Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 27:63

Εγώ, μαζί με τους δύο αδελφούς, τον Μωυσή και τον Ααρών, τους έσωσα, και αυτοί με σταύρωσαν ανάμεσα σε δύο ληστές. Εγώ τους περικύκλωσα με αγγέλους, και αυτοί με περικύκλωσαν σαν σκυλιά. Εγώ τους άνοιξα τις πόλεις των εχθρών, και αυτοί, αφού με έθαψαν, σφράγισαν τον τάφο. Εγώ, όταν πλανιούνταν, τους οδήγησα, και αυτοί με αποκάλεσαν πλάνο, λέγοντας: «Κύριε, θυμηθήκαμε ότι εκείνος ο πλάνος, όταν ακόμη ζούσε, είπε ότι μετά από τρεις ημέρες ανασταίνομαι». Επειδή λοιπόν τα πάντα κατεργάστηκαν για την εξόντωσή μου, «φύλαξέ με, Κύριε». Γι' αυτό «υπάρχει τερπνότητα στη δεξιά μου». Αγγίζω την πενθερά του Πέτρου, και φεύγει ο πυρετός. Αγγίζω τον λεπρό, και καθαρίζεται.

Έπαθε λοιπόν ο Ιησούς αληθινά υπέρ όλων των ανθρώπων. Διότι δεν είναι ψευδαίσθηση ο σταυρός, επειδή τότε θα ήταν ψευδαίσθηση και η λύτρωση. Δεν είναι φανταστικός ο θάνατος, επειδή τότε και η σωτηρία θα ήταν μυθώδης. Αν ο θάνατος ήταν φανταστικός, θα είχαν δίκιο όσοι λένε: «θυμηθήκαμε ότι εκείνος ο πλάνος έλεγε, ενώ ζούσε ακόμη: μετά από τρεις ημέρες ανασταίνομαι». Το πάθος λοιπόν είναι αληθινό, διότι αληθινά σταυρώθηκε, και δεν ντρεπόμαστε. Σταυρώθηκε, και δεν το αρνούμαστε, αλλά μάλλον καυχώμαι λέγοντάς το. Διότι, ακόμη κι αν το αρνηθώ τώρα, με ελέγχει αυτός εδώ ο Γολγοθάς, κοντά στον οποίο όλοι τώρα βρισκόμαστε. Με ελέγχει το ξύλο του σταυρού, το οποίο από εδώ διαδόθηκε λίγο-λίγο σε ολόκληρη την οικουμένη.

Θέλεις να μάθεις και τον τόπο; Λέει πάλι στα Άσματα: κατέβηκα στον κήπο της καρυδιάς. Διότι κήπος ήταν ο τόπος όπου σταυρώθηκε. Και αν βέβαια τώρα έχει λαμπρυνθεί πάρα πολύ με βασιλικές δωρεές, παλαιότερα όμως ήταν κήπος, και τα σύμβολα και τα υπολείμματά του παραμένουν. Κήπος κλεισμένος, πηγή σφραγισμένη από τους Ιουδαίους που έλεγαν: θυμηθήκαμε ότι εκείνος ο πλάνος, ενώ ζούσε ακόμη, είπε ότι μετά από τρεις ημέρες ανασταίνομαι, διάταξε λοιπόν να ασφαλιστεί ο τάφος. Και στη συνέχεια: Εκείνοι λοιπόν πήγαν και ασφάλισαν τον τάφο, σφραγίζοντας τον λίθο μαζί με τη φρουρά. Προς αυτούς πολύ εύστοχα απευθυνόμενος κάποιος είπε: και θα τους κρίνεις στην ανάπαυση. Ποια είναι όμως η σφραγισμένη πηγή; Ή ποιος ερμηνεύεται ως πηγή φρέατος με ζωντανό νερό; Είναι ο ίδιος ο Σωτήρας, για τον οποίο έχει γραφτεί: διότι κοντά σου βρίσκεται η πηγή της ζωής.

Οι πρεσβύτεροι και οι γραμματείς έλεγαν: «Θυμηθήκαμε ότι εκείνος ο πλάνος είπε, όσο ακόμη ζούσε, ότι μετά από τρεις ημέρες ανασταίνομαι». Ο δε εκατόνταρχος φώναζε: «Αληθινά, αυτός ήταν Υιός του Θεού». Αλλά και μέχρι σήμερα ο λόγος του σταυρού είναι «για τους Ιουδαίους μεν σκάνδαλο, για τα έθνη δε μωρία, για εμάς όμως τους κλητούς ο Χριστός είναι δύναμη Θεού και σοφία Θεού». «Και τη δική σου την ψυχή θα την διαπεράσει ρομφαία, ώστε να αποκαλυφθούν οι διαλογισμοί πολλών καρδιών». Ρομφαία ονομάζεται η διχόνοια, επειδή, όπως ακριβώς η ρομφαία σχίζει και χωρίζει τα σώματα, έτσι κάνει και στις ψυχές η διχόνοια, οδηγώντας τες στην αμφιβολία· διότι αν και ήταν παρθένος, ήταν όμως και γυναίκα· αν και Θεοτόκος, προερχόταν όμως από το δικό μας φύραμα. Ρομφαία, λοιπόν, διαπέρασε την ψυχή της, «ώστε να αποκαλυφθούν οι διαλογισμοί πολλών καρδιών». Ποιοι διαλογισμοί;

Γνωρίζουμε ότι εκείνος ο πλάνος είπε, ενώ ζούσε ακόμη: «Μετά από τρεις ημέρες ανασταίνομαι». Αλήθεια το γνωρίζεις; Αλήθεια θυμάσαι ότι έχει αναστηθεί; Ασφάλισε τον τάφο· διότι για εμένα τον ασφαλίζεις· φρούρησε έναν νεκρό, μήπως και φύγει. Έχετε, λέει, κουστωδία, πηγαίνετε· ασφαλίστε τον όπως γνωρίζετε· αποκλείστε τον όπως γνωρίζετε, διευθετήστε τα όπως γνωρίζετε, φρουρήστε τον όπως γνωρίζετε· διότι αν δεν τον φυλάγατε, θα μου αφήνατε περιθώριο για δικαιολογίες. Τώρα όμως τον παραδίδω σε εσάς τους ίδιους, αυτόν που, όταν μεν ζούσε, συνελήφθη από εσάς, όταν δε θανατώθηκε, διέφυγε από όλους σας. Ας παραμείνουμε λοιπόν σε πνευματική εγρήγορση, για να δούμε τον βαθύ ύπνο των Ιουδαίων και να συνεορτάσουμε με τις επουράνιες στρατιές, εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος, νυν και αεί, και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Βλέπεις το έπαθλο; Αυτό ακριβώς αναφέρει και ο Παύλος γράφοντας: «Γι’ αυτό και ο Θεός τον υπερύψωσε και του χάρισε όνομα που είναι πάνω από κάθε όνομα, ώστε στο όνομα του Ιησού Χριστού να καμφθεί κάθε γόνατο». Αυτό το λέει για την κατά σάρκα φύση του. Βεβαίως λοιπόν, ακόμη και αν δεν υπήρχε κανένα έπαθλο, το παράδειγμα θα ήταν αρκετό για να μας πείσει να τα υπομείνουμε όλα· τώρα όμως βρίσκονται μπροστά μας και έπαθλα, όχι τυχαία, αλλά μεγάλα και ανέκφραστα. Επομένως και εμείς, όταν υποστούμε κάτι παρόμοιο, πριν από τους αποστόλους ας φέρνουμε στον νου μας τον Χριστό. Γιατί; Διότι όλη του η ζωή ήταν γεμάτη από ύβρεις· επειδή συνεχώς άκουγε να τον αποκαλούν παράφρονα, λαοπλάνο και αγύρτη· και άλλοτε μεν οι Ιουδαίοι έλεγαν: «Αυτός δεν είναι από τον Θεό»· άλλοτε πάλι έλεγαν: «Όχι, αλλά πλανά το πλήθος»· και πάλι: «Εκείνος ο λαοπλάνος είπε, όσο ζούσε ακόμη: Μετά από τρεις ημέρες ανασταίνομαι». Τον συκοφαντούσαν επίσης για μαγεία λέγοντας: «Με τη δύναμη του Βεελζεβούλ εκβάλλει τα δαιμόνια»· και ότι παραφρονεί και έχει δαιμόνιο: «Δεν τα λέγαμε καλά», έλεγαν, «ότι έχει δαιμόνιο και είναι τρελός;» Και αυτά τα άκουγε από αυτούς, ενώ τους ευεργετούσε, θαυματουργούσε και επιδείκνυε τα έργα του Θεού. Διότι, αν τα άκουγε αυτά χωρίς να κάνει τίποτα, δεν θα ήταν τόσο παράδοξο· αν όμως, ενώ δίδασκε την αλήθεια, τον αποκαλούσαν λαοπλάνο, και ενώ εξέβαλλε δαίμονες, λεγόταν ότι έχει δαίμονα, και ενώ ανέτρεπε κάθε εναντίωση, τον αποκαλούσαν αγύρτη, τι είδους υπερβολή θαύματος δεν κρύβει αυτό; Διότι για αυτά ακριβώς τον κατηγορούσαν συνεχώς.

Διότι αυτό που επιδιωκόταν περισσότερο από όλα ήταν τούτο, το να μην αποκρυφθεί το γεγονός. Και οι μάρτυρες προέρχονται από τους εχθρούς, από τους Ιουδαίους. Άκουσέ τους που λένε στον Πιλάτο: «Είπε εκείνος ο πλάνος, ενώ ζούσε ακόμη: Μετά από τρεις ημέρες θα αναστηθώ. Δώσε εντολή, λοιπόν, να φυλαχθεί ο τάφος από τους στρατιώτες». Και ενώ εκείνοι τον σφράγιζαν, αυτό ακριβώς συνέβη. Άκουσέ τους όμως να λένε τούτο και αργότερα στους αποστόλους: «Θέλετε να επιρρίψετε σε εμάς το αίμα του ανθρώπου αυτού».

Και για ποιο λόγο, άραγε, επιχειρούσαν να τον θανατώσουν με αυτόν τον τρόπο; Αυτός ο θάνατος ήταν επονείδιστος. Φοβούμενοι, λοιπόν, μήπως διατηρηθεί αργότερα κάποια ανάμνησή του, σπεύδουν να τον οδηγήσουν στην επάρατη τιμωρία, αγνοώντας ότι μέσα από τα εμπόδια αναδεικνύεται η αλήθεια. Και ότι πράγματι αυτό υποπτεύονταν, άκουσε τι λένε: Εμείς ακούσαμε ότι εκείνος ο πλάνος είπε πως μετά από τρεις ημέρες ανασταίνομαι.

Ομιλία ΠΘ΄. Την επομένη, η οποία είναι η ημέρα μετά την Παρασκευή, συγκεντρώθηκαν οι αρχιερείς και οι Φαρισαίοι στον Πιλάτο, λέγοντας: «Κύριε, θυμηθήκαμε ότι εκείνος ο πλάνος, όσο ακόμη ζούσε, είπε: "Μετά από τρεις ημέρες ανασταίνομαι". Δώσε λοιπόν διαταγή να ασφαλιστεί ο τάφος έως την τρίτη ημέρα, μήπως τυχόν έλθουν οι μαθητές του, τον κλέψουν και πουν στον λαό ότι αναστήθηκε από τους νεκρούς· και τότε η τελευταία πλάνη θα είναι χειρότερη από την πρώτη».

αʹ. Παντού η πλάνη αντιφάσκει προς τον εαυτό της, και έστω και παρά τη θέλησή της συνηγορεί υπέρ της αλήθειας. Πρόσεξε όμως. Έπρεπε να γίνει πιστευτό ότι πέθανε, ότι τάφηκε και ότι αναστήθηκε· και όλα αυτά επιτυγχάνονται μέσω των εχθρών. Δες, λοιπόν, αυτά τα λόγια που μαρτυρούν για όλα τούτα. «Θυμηθήκαμε», λένε, «ότι εκείνος ο πλάνος, ενώ ζούσε ακόμη, είπε» —επομένως πέθανε— «ότι: Μετά από τρεις ημέρες ανασταίνομαι. Δώσε εντολή λοιπόν να σφραγιστεί ο τάφος» —επομένως τάφηκε— «μήπως έρθουν οι μαθητές του και τον κλέψουν». Επομένως, εάν ο τάφος σφραγιστεί, δεν πρόκειται να υπάρξει καμία δόλια πράξη. Ασφαλώς όχι. Άρα λοιπόν, μέσω εκείνων που εσείς προτείνατε, η απόδειξη της αναστάσεως κατέστη αναντίρρητη. Διότι, επειδή σφραγίστηκε, δεν συνέβη καμία δόλια πράξη. Εάν όμως δεν συνέβη καμία δόλια πράξη και ο τάφος βρέθηκε κενός, είναι προφανές ότι αναστήθηκε σαφώς και αναντιρρήτως. Είδες πώς, έστω και παρά τη θέλησή τους, συντελούν στην απόδειξη της αλήθειας; Εσύ, όμως, πρόσεξέ μου τη φιλαλήθεια των μαθητών· πώς δεν αποκρύπτουν τίποτε από όσα λέγονται από τους εχθρούς, ακόμη κι αν αυτοί προφέρουν υβριστικά λόγια. Ιδού, λοιπόν, που τον αποκαλούν πλάνο, και αυτοί δεν το αποσιωπούν. Αυτά βέβαια φανερώνουν από τη μία την ωμότητα εκείνων, διότι ούτε με τον θάνατο δεν εγκατέλειψαν την οργή τους, και από την άλλη τον απλό και φιλαλήθη χαρακτήρα τούτων εδώ. Αξίζει όμως να ερευνήσουμε και εκείνο: Πού είπε το «Μετά από τρεις ημέρες ανασταίνομαι»; Διότι κανείς δεν θα μπορούσε να το βρει να έχει διατυπωθεί τόσο σαφώς, παρά μόνο μέσω του παραδείγματος του Ιωνά.

βʹ. Παρατήρησέ μου όμως την καταγέλαστη πανουργία τους. Θυμηθήκαμε, λένε, ότι εκείνος ο λαοπλάνος είπε, ενώ ζούσε ακόμη: «Μετά από τρεις ημέρες ανασταίνομαι». Και αν ήταν λαοπλάνος και καυχιόταν ψευδώς, γιατί φοβάστε και τρέχετε παντού, και επιδεικνύετε τόση σπουδή; Φοβόμαστε, λένε, μήπως τυχόν τον κλέψουν οι μαθητές και εξαπατήσουν τους πολλούς. Καίτοι αποδείχθηκε ότι αυτό δεν έχει καμία απολύτως λογική. Αλλά βέβαια η κακία είναι φιλόνεικη και αναιδής, και επιχειρεί ακόμη και τα παράλογα. Και διατάζουν να ασφαλιστεί ο τάφος για τρεις ημέρες, σαν να μάχονται υπέρ δογμάτων, και θέλοντας να αποδείξουν ότι και πριν από αυτό ήταν λαοπλάνος, επεκτείνουν την κακία τους μέχρι και τον τάφο.

Και τι λένε στον Πιλάτο; Κύριε, θυμηθήκαμε ότι εκείνος ο πλάνος είπε, ενώ ζούσε ακόμη: «Μετά από τρεις ημέρες ανασταίνομαι». Ω, της συνήθους παρανομίας των ειδωλολατρών! Αυτόν που είναι υποτελής της πλάνης, τον δούλο της αμαρτίας τον αποκαλούν κύριο αυτοί οι πλάνοι και συμμέτοχοι της πλάνης. Ενώ τον Σωτήρα των όλων και Κύριο, την πραγματική αλήθεια, τη σοφία και τη δύναμη του Πατρός, το αληθινό φως που φωτίζει κάθε άνθρωπο που έρχεται στον κόσμο, τον αποκαλούν πλάνο. Γιατί, λοιπόν, λέτε προηγουμένως το «ενώ ζούσε ακόμη»;

Ποιοι τα λένε αυτά; Οι γραμματείς και οι φαρισαίοι, τα εκλεκτότερα δείγματα της ιουδαϊκής φιλανθρωπίας και συνέσεως. Διότι λέει η Γραφή: την επαύριον, η οποία είναι η ημέρα μετά την Παρασκευή, συγκεντρώθηκαν οι αρχιερείς και οι φαρισαίοι μπροστά στον Πιλάτο λέγοντας: «Θυμηθήκαμε, κύριε, ότι εκείνος ο πλάνος είπε, όσο ζούσε ακόμη: Μετά από τρεις ημέρες ανασταίνομαι. Δώσε εντολή λοιπόν να ασφαλιστεί ο τάφος μέχρι την τρίτη ημέρα, μήπως τυχόν έρθουν οι μαθητές του, τον κλέψουν και πουν στον λαό, αναστήθηκε από τους νεκρούς». Τι υπάρχει πιο μιαρό από τέτοια λόγια; Τι πιο ασεβές από μια τέτοια γνώμη; Και τι πιο παράφορο από μια τέτοια αναισχυντία; Πλάνο αποκαλείς, ω Ιουδαίε, τον αλάνθαστο οδηγό της σωτηρίας, αυτόν που ήρθε ακριβώς για να απαλλάξει εσένα τον υβριστή από την πλάνη και να σε διασώσει από την καταδίκη της πλάνης;

Αλλά ήταν πλάνος; Πέθανε· τι σε νοιάζει για εκείνον που δεν υπάρχει πια, ούτε έχει τη δύναμη να παρασύρει άλλους στην πλάνη; Εκείνος ήταν πλάνος; Άσε τα λόγια του να κείτονται πεταμένα κάτω και περιφρονημένα· διότι τίποτα από όσα είπε δεν πρόκειται να συμβεί. Γιατί λοιπόν πολυπραγμονείς και λες ότι θυμάσαι πως είπε ότι μετά από τρεις ημέρες θα αναστηθεί; Μήπως φοβάσαι και τρέμεις μην τυχόν τα λόγια του γίνουν πράξη; Πώς δεν φοβάσαι να τον αποκαλείς πλάνο; Πώς, ενώ θα έπρεπε να στενάζεις και να κλαις με αίμα και, με τη μετάνοια για όσα τόλμησες, να κάνεις ελαφρύτερη την καταδίκη σου, εσύ αντίθετα, σαν να φιλοτιμείσαι να μην αφήσεις σε άλλους κανένα περιθώριο υπερβολής στην ασέλγεια και την αναισχυντία, σπεύδεις να καλύψεις τα προηγούμενα με νέα κακά; Αλλά στα αλήθεια, όταν κάποιος κυριευθεί εντελώς από τον φθόνο και τον φόνο, οι λογισμοί του δεν μπορούν ούτε για λίγο να συνέλθουν από τη μανιώδη μέθη και την παραφορά, εξαιτίας των οποίων και τώρα αυτοί μανιασμένοι λένε ασυναρτησίες, λέγοντας, «θυμηθήκαμε ότι είπε: μετά από τρεις ημέρες ανασταίνομαι» και, «δώσε διαταγή να ασφαλιστεί ο τάφος, μήπως τυχόν τον κλέψουν οι μαθητές του». Επομένως, τους μαθητές θα έπρεπε να καταγγείλεις για κλοπή, και όχι να κατηγορείς τον Διδάσκαλο ως πλάνο. Διότι, τι σχέση έχει; Είμαι εγώ πλάνος, εάν τον δικό μου τάφο τον ανασκάπτει άλλος και, προσβάλλοντάς με, κακοποιεί το σώμα μου και το χλευάζει;

Επειδή ο Χριστός θανατώθηκε ως στασιαστής, ήταν επόμενο το σώμα του να ριφθεί άταφο. Αλλά ο Ιωσήφ, όντας πλούσιος, είναι πιθανό ότι έδωσε και χρυσό στον Πιλάτο. Και αφού το παρέλαβε, το τιμά, εναποθέτοντάς το σε καινό μνημείο, στο οποίο ουδείς είχε τεθεί μέχρι τότε. Και αυτό αποτέλεσε οικονομία του Θεού, ώστε, όταν αναστήθηκε ο Κύριος, να μην μπορεί να ισχυριστεί κάποιος ότι αναστήθηκε άλλος νεκρός που είχε ταφεί εκεί προηγουμένως. Γι' αυτόν λοιπόν τον λόγο ήταν καινό το μνημείο. Η δε Μαρία η Μαγδαληνή και η άλλη Μαρία, δηλαδή η Θεοτόκος, την οποία προηγουμένως ονόμασε μητέρα του Ιωσή και του Ιακώβου, αυτές οι δύο κάθονταν απέναντι από τον τάφο αναμένοντας, ώστε, αν κατέπαυε η μανία, να πάνε να περιπτυχθούν το σώμα και να το μυρώσουν. Για τέτοιες γυναίκες έλεγε ο Ησαΐας: «Γυναίκες που έρχεστε από το θέαμα, ελάτε· διότι αυτός δεν είναι λαός που διαθέτει σύνεση». Διότι, ολοφάνερα, αναφέρεται στον ιουδαϊκό λαό που σταύρωσε τον Κύριο, λέγοντας ότι δεν έχουν σύνεση. Τις προσκαλεί, επομένως, να εγκαταλείψουν τον ασύνετο λαό, να προσέλθουν στους αποστόλους και να τους ευαγγελιστούν την ανάσταση. «Την δε επομένη, η οποία είναι μετά την Παρασκευή, συγκεντρώθηκαν οι αρχιερείς και οι Φαρισαίοι ενώπιον του Πιλάτου, λέγοντας: Κύριε, θυμηθήκαμε ότι εκείνος ο πλάνος είπε ενώ ζούσε ακόμη: Μετά από τρεις ημέρες εγείρομαι».