Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 28:2

Η Μαρία και οι γυναίκες που ήταν μαζί της ήρθαν το βράδυ στον τάφο, και έγινε σεισμός. Άκουσαν από τον άγγελο ότι αναστήθηκε. Αποστέλλονται από τον Χριστό προς τους μαθητές. Άκουσαν οι Ιουδαίοι για τον σεισμό και την ανάσταση, και έδωσαν χρήματα στους φρουρούς, για να πουν ψέματα. Ήρθαν οι μαθητές προς τον Ιησού στη Γαλιλαία. Εκείνος τους παραδίδει το βάπτισμα.

Ματθ. 28, 1-7 Επειδή ο Κύριος υπέμεινε για εμάς το πάθος στον σταυρό και έδωσε τη δική του σάρκα ως αντάλλαγμα για τη ζωή όλων, και βρισκόταν στο μνημείο σαν κάποιος που είναι «αβοήθητος, ελεύθερος ανάμεσα στους νεκρούς», σύμφωνα με όσα υμνούνται στους Ψαλμούς, έτρεξαν οι γυναίκες φέρνοντας μαζί τους τα απαραίτητα για την περιποίηση του σώματος και έχοντας άφθονα αρώματα. Διότι νόμιζαν ότι θα κείτεται μαζί με τους άλλους και θα παραμείνει νεκρός στο μνημείο. Και ας μην απορήσεις που οι γυναίκες αγνοούσαν ότι, όντας Θεός και ζωή, θα καταλύσει το κράτος της φθοράς και θα επανέλθει στη ζωή, αφού και στους ίδιους τους αποστόλους ο λόγος για την ανάστασή του φάνηκε να είναι απλώς ένας λήρος και ένα ψέμα, εξαιτίας του ότι ούτε εκείνοι κατενόουν τη θεόπνευστη Γραφή. Έφτασαν λοιπόν οι γυναίκες στο μνήμα, και μη βρίσκοντας το σώμα του Χριστού, ένεκα της αγάπης τους προς αυτόν, βλέπουν έναν άγιο άγγελο.

Ο ίδιος όμως λόγος θα μπορούσε να λεχθεί, ακόμη κι αν επέλεγε κανείς να πει ότι οι ακάθαρτοι δαίμονες βόσκουν σαν μοσχάρια στις καρδιές των Ιουδαίων· διότι σε τέτοιο βαθμό τις κατέφαγαν, ώστε ίσως και να στερούνται πλέον βοσκής, λόγω του ότι δεν σώζεται πια σε αυτούς απολύτως κανένα αγαθό, το οποίο εκ φύσεως μπορεί να καταναλωθεί από αυτούς. «Γυναίκες που έρχεστε από θέαμα, ελάτε. Διότι δεν είναι λαός που έχει σύνεση. Γι' αυτόν τον λόγο δεν θα τους σπλαχνιστεί ο Ποιητής τους, ούτε θα τους ελεήσει ο Πλάστης τους». Αφού λοιπόν είπε ότι το κατοικούμενο ποίμνιο θα εγκαταλειφθεί και θα γίνει τόπος βοσκής και θα προσφερθεί ως βοσκότοπος, σύμφωνα με τα όσα έχουν ήδη εξηγηθεί, δεδομένου ότι ο Ισραήλ βρέθηκε πλέον εκτός της οικειότητας με τον Θεό εξαιτίας της ασέβειας προς τον Χριστό, και εφόσον έπαυσαν η πρώτη διαθήκη και τα κατά τον νόμο έθιμα, πρόσταξε τις άγιες γυναίκες να κηρύξουν το ευαγγέλιο της ανάστασης του Σωτήρα μας, τις οποίες μνημονεύει και ο Ματθαίος, λέγοντας τα εξής: «Αργά το Σάββατο, καθώς ξημέρωνε η πρώτη ημέρα της εβδομάδας, ήλθε η Μαρία η Μαγδαληνή και η άλλη Μαρία για να δουν τον τάφο. Και ιδού, έγινε μεγάλος σεισμός. Και επειδή ένιωσαν μεγάλο φόβο, τους είπε ο μακάριος άγγελος: Μη φοβάστε εσείς. Διότι γνωρίζω ότι ζητάτε τον Ιησού τον εσταυρωμένο. Δεν είναι εδώ, διότι αναστήθηκε, όπως ακριβώς το είχε πει».

δʹ. Ας μη σε ταράζει, όμως, το γεγονός ότι αναφέρεται στο Ευαγγέλιο του Ματθαίου, μετά την προσέλευση των δύο Μαριών για να δουν τον τάφο, ότι: «διότι άγγελος Κυρίου κατέβηκε από τον ουρανό και αποκύλισε τον λίθο από τη θύρα». Διότι δεν πρέπει να θεωρήσουμε ότι ο άγγελος αποκύλισε τον λίθο εκείνη ακριβώς την ώρα. Πώς θα ήταν άλλωστε δυνατόν; Εφόσον αυτό είχε ήδη προηγηθεί κατά τον Ιωάννη, σύμφωνα με τον οποίο δεν είχε έλθει στο μνημείο μόνο η Μαρία, αλλά και δύο μαθητές. Επομένως, θα μπορούσες να πεις ότι ο λόγος του Ματθαίου αποτελεί διήγηση γεγονότων που είχαν συμβεί προηγουμένως· διότι, σύμφωνα με αυτόν, ήλθαν μεν οι δύο Μαρίες για να δουν τον τάφο, τον βρήκαν όμως ανοιγμένο, επειδή ακριβώς πριν από αυτό είχε γίνει μεγάλος σεισμός και ο άγγελος είχε αποκυλίσει τον λίθο, ο οποίος, αφού στάθηκε εκεί, ανήγγειλε στη συνέχεια το χαρμόσυνο μήνυμα στις γυναίκες.

αʹ. Τα γεγονότα που αναφέρονται στον Ματθαίο προηγούνται· εξού και οι δύο Μαρίες είδαν μόλις τον άγγελο να παρίσταται και να έχει αποκυλίσει τον λίθο. Όσα όμως αναφέρονται στον Ιωάννη συμβαίνουν αργότερα, όταν εμφανίστηκαν δύο άγγελοι μέσα στο μνήμα, οι οποίοι ήταν διαφορετικοί από εκείνον που εμφανίστηκε έξω και καθόταν πάνω στον λίθο, όπως αναφέρει ο Ματθαίος. Αυτό δε που λέγεται από τον Λουκά, ότι δηλαδή εμφανίστηκαν δύο άνδρες με αστραφτερή ενδυμασία, καθώς επίσης και ο νεανίσκος στο κατά Μάρκον που ήταν ντυμένος με λευκή στολή, ο οποίος φαινόταν στα δεξιά και όχι στα αριστερά, και ο οποίος ανήγγελλε στις γυναίκες τα χαρμόσυνα και αίσια νέα, θα πρέπει να είναι και αυτοί διαφορετικοί μεταξύ τους, αλλά και από τους άλλους που αναφέρονται από τους πρώτους Ευαγγελιστές· γι' αυτό και δεν τους ονόμασαν ούτε αυτούς αγγέλους. Ο Μάρκος, εξάλλου, και ο Λουκάς δεν μνημόνευσαν ούτε τα γεγονότα που αναφέρονται από τον Ιωάννη και τον Ματθαίο, εννοώ δηλαδή τις εμφανίσεις του Σωτήρος· αλλά άφησαν στους σπουδαιότερους, τον Ματθαίο και τον Ιωάννη, να διηγηθούν τα πιο σημαντικά, ενώ οι ίδιοι ανέφεραν τα δευτερεύοντα, αναπληρώνοντας εκείνα που είχαν αποσιωπηθεί από τους άλλους.

Αυτό ακριβώς δηλώνει και ο Μάρκος, λέγοντας: «Και πολύ πρωί, την πρώτη ημέρα της εβδομάδος, έρχονται στο μνημείο, ενώ είχε ανατείλει ο ήλιος, και έλεγαν μεταξύ τους: Ποιος θα μας αποκυλίσει τον λίθο από τη θύρα του μνημείου; Διότι ήταν πάρα πολύ μεγάλος. Και έρχονται και τον βρίσκουν αποκυλισμένο». Είχε, δηλαδή, ήδη αναστηθεί. Έχεις και στον Ιωάννη την ίδια μαρτυρία, ο οποίος λέει: «Την πρώτη ημέρα της εβδομάδος έρχεται η Μαρία η Μαγδαληνή πρωί στο μνημείο, ενώ ήταν ακόμη σκοτάδι, και βλέπει τον λίθο σηκωμένο από το μνημείο». Και ο Ματθαίος επίσης, αν και είπε «αφού πέρασε το Σάββατο», ωστόσο συμπληρώνει λέγοντας: «καθώς ξημέρωνε η πρώτη ημέρα της εβδομάδος, ήλθε η Μαρία η Μαγδαληνή και η άλλη Μαρία για να δουν τον τάφο, και ιδού, έγινε μεγάλος σεισμός· διότι άγγελος Κυρίου κατέβηκε από τον ουρανό, προσήλθε και αποκύλισε τον λίθο από τη θύρα του μνημείου».

Αυτή είναι για σένα η ώρα της αναστάσεως σύμφωνα με τη σαφήνεια του Ευαγγελίου, αυτό είναι το όριο της παραμονής του Κυρίου στην καρδιά της γης. Διότι, όταν είχε πλέον πέσει βαθύ εσπέρας (και το εσπέρας αυτό ήταν η αρχή εκείνης της νύχτας την οποία διαδέχεται η μία των σαββάτων ημέρα), τότε γίνεται ο σεισμός, τότε ο άγγελος με τα αστραφτερά ενδύματα αποκυλίει τον λίθο του μνημείου. Οι δε γυναίκες, οι οποίες ξύπνησαν πολύ πρωί, ενώ το φως της ημέρας άρχιζε ήδη να διαφαίνεται, ώστε να προβάλλει από την ανατολή κάποια ηλιακή αχτίδα, τότε πληροφορούνται την ανάσταση που είχε ήδη συντελεστεί· αυτές γνώρισαν μεν το θαύμα, αλλά δεν διδάχθηκαν την ακριβή ώρα. Διότι ο άγγελος τους είπε ότι αναστήθηκε, αλλά δεν πρόσθεσε στα λόγια του το πότε ακριβώς. Ο μέγας Ματθαίος, όμως, μόνος από όλους τους ευαγγελιστές, σημείωσε με ακρίβεια τη χρονική στιγμή, λέγοντας ότι το εσπέρας του Σαββάτου είναι η ώρα της αναστάσεως.

Φαίνεται δε κάπως ότι οι ευαγγελιστές διαφωνούν τόσο ως προς τον χρόνο αυτόν όσο και ως προς τον αριθμό των γυναικών, επειδή ακριβώς, όπως είπα, οι Μυροφόρες ήταν πολλές και δεν ήρθαν στον τάφο μία φορά, αλλά και δύο και τρεις φορές, μαζί με άλλες μεν, αλλά όχι οι ίδιες, και όλες ήρθαν κατά τον όρθρο, όχι όμως ακριβώς την ίδια ώρα, η δε Μαγδαληνή, αφού αποχωρίστηκε από τις άλλες, ήρθε πάλι και παρέμεινε περισσότερο. Καθένας λοιπόν από τους ευαγγελιστές, αναφέροντας μία από αυτές τις επισκέψεις, παρέλειψε τις άλλες. Όπως όμως εγώ συνδυάζω και συμπεραίνω από όλους τους ευαγγελιστές, όπως ακριβώς το προείπα, πρώτη από όλες ήρθε η Θεοτόκος στον τάφο του Υιού και Θεού, φέρνοντας μαζί της τη Μαρία τη Μαγδαληνή. Και αυτό μάλιστα το διδάσκομαι από τον ευαγγελιστή Ματθαίο. Διότι «ήρθε», λέει, «η Μαρία η Μαγδαληνή και η άλλη Μαρία, η οποία ήταν οπωσδήποτε η Θεομήτωρ, για να δουν τον τάφο. Και ιδού έγινε μεγάλος σεισμός· διότι άγγελος Κυρίου κατέβηκε από τον ουρανό, πλησίασε, αποκύλισε τον λίθο από τη θύρα του μνημείου και καθόταν επάνω του· η δε όψη του ήταν σαν αστραπή και το ένδυμά του λευκό σαν το χιόνι, και από τον φόβο τους γι' αυτόν ταράχτηκαν οι φρουροί και έγιναν σαν νεκροί».

Μου φαίνεται πάλι, ότι η Μαρία η Μαγδαληνή και οι υπόλοιπες γυναίκες που είχαν έρθει μαζί μέχρι τότε διακατέχονταν ακόμη από φόβο. Διότι δεν κατανόησαν τη δύναμη των λόγων του αγγέλου, ούτε μπόρεσαν να συλλάβουν πλήρως το φως, ώστε να δουν και να κατανοήσουν με ακρίβεια. Αντιθέτως, η Θεομήτωρ απέκτησε τη μεγάλη χαρά, κατανοώντας τα λόγια του αγγέλου και γενόμενη όλη φως, ως άκρως κεκαθαρμένη και θεϊκά χαριτωμένη, έχοντας βεβαίως αναγνωρίσει μέσα από όλα την αλήθεια και έχοντας πιστέψει στον αρχάγγελο, επειδή αυτός είχε φανεί από παλιά αξιόπιστος σε αυτήν μέσω των έργων του. Πώς άλλωστε, από τα όσα συνέβησαν παρουσία της, δεν θα κατανοούσε η θεόσοφος Παρθένος αυτό που τελέστηκε, βλέποντας σεισμό, και μάλιστα μεγάλο, άγγελο να κατέρχεται από τον ουρανό, και μάλιστα αστραποβόλο, καθώς και τη νέκρωση των φρουρών, τη μετακίνηση του λίθου, την κένωση του τάφου και το μεγάλο θαύμα των ενταφίων σπαργάνων, τα οποία, ενώ παρέμεναν άλυτα και συγκρατούνταν με σμύρνα και αλόη, φαίνονταν αδειανά από το σώμα, και επιπροσθέτως τη χαρμόσυνη εμφάνιση και αναγγελία του αγγέλου προς αυτήν; Αλλά, αφού εξήλθαν μετά από αυτό το χαρμόσυνο άγγελμα, η μεν Μαρία η Μαγδαληνή, σαν να μην είχε καν ακούσει τον άγγελο, αφού βέβαια δεν είχε μιλήσει εκείνος για χάρη της, διαπιστώνει μόνο την κένωση του τάφου, χωρίς να κάνει κανένα λόγο για τα εντάφια σπάργανα. Και τρέχει προς τον Σίμωνα Πέτρο και τον άλλον μαθητή, όπως αναφέρει ο Ιωάννης.

Τώρα όμως τον ακούσαμε να λέει: «Η δε Μαρία στεκόταν έξω κοντά στο μνημείο κλαίγοντας». Διότι ο ίδιος ο Ιωάννης μαζί με τον Πέτρο, αφού άκουσαν από αυτήν και έτρεξαν στο ζωαρχικό μνήμα, είδαν όσα είδαν, και αφού πίστεψαν από τις αποδείξεις και θαύμασαν, έφυγαν για τα σπίτια τους. Η Μαρία όμως, αφού παρέμεινε, στεκόταν έξω κοντά στο μνημείο κλαίγοντας· είναι φανερό ότι δεν είχε λάβει ακόμη κάποια βεβαιότητα για την ανάσταση του Δεσπότη, καίτοι είχε ήδη έρθει στο μνήμα δύο φορές μαζί με άλλους. Πρώτα μαζί με τη Θεομήτορα, όπως ιστόρησε ο Ματθαίος γράφοντας: «αργά το Σάββατο, καθώς ξημέρωνε η πρώτη ημέρα της εβδομάδας, ήρθε η Μαρία η Μαγδαληνή και η άλλη Μαρία, για να δουν τον τάφο· και ιδού, έγινε μεγάλος σεισμός» και όλα τα εξής. Έπειτα τώρα έρχεται μαζί με τον Πέτρο και τον Ιωάννη, οι οποίοι από όσα είδαν πίστεψαν και, αφού θαύμασαν, έφυγαν.

Λύση. Βρίσκουμε ότι υπάρχει πολλή συνωνυμία στη θεία Γραφή, όπως συμβαίνει και τώρα. Εξού και η αδελφή της Θεοτόκου ονομαζόταν με το ίδιο όνομα, καθώς και η Μαρία του Ιακώβου. Συνέβαινε επίσης να μην υπάρχει μόνο μία ή δύο Μαγδαληνές, αλλά και τρεις, εκ των οποίων η μία είχε καθαριστεί από επτά δαιμόνια, μαζί με την οποία οι υπόλοιπες, μαζί με την Ιωάννα και τη Σαλώμη, έχοντας ευεργετηθεί με πολλούς τρόπους από τον Σωτήρα, σε διάφορους χρόνους, έτρεξαν στο Δεσποτικό μνήμα. Είναι πιθανό, λοιπόν, να υπήρχε και η Μαρία του Ιακώβου του γιου του Αλφαίου, αλλά και άλλη μία που ονομαζόταν Μαρία και ήταν μητέρα του Ιακώβου του Ζεβεδαίου. Από εδώ, λοιπόν, πρέπει να εξετάζουμε τον διαχωρισμό των οπτασιών. Διότι χωρίς καμία αντίφαση έχει καταγραφεί από τον Ματθαίο ότι η μία Μαρία η Μαγδαληνή μαζί με μία άλλη Μαρία, αργά το Σάββατο, καθώς η ώρα προχωρούσε μέχρι τα μεσάνυχτα, έτρεξαν μέσα στο μνήμα, το οποίο ήταν διπλό κατά τον τύπο του σπηλαίου του Αβραάμ, και, αφού βρέθηκαν στον εξωτερικό χώρο, είδαν τον άγγελο να αποκυλίει τον λίθο εκείνη ακριβώς την ώρα, ενώ ο Χριστός είχε ήδη αναστηθεί από το μνήμα. Γι' αυτό έχει γραφτεί: «Ιδού, έγινε μέγας σεισμός», δηλαδή, ταυτόχρονα με την παρουσία του. Έπειτα άκουσαν από τον άγγελο αυτά που άκουσαν, και ενώ πορεύονταν για να τα αναγγείλουν στους μαθητές, είδαν τον Κύριο, προσκύνησαν τα πόδια του, και προτράπηκαν να πάνε προς τους μαθητές, ενώ στο μεταξύ οι φύλακες ανήγγειλαν στην πόλη το γεγονός.

Στην ανάσταση του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού· και στις Μυροφόρους. Έντονα, και τώρα όπως πάντα, κυριεύουν τη διάνοιά μου τα θαύματα της δεσποτικής αναστάσεως, και τα φοβερά θεάματα των μυστηρίων καταπλήσσουν τη σκέψη της ψυχής μου· διότι η ατιμία γέννησε δόξα, και το πάθος ανέβλυσε για τους ανθρώπους απάθεια· διότι το ξύλο της τιμωρίας μάς λύτρωσε από το ξύλο της δουλείας, και τα καρφιά ξερίζωσαν την πολύρριζη αμαρτία· διότι το ακάνθινο στεφάνι ανέτρεψε την καθολική κατάρα, και ένας επονείδιστος σταυρός απάλλαξε τον κόσμο από την αισχύνη· διότι η πλευρά που κεντήθηκε με τη λόγχη έγινε πύλη μυστηρίων για τον κόσμο, και ο τριήμερος τάφος αποδείχθηκε οίκος ζωής· διότι ένας τελώνης εξέφρασε δόγματα θεολογίας, και ένας άγγελος έσπειρε στις ψυχές των γυναικών λόγια χαράς. Δεν αντέχω να αποσιωπήσω τα παράδοξα του Δεσπότου, έστω κι αν ο λόγος δεν επαρκεί για να αφηγηθεί το πλήθος των θεϊκών σημείων· χορεύω μαζί με τον ληστή, σκιρτώ μαζί με τη Μαρία, πειθαρχώ στον ευαγγελιστή που ανακράζει: Αργά το Σάββατο, καθώς ξημέρωνε η πρώτη ημέρα της εβδομάδος, ήλθε η Μαρία η Μαγδαληνή και η άλλη Μαρία για να δουν τον τάφο. Και ιδού, έγινε μεγάλος σεισμός· διότι άγγελος Κυρίου κατέβηκε από τον ουρανό, αποκύλισε τον λίθο από τη θύρα του μνημείου και καθόταν επάνω του· η δε όψη του ήταν σαν αστραπή, και το ένδυμά του λευκό σαν το χιόνι. Από δε τον φόβο τους για αυτόν, συγκλονίστηκαν οι φρουροί, και έγιναν σαν νεκροί.

Αργά το Σάββατο, καθώς ξημέρωνε η πρώτη ημέρα της εβδομάδας. Αυτήν τη φωνή άκουγες προηγουμένως: κατά τη φοβερή εκείνη νύχτα, ή μάλλον μέσα στο μεγάλο φως, ήλθε η Μαρία η Μαγδαληνή και η άλλη Μαρία για να δουν τον τάφο. Αγαθή υπήρξε η προθυμία των γυναικών, ευαγγελικός ο δρόμος των γυναικών αυτών που συναντήθηκαν, φανερώνοντας το ανδρείο τους φρόνημα. Ίσως μάλιστα τα βήματα των ευάλωτων αυτών πλασμάτων να στάθηκαν πιο αξιέπαινα από εκείνα των αποστόλων. Διότι εκείνοι μεν, έχοντας τραπεί σε φυγή, κρύβονταν στα σπίτια τους γεμάτοι δέος· αυτές δε, αφού έτρεξαν με θάρρος στον τάφο, θρηνούσαν τον ελεύθερο ανάμεσα στους νεκρούς, εκπληρώνοντας με ευγνώμονα πίστη τον φιλόχριστο σκοπό τους. Δεν φοβήθηκαν τους Ιουδαίους, δεν σκέφτηκαν τους φρουρούς, δεν υπολόγισαν τη μανία των σταυρωτών που βρισκόταν ακόμη στην ακμή της, ούτε την πρόχειρη σε ύβρεις αναίδεια εκείνων που καραδοκούσαν, και δεν αναλογίστηκαν τίποτε από τα δεινά. Αντιθέτως, προσέρχονταν στο μνήμα με δάκρυα σαν να ήταν θυσιαστήριο, κλαίγοντας εκεί από όπου αναστήθηκε Εκείνος που έπαυσε τις λύπες της Εύας, εκεί όπου όλος ο κόσμος επρόκειτο να εορτάσει: Και ιδού, έγινε μεγάλος σεισμός. Διότι άγγελος Κυρίου, αφού κατέβηκε από τον ουρανό και πλησίασε, αποκύλισε τον λίθο από τη θύρα του μνημείου και κάθισε πάνω σε αυτόν. Αν με την κάθοδο ενός αγγέλου έγινε μεγάλος σεισμός, πώς, όταν σταυρωνόταν ο Δεσπότης των αγγέλων, η γη δεν θα συγκλονιζόταν δικαίως για τα όσα τολμήθηκαν;

Για ποιον λόγο, λοιπόν, κατά το Πάθος έγινε σεισμός, και κατά την Ανάσταση πάλι σεισμός; Φόβος με φόβο συνάπτεται, ώστε να ανατραπούν ολοκληρωτικά τα θεμέλια του θανάτου. Σεισμός μεγάλος έγινε, έτρεμαν οι λίθοι, και οι Ιουδαίοι χόρευαν.

Αλλ' αυτήν την οποία νόμισαν ότι τελούν ως εορτή, την έλαβαν ως διαρκή αφορμή κατήφειας. Θανάτωσαν τον αμνό, αλλά έχασαν τους βωμούς· εξόντωσαν τον κληρονόμο, αλλά εξέπεσαν από τη διαθήκη· διαμοίρασαν τα ιμάτια, αλλά στερήθηκαν τα θαύματα· σφράγισαν τον τάφο, αλλά ζημιώθηκαν τον ναό. Έγινε μέγας σεισμός· διότι Άγγελος Κυρίου, αφού κατέβηκε από τον ουρανό, προσήλθε και αποκύλισε τον λίθο από τη θύρα του μνημείου. Τι σημαίνει αυτό, ω άγγελε; Ως δορυφόρος του αναστάντος βασιλέως κατέβηκες εσπευσμένα από τα ύψη; Ήρθες να παρηγορήσεις τα γύναια που θρηνούσαν; Ήρθες να συμμετάσχεις στη χαρά του γένους των ανθρώπων; Άφησε τον λίθο του μνήματος να παραμένει στη θέση του. Γιατί μετακινείς αυτόν, τον οποίο δεν μετακίνησε βγαίνοντας η Πέτρα; Όπως γεννήθηκε από τη μήτρα, έτσι προήλθε και από το μνήμα· διότι, όπως δεν παραβίασε τα κλείθρα της παρθενίας όταν γεννήθηκε, έτσι δεν μετακίνησε και τον λίθο, τον οποίο διατήρησε ανέπαφο. Άφησε τον τάφο σφραγισμένο μαζί με τον λίθο.

«Γνωρίζω», λέει, «γνωρίζω· αλλά αυτό που συνέβη δεν έγινε τυχαία· υπηρέτησα το πρόσταγμα του Δεσπότη μου· κατά θεία οικονομία κύλισα τον λίθο, για να σκύψει ο Πέτρος και να δει τα οθόνια· για να δουν οι γυναίκες τον τόπο όπου έκειτο ο Κύριος». «Αποκύλισε», λέει, «τον λίθο, και καθόταν επάνω του». Φύλαγε τον κατήγορο των Ιουδαίων, φύλαγε τον μάρτυρα της αναστάσεως· φύλαγε τον λίθο προς έλεγχο εκείνων που είχαν απολιθωμένη την καρδιά. Διότι αυτό ακριβώς φώναζε και ο Κύριος προς αυτούς στα Ευαγγέλια, διαπομπεύοντας την έχθρα των χριστοκτόνων: «Ακόμη κι αν αυτοί σιωπήσουν, οι λίθοι θα κραυγάσουν». Η δε όψη του ήταν σαν αστραπή, και το ένδυμά του λευκό σαν το χιόνι· και ευλόγως. Διότι, όπου δεν υπάρχει σπίλος αμαρτίας, τα πάντα είναι γεμάτα από φως, όμοια με τη λαμπρότητα του χιονιού. Από τον φόβο τους για αυτόν, σείστηκαν οι φρουροί και έγιναν σαν νεκροί. Ενώπιον του δούλου έγιναν σαν νεκροί, ενώ απέναντι στον Κτίστη στάθηκαν τολμηροί. Και τι ακολουθεί; Έλαβε, λέει, τον λόγο ο άγγελος και είπε στις γυναίκες: «Μη φοβάστε εσείς». Ω, παράδοξα πράγματα! Ω, παράξενα διηγήματα! Ενώ οι στρατιώτες είχαν γίνει σαν νεκροί, εκείνος συνομιλούσε με τις γυναίκες λέγοντας: «Μη φοβάστε»; Διότι έπρεπε οι άπιστοι φύλακες να εγκαταλειφθούν στον φόβο τους, ενώ στις πιστές γυναίκες να ευαγγελιστεί η χάρη της σωτηρίας. «Μη φοβάστε εσείς· διότι ο Αδάμ αναπλάστηκε από τον Κεραμέα της φύσης σας, χρησιμοποιώντας ως τροχό τον σταυρό».

Διότι και στρατιώτες παρακάθονταν, και Ιουδαίοι φρουρούσαν. Αφού δε πέρασε το Σάββατο, καθώς ξημέρωνε η πρώτη ημέρα της εβδομάδας, ήλθε η Μαρία η Μαγδαληνή και η άλλη Μαρία για να δουν τον τάφο. Και ιδού, έγινε μεγάλος σεισμός. Διότι άγγελος Κυρίου, αφού κατέβηκε από τον ουρανό και πλησίασε, αποκύλισε τον λίθο από τη θύρα του μνημείου, και καθόταν επάνω του. Η δε όψη του ήταν σαν αστραπή, και το ένδυμά του λευκό σαν το χιόνι. Μετά την ανάσταση ήλθε ο άγγελος. Για ποιο λόγο λοιπόν ήλθε, και αφαίρεσε τον λίθο; Εξαιτίας των γυναικών· διότι αυτές τον είδαν τότε στον τάφο. Για να πιστέψουν λοιπόν ότι αναστήθηκε, βλέπουν τον τάφο κενό από το σώμα. Γι' αυτόν τον λόγο αφαίρεσε τον λίθο, γι' αυτό έγινε και ο σεισμός, για να σηκωθούν και να ξυπνήσουν. Διότι είχαν προσέλθει με σκοπό να βάλουν έλαιο, και αυτά συνέβαιναν μέσα στη νύχτα, και ήταν φυσικό κάποιες να είχαν αποκοιμηθεί. Και για ποιο λόγο και γιατί λέει, «Μη φοβάστε εσείς»; Πρώτα τις απαλλάσσει από τον φόβο, και έπειτα τους μιλά για την ανάσταση.

Και: «Αργά το Σάββατο», λέει ο θείος Ματθαίος, «καθώς ξημέρωνε η πρώτη ημέρα της εβδομάδας, ήρθε η Μαρία η Μαγδαληνή και η άλλη Μαρία για να δουν τον τάφο. Και ιδού, έγινε μεγάλος σεισμός, διότι άγγελος Κυρίου κατέβηκε από τον ουρανό, πλησίασε, αποκύλισε τον λίθο από τη θύρα του μνημείου και καθόταν πάνω σε αυτόν· η όψη του ήταν σαν αστραπή, και το ένδυμά του λευκό σαν το χιόνι». Διότι με διαφορετικό τρόπο η γυναίκα αυτή, έχοντας πλησιάσει τον θείο τάφο, με διαφορετικό τρόπο παρατηρούσε και τους αγγέλους. Και ο Πέτρος, η πλέον τιμημένη κορυφή των αποστόλων, ενώ φρουρούνταν στη φυλακή από τέσσερις τετράδες στρατιωτών δεμένος με δύο αλυσίδες, και ενώ ο Ηρώδης επρόκειτο να τον παρουσιάσει, ιδού, άγγελος Κυρίου παρουσιάστηκε στη φυλακή, και φως έλαμψε μέσα σε αυτήν, και αφού χτύπησε την πλευρά του Πέτρου και τον σήκωσε γρήγορα, έπεσαν αμέσως οι αλυσίδες από τα χέρια και τα πόδια του, και βγαίνοντας τον ακολουθούσε· και ο Πέτρος νόμιζε ότι έβλεπε όραμα.

Και τι να πω για τον Ιησού του Ναυή και τον Μανωέ και τον Γεδεών και τον Ζαχαρία και τον Πέτρο και γενικώς για τους υπόλοιπους άνδρες, τη στιγμή που ακόμη και μια αδύναμη γυναίκα, η Μαρία η Μαγδαληνή, αν και είδε επανειλημμένα αγγέλους στο θείο μνήμα δεν κατέπεσε καθόλου; Και, αν νομίζετε σωστό, ας αφήσουμε κατά μέρος τις αγγελικές οπτασίες των πολλών ανδρών και ας συγκρίνουμε μόνο δύο, εννοώ δηλαδή της προαναφερθείσας Μαρίας και του προαναφερθέντος Δανιήλ, και από αυτό ας θαυμάσουμε τη μεταξύ τους διαφορά ως προς την οπτασία. «Αργά το Σάββατο», λέει, «όταν ξημέρωνε η πρώτη ημέρα της εβδομάδας, ήλθε η Μαρία η Μαγδαληνή και η άλλη Μαρία για να δουν τον τάφο. Και ιδού, έγινε μεγάλος σεισμός· διότι άγγελος Κυρίου, αφού κατέβηκε από τον ουρανό και πλησίασε, απομάκρυνε κυλώντας τον λίθο από τη θύρα του μνημείου και κάθισε πάνω σε αυτόν».

Αυτό που ειπώθηκε από τον Ματθαίο, έχει ως εξής: «Αργά το Σάββατο, καθώς ξημέρωνε η πρώτη ημέρα της εβδομάδος, ήλθε η Μαρία η Μαγδαληνή και η άλλη Μαρία για να δουν τον τάφο. Και ιδού, έγινε μεγάλος σεισμός. Διότι άγγελος Κυρίου, αφού κατέβηκε από τον ουρανό και πλησίασε, αποκύλισε τον λίθο και κάθισε επάνω του. Η δε όψη του ήταν σαν αστραπή, και το ένδυμά του λευκό σαν το χιόνι. Από τον φόβο τους για αυτόν, συγκλονίστηκαν οι φρουροί και έγιναν σαν νεκροί. Αποκρινόμενος δε ο άγγελος, είπε στις γυναίκες: Μη φοβάστε εσείς. Διότι γνωρίζω ότι ζητάτε τον Ιησού τον εσταυρωμένο· δεν είναι εδώ, αναστήθηκε, καθώς είχε πει». Αυτό δε το λεχθέν «αργά» (οψέ), ορισμένοι μεν θα νομίσουν, σύμφωνα με την κοινή χρήση της λέξης, ότι υποδηλώνει το βράδυ του Σαββάτου, εκείνοι όμως που το κατανοούν πιο σοφά, θα πουν ότι δεν σημαίνει αυτό, αλλά προχωρημένη νύχτα, καθώς το «οψέ» δηλώνει καθυστέρηση και μακρύ χρόνο. Και ότι εννοεί νύχτα, και όχι βράδυ, το έδειξε προσθέτοντας «καθώς ξημέρωνε η πρώτη ημέρα της εβδομάδος». Και ήλθαν, όχι ακόμη φέρνοντας αρώματα, όπως αναφέρουν οι υπόλοιποι, αλλά για να δουν τον τάφο, και βρήκαν ότι είχε γίνει σεισμός, και τον άγγελο καθήμενο επάνω στον λίθο, και άκουσαν από αυτόν: «Δεν είναι εδώ, αναστήθηκε». Ομοίως ο Ιωάννης αναφέρει: «Την πρώτη ημέρα της εβδομάδος, η Μαρία η Μαγδαληνή ήλθε πρωί, ενώ ήταν ακόμη σκοτάδι, στο μνημείο, και βλέπει τον λίθο σηκωμένο από το μνημείο».

δ'. Ο κοσμήτης είναι, σύμφωνα με τον νομικό και άγιο διάκοσμο, αυτό που φανερώνει το αποτύπωμα του σταυρωθέντος Χριστού, κοσμούμενο με σταυρό, ή ο κοσμήτης αποτελεί τύπο του καταπετάσματος. Τα κάγκελα είναι αντίτυπα των καγκέλων του τάφου· είναι δε χάλκινα για να μην εισέρχεται κανείς ανεξελέγκτως. Φανερώνουν επίσης τόπο προσευχής, όπου δηλώνεται αφενός η εξωτερική είσοδος του λαού, και αφετέρου η εσωτερική, που αποτελεί τα Άγια των Αγίων και είναι βατή μόνο στους ιερείς. Η σολέα είναι τύπος του πύρινου ποταμού που χωρίζει τους αμαρτωλούς από τους δικαίους, σύμφωνα με τον Παύλο που λέει: «Το έργο του καθενός θα το δοκιμάσει το πυρ». Ο άμβωνας φανερώνει το σχήμα του λίθου, τον οποίο, αφού κύλησε ο άγγελος, κάθισε πάνω του, κοντά στη θύρα του μνήματος, αναγγέλλοντας μεγαλοφώνως στις μυροφόρους την ανάσταση. Οι βαθμίδες του άμβωνα δηλώνουν την κλίμακα του Ιακώβ. Ο γυναικωνίτης δημιουργήθηκε για να χωρίζονται οι γυναίκες από τους άνδρες· όπως ακριβώς οι μυροφόροι δεν εισήλθαν στον τάφο μαζί με τον Ιωσήφ και τον Νικόδημο, αλλά στέκονταν έξω και θρηνούσαν. Ο νάρθηκας υπάρχει για να στέκεται ο λαός έξω κατά την ώρα του θυμιάματος. Τα κατηχούμενα αποτελούν τύπο των αγγέλων που δεν κατέρχονται στη γη, αλλά από τους ουρανούς επιβλέπουν τις ιεροτελεστίες που γίνονται στη γη· ή λόγω του ότι η Γραφή λέει: «Άρατε πύλας». ε'.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΗ'. Περί της αναστάσεως του Κυρίου. Περί των φυλάκων του τάφου, μαρτύρων της αναστάσεως. Περί της εμφανίσεως του Χριστού στους απο- Περί της εμφανίσεως του Χριστού στους αποστόλους και στις γυναίκες στη Γαλιλαία. «Αργά το Σάββατο, καθώς ξημέρωνε η πρώτη ημέρα της εβδομάδας, ήλθε η Μαρία η Μαγδαληνή και η άλλη Μαρία για να δουν τον τάφο. Και ιδού, έγινε μεγάλος σεισμός· διότι άγγελος Κυρίου, αφού κατέβηκε από τον ουρανό και πλησίασε, κύλησε την πέτρα από τη θύρα και καθόταν επάνω της. Η όψη του ήταν σαν αστραπή, και το ένδυμά του λευκό σαν χιόνι. Από τον φόβο τους για αυτόν, αυτοί που φρουρούσαν σείστηκαν και έγιναν σαν νεκροί. Αποκρινόμενος ο άγγελος είπε στις γυναίκες: Μη φοβάστε εσείς. Διότι γνωρίζω ότι ζητάτε τον Ιησού τον εσταυρωμένο· δεν είναι εδώ· διότι αναστήθηκε, καθώς είχε πει. Ελάτε, δείτε τον τόπο όπου βρισκόταν ο Κύριος· και αφού πορευθείτε γρήγορα, πείτε στους μαθητές του ότι αναστήθηκε από τους νεκρούς, και ιδού, σας προπορεύεται στη Γαλιλαία. Εκεί θα τον δείτε· ιδού, σας το είπα. Και αφού βγήκαν γρήγορα από το μνημείο με φόβο και χαρά μεγάλη, έτρεξαν να το αναγγείλουν στους μαθητές του.» Το «αργά το Σάββατο» είναι ταυτόσημο με αυτό που έχει ειπωθεί από τον Λουκά, «βαθιά τα χαράματα», και με αυτό του Μάρκου, «πολύ πρωί, όταν ανέτειλε ο ήλιος».