Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 28:16

Η Μαρία και οι γυναίκες που ήταν μαζί της ήρθαν το βράδυ στον τάφο, και έγινε σεισμός. Άκουσαν από τον άγγελο ότι αναστήθηκε. Αποστέλλονται από τον Χριστό προς τους μαθητές. Άκουσαν οι Ιουδαίοι για τον σεισμό και την ανάσταση, και έδωσαν χρήματα στους φρουρούς, για να πουν ψέματα. Ήρθαν οι μαθητές προς τον Ιησού στη Γαλιλαία. Εκείνος τους παραδίδει το βάπτισμα.

Μτ 28, 16-17 Βλέπεις, λοιπόν, πώς ορισμένοι από τους ευαγγελιστές παρατρέχουν κάποια σημεία. Διότι το «εδίστασαν» το έχει αναπτύξει με σαφήνεια ο Ιωάννης, υποδεικνύοντας αυτόν που δίστασε, ο οποίος ήταν ο Θωμάς· ώστε και με την αναφορά στην εμφάνιση που έγινε για δεύτερη φορά στην Ιουδαία, έδειξε πώς ακριβώς συνέβη το γεγονός. Ανέφερε δε, ότι τους εμφανίστηκε στη Γαλιλαία, το οποίο μου φαίνεται ότι είναι το μόνο που παρέλειψε ο Ιωάννης, καθώς είχε ως σκοπό να αναφέρει τα υπόλοιπα, πόσες φορές δηλαδή εμφανίστηκε και πού, αλλά βεβαίως και εξηγώντας με σαφήνεια το πώς.

Η΄. Του Ευσεβίου, από τα «Προς Μαρίνον». Σχετικά δε με τη νέα απορία, πώς δηλαδή κατά τον Ματθαίο ο Κύριος εμφανίστηκε στους μαθητές στη Γαλιλαία, στο όρος, ενώ κατά τον Ιωάννη κοντά στη θάλασσα της Τιβεριάδος, θα πούμε ότι δεν εμφανίστηκε μόνο μία και δύο φορές, αλλά πολλές. Γι' αυτό δεν θα έκανες λάθος αν έλεγες ότι αυτή κατά τον Ματθαίο είναι η τέταρτη εμφάνιση (οπτασία), την οποία ο Ματθαίος κατέγραψε ότι δεν έγινε κοντά στη θάλασσα της Γαλιλαίας, ούτε σε αυτούς στους οποίους εμφανιζόταν, αλλά στο όρος στους έντεκα, λέγοντας: «Οι δε έντεκα μαθητές πορεύθηκαν στο όρος, όπου τους είχε ορίσει ο Ιησούς· και όταν Τον είδαν, Τον προσκύνησαν.» Και μετά από αυτό, δεν θα έσφαλες αν έλεγες ότι εμφανίστηκε ταυτόχρονα στους έντεκα μαθητές που ήταν συγκεντρωμένοι εκεί μαζί με τους εβδομήντα. Ο δε Απόστολος ιστορεί ότι ο Κύριος θεάθηκε μετά την ανάσταση από ακόμη περισσότερους από αυτούς, λέγοντας: «Ότι εγέρθηκε την τρίτη ημέρα σύμφωνα με τις Γραφές, και εμφανίστηκε στον Κηφά, έπειτα στους δώδεκα, έπειτα εμφανίστηκε σε πάνω από πεντακόσιους αδελφούς εφάπαξ.» Βλέπεις πόσες φορές και σε πόσους εμφανίστηκε μετά την ανάσταση; Έτσι και σε όσους κρύβονταν στην Ιερουσαλήμ από τον φόβο των Ιουδαίων, και πριν από όλους τους άνδρες στον Σίμωνα Πέτρο, και από τις γυναίκες σε εκείνες που βρίσκονταν μαζί με τη Μαγδαληνή· γι' αυτό και ο Λουκάς λέει: «Εμφανιζόμενος σε αυτούς επί σαράντα ημέρες και συναναστρεφόμενος μαζί τους, τους παρέδιδε τις διδασκαλίες περί της βασιλείας του Θεού.» Θ΄. Του Ευσεβίου, από το «Προς Μαρίνον».

Επειδή, λοιπόν, είχαν λάβει την εντολή να συναντηθούν όλοι μαζί στη Γαλιλαία, οι έντεκα έπρατταν αυτό που τους παραγγέλθηκε μαζί με τους υπολοίπους, και ο καθένας τους προσήλθε για να συγκεντρωθούν· ενώ όμως δεν είχαν συγκεντρωθεί ακόμη οι έντεκα, αλλά επρόκειτο να το πράξουν, εμφανίζεται για τρίτη φορά δίπλα στη θάλασσα της Γαλιλαίας όχι στους έντεκα, αλλά μόνο στους επτά που αναφέρονται από τον Ιωάννη· αυτοί ήταν ο Πέτρος, ο Θωμάς και ο Ναθαναήλ, και οι δύο γιοι του Ζεβεδαίου, και άλλοι δύο από τους μαθητές του. Αυτήν λοιπόν την τρίτη φορά εμφανίστηκε πραγματικά σε αυτούς, ενώ δεν είχαν ακόμη συναχθεί οι έντεκα. Γι' αυτό ακριβώς, ο Ιωάννης, χωρίς να αποκλείει και τους υπολοίπους από την εμφάνιση του Σωτήρα, επισήμανε ότι, μετά την πρώτη και τη δεύτερη εμφάνιση, την τρίτη την πραγματοποίησε μόνο σε αυτούς που κατονομάστηκαν στη θάλασσα της Γαλιλαίας. Δεν είναι απίθανο, μετά από αυτά, να εμφανίστηκε και τέταρτη και πέμπτη φορά, και άλλοτε και πολλάκις· γι' αυτό και ο Ιωάννης δεν περιγράφει όλες τις πράξεις του Σωτήρα, αλλά προχωρώντας παρακάτω λέει: «Και άλλα πολλά έκανε ο Ιησούς»· μετά, λοιπόν, από αυτή την τρίτη εμφάνισή του στους προαναφερθέντες επτά, δεν θα έκανες λάθος εάν υποστήριζες ότι η τέταρτη εμφάνιση είναι αυτή στον Ματθαίο, την οποία κατέγραψε ότι έγινε στους έντεκα πάνω στο όρος.

Διότι ακούσαμε μόλις τώρα τον ευαγγελιστή Ματθαίο να ευαγγελίζεται ότι «οι έντεκα μαθητές πορεύτηκαν στη Γαλιλαία, στο όρος που τους είχε ορίσει ο Ιησούς, και όταν τον είδαν τον προσκύνησαν, μερικοί όμως δίστασαν»· αλλά, όταν ο Κύριος πλησίασε και τους μίλησε, βεβαιώθηκαν και εκείνοι. Διότι λέει: «Πλησίασε σε αυτούς ο Ιησούς και τους μίλησε, λέγοντας: Μου δόθηκε κάθε εξουσία στον ουρανό και στη γη· πορευθείτε και μαθητεύστε όλα τα έθνη». Αυτό είναι το νόημα για το οποίο πριν από λίγο ανέφερα εκείνο το αποστολικό λόγιο, ότι δηλαδή η αποβολή των Ιουδαίων έγινε καταλλαγή του κόσμου, και εμείς ελεηθήκαμε λόγω της δικής τους απείθειας. Διότι Εκείνος που προηγουμένως έλεγε στους δικούς του μαθητές: «Μην πάτε σε δρόμο εθνικών και μην μπείτε σε πόλη Σαμαρειτών, αλλά να πορευθείτε μάλλον προς τα χαμένα πρόβατα του οίκου Ισραήλ», Αυτός τώρα λέει: «πορευθείτε και μαθητεύστε όλα τα έθνη». Επειδή και εμείς απειθήσαμε παλαιότερα και δεν θελήσαμε να γνωρίσουμε τον Θεό, ο οποίος είναι παρών στον κόσμο και κηρύσσεται μέσω της αρμονίας των όντων, δικαίως ο Κύριος συνομιλούσε μέσω του εαυτού του και των προφητών του με εκείνους που με ευπείθεια τον είχαν γνωρίσει. Τώρα όμως, επειδή απείθησαν και εκείνοι, τίποτα δεν αποτελεί εμπόδιο στη δικαιοκρισία του Θεού ώστε να ελεηθούμε και εμείς και να γίνουμε μαθητές του μέσω των ιερών Αποστόλων.

Βλέπεις ότι όλοι έχουν διαφθαρεί; Τον Πιλάτο; Διότι αυτός πείσθηκε. Τους στρατιώτες; Τον ιουδαϊκό λαό; Αλλά μην απορείς αν τα χρήματα υπερίσχυσαν των στρατιωτών. Διότι, αν στον μαθητή έδειξε τόση δύναμη το χρήμα, πολύ περισσότερο σε αυτούς. Και διαδόθηκε, λέει, αυτός ο λόγος μέχρι τη σημερινή ημέρα. Είδες πάλι τη φιλαλήθεια των μαθητών; Πώς δεν ντρέπονται να ομολογούν ούτε αυτό, ότι δηλαδή επικράτησε τέτοια φήμη εναντίον τους; Οι δε ένδεκα μαθητές πήγαν στη Γαλιλαία· και άλλοι μεν τον προσκύνησαν, άλλοι δε, όταν τον είδαν, δίστασαν. Αυτή νομίζω ότι είναι η τελευταία εμφάνιση στη Γαλιλαία, όταν τους απέστειλε για να βαπτίζουν.

Διότι και οι έντεκα μαθητές, αφού τον προσκύνησαν στο όρος της Γαλιλαίας, δίστασαν, ωστόσο αυτός ο δισταγμός δεν τους καταλογίστηκε ως έγκλημα. Όσοι όμως στάλθηκαν περί την ενδέκατη ώρα στον αμπελώνα του οικοδεσπότη δεν δίστασαν· οι έντεκα μαθητές δίστασαν μήπως τυχόν προσκύνησαν κάποιον άλλον και όχι τον Κύριο, ενώ εκείνοι της ενδέκατης ώρας, χωρίς να διστάσουν για την καθυστέρηση, υπάκουσαν πρόθυμα. Οι έντεκα μαθητές, μη θέλοντας να προσκυνήσουν άλλον εκτός από τον Κύριο, δικαιολογημένα δίστασαν· ενώ εκείνοι της ενδέκατης ώρας, επειδή θεώρησαν πιστό, πλούσιο και αγαθό αυτόν που τους έστελνε, δεν δίστασαν. Εγώ λοιπόν και των έντεκα μαθητών τον δισταγμό μακαρίζω, και των εργατών της ενδέκατης ώρας επαινώ το ανεπιτήδευτο της πίστης τους· των μεν μαθητών, διότι, αφού πήγαν στη Γαλιλαία κατόπιν δικής του προσταγής για να τον δουν, πήγαν και είδαν και προσκύνησαν, και μόνο τότε δίστασαν.

Ως προς τον συγγραφέα των Πράξεων, άλλοι μεν λένε ότι είναι ο Κλήμης της Ρώμης, άλλοι ο Βαρνάβας, και άλλοι ο Λουκάς ο Ευαγγελιστής. Αποδεικνύεται δε ότι είναι ο ίδιος ο Λουκάς, πρώτον μεν από όσα αναφέρει στο προοίμιο, καθώς έχει ήδη συντάξει και άλλη πραγματεία που περιέχει τις πράξεις του Δεσπότη· δεύτερον δε από το ότι διαφοροποιείται από τους άλλους ευαγγελιστές, επειδή κανείς από αυτούς δεν προχώρησε το σύγγραμμά του μέχρι την Ανάληψη, αλλά μόνο αυτός εξιστόρησε με ακρίβεια την Ανάληψη, και από αυτήν πάλι έθεσε την απαρχή των Πράξεων. Διότι το Ευαγγέλιο του Ματθαίου έχει ως τέλος το «οι ένδεκα μαθητές πορεύθηκαν», και τελειώνει με το «έως της συντελείας του αιώνος, αμήν», και δεν προσθέτει τίποτα για την Ανάληψη. Ο δε Μάρκος, αν και την μνημονεύει, το κάνει εν παρόδω, λέγοντας: «Ο μεν Κύριος, λοιπόν, αφού τους μίλησε, αναλήφθηκε στον ουρανό και κάθισε στα δεξιά του Θεού»· διότι δεν συμπεριέλαβε ούτε τον τρόπο ούτε τον τόπο ούτε κανένα άλλο από τα βασικά στοιχεία που συνδέονται με ένα τόσο μεγάλο γεγονός. Το Ευαγγέλιο του Ιωάννη πάλι, στο τέλος δεν παρέδωσε την ιστορία της Αναλήψεως, αλλά σημείωσε ότι «έκανε και άλλα πολλά ο Ιησούς, τα οποία αν γράφονταν ένα προς ένα, ούτε ο ίδιος ο κόσμος, νομίζω, δεν θα χωρούσε τα βιβλία που θα γράφονταν». Μόνο δε, όπως ειπώθηκε, ο Λουκάς και την Ανάληψη διηγήθηκε εκτενέστερα στο τέλος του Ευαγγελίου και από αυτήν εκκινεί την αρχή των Πράξεων.

Πώς όμως, αν τον είχαν κλέψει, θα πέθαιναν αργότερα για εκείνον, κηρύττοντας ότι αναστήθηκε, και θα κατακρεουργούνταν για ένα ψέμα; «Οι δε ένδεκα μαθητές πορεύθηκαν στη Γαλιλαία, στο όρος που τους είχε υποδείξει ο Ιησούς. Και όταν τον είδαν, τον προσκύνησαν. μερικοί όμως δίστασαν.»

Είναι λοιπόν λογικό να νοηθεί ως εξής: Οι ένδεκα μαθητές πορεύθηκαν στη Γαλιλαία, και τον προσκύνησαν οι ένδεκα. Το δε «κάποιοι», αντί του «μερικοί», ίσως από τους εβδομήκοντα, δίστασαν για τον Χριστό. Αργότερα, όμως, βεβαιώθηκαν και αυτοί. Μερικοί πάλι το εννοούν ως εξής, ότι ο μεν Ματθαίος παρέλειψε να πει ποιοι ήταν αυτοί που δίστασαν· αυτό όμως που παρέλειψε αυτός, το είπε ο Ιωάννης, ότι δηλαδή ο Θωμάς ήταν αυτός που δίστασε· ίσως όμως και να δίστασαν όλοι, πράγμα που λέει ο Λουκάς. Οφείλεις λοιπόν να το κατανοήσεις ως εξής, ότι όταν ήρθαν στη Γαλιλαία, τον προσκύνησαν· αυτοί δε που τον προσκύνησαν στη Γαλιλαία, είχαν διστάσει προηγουμένως στην Ιερουσαλήμ, όπως λέει ο Λουκάς. Τους μίλησε λοιπόν ο Ιησούς, λέγοντας ότι: «Μου δόθηκε κάθε εξουσία στον ουρανό και στη γη.» Αυτό σημαίνει το εξής: Είχα βέβαια ως Θεός και Δημιουργός την εξουσία των πάντων, διότι «τα σύμπαντα είναι δούλα δικά σου», λέει προς τον Θεό ο Δαβίδ· αλλά την εκούσια υποταγή δεν την είχα. Τώρα, λοιπόν, πρόκειται να αποκτήσω και αυτήν· διότι θα μου υποταχθούν τα πάντα· επειδή μέσω του σταυρού νίκησα αυτόν που είχε το κράτος του θανάτου. Διότι διπλή είναι η υποταγή· η μεν ακούσια, κατά την οποία όλοι είμαστε δούλοι του Θεού ακόμη και παρά τη θέλησή μας, όπως ακριβώς και οι δαίμονες· η δε εκούσια, κατά την οποία ο Παύλος ήταν δούλος του Χριστού.