Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 26:73

Φιλάνθρωπος είναι ο Κύριος και ταχύς στη συγχώρεση, αλλά αργός στην τιμωρία. Κανείς, λοιπόν, ας μην απελπιστεί για τη σωτηρία του. Ο Πέτρος, ο κορυφαίος και πρωτοστάτης των αποστόλων, ενώπιον μιας νεαρής υπηρέτριας αρνήθηκε τρεις φορές τον Κύριο. Αλλά αφού μετανόησε, έκλαψε πικρά. Και το κλάμα φανερώνει την εγκάρδια μετάνοια, και για αυτόν τον λόγο όχι μόνο έλαβε τη συγχώρεση για την άρνησή του, αλλά διατήρησε και το αποστολικό του αξίωμα αναφαίρετο.

Όντας, λοιπόν, συζευγμένος με τον Θωμά, όπως ο Πέτρος με τον Ανδρέα και ο Ιάκωβος με τον Ιωάννη και ο Φίλιππος με τον Βαρθολομαίο, προτάσσει τον Θωμά του εαυτού του, προτιμώντας τον συναπόστολό του ως ανώτερο, ενώ οι υπόλοιποι ευαγγελιστές έπραξαν το αντίθετο. Διότι, εάν ο σκοπός τους ήταν να επινοούν και να εξυψώνουν τον Διδάσκαλο με ψευδείς λόγους και να τον κοσμούν με θαύματα, ποτέ δεν θα κατέγραφαν οι ίδιοι τα προαναφερθέντα εις βάρος του εαυτού τους, ούτε θα αποκάλυπταν στους μεταγενέστερους ανθρώπους ότι εκείνος που κηρυσσόταν από αυτούς λυπόταν και αδημονούσε και ήταν ταραγμένος στην ψυχή, ή ότι οι ίδιοι τον εγκατέλειψαν και έφυγαν, ή ότι ο πιο διακεκριμένος απόστολος και μαθητής όλων αυτών, ο ίδιος εκείνος ο ξακουστός Πέτρος, χωρίς βασανιστήρια και απειλές αρχόντων, τον απαρνήθηκε τρεις φορές.

2. Αυτό το διατυπώνει ο Λουκάς με τις ίδιες ακριβώς λέξεις, στο σημείο όπου εξέθεσε την ιστορία του σταυρού: «Όλοι οι γνωστοί του στέκονταν από μακριά, καθώς και οι γυναίκες που τον είχαν ακολουθήσει από τη Γαλιλαία, βλέποντας αυτά». «Με θεώρησαν βδέλυγμα για τους εαυτούς τους». Αυτό εκπληρώθηκε και στο πρόσωπο του Πέτρου, όταν στην αυλή του αρχιερέα, επειδή φοβήθηκε εκείνους που έλεγαν: «Αληθινά και εσύ από αυτούς είσαι, διότι η ομιλία σου σε προδίδει», άρχισε να αναθεματίζει και να ορκίζεται ότι: «Δεν γνωρίζω τον άνθρωπο».

Ο Πέτρος όμως δεν αποκρίθηκε πλέον απλά, αλλά λέει με όρκο: «Δεν γνωρίζω τον άνθρωπο αυτόν». Είδες την πρόρρηση του Θεού και το ολίσθημα του ανθρώπου; Έπειτα, αφού εκπληρώθηκε η δεύτερη άρνηση, η τρίτη άρνηση έχει ως εξής: Μετά από λίγο, πλησίασαν οι παρευρισκόμενοι και είπαν στον Πέτρο: «Αληθινά και εσύ από αυτούς είσαι, διότι και η ομιλία σου σε κάνει φανερό». Ο δε Πέτρος άρχισε να καταναθεματίζει και να ορκίζεται ότι: «Δεν γνωρίζω τον άνθρωπο». Πού είναι η απερίσκεπτη υπόσχεση του Πέτρου; Εσύ που προηγουμένως είχες πει, «Εσύ είσαι ο Χριστός, ο Υιός του Θεού του ζώντος», εδώ λες: «Δεν γνωρίζω τον άνθρωπο αυτόν»; Ίσως ο Πέτρος, άθελά του, να επέδειξε προσοχή ως προς αυτή τη λέξη· δεν είπε, «Δεν γνωρίζω τον Θεό Λόγο», αλλά είπε, «Δεν γνωρίζω τον άνθρωπο αυτόν».

Θα καταστεί ανενεργό το έγγραφο των αμαρτιών του, διότι η πίστη του το εξάλειψε. Ας διαγραφεί η καταγραφή των αδικημάτων του χάρη στην καλή του ομολογία. Δεν μετανόησε από πριν, αλλά κατανόησε την κατάλληλη στιγμή· πριν από τον θάνατο, χωρίς πίστη, ήταν γυμνός, ενώ κατά τον θάνατο η πίστη του νίκησε τη θάλασσα των πλημμυρίδων της αμαρτίας· σε καιρό ανέσεως δεν γνώριζε, αλλά σε καιρό ανάγκης αναγνώρισε το δίκαιο. Όταν οι μαθητές μου με εγκατέλειπαν, αυτός κατέφυγε σε εμένα· όταν ο Πέτρος έλεγε «Δεν γνωρίζω τον άνθρωπο», τότε αυτός με ομολόγησε Βασιλέα των ουρανών· όταν οι ιερείς με θανάτωναν, τότε αυτός με αποκάλεσε Κύριο της ζωής. Ενώπιόν μου, που βλέπω την πρόθεση και την προθυμία, το έργο της μετανοίας του έχει συντελεστεί· για εμένα έχει εκπληρωθεί η δικαίωση της υπομονής αυτού που έκλινε την καρδιά του προς το αγαθό. Μέσω της πλευράς ο Αδάμ έκλεισε τον παράδεισο, ενώ αυτός με την ομολογία του ανοίγει την πύλη που φρουρείται από τη φλογίνη ρομφαία. Μην αναζητάτε την αμαρτία του, την οποία δεν πρόκειται να βρείτε. Γι' αυτό ο Δαβίδ πριν από τόσες γενεές προφήτευσε: «Θα αναζητηθεί η αμαρτία του, και δεν θα βρεθεί».

Μετά από λίγο, πλησίασαν αυτοί που στέκονταν εκεί και είπαν στον Πέτρο: «Αληθινά, και εσύ είσαι από αυτούς· διότι και η ομιλία σου σε προδίδει». Τότε άρχισε να αναθεματίζει και να ορκίζεται λέγοντας: «Δεν γνωρίζω τον άνθρωπο». Και αμέσως λάλησε ο πετεινός. Και θυμήθηκε ο Πέτρος τον λόγο του Ιησού, ο οποίος του είχε πει: «Πριν λαλήσει ο πετεινός, τρεις φορές θα με απαρνηθείς». Και βγαίνοντας έξω, έκλαψε πικρά. Ω, τι καινοφανή και παράδοξα γεγονότα! Όταν βέβαια είδε τον Διδάσκαλο να συλλαμβάνεται μόνος του, είχε τόσο μεγάλο ζήλο, ώστε να σύρει το μαχαίρι και να αποκόψει το αυτί. Όταν όμως θα ήταν πιο φυσικό να αγανακτήσει, να φλεγεί και να ανάψει από οργή, ακούγοντας τέτοιες ύβρεις, τότε γίνεται αρνητής. Διότι ποιον δεν θα εξόργιζαν μέχρι μανίας τα όσα διαδραματίζονταν τότε; Και όμως, ο μαθητής, καταβεβλημένος από τον φόβο, όχι μόνο δεν επιδεικνύει αγανάκτηση, αλλά και αρνείται, και δεν αντέχει την απειλή ούτε μιας ταλαίπωρης και ασήμαντης υπηρέτριας. Και μάλιστα όχι μόνο μία φορά, αλλά αρνείται και δεύτερη και τρίτη, μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα, και χωρίς καν να βρίσκεται ενώπιον δικαστών· διότι βρισκόταν έξω. Αφού, όταν βγήκε στην πύλη, τον ρώτησαν. Και ούτε καν αντιλήφθηκε αμέσως την πτώση του. Και αυτό το αναφέρει ο Λουκάς, λέγοντας ότι ο Χριστός τον κοίταξε, για να δείξει ότι όχι μόνο αρνήθηκε, αλλά και ότι δεν τα θυμήθηκε από μόνος του, παρόλο που είχε ήδη λαλήσει ο πετεινός. Αντιθέτως, χρειάστηκε και πάλι την υπενθύμιση του Διδασκάλου, και το βλέμμα Του λειτούργησε ως φωνή· τόσο πολύ καταπτοημένος από τον φόβο ήταν.

Ακόμη δεν υπάρχουν βασανιστήρια, ούτε ακόμη μαστίγια, ούτε ακόμη πληγές, ούτε ακόμη ξεσπάσματα οργής, ούτε ακόμη άρχοντες, ούτε ακόμη ακονισμένα ξίφη, ούτε ακόμη θεσπισμένα διατάγματα, ούτε ακόμη βασιλείς που απειλούν, ούτε ακόμη προσδοκώμενοι θάνατοι, ούτε ακόμη φυλακές και γκρεμοί και θάλασσα, ούτε ακόμη τίποτα από όλα αυτά, και ήδη αρνήθηκες λέγοντας: «Δεν γνωρίζω τον άνθρωπο»; Πάλι η υπηρέτρια του λέει: «Και εσύ χθες με τον άνθρωπο αυτόν ήσουν».

Όμως παρατήρησε ότι το να διαρρήξει ο Καϊάφας τα ιμάτιά του, ήταν σύμβολο του ότι διαρρήχθηκε η αρχιερωσύνη της Παλαιάς Διαθήκης. «Τότε τον έφτυσαν στο πρόσωπό του και τον χτύπησαν με τις γροθιές τους. Άλλοι δε τον ράπισαν, λέγοντας: Προφήτευσέ μας, Χριστέ, ποιος είναι αυτός που σε χτύπησε;» Όταν καταδικάστηκε, τότε του έκαναν αυτά τα επονείδιστα και τον ενέπαιζαν, καλύπτοντας, όπως λέει άλλος ευαγγελιστής, το πρόσωπό του με ιμάτιο· διότι, επειδή τον θεωρούσαν ως προφήτη, για τον λόγο αυτό τον περιπαίζουν με αυτόν τον τρόπο· «κολαφίζω» δε σημαίνει το να χτυπά κανείς με τα χέρια, έχοντας τα δάχτυλα λυγισμένα, και για να το πω πιο απλά, να χτυπά με τη γροθιά. «Ο δε Πέτρος καθόταν έξω στην αυλή, και τον πλησίασε μία υπηρέτρια, λέγοντας: Και εσύ ήσουν με τον Ιησού τον Γαλιλαίο; Εκείνος δε το αρνήθηκε μπροστά σε όλους, λέγοντας: Δεν ξέρω τι λες. Όταν δε αυτός βγήκε στην πύλη, τον είδε άλλη, και λέει σε αυτούς που ήταν εκεί: Και αυτός ήταν με τον Ιησού τον Ναζωραίο· και πάλι το αρνήθηκε με όρκο, λέγοντας ότι δεν ξέρω τον άνθρωπο· μετά από λίγο δε, αφού τον πλησίασαν αυτοί που στέκονταν εκεί, είπαν στον Πέτρο: Αλήθεια και εσύ από αυτούς είσαι· διότι και η προφορά σου σε φανερώνει. Τότε άρχισε να αναθεματίζει και να ορκίζεται, λέγοντας ότι δεν ξέρω τον άνθρωπο. Και αμέσως λάλησε ο πετεινός· και θυμήθηκε ο Πέτρος τον λόγο του Ιησού, που του είχε πει, ότι πριν λαλήσει ο πετεινός, θα με απαρνηθείς τρεις φορές· και αφού βγήκε έξω, έκλαψε πικρά.»

Έπειτα, ήταν επόμενο να εισέλθει και πάλι, για να μη δώσει μεγαλύτερη υποψία ότι ανήκε στον Ιησού. Και πάλι, αφού ήρθε σε επίγνωση, έτσι πλέον εξέρχεται και κλαίει πικρά. Διότι, για να μη γίνει αντιληπτός από όσους βρίσκονταν στην αυλή, βγαίνει έξω κρυβόμενος από αυτούς. Μερικοί δε, δεν γνωρίζω πώς, επινοούν μια ανόητη απολογία υπέρ του Πέτρου, λέγοντας τολμηρά ότι ο Πέτρος δεν τον αρνήθηκε, αλλά είπε: «Δεν γνωρίζω τον άνθρωπο», δηλαδή, «Δεν γνωρίζω έναν ψιλό άνθρωπο, αλλά τον Θεό που έγινε άνθρωπος».