Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 27:49

Έτσι και η αιμορροούσα γυναίκα, επειδή πίστεψε και άγγιξε μόνο το κράσπεδο, θεραπεύτηκε· και η μεν θάλασσα, που άφριζε από τα κύματα, υπάκουσε στον σαρκωθέντα Λόγο και έπαυσε την τρικυμία· ο δε εκ γενετής τυφλός θεραπεύτηκε από τον Λόγο με το πτύσμα της σάρκας. Και το ακόμη μεγαλύτερο και πιο παράδοξο (διότι ίσως αυτό σκανδάλισε και τους πιο ασεβείς), ενώ ο Κύριος ήταν κρεμασμένος πάνω στον ίδιο τον σταυρό (διότι δικό Του ήταν το σώμα και μέσα σε αυτό βρισκόταν ο Λόγος), ο μεν ήλιος σκοτίστηκε, η δε γη σείστηκε, οι πέτρες σχίστηκαν, το καταπέτασμα του ναού σχίστηκε και πολλά σώματα των κεκοιμημένων αγίων αναστήθηκαν.

Γι' αυτό δεν μεταχειρίστηκε προς τον Πιλάτο κομπασμούς και μεγαλόστομα λόγια, για να μην τον εξοργίσει και αποτύχει στο αίτημά του· ούτε του λέει: Δώσε μου το σώμα του Ιησού, ο οποίος πριν από λίγο σκοτείνιασε τον ήλιο, έσχισε τις πέτρες, έσεισε τη γη, άνοιξε τα μνήματα και έσχισε το καταπέτασμα του ναού. Τίποτα τέτοιο δεν λέει στον Πιλάτο.

Και βαθύ σκότος απλώθηκε από τον σταυρό, καθώς το Φως αποχωρούσε, και το ευρύ καταπέτασμα του ναού εσχίσθη. Η δε γη, σειόμενη, έσχισε τους βράχους επί της γης, και οι νεκροί εγκατέλειψαν τους τάφους εγειρόμενοι. Αυτός όμως, κατά την τρίτη ημέρα, αφού άνοιξε το μνήμα, εμφανίστηκε και πάλι στους φίλους του στη Γαλιλαία.

Και πώς τώρα να αντέξω βλέποντάς τον γυμνό και νεκρό κρεμασμένο στο ικρίωμα, αυτόν που αιώρησε τη γη πάνω από τα ύδατα, εξαιτίας του οποίου το φως του ήλιου συστάλθηκε και σκοτείνιασε όλη η λάμψη της σελήνης, και οι πέτρες σχίστηκαν από τον φόβο, και τα μνημεία άνοιξαν ως δείγμα της δύναμής του, καθώς ο ίδιος ο Αίτιος έπαθε για χάρη τους.

«Ήλπισαν» Διότι αυτοί, έχοντας ολόψυχα την ελπίδα προς τον Θεό, απαλλάχθηκαν από την προς τον Θεό αμφισβήτηση. «Προς σε εκέκραξαν» Διότι σε κάθε δέησή τους δεν τους παράκουσε ο Θεός. «Επί σοι ήλπισαν» Διότι τα έθνη, επιστρέφοντας, απαλλάχθηκαν από την αισχύνη των ειδώλων. «Εγώ δε ειμι» Ο Χριστός, επειδή γεννήθηκε χωρίς σπερματική καταβολή· διότι και ο σκώληκας γεννιέται αυτοφυώς χωρίς σπορά. Εξάλλου, υποδηλώνει και τον ρύπο, επειδή ανέλαβε και ενδύθηκε τον ρυπωμένο Αδάμ. «Όνειδος ανθρώπου» Διότι τον ονείδιζαν τα πλήθη λέγοντας: άλλους έσωσε, τον εαυτό του δεν μπορεί να σώσει. Τον εξουθένωναν δε λέγοντας: άφησε να δούμε, αν θα έρθει ο Ηλίας να τον σώσει. «Πάντες οι θεωρούντες» Οι Ιουδαίοι που έλεγαν: εσύ που καταλύεις τον ναό και σε τρεις ημέρες τον οικοδομείς, σώσε τον εαυτό σου. «Ελάλησαν» Όχι μόνο λοιδορούσαν με τα χείλη, αλλά και κουνούσαν τα κεφάλια τους, επιδεικνύοντας σφοδρότερη την βλασφημία. «Ήλπισεν» Διότι τον περιγελούσαν, επειδή έλεγε ότι είμαι Υιός του Θεού. «Ότι συ ει» Διότι κατά την ευδοκία του Πατρός ο Υιός βρέθηκε σε γαστέρα γυναίκας. «Η ελπίς μου» Διότι θήλασε μαστούς Εκείνος που δημιουργεί τις πηγές του γάλακτος. «Επί σε επερρίφην» Διότι και ενώ βρισκόταν στην μήτρα της Παρθένου, ήταν αχώριστος από τον Πατέρα. «Εκ κοιλίας» Διότι μέσα στην κοιλιά της Παρθένου ευδόκησε να κατοικήσει ο Θεός Λόγος· πατέρας Του επί της γης δεν βρισκόταν, αλλά ο Πατέρας Του ήταν στους ουρανούς.

Σαν ζωντανούς: Το πυρ, αυτό του πνεύματος, κατέφλεξε με οργή τους Ιουδαίους ενώ ήταν ακόμη ζωντανοί, σαν αγκάθια σε χέρσο τόπο. Θα ευφρανθεί: Ο Χριστός, ο αληθινά δίκαιος, ας ευφρανθεί υψώνοντας το τρόπαιο της νίκης. Τα χέρια: Ο Πιλάτος, που ένιψε τα χέρια του στο αίμα του αμαρτωλού λαού, ο οποίος είπε: το αίμα του ας πέσει πάνω μας και στα παιδιά μας. Και θα πει ο άνθρωπος: Οι Ιουδαίοι κραυγάζοντας: άφησε να δούμε, αν έρχεται ο Ηλίας να τον σώσει (και τον σώζει). Άραγε είναι ο Θεός: Ο προφήτης λέει υπέρ αυτών που αμάρτησαν στον Κύριο: άραγε πάνω στη γη θα κάνεις την κρίση (εκδίκησή) τους;

Εάν λοιπόν αυτά τα κτιστά και φθαρτά από τη φύση τους δεν παθαίνουν τίποτα από την επαφή τους με τα ευτελέστερα, με ποια λογική, ανόητε και σκληρόκαρδε, τολμάς να με χλευάζεις όταν λέω ότι ο Υιός και Λόγος του Θεού, χωρίς καθόλου να εγκαταλείψει την πατρική δόξα, αλλά όντας ο ίδιος Θεός, για τη σωτηρία των ανθρώπων προσέλαβε ανθρώπινο σώμα, για να καταστήσει τους ανθρώπους κοινωνούς της θείας και νοερής φύσεως, και, βγάζοντας την ουσία μας από τα καταχθόνια του Άδη, να την τιμήσει με την επουράνια δόξα· ώστε τον άρχοντα του σκότους τούτου του αιώνα, αφού τον δελεάσει με την πρόσληψη της σάρκας, να τον υποτάξει, και να ελευθερώσει το γένος μας από την τυραννία του; Γι' αυτόν τον λόγο και αντιμετωπίζει το πάθος του σταυρού απαθώς, φανερώνοντας τις δύο φύσεις Του: διότι ως άνθρωπος σταυρώνεται, ενώ ως Θεός σκοτεινιάζει τον ήλιο, συγκλονίζει τη γη και εγείρει πολλά σώματα κεκοιμημένων από τα μνήματα· πάλι, ως άνθρωπος πεθαίνει, ενώ ως Θεός ανασταίνεται, αφού σκύλευσε τον Άδη. Γι' αυτό και αναφώνησε ο προφήτης: «Ο Άδης πικράνθηκε, όταν σε συνάντησε κάτω». Διότι πικράνθηκε και ξεγελάστηκε, καθώς νόμιζε ότι έπαιρνε έναν απλό άνθρωπο, ενώ ήρθε αντιμέτωπος με τον Θεό, και βρέθηκε ξαφνικά άδειος και αιχμάλωτος. Ανασταίνεται, επομένως, ως Θεός και ανέρχεται στους ουρανούς, από τους οποίους ουδέποτε αποχωρίστηκε.

Γιατί τα πάσχει αυτά; Για να αναβλύσει για σένα τη σωτηρία, για να σε απαλλάξει από τη δουλεία του διαβόλου, για να σε ελευθερώσει από την παλαιά τυραννία. Αλλά Εκείνος μεν τα υπομένει αυτά, για να εξαγοράσει εμάς που είχαμε πουληθεί οριστικά στην αμαρτία, και εμείς αρχίζουμε πάλι να ξεπουλάμε τους εαυτούς μας σε τόσο αισχρές και άτοπες ηδονές και ραθυμίες; Εκείνος μαστιγώνεται, για να απομακρύνει από εμάς τις μάστιγες των αμαρτιών, και εμείς πάλι υποτασσόμαστε σε αυτές σαν να ήταν αγαθοί αφέντες; Εκείνος παραδίδει το σώμα Του στον θάνατο, για να ζωοποιήσει τη δική μας ψυχή, και εμείς, εξαγριώνοντας το ίδιο μας το σώμα με αφύσικες πράξεις, του επιτρέπουμε να πολεμά και να φονεύει την ψυχή; Εκείνος γεύεται τον θάνατο, για να μας αποδώσει την αθανασία, και εμείς επιμένουμε να πνίγουμε τους εαυτούς μας με τη θηλιά των παθών; Η γη σείεται, ο ήλιος σκοτεινιάζει, το καταπέτασμα του ναού σχίζεται, επειδή βλέπει τον Δεσπότη να σταυρώνεται για εμάς, και εμείς ούτε καν θλιβόμαστε για όσα έχουμε αμαρτήσει;

Ηλί, Ηλί, λαμά σαβαχθανί, δηλαδή: Θεέ μου, Θεέ μου, γιατί με εγκατέλειψες; Μερικοί δε από αυτούς που στέκονταν εκεί, όταν το άκουσαν, έλεγαν ότι αυτός φωνάζει τον Ηλία. Και αμέσως ένας από αυτούς έτρεξε, πήρε ένα σφουγγάρι, το γέμισε με ξύδι, το έβαλε σε ένα καλάμι και του έδωσε να πιει. Οι δε υπόλοιποι έλεγαν: «Άφησε, ας δούμε αν θα έρθει ο Ηλίας για να τον σώσει». Το σκοτάδι που έγινε δεν ήταν σύμφωνα με τη φυσική ακολουθία, όπως από μια έκλειψη ηλίου που συμβαίνει φυσιολογικά. Διότι ποτέ, όταν η σελήνη βρίσκεται στη δέκατη τέταρτη ημέρα της, δεν γίνεται έκλειψη ηλίου, αλλά οι φυσικές εκλείψεις του ηλίου συμβαίνουν όταν υπάρχει η λεγόμενη νέα σελήνη. Κατά τη σταύρωση, όμως, η σελήνη ήταν οπωσδήποτε στη δέκατη τέταρτη ημέρα της, διότι τότε τελούνταν το Πάσχα των Εβραίων. Επομένως, το πάθος ήταν υπερφυσικό. Και το σκοτάδι ήταν παγκόσμιο, όχι μερικό όπως στην Αίγυπτο, για να δειχθεί ότι η κτίση πενθεί για το πάθος του Κτίστη, και ότι το φως απομακρύνθηκε από τους Ιουδαίους. Οι δε Ιουδαίοι που ζητούσαν να δουν σημείο από τον ουρανό, ας βλέπουν τώρα τον ήλιο να σκοτεινιάζει. Επειδή δε ο άνθρωπος πλάστηκε την έκτη ημέρα, και την έκτη ώρα έφαγε από το ξύλο (διότι αυτή είναι η ώρα της βρώσεως), ο Κύριος, αναπλάθοντας τον άνθρωπο και θεραπεύοντας το σφάλμα, προσηλώνεται στο ξύλο την έκτη ημέρα και την έκτη ώρα.

Και αναφέρει το προφητικό λόγιο στην εβραϊκή διάλεκτο, για να δείξει ότι δεν μάχεται την Παλαιά Γραφή. Το δε «Γιατί με εγκατέλειψες;» το είπε, για να δείξει ότι έγινε αληθινά άνθρωπος, και όχι κατά φαντασίαν· διότι ο άνθρωπος έχει φυσική επιθυμία για τη ζωή, όντας φιλόζωος. Όπως λοιπόν αγωνίασε και αδημόνησε πριν από τον σταυρό, δείχνοντας τη δειλία που μας υπάρχει εκ φύσεως, έτσι και τώρα λέει: «Γιατί με εγκατέλειψες;», φανερώνοντας τη φυσική μας αγάπη για τη ζωή. Διότι πράγματι ήταν άνθρωπος, και σε όλα όμοιος με εμάς, χωρίς αμαρτία. Μερικοί δε το εννόησαν αυτό με τον εξής τρόπο, ότι δηλαδή ο Σωτήρας, αναλαμβάνοντας το πρόσωπο των Ιουδαίων, λέει: Γιατί εγκατέλειψες τον ιουδαϊκό λαό, Πατέρα, ώστε να διαπράξει τόσο μεγάλη αμαρτία και να παραδοθεί στην απώλεια; Επειδή δηλαδή ο Χριστός προήλθε από τους Ιουδαίους, λέει το «Με εγκατέλειψες» αντί του «Τους συγγενείς μου, τον λαό μου, γιατί τους άφησες, ώστε να κάνουν ένα τέτοιο κακό εναντίον του εαυτού τους;» Επειδή όμως δεν κατάλαβαν τα λόγια του όσοι από το πλήθος ήταν αγροίκοι και αμαθείς στα προφητικά, νόμισαν ότι φωνάζει τον Ηλία· διότι δεν γνώριζαν όλοι οι Ιουδαίοι τα προφητικά, όπως ίσως ούτε και τώρα γνωρίζουν όλοι οι Χριστιανοί τα Ευαγγέλια. Τον πότιζαν δε με ξύδι, για να πεθάνει γρηγορότερα πριν έρθει ο Ηλίας να τον βοηθήσει. Γι' αυτό οι υπόλοιποι λέγουν: «Άφησε, ας δούμε αν θα έρθει ο Ηλίας για να τον σώσει», δηλαδή, μην τον θανατώσεις, ώστε να μάθουμε αν θα τον βοηθήσει ο Ηλίας. «