Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 27:39

Μήπως τάχα, έχοντας χωρίσει στα δύο το εξωτερικό και το εσωτερικό, φανερωνόταν και στον τάφο και στον άδη; Αλλά δεν ήταν δυνατό να δώσει κάτι άλλο αντί άλλου ως λύτρο· παρά έδωσε σώμα αντί σώματος, και ψυχή αντί ψυχής, και τέλεια ύπαρξη υπέρ ολόκληρου του ανθρώπου. Αυτό είναι το αντάλλαγμα του Χριστού, το οποίο χλεύασαν πάνω στον σταυρό οι εχθροί της ζωής, οι Ιουδαίοι, περνώντας από μπροστά και κουνώντας τα κεφάλια τους. Διότι ούτε ο άδης άντεξε την έλευση της απαράκαλυπτης θεότητας· αυτό το μαρτυρούν και οι προφήτες και οι απόστολοι.

Σχετικά με τα ίδια προσθέτει και τα εξής λέγοντας: «Όλοι όσοι με βλέπουν με χλεύασαν· μίλησαν με τα χείλη τους, κούνησαν το κεφάλι. Ήλπισε στον Κύριο, ας τον λυτρώσει· ας τον σώσει, εφόσον τον θέλει». Και αυτά εκπληρώνονταν κατά τον καιρό του σωτηρίου πάθους, σύμφωνα με όσα εξιστορεί ο Ματθαίος λέγοντας: «Και οι διερχόμενοι τον βλασφημούσαν κουνώντας τα κεφάλια τους και λέγοντας: Ουά, εσύ που καταλύεις τον ναό και σε τρεις ημέρες τον οικοδομείς· σώσε τον εαυτό σου. Αν είσαι Υιός του Θεού, κατέβα τώρα από τον σταυρό». Ομοίως και οι αρχιερείς, εμπαίζοντάς τον μαζί με τους Φαρισαίους και τους γραμματείς, έλεγαν: «Άλλους έσωσε, τον εαυτό του δεν μπορεί να σώσει. Αν είναι βασιλιάς του Ισραήλ, ας κατέβει τώρα από τον σταυρό, και θα τον πιστέψουμε».

Διότι, αν και κάποτε σε αγνοούσαν παντελώς εξαιτίας της υποδούλωσής τους στους πονηρούς δαίμονες, τώρα όμως, αφού σε γνώρισαν, όλα τα υπόλοιπα τα λησμόνησαν και συνεχώς αναζητούν μόνο εσένα. Γι' αυτό ικετεύω να μην καταντροπιαστούν αυτοί, ούτε «να ασχημονήσουν»· διότι έτσι το ερμήνευσε ο Σύμμαχος λέγοντας: «Ας μην καταντροπιαστούν εξαιτίας μου όσοι σε προσδοκούν, Κύριε Θεέ των δυνάμεων· ας μην ασχημονήσουν εξαιτίας μου όσοι σε αναζητούν, Θεέ του Ισραήλ». Πρόσεξε δε πώς έχει διατυπωθεί το, «Κύριε, Κύριε των δυνάμεων», καθώς ο λόγος επαναλαμβάνει την προσφώνηση του Κυρίου και την αναπέμπει στον Θεό των όλων. «Διότι εξαιτίας σου υπέμεινα ονειδισμό, ντροπή κάλυψε το πρόσωπό μου». Οι υπόλοιποι άνθρωποι, λέει, υποβάλλονται σε ελέγχους και ονειδισμούς εξαιτίας των δικών τους αμαρτιών· εγώ όμως, που δεν γνώρισα αμαρτία, εξαιτίας σου υπέμεινα ονειδισμό· επειδή εσύ ο ίδιος, ο φιλάνθρωπος Θεός, με έκανες αμαρτία υπέρ του γένους των ανθρώπων, προκειμένου όσοι πιστεύουν σε εμένα να γίνουν δικαιοσύνη. Αλλά και το «εξαιτίας σου υπέμεινα ονειδισμό», το λέει επειδή για τη δική σου βουλή κένωσα τον εαυτό μου και ταπεινώθηκα μέχρι θανάτου, τον καιρό που οι διερχόμενοι βλασφημούσαν κουνώντας τα κεφάλια τους και λέγοντας: «Α! εσύ που καταλύεις τον ναό και τον οικοδομείς σε τρεις ημέρες, σώσε τον εαυτό σου. Αν είσαι Υιός του Θεού, κατέβα από τον σταυρό».

Σε αυτά, μετά από άλλα, προσθέτει: «τα γόνατά μου εξασθένησαν από τη νηστεία, και η σάρκα μου αλλοιώθηκε στερούμενη το έλαιο. Και εγώ έγινα όνειδος σε αυτούς· με είδαν, κούνησαν τα κεφάλια τους», τα οποία και αυτά εκπληρώθηκαν, όταν «οι διερχόμενοι τον βλασφημούσαν, κουνώντας τα κεφάλια τους και λέγοντας: άλλους έσωσε, τον εαυτό του δεν μπορεί να σώσει». Επειδή δε ακόμη και τώρα οι εκ περιτομής, επισύροντας στους εαυτούς τους την κατάρα των πατέρων τους, συνηθίζουν να αναθεματίζουν με βλάσφημα και ασεβή λόγια τον Σωτήρα και Κύριό μας και όλους όσοι έχουν πιστέψει σε αυτόν, για τον λόγο αυτόν στη συνέχεια προσθέτει: «αυτοί θα καταραστούν, αλλά εσύ θα ευλογήσεις· αυτοί που επαναστατούν εναντίον μου ας καταντροπιαστούν, ο δε δούλος σου θα ευφρανθεί. Ας ντυθούν με ντροπή αυτοί που με διαβάλλουν, και ας περιβληθούν την αισχύνη τους σαν διπλό πανωφόρι. Εγώ δε θα δοξολογήσω τον Κύριο με το στόμα μου, και ανάμεσα σε πολλούς θα τον αινέσω. Διότι στάθηκε στα δεξιά του πένητα, για να σώσει την ψυχή μου από αυτούς που την καταδιώκουν». Και είναι βεβαίως ολοφάνερο με πόσα δεινά παλεύουν ακόμη και τώρα όσοι εξαπολύουν κατάρες εναντίον του στις συναγωγές τους, μη μπορώντας διόλου να ανακύψουν από εκείνα τα χρόνια, καθώς και το πώς ο ίδιος ετοιμάζει αίνο προς τον Πατέρα ανάμεσα σε πολλά έθνη μέσω της Καινής Διαθήκης του, έχοντας τον Πατέρα συνεργό και συμπαραστάτη στα δεξιά του.

Όλα αυτά λοιπόν προφητεύονταν σαφώς μέσω του ψαλμού για όσα επρόκειτο να συμβούν ύστερα από πολύ καιρό, και εκπληρώθηκαν όταν, σύμφωνα με τον Ματθαίο, αφού σταυρώθηκαν μαζί του δύο ληστές, ένας «από τα δεξιά» και ένας «από τα αριστερά» του Σωτήρα, «οι περαστικοί τον βλασφημούσαν, κουνώντας τα κεφάλια τους και λέγοντας: ουά, εσύ που γκρεμίζεις τον ναό και σε τρεις ημέρες τον χτίζεις, σώσε τον εαυτό σου· αν είσαι Υιός του Θεού, κατέβα από τον σταυρό. Ομοίως και οι αρχιερείς, εμπαίζοντάς τον μαζί με τους πρεσβυτέρους και τους γραμματείς, έλεγαν: άλλους έσωσε, τον εαυτό του δεν μπορεί να σώσει. Αν είναι βασιλιάς του Ισραήλ, ας κατεβεί τώρα από τον σταυρό και θα πιστέψουμε σε αυτόν. Αν έχει εμπιστοσύνη στον Θεό, ας τον λυτρώσει τώρα, αν τον θέλει· διότι είπε ότι είμαι Υιός του Θεού», σύμφωνα δε με τον Λουκά: «στεκόταν ο λαός και κοίταζε, και τον χλεύαζαν οι άρχοντες μαζί τους, λέγοντας: άλλους έσωσε, ας σώσει τον εαυτό του, αν αυτός είναι ο Χριστός, ο εκλεκτός Υιός του Θεού», σύμφωνα δε με τον Μάρκο: «και οι περαστικοί τον βλασφημούσαν κουνώντας τα κεφάλια τους και λέγοντας: ουά, εσύ που γκρεμίζεις τον ναό και σε τρεις ημέρες τον χτίζεις, σώσε τον εαυτό σου και κατέβα από τον σταυρό. Ομοίως και οι αρχιερείς, εμπαίζοντάς τον μεταξύ τους μαζί με τους γραμματείς, έλεγαν: άλλους έσωσε, τον εαυτό του δεν μπορεί να σώσει».

Και αυτοί που περνούσαν από εκεί τον βλασφημούσαν, κουνώντας τα κεφάλια τους και λέγοντας: Ουά, εσύ που γκρεμίζεις τον ναό του Θεού και σε τρεις ημέρες τον οικοδομείς, σώσε τον εαυτό σου. Αν είσαι Υιός του Θεού, κατέβα από τον σταυρό, για να δούμε και να πιστέψουμε. «Βοήθησέ με, Κύριε, ο Θεός μου». Θεωρεί δική του βοήθεια και σωτηρία τη δική μας, καθώς έγινε μεσίτης μας και αρχιερέας προς τον Πατέρα· γι' αυτό αποκαλεί τον Πατέρα και δικό του Κύριο και Θεό, πράγμα που αρμόζει στα δικά μας πρόσωπα. Αυτό άλλωστε είναι ίδιον του μεσίτη και του αρχιερέα, να αναλαμβάνει τα πρόσωπα εκείνων υπέρ των οποίων ιερουργεί και μεσιτεύει. «Και ας γνωρίσουν ότι αυτή είναι η δική σου χείρα». Και για ποια χείρα μιλάει; Είναι φανερό ότι με τη λέξη χείρα εννοεί εδώ την οικονομία του σταυρού και της ανάστασης. Επειδή δηλαδή τα μεγάλα από τα θαύματα συνηθίζεται να ονομάζονται δάχτυλο του Θεού, αναγκαστικά, σε σύγκριση με τα προειπωθέντα, επειδή το θαύμα του σταυρού και της ανάστασης υπήρξε το μέγιστο, το ονομάζει χείρα. Αυτό ακριβώς θέλει να γνωρίσουν οι άνθρωποι, και ότι αυτός την έκανε· τουτέστιν, ότι με τη δική του γνώμη και ευδοκία έχει πραχθεί, ώστε, μαθαίνοντας τη συμφωνία Πατρός και Υιού, να εκπαιδευτούν στο μυστήριο της θεογνωσίας. «Αυτοί θα καταραστούν». Κατάρα εδώ ονομάζει τον σταυρό, επειδή στον νόμο ήταν γραμμένο: Επικατάρατος είναι καθένας που κρεμιέται πάνω σε ξύλο.

Και ποια γλώσσα θα μπορούσε άραγε να εξιστορήσει, πόσα και ποιας λογής αγαθά δώρισε μέσω εσένα ο Χριστός και Θεός στο γένος των ανθρώπων; Εφόσον λοιπόν, αγιασμένο και φιλέορτο πλήθος, αυτά τα γνωρίσαμε μέσα από τον λόγο, ας ασπαστούμε με αγνές καρδιές και με καθαρά στόματα το σεβάσμιο και ζωοποιό ξύλο, στο οποίο καρφώθηκε ο Χριστός ο Θεός μας, και τρυπήθηκαν μαζί με τα καρφιά οι θείες παλάμες Του, πάνω στο οποίο οι Κυριοκτόνοι διαπέρασαν με τη λόγχη την πλευρά Του, και Τον πότισαν για να γευθεί ξίδι αναμεμειγμένο με χολή· ενώ οι περαστικοί και οι διαβάτες κουνούσαν τα κεφάλια τους, χλευάζοντας και λέγοντας: «Ουά! Άλλους έσωσε, τον εαυτό του δεν μπορεί να σώσει· εάν είναι Υιός του Θεού, ας κατεβεί τώρα από τον σταυρό, και θα πιστέψουμε σε αυτόν». Αυτά έλεγε η αγνώμων και πωρωμένη συνάθροιση των Εβραίων, που είχε απολαύσει την ευεργεσία των θείων θαυμάτων· εμείς όμως ας προσκυνήσουμε με πίστη τα ζωοποιά πάθη του Χριστού, τη σταύρωση, την ταφή, την τριήμερη εκ νεκρών έγερση· ώστε και να συναναστηθούμε και να συνδοξαστούμε, εάν βέβαια συμπάσχουμε, όπως ακριβώς προκήρυξε το σκεύος της εκλογής, ο θείος Παύλος. Σε αυτά και για αυτά μας προσκαλεί λοιπόν σήμερα ο εορταζόμενος πανάγιος σταυρός, και αυτά τα άφθαρτα και αιώνια εδέσματα τα παραθέτει σε όλους εξίσου, στα σπίτια, στις αγορές, στις νύχτες, στις ημέρες, στις πόλεις, στις ερήμους.

Διότι Ιουδαίος λέγεται αυτός που εξομολογείται. «Τότε σταυρώνονται μαζί του δύο ληστές, ένας από τα δεξιά και ένας από τα αριστερά· και οι διερχόμενοι τον βλασφημούσαν, κουνώντας τα κεφάλια τους και λέγοντας: Εσύ που καταλύεις τον ναό και τον οικοδομείς σε τρεις ημέρες, σώσε τον εαυτό σου· αν είσαι Υιός του Θεού, κατέβα από τον σταυρό. Ομοίως δε και οι αρχιερείς, εμπαίζοντάς τον μαζί με τους γραμματείς, τους πρεσβυτέρους και τους Φαρισαίους, έλεγαν: Άλλους έσωσε, τον εαυτό του δεν μπορεί να σώσει; Αν είναι βασιλιάς του Ισραήλ, ας κατέβει τώρα από τον σταυρό, και θα πιστέψουμε σε αυτόν. Έχει την πεποίθησή του στον Θεό, ας τον γλιτώσει τώρα, αν τον θέλει· διότι είπε ότι, είμαι Υιός του Θεού. Το ίδιο τον ονείδιζαν και οι ληστές που συσταυρώθηκαν μαζί του.» Προς συκοφαντία του Χριστού συσταυρώνουν μαζί του δύο ληστές, ώστε να θεωρηθεί και αυτός τέτοιος παράνομος όπως εκείνοι. Αυτοί αποτέλεσαν τύπο των δύο λαών, του ιουδαϊκού και του εθνικού· διότι αμφότεροι ήταν παράνομοι και ονείδιζαν τον Χριστό· όπως ακριβώς και αυτοί οι ληστές προηγουμένως ονείδιζαν και οι δύο· αργότερα όμως ο ένας, αφού τον αναγνώρισε, τον ομολόγησε ως βασιλιά· γι' αυτό και έλεγε: Μνήσθητί μου, Κύριε, στη βασιλεία σου· έτσι λοιπόν και ο εθνικός λαός ομολόγησε τον Χριστό. Ο δε άλλος ληστής, ο ιουδαϊκός λαός, βλασφημούσε· ο διάβολος δε το υπέβαλε σε εκείνους που έλεγαν: «Αν είσαι Υιός του Θεού, κατέβα από τον σταυρό.»