Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 27:64

Θέλεις να μάθεις και τον τόπο; Λέει πάλι στα Άσματα: κατέβηκα στον κήπο της καρυδιάς. Διότι κήπος ήταν ο τόπος όπου σταυρώθηκε. Και αν βέβαια τώρα έχει λαμπρυνθεί πάρα πολύ με βασιλικές δωρεές, παλαιότερα όμως ήταν κήπος, και τα σύμβολα και τα υπολείμματά του παραμένουν. Κήπος κλεισμένος, πηγή σφραγισμένη από τους Ιουδαίους που έλεγαν: θυμηθήκαμε ότι εκείνος ο πλάνος, ενώ ζούσε ακόμη, είπε ότι μετά από τρεις ημέρες ανασταίνομαι, διάταξε λοιπόν να ασφαλιστεί ο τάφος. Και στη συνέχεια: Εκείνοι λοιπόν πήγαν και ασφάλισαν τον τάφο, σφραγίζοντας τον λίθο μαζί με τη φρουρά. Προς αυτούς πολύ εύστοχα απευθυνόμενος κάποιος είπε: και θα τους κρίνεις στην ανάπαυση. Ποια είναι όμως η σφραγισμένη πηγή; Ή ποιος ερμηνεύεται ως πηγή φρέατος με ζωντανό νερό; Είναι ο ίδιος ο Σωτήρας, για τον οποίο έχει γραφτεί: διότι κοντά σου βρίσκεται η πηγή της ζωής.

Διότι αυτό που επιδιωκόταν περισσότερο από όλα ήταν τούτο, το να μην αποκρυφθεί το γεγονός. Και οι μάρτυρες προέρχονται από τους εχθρούς, από τους Ιουδαίους. Άκουσέ τους που λένε στον Πιλάτο: «Είπε εκείνος ο πλάνος, ενώ ζούσε ακόμη: Μετά από τρεις ημέρες θα αναστηθώ. Δώσε εντολή, λοιπόν, να φυλαχθεί ο τάφος από τους στρατιώτες». Και ενώ εκείνοι τον σφράγιζαν, αυτό ακριβώς συνέβη. Άκουσέ τους όμως να λένε τούτο και αργότερα στους αποστόλους: «Θέλετε να επιρρίψετε σε εμάς το αίμα του ανθρώπου αυτού».

Ας δούμε όμως και τα λόγια που αναφέρει. Επέστρεψε τα τριάντα αργύρια στους αρχιερείς και λέει: «Αμάρτησα, διότι παρέδωσα αθώο αίμα». Εκείνοι όμως απάντησαν: «Τι μας ενδιαφέρει εμάς; Δική σου είναι η ευθύνη». Και αφού έριξε τα αργύρια μέσα στον ναό, αναχώρησε, και πηγαίνοντας απαγχονίστηκε. Διότι δεν άντεξε τη συνείδησή του που τον μαστίγωνε. Παρατήρησε δε ότι και οι Ιουδαίοι παθαίνουν τα ίδια. Διότι και αυτοί, ενώ όφειλαν να συνετιστούν από όσα έπαθαν, δεν σταματούν νωρίτερα, παρά μόνο όταν ολοκληρώσουν την αμαρτία. Διότι του μεν Ιούδα η αμαρτία είχε ολοκληρωθεί, επειδή ήταν η προδοσία, των δε Ιουδαίων όχι ακόμη. Όταν όμως και εκείνοι την έφεραν εις πέρας και τον κάρφωσαν στον σταυρό, τότε ταράζονται και αυτοί· από τη μια μεριά λέγοντας: «Μη γράφεις, Αυτός είναι ο βασιλιάς των Ιουδαίων» (και όμως, τι φοβάστε; γιατί θορυβείστε μπροστά σε ένα νεκρό σώμα καρφωμένο στον σταυρό;), και από την άλλη βάζουν φρουρά, λέγοντας: «Μήπως τυχόν τον κλέψουν οι μαθητές του και πουν ότι αναστήθηκε· και η τελευταία πλάνη θα είναι χειρότερη από την πρώτη». Και όμως, εάν το πουν, το γεγονός μπορεί να ελεγχθεί, εάν δεν είναι αληθινό.

Ομιλία ΠΘ΄. Την επομένη, η οποία είναι η ημέρα μετά την Παρασκευή, συγκεντρώθηκαν οι αρχιερείς και οι Φαρισαίοι στον Πιλάτο, λέγοντας: «Κύριε, θυμηθήκαμε ότι εκείνος ο πλάνος, όσο ακόμη ζούσε, είπε: "Μετά από τρεις ημέρες ανασταίνομαι". Δώσε λοιπόν διαταγή να ασφαλιστεί ο τάφος έως την τρίτη ημέρα, μήπως τυχόν έλθουν οι μαθητές του, τον κλέψουν και πουν στον λαό ότι αναστήθηκε από τους νεκρούς· και τότε η τελευταία πλάνη θα είναι χειρότερη από την πρώτη».

αʹ. Παντού η πλάνη αντιφάσκει προς τον εαυτό της, και έστω και παρά τη θέλησή της συνηγορεί υπέρ της αλήθειας. Πρόσεξε όμως. Έπρεπε να γίνει πιστευτό ότι πέθανε, ότι τάφηκε και ότι αναστήθηκε· και όλα αυτά επιτυγχάνονται μέσω των εχθρών. Δες, λοιπόν, αυτά τα λόγια που μαρτυρούν για όλα τούτα. «Θυμηθήκαμε», λένε, «ότι εκείνος ο πλάνος, ενώ ζούσε ακόμη, είπε» —επομένως πέθανε— «ότι: Μετά από τρεις ημέρες ανασταίνομαι. Δώσε εντολή λοιπόν να σφραγιστεί ο τάφος» —επομένως τάφηκε— «μήπως έρθουν οι μαθητές του και τον κλέψουν». Επομένως, εάν ο τάφος σφραγιστεί, δεν πρόκειται να υπάρξει καμία δόλια πράξη. Ασφαλώς όχι. Άρα λοιπόν, μέσω εκείνων που εσείς προτείνατε, η απόδειξη της αναστάσεως κατέστη αναντίρρητη. Διότι, επειδή σφραγίστηκε, δεν συνέβη καμία δόλια πράξη. Εάν όμως δεν συνέβη καμία δόλια πράξη και ο τάφος βρέθηκε κενός, είναι προφανές ότι αναστήθηκε σαφώς και αναντιρρήτως. Είδες πώς, έστω και παρά τη θέλησή τους, συντελούν στην απόδειξη της αλήθειας; Εσύ, όμως, πρόσεξέ μου τη φιλαλήθεια των μαθητών· πώς δεν αποκρύπτουν τίποτε από όσα λέγονται από τους εχθρούς, ακόμη κι αν αυτοί προφέρουν υβριστικά λόγια. Ιδού, λοιπόν, που τον αποκαλούν πλάνο, και αυτοί δεν το αποσιωπούν. Αυτά βέβαια φανερώνουν από τη μία την ωμότητα εκείνων, διότι ούτε με τον θάνατο δεν εγκατέλειψαν την οργή τους, και από την άλλη τον απλό και φιλαλήθη χαρακτήρα τούτων εδώ. Αξίζει όμως να ερευνήσουμε και εκείνο: Πού είπε το «Μετά από τρεις ημέρες ανασταίνομαι»; Διότι κανείς δεν θα μπορούσε να το βρει να έχει διατυπωθεί τόσο σαφώς, παρά μόνο μέσω του παραδείγματος του Ιωνά.

Όταν λοιπόν τον είδαν να συλλαμβάνεται, όλοι τράπηκαν σε φυγή. Αν, λοιπόν, τότε δεν τόλμησαν ούτε να σταθούν βλέποντάς τον ζωντανό, πώς, όταν πια είχε πεθάνει, δεν θα φοβούνταν το πλήθος τόσων στρατιωτών; Μήπως επρόκειτο απλώς να ανατρέψουν μια πόρτα; Μήπως έπρεπε να διαφύγουν την προσοχή ενός μόνο ανθρώπου; Υπήρχε τοποθετημένος ένας μεγάλος λίθος, που απαιτούσε τα χέρια πολλών ανθρώπων. Δικαίως έλεγαν: «Και θα είναι η έσχατη πλάνη χειρότερη από την πρώτη», εκδίδοντας αυτή την απόφαση εναντίον του ίδιου τους του εαυτού, διότι, ενώ μετά από τόση μανία έπρεπε να μετανοήσουν, αυτοί συναγωνίζονται τα προηγούμενα έργα τους, πλάθοντας καταγέλαστα επινοήματα. Όσο μεν ζούσε, εξαγόραζαν το αίμα του, όταν δε σταυρώθηκε και αναστήθηκε, υπονόμευαν πάλι με χρήματα το άγγελμα της αναστάσεως. Παρατήρησε όμως πώς μέσα από αυτά που πράττουν πιάνονται παντού στην παγίδα. Διότι, αν δεν είχαν προσέλθει στον Πιλάτο ούτε είχαν ζητήσει τη φρουρά (την κουστωδία), θα μπορούσαν ίσως να προβάλλουν τέτοιους αναιδείς ισχυρισμούς· τώρα όμως όχι πια. Διότι τα έπραξαν όλα έτσι, σαν να βιάζονταν να ράψουν τα ίδια τους τα στόματα. Διότι, αν οι μαθητές δεν μπόρεσαν να αγρυπνήσουν μαζί του, και μάλιστα ενώ δέχονταν επιπλήξεις από εκείνον, πώς θα τολμούσαν κάτι τέτοιο; Και γιατί δεν τον έκλεψαν πριν από αυτό, παρά μόνο όταν ήρθατε εσείς; Διότι, αν ήθελαν να το κάνουν, θα το είχαν κάνει κατά την πρώτη νύχτα, όταν δεν φρουρούνταν ακόμη το μνήμα, οπότε το εγχείρημα θα ήταν και ακίνδυνο και ασφαλές. Επειδή το Σάββατο πήγαν και ζήτησαν από τον Πιλάτο τη φρουρά, και άρχισαν να φυλάνε· την πρώτη νύχτα όμως, κανείς από αυτούς δεν ήταν παρών στον τάφο.

Δεν ζει μετά θάνατον αυτός που είναι η αιτία της ζωής για τους ζώντες και της υπάρξεως για τα όντα; Βρισκόταν μεν ανάμεσα στους νεκρούς, αλλά ήταν ζωντανός, ως ελεύθερος. Δεν ακούσατε ποτέ τα λόγια του Κυρίου που ειπώθηκαν μέσω του προφήτη Ιωνά: «Ακόμη τρεις ημέρες, και η Νινευή θα καταστραφεί»; Διότι θα καταστραφεί η πλάνη, όταν ο Κύριος αναστηθεί από το μνήμα την τρίτη ημέρα, και θα φυτευθεί η δικαιοσύνη και η αλήθεια. Δώσε λοιπόν εντολή, λένε, να ασφαλιστεί ο τάφος έως την τρίτη ημέρα. Γιατί ταράζεστε μάταια, άθλιοι; Γιατί φοβάστε εκεί όπου δεν υπάρχει κανένας λόγος φόβου; Καμία σφραγίδα δεν θα συγκρατήσει τον Απερίγραπτο.

Αν για τον Αββακούμ οι σφραγίδες του λάκκου δεν εμπόδισαν την είσοδό του, ούτε τον απέτρεψαν από το να πλησιάσει τον Δανιήλ, ο οποίος ήταν προφήτης και θεράποντας του Θεού· πώς θα μπορέσουν οι σφραγίδες να συγκρατήσουν τον κοινό Δεσπότη; Αλλά πραγματικά, η κακία είναι τυφλή, και πολύ γρήγορα ανατρέπεται. «Μήπως τυχόν έλθουν οι μαθητές του και τον κλέψουν, και πουν στον λαό ότι αναστήθηκε από τους νεκρούς· και η έσχατη πλάνη θα είναι χειρότερη από την πρώτη».

Ποιοι τα λένε αυτά; Οι γραμματείς και οι φαρισαίοι, τα εκλεκτότερα δείγματα της ιουδαϊκής φιλανθρωπίας και συνέσεως. Διότι λέει η Γραφή: την επαύριον, η οποία είναι η ημέρα μετά την Παρασκευή, συγκεντρώθηκαν οι αρχιερείς και οι φαρισαίοι μπροστά στον Πιλάτο λέγοντας: «Θυμηθήκαμε, κύριε, ότι εκείνος ο πλάνος είπε, όσο ζούσε ακόμη: Μετά από τρεις ημέρες ανασταίνομαι. Δώσε εντολή λοιπόν να ασφαλιστεί ο τάφος μέχρι την τρίτη ημέρα, μήπως τυχόν έρθουν οι μαθητές του, τον κλέψουν και πουν στον λαό, αναστήθηκε από τους νεκρούς». Τι υπάρχει πιο μιαρό από τέτοια λόγια; Τι πιο ασεβές από μια τέτοια γνώμη; Και τι πιο παράφορο από μια τέτοια αναισχυντία; Πλάνο αποκαλείς, ω Ιουδαίε, τον αλάνθαστο οδηγό της σωτηρίας, αυτόν που ήρθε ακριβώς για να απαλλάξει εσένα τον υβριστή από την πλάνη και να σε διασώσει από την καταδίκη της πλάνης;

Αλλά ήταν πλάνος; Πέθανε· τι σε νοιάζει για εκείνον που δεν υπάρχει πια, ούτε έχει τη δύναμη να παρασύρει άλλους στην πλάνη; Εκείνος ήταν πλάνος; Άσε τα λόγια του να κείτονται πεταμένα κάτω και περιφρονημένα· διότι τίποτα από όσα είπε δεν πρόκειται να συμβεί. Γιατί λοιπόν πολυπραγμονείς και λες ότι θυμάσαι πως είπε ότι μετά από τρεις ημέρες θα αναστηθεί; Μήπως φοβάσαι και τρέμεις μην τυχόν τα λόγια του γίνουν πράξη; Πώς δεν φοβάσαι να τον αποκαλείς πλάνο; Πώς, ενώ θα έπρεπε να στενάζεις και να κλαις με αίμα και, με τη μετάνοια για όσα τόλμησες, να κάνεις ελαφρύτερη την καταδίκη σου, εσύ αντίθετα, σαν να φιλοτιμείσαι να μην αφήσεις σε άλλους κανένα περιθώριο υπερβολής στην ασέλγεια και την αναισχυντία, σπεύδεις να καλύψεις τα προηγούμενα με νέα κακά; Αλλά στα αλήθεια, όταν κάποιος κυριευθεί εντελώς από τον φθόνο και τον φόνο, οι λογισμοί του δεν μπορούν ούτε για λίγο να συνέλθουν από τη μανιώδη μέθη και την παραφορά, εξαιτίας των οποίων και τώρα αυτοί μανιασμένοι λένε ασυναρτησίες, λέγοντας, «θυμηθήκαμε ότι είπε: μετά από τρεις ημέρες ανασταίνομαι» και, «δώσε διαταγή να ασφαλιστεί ο τάφος, μήπως τυχόν τον κλέψουν οι μαθητές του». Επομένως, τους μαθητές θα έπρεπε να καταγγείλεις για κλοπή, και όχι να κατηγορείς τον Διδάσκαλο ως πλάνο. Διότι, τι σχέση έχει; Είμαι εγώ πλάνος, εάν τον δικό μου τάφο τον ανασκάπτει άλλος και, προσβάλλοντάς με, κακοποιεί το σώμα μου και το χλευάζει;

Έπειτα, γιατί φοβάσαι την κλοπή; Για να μην τον κλέψουν, λέει, οι μαθητές και πουν ότι αναστήθηκε από τους νεκρούς. Διότι, πότε εθεάθη κάποιος νεκρός να πραγματοποιεί ο ίδιος την ανάστασή του, ώστε να είναι εύκολο στους μαθητές να πλάσουν αυτή τη φήμη για κάτι που δεν είχε γίνει; Ή πώς θα ήταν λογικό, αφού διέπραξαν κλοπή, μια πράξη τολμηρή, να σπεύσουν στους ανθρώπους για να διαδώσουν τη φήμη της ανάστασης, ένα γεγονός απίστευτο και ανήκουστο; Αυτό θα χαρακτήριζε ανθρώπους που κατηγορούν οι ίδιοι τον εαυτό τους για την κλοπή, και όχι αυτούς που αποφεύγουν τη διαβολή· διότι με το να πλάθουν μια απίθανη δικαιολογία, θα καθιστούσαν βέβαιη την κατηγορία. Διότι αυτός που διαπράττει μια παράνομη πράξη και επιζητεί να αποφύγει την κακή φήμη, προετοιμάζει για τον εαυτό του μια πειστική και δυνατή υπεκφυγή· το να κλέψουν όμως ένα νεκρό σώμα και να διαδώσουν τη φήμη ότι αυτό αναστήθηκε, θα ήταν ολοφάνερος χλευασμός που θα ταίριαζε σε εχθρούς, και όχι σε μαθητές, οι οποίοι θα εμπαίζαν ανελέητα την ύβρη εις βάρος αυτού που εκλάπη.

Ας επαγρυπνούμε λοιπόν, μήπως τα έσχατα γίνουν χειρότερα από τα πρώτα, μήπως κλέψουν το σώμα του οι δικοί του και κηρύξουν ψευδώς σε όλους: «Αναστήθηκε ο Κύριος». Εμείς θα ζητήσουμε τώρα φρουρά από τον Πιλάτο, και θα δώσει φρουρούς.

«Διάταξε, λοιπόν, να ασφαλιστεί ο τάφος μέχρι την τρίτη ημέρα, μήπως τυχόν έλθουν οι μαθητές του τη νύχτα, τον κλέψουν και πουν στον λαό: Αναστήθηκε από τους νεκρούς· και η τελευταία πλάνη θα είναι χειρότερη από την πρώτη. Τους είπε ο Πιλάτος: Έχετε φρουρά, πηγαίνετε και ασφαλίστε τον όπως γνωρίζετε. Εκείνοι δε, αφού πήγαν, ασφάλισαν τον τάφο, σφραγίζοντας τον λίθο μαζί με τη φρουρά». Δεν ονομάζει το Σάββατο, Σάββατο, διότι ούτε καν Σάββατο ήταν, ως προς την κακία των Ιουδαίων· διότι, ενώ ο νόμος διατάσσει την ημέρα του Σαββάτου να μην μετακινείται κανείς από τον τόπο του, οι παράνομοι Ιουδαίοι συγκεντρώνονται στον αλλόφυλο Πιλάτο, αντί της καθιερωμένης συνάξεως. Αλλά εκείνοι μεν κινούνται από τη δική τους πονηρία στο να προσέλθουν στον Πιλάτο και να ασφαλίσουν τον τάφο· όμως αυτό ήταν οικονομία του Θεού, ώστε η ανάσταση να λάβει χώρα με μάρτυρες τους εχθρούς, και ενώ ο τάφος ήταν σφραγισμένος και φρουρούμενος. Αξίζει δε να ερευνήσουμε από πού το έμαθαν οι Ιουδαίοι και είπαν ότι την τρίτη ημέρα θα αναστηθεί· διότι βέβαια ο Κύριος δεν το είχε πει αυτό με σαφήνεια και απρόκαλυπτα.