όμως, βαρύτερη την καταδίκη τους, εννοώ βέβαια για την απροθυμία τους να πιστέψουν σε αυτόν, τους καθιστά και πάλι φανερή τη δόξα του λέγοντας: «από τώρα θα δείτε τον Υιό του Ανθρώπου να κάθεται εκ δεξιών της δυνάμεως του Θεού».

«Εμένα», λέει, «που πήρα μορφή όμοια με τη δική σας, ενώ είμαι ο κατά φύση και αληθινός Υιός του Θεού και Πατέρα, δεν με υπολογίσατε καθόλου. Και επειδή έχετε περιπέσει σε τέτοιο σημείο αμάθειας, ώστε να αγνοείτε το δικό Του και το δικό μου μυστήριο, παρότι είστε νομομαθείς, αναγκαστικά σας λέω το εξής: ότι σας δόθηκε σύντομος και καθορισμένος χρόνος για την εναντίον μου ασέβεια, μέχρι τον τίμιο σταυρό. Διότι, αμέσως μετά από αυτό, θα επιστρέψω στη δική μου τιμή, θα αναβώ στη δόξα που είχα εξ αρχής και θα παρακάθομαι μαζί με τον Θεό και Πατέρα, έχοντας και τη σάρκα». Καθώς ο Χριστός έλεγε αυτά, ο Καϊάφας έσκισε τα ιμάτιά του λέγοντας: «Εβλασφήμησε». Το έκανε δε αυτό, για να καταστήσει την κατηγορία σφοδρότερη και για να μεγαλοποιήσει τα λεγόμενα μέσω της πράξης του. Και όμως, ποια βλασφημία ήταν αυτή; Αυτός απεναντίας, και έλαμψε, και νίκησε κατά κράτος.

Τότε ο αρχιερέας διέρρηξε τα ιμάτιά του, λέγοντας: «Εβλασφήμησε». Είπε δε και μέσω ενός από τους προφήτες ο Θεός των όλων προς αυτούς που κατάγονταν από το αίμα του Ισραήλ, ότι: «Σχίστε τις καρδιές σας και όχι τα ιμάτιά σας». Διότι νόμιζαν ίσως ότι επιδεικνύουν ευσέβεια και ότι με τις ύψιστες τιμές ευφραίνουν τον Θεό, όταν στις εναντίον του δυσφημίες έσχιζαν τους χιτώνες τους, έστω και αν δεν έδιναν καμία σημασία σε όσα είχαν θεσπιστεί μέσω του Μωυσή.

Επιθυμώντας να τον αναγκάσει σε απολογία, ώστε να τον παγιδεύσει μέσα από αυτήν, του λέει: «Δεν ακούς τι καταμαρτυρούν αυτοί εναντίον σου;» Εκείνος όμως σιωπούσε. Διότι θα ήταν ανώφελη η απολογία, εφόσον κανείς δεν άκουγε. Άλλωστε, η όλη διαδικασία είχε μόνο την επίφαση δικαστηρίου· η αλήθεια είναι ότι επρόκειτο για έφοδο ληστών, σαν αυτούς που επιτίθενται ξαφνικά σε κάποιο σπήλαιο ή στον δρόμο. Γι' αυτό και σιωπούσε. Εκείνος όμως επέμενε λέγοντας: «Σε εξορκίζω στο όνομα του ζώντος Θεού, να μας πεις αν εσύ είσαι ο Χριστός, ο Υιός του ζώντος Θεού». Εκείνος του απάντησε: «Εσύ το είπες. Σας λέω όμως τούτο, από τώρα και στο εξής θα δείτε τον Υιό του ανθρώπου να κάθεται εκ δεξιών της δυνάμεως και να έρχεται πάνω στις νεφέλες». Τότε ο αρχιερέας διέρρηξε τα ιμάτιά του λέγοντας: «Εβλασφήμησε». Αυτό δε το έκανε, για να καταστήσει την κατηγορία σφοδρότερη, και για να μεγαλοποιήσει το λεχθέν μέσω της πράξεώς του. Επειδή δηλαδή τα λόγια αυτά προκάλεσαν φόβο στους ακροατές, ό,τι ακριβώς έκαναν και στην περίπτωση του Στεφάνου, κλείνοντας τα αυτιά τους, το ίδιο έπραξε και αυτός εδώ.

γʹ. Και όμως, ποια βλασφημία ήταν αυτή; Διότι και προηγουμένως, όταν αυτοί ήταν συγκεντρωμένοι, είχε πει: «Είπε ο Κύριος στον Κύριό μου, Κάθισε εκ δεξιών μου», και ερμήνευσε αυτό που ελέχθη· και δεν τόλμησαν να πουν τίποτε, αλλά σιώπησαν, και από τότε πλέον δεν έφεραν καμία αντίρρηση. Πώς λοιπόν τώρα ονόμαζαν βλασφημία αυτό που ελέχθη; Και για ποιον λόγο ο Χριστός αποκρίθηκε με αυτόν τον τρόπο; Για να αναιρέσει κάθε δικαιολογία τους, επειδή μέχρι την τελευταία ημέρα δίδασκε ότι Αυτός είναι ο Χριστός, και ότι κάθεται εκ δεξιών του Πατρός, και ότι θα έλθει πάλι για να κρίνει την οικουμένη, πράγμα που φανέρωνε την πλήρη συμφωνία Του με τον Πατέρα. Αφού διέρρηξε, λοιπόν, τα ιμάτιά του, λέει: Τι σας φαίνεται;

Αλλά η αλήθεια δεν επισκιαζόταν, αντιθέτως έλαμπε ακόμη περισσότερο. Τον κατηγορούσαν μάλιστα για τυραννία, λέγοντας: «Καθένας που κάνει τον εαυτό του βασιλιά εναντιώνεται στον Καίσαρα», προσάπτοντας το έγκλημα της τυραννίας σε εκείνον που δεν είχε πού να γείρει το κεφάλι του. Και τον συκοφαντούσαν επίσης για βλασφημία. Διότι ο αρχιερέας έσκισε τα ιμάτιά του λέγοντας: «Εβλασφήμησε· τι ανάγκη έχουμε πλέον από μάρτυρες;». Και ο θάνατός του τι είδους ήταν; Δεν ήταν θάνατος καταδίκων; Δεν ήταν καταραμένων; Δεν ήταν ο πλέον αισχρός; Δεν ήταν ο θάνατος εκείνων που είχαν διαπράξει τις έσχατες παρανομίες και δεν ήταν άξιοι ούτε καν πάνω στη γη να παραδώσουν την ψυχή τους;

Τι λέει λοιπόν ο Χριστός; «Εάν σας είπα τα επίγεια και δεν πιστέψατε, πώς θα πιστέψετε εάν σας πω τα επουράνια;», σχεδόν απολογούμενος και εξηγώντας για ποιον λόγο δεν τους μιλούσε συνεχώς για την άνωθεν γέννηση. Πάλι, κατά τον ίδιο τον καιρό του σταυρού, μετά τα αμέτρητα σημεία, μετά από εκείνη την τόσο μεγάλη απόδειξη της δύναμής του, μόλις είπε: «Θα δείτε τον Υιό του ανθρώπου να έρχεται πάνω στις νεφέλες», ο αρχιερέας, μη μπορώντας να αντέξει τον λόγο του, έσκισε τα ιμάτιά του. Πώς, λοιπόν, έπρεπε να μιλά σε αυτούς, οι οποίοι δεν αντέχουν τίποτα από τα υψηλά; Διότι το ότι δεν είπε γενικά κάτι μεγάλο και υψηλό για τον εαυτό του, δεν είναι καθόλου παράξενο, αφού απευθυνόταν σε ανθρώπους που σέρνονται χάμω και βρίσκονται σε τέτοια αδυναμία.

Και τον συκοφαντούσαν, επίσης, για βλασφημία. Διότι ο αρχιερέας έσχισε τα ενδύματά του, λέγοντας: «Εβλασφήμησε. Τι ανάγκη έχουμε πλέον από μάρτυρες;» Και τι είδους ήταν ο θάνατός του; Δεν ήταν θάνατος καταδίκων; Δεν ήταν καταραμένων; Δεν ήταν ο πλέον επαίσχυντος; Δεν ήταν ο θάνατος εκείνων που είχαν διαπράξει τις έσχατες παρανομίες και που δεν ήταν άξιοι ούτε πάνω στη γη να παραδώσουν την ψυχή τους; Και ο τρόπος της ταφής του δεν εκπληρώθηκε κατά παραχώρηση χάριτος; Διότι ήλθε κάποιος και ζήτησε το σώμα του. Έτσι, ούτε εκείνος που τον έθαψε δεν ανήκε στους οικείους του, στους ευεργετηθέντες, στους μαθητές του, σε όσους είχαν απολαύσει τόσο μεγάλη σωτηρία, καθώς όλοι είχαν γίνει φυγάδες, όλοι είχαν τραπεί σε φυγή.

Ο δε αρχιερέας, θέλοντας να τον ωθήσει σε βλασφημία, τον ρωτά: ώστε, αν μεν πει, ότι Εγώ είμαι ο Υιός του Θεού, να καταδικαστεί ως βλάσφημος, αν δε το αρνηθεί, να τον έχει να μαρτυρεί εναντίον του εαυτού του. Αλλά ο Κύριος, ο οποίος συλλαμβάνει τους σοφούς μέσα στην πανουργία τους, απαντά: Εσύ το είπες, αντί να πει, Το δικό σου στόμα ομολόγησε ότι εγώ είμαι ο Υιός του Θεού. «Όμως σας λέω, από τώρα θα δείτε τον Υιό του ανθρώπου να κάθεται εκ δεξιών της δυνάμεως, και να έρχεται πάνω στις νεφέλες του ουρανού.» Τους μιλάει χρησιμοποιώντας την προφητεία του Δανιήλ. Διότι εκείνος λέει, ότι Είδα κάποιον σαν Υιό ανθρώπου να έρχεται πάνω στις νεφέλες. Επειδή δηλαδή τον θεωρούσαν πλάνο, καθώς εμφανιζόταν με ταπεινό σχήμα, λέει ότι: Θα με δείτε τότε να έρχομαι με δύναμη, και να κάθομαι μαζί με τον Πατέρα· διότι «δύναμη» εδώ εννοεί αυτήν του Πατέρα· και να έρχομαι όχι από τη γη, αλλά από τον ουρανό. «Τότε ο αρχιερέας έσχισε τα ιμάτιά του, λέγοντας ότι: Εβλασφήμησε, τι ανάγκη έχουμε πλέον από μάρτυρες; Ιδού, τώρα ακούσατε τη βλασφημία του· τι σας φαίνεται; Και εκείνοι αποκρίθηκαν και είπαν: Είναι ένοχος θανάτου.» Ήταν συνήθεια στους Ιουδαίους, όταν συνέβαινε κάτι το ανυπόφορο, να σχίζουν τους χιτώνες τους· έτσι λοιπόν και ο Καϊάφας, για να εξαπατήσει το πλήθος με πρόσχημα μια δήθεν προφανή βλασφημία, το έκανε αυτό, ώστε να τους δείξει ότι βλασφήμησε βαριά, και έπειτα με αυτόν τον τρόπο να τους εξαναγκάσει να πουν, ότι είναι ένοχος θανάτου.