Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 28:3

Ματθ. 28, 1-7 Επειδή ο Κύριος υπέμεινε για εμάς το πάθος στον σταυρό και έδωσε τη δική του σάρκα ως αντάλλαγμα για τη ζωή όλων, και βρισκόταν στο μνημείο σαν κάποιος που είναι «αβοήθητος, ελεύθερος ανάμεσα στους νεκρούς», σύμφωνα με όσα υμνούνται στους Ψαλμούς, έτρεξαν οι γυναίκες φέρνοντας μαζί τους τα απαραίτητα για την περιποίηση του σώματος και έχοντας άφθονα αρώματα. Διότι νόμιζαν ότι θα κείτεται μαζί με τους άλλους και θα παραμείνει νεκρός στο μνημείο. Και ας μην απορήσεις που οι γυναίκες αγνοούσαν ότι, όντας Θεός και ζωή, θα καταλύσει το κράτος της φθοράς και θα επανέλθει στη ζωή, αφού και στους ίδιους τους αποστόλους ο λόγος για την ανάστασή του φάνηκε να είναι απλώς ένας λήρος και ένα ψέμα, εξαιτίας του ότι ούτε εκείνοι κατενόουν τη θεόπνευστη Γραφή. Έφτασαν λοιπόν οι γυναίκες στο μνήμα, και μη βρίσκοντας το σώμα του Χριστού, ένεκα της αγάπης τους προς αυτόν, βλέπουν έναν άγιο άγγελο.

Αυτή είναι για σένα η ώρα της αναστάσεως σύμφωνα με τη σαφήνεια του Ευαγγελίου, αυτό είναι το όριο της παραμονής του Κυρίου στην καρδιά της γης. Διότι, όταν είχε πλέον πέσει βαθύ εσπέρας (και το εσπέρας αυτό ήταν η αρχή εκείνης της νύχτας την οποία διαδέχεται η μία των σαββάτων ημέρα), τότε γίνεται ο σεισμός, τότε ο άγγελος με τα αστραφτερά ενδύματα αποκυλίει τον λίθο του μνημείου. Οι δε γυναίκες, οι οποίες ξύπνησαν πολύ πρωί, ενώ το φως της ημέρας άρχιζε ήδη να διαφαίνεται, ώστε να προβάλλει από την ανατολή κάποια ηλιακή αχτίδα, τότε πληροφορούνται την ανάσταση που είχε ήδη συντελεστεί· αυτές γνώρισαν μεν το θαύμα, αλλά δεν διδάχθηκαν την ακριβή ώρα. Διότι ο άγγελος τους είπε ότι αναστήθηκε, αλλά δεν πρόσθεσε στα λόγια του το πότε ακριβώς. Ο μέγας Ματθαίος, όμως, μόνος από όλους τους ευαγγελιστές, σημείωσε με ακρίβεια τη χρονική στιγμή, λέγοντας ότι το εσπέρας του Σαββάτου είναι η ώρα της αναστάσεως.

Φαίνεται δε κάπως ότι οι ευαγγελιστές διαφωνούν τόσο ως προς τον χρόνο αυτόν όσο και ως προς τον αριθμό των γυναικών, επειδή ακριβώς, όπως είπα, οι Μυροφόρες ήταν πολλές και δεν ήρθαν στον τάφο μία φορά, αλλά και δύο και τρεις φορές, μαζί με άλλες μεν, αλλά όχι οι ίδιες, και όλες ήρθαν κατά τον όρθρο, όχι όμως ακριβώς την ίδια ώρα, η δε Μαγδαληνή, αφού αποχωρίστηκε από τις άλλες, ήρθε πάλι και παρέμεινε περισσότερο. Καθένας λοιπόν από τους ευαγγελιστές, αναφέροντας μία από αυτές τις επισκέψεις, παρέλειψε τις άλλες. Όπως όμως εγώ συνδυάζω και συμπεραίνω από όλους τους ευαγγελιστές, όπως ακριβώς το προείπα, πρώτη από όλες ήρθε η Θεοτόκος στον τάφο του Υιού και Θεού, φέρνοντας μαζί της τη Μαρία τη Μαγδαληνή. Και αυτό μάλιστα το διδάσκομαι από τον ευαγγελιστή Ματθαίο. Διότι «ήρθε», λέει, «η Μαρία η Μαγδαληνή και η άλλη Μαρία, η οποία ήταν οπωσδήποτε η Θεομήτωρ, για να δουν τον τάφο. Και ιδού έγινε μεγάλος σεισμός· διότι άγγελος Κυρίου κατέβηκε από τον ουρανό, πλησίασε, αποκύλισε τον λίθο από τη θύρα του μνημείου και καθόταν επάνω του· η δε όψη του ήταν σαν αστραπή και το ένδυμά του λευκό σαν το χιόνι, και από τον φόβο τους γι' αυτόν ταράχτηκαν οι φρουροί και έγιναν σαν νεκροί».

Μου φαίνεται πάλι, ότι η Μαρία η Μαγδαληνή και οι υπόλοιπες γυναίκες που είχαν έρθει μαζί μέχρι τότε διακατέχονταν ακόμη από φόβο. Διότι δεν κατανόησαν τη δύναμη των λόγων του αγγέλου, ούτε μπόρεσαν να συλλάβουν πλήρως το φως, ώστε να δουν και να κατανοήσουν με ακρίβεια. Αντιθέτως, η Θεομήτωρ απέκτησε τη μεγάλη χαρά, κατανοώντας τα λόγια του αγγέλου και γενόμενη όλη φως, ως άκρως κεκαθαρμένη και θεϊκά χαριτωμένη, έχοντας βεβαίως αναγνωρίσει μέσα από όλα την αλήθεια και έχοντας πιστέψει στον αρχάγγελο, επειδή αυτός είχε φανεί από παλιά αξιόπιστος σε αυτήν μέσω των έργων του. Πώς άλλωστε, από τα όσα συνέβησαν παρουσία της, δεν θα κατανοούσε η θεόσοφος Παρθένος αυτό που τελέστηκε, βλέποντας σεισμό, και μάλιστα μεγάλο, άγγελο να κατέρχεται από τον ουρανό, και μάλιστα αστραποβόλο, καθώς και τη νέκρωση των φρουρών, τη μετακίνηση του λίθου, την κένωση του τάφου και το μεγάλο θαύμα των ενταφίων σπαργάνων, τα οποία, ενώ παρέμεναν άλυτα και συγκρατούνταν με σμύρνα και αλόη, φαίνονταν αδειανά από το σώμα, και επιπροσθέτως τη χαρμόσυνη εμφάνιση και αναγγελία του αγγέλου προς αυτήν; Αλλά, αφού εξήλθαν μετά από αυτό το χαρμόσυνο άγγελμα, η μεν Μαρία η Μαγδαληνή, σαν να μην είχε καν ακούσει τον άγγελο, αφού βέβαια δεν είχε μιλήσει εκείνος για χάρη της, διαπιστώνει μόνο την κένωση του τάφου, χωρίς να κάνει κανένα λόγο για τα εντάφια σπάργανα. Και τρέχει προς τον Σίμωνα Πέτρο και τον άλλον μαθητή, όπως αναφέρει ο Ιωάννης.

Στην ανάσταση του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού· και στις Μυροφόρους. Έντονα, και τώρα όπως πάντα, κυριεύουν τη διάνοιά μου τα θαύματα της δεσποτικής αναστάσεως, και τα φοβερά θεάματα των μυστηρίων καταπλήσσουν τη σκέψη της ψυχής μου· διότι η ατιμία γέννησε δόξα, και το πάθος ανέβλυσε για τους ανθρώπους απάθεια· διότι το ξύλο της τιμωρίας μάς λύτρωσε από το ξύλο της δουλείας, και τα καρφιά ξερίζωσαν την πολύρριζη αμαρτία· διότι το ακάνθινο στεφάνι ανέτρεψε την καθολική κατάρα, και ένας επονείδιστος σταυρός απάλλαξε τον κόσμο από την αισχύνη· διότι η πλευρά που κεντήθηκε με τη λόγχη έγινε πύλη μυστηρίων για τον κόσμο, και ο τριήμερος τάφος αποδείχθηκε οίκος ζωής· διότι ένας τελώνης εξέφρασε δόγματα θεολογίας, και ένας άγγελος έσπειρε στις ψυχές των γυναικών λόγια χαράς. Δεν αντέχω να αποσιωπήσω τα παράδοξα του Δεσπότου, έστω κι αν ο λόγος δεν επαρκεί για να αφηγηθεί το πλήθος των θεϊκών σημείων· χορεύω μαζί με τον ληστή, σκιρτώ μαζί με τη Μαρία, πειθαρχώ στον ευαγγελιστή που ανακράζει: Αργά το Σάββατο, καθώς ξημέρωνε η πρώτη ημέρα της εβδομάδος, ήλθε η Μαρία η Μαγδαληνή και η άλλη Μαρία για να δουν τον τάφο. Και ιδού, έγινε μεγάλος σεισμός· διότι άγγελος Κυρίου κατέβηκε από τον ουρανό, αποκύλισε τον λίθο από τη θύρα του μνημείου και καθόταν επάνω του· η δε όψη του ήταν σαν αστραπή, και το ένδυμά του λευκό σαν το χιόνι. Από δε τον φόβο τους για αυτόν, συγκλονίστηκαν οι φρουροί, και έγιναν σαν νεκροί.

«Γνωρίζω», λέει, «γνωρίζω· αλλά αυτό που συνέβη δεν έγινε τυχαία· υπηρέτησα το πρόσταγμα του Δεσπότη μου· κατά θεία οικονομία κύλισα τον λίθο, για να σκύψει ο Πέτρος και να δει τα οθόνια· για να δουν οι γυναίκες τον τόπο όπου έκειτο ο Κύριος». «Αποκύλισε», λέει, «τον λίθο, και καθόταν επάνω του». Φύλαγε τον κατήγορο των Ιουδαίων, φύλαγε τον μάρτυρα της αναστάσεως· φύλαγε τον λίθο προς έλεγχο εκείνων που είχαν απολιθωμένη την καρδιά. Διότι αυτό ακριβώς φώναζε και ο Κύριος προς αυτούς στα Ευαγγέλια, διαπομπεύοντας την έχθρα των χριστοκτόνων: «Ακόμη κι αν αυτοί σιωπήσουν, οι λίθοι θα κραυγάσουν». Η δε όψη του ήταν σαν αστραπή, και το ένδυμά του λευκό σαν το χιόνι· και ευλόγως. Διότι, όπου δεν υπάρχει σπίλος αμαρτίας, τα πάντα είναι γεμάτα από φως, όμοια με τη λαμπρότητα του χιονιού. Από τον φόβο τους για αυτόν, σείστηκαν οι φρουροί και έγιναν σαν νεκροί. Ενώπιον του δούλου έγιναν σαν νεκροί, ενώ απέναντι στον Κτίστη στάθηκαν τολμηροί. Και τι ακολουθεί; Έλαβε, λέει, τον λόγο ο άγγελος και είπε στις γυναίκες: «Μη φοβάστε εσείς». Ω, παράδοξα πράγματα! Ω, παράξενα διηγήματα! Ενώ οι στρατιώτες είχαν γίνει σαν νεκροί, εκείνος συνομιλούσε με τις γυναίκες λέγοντας: «Μη φοβάστε»; Διότι έπρεπε οι άπιστοι φύλακες να εγκαταλειφθούν στον φόβο τους, ενώ στις πιστές γυναίκες να ευαγγελιστεί η χάρη της σωτηρίας. «Μη φοβάστε εσείς· διότι ο Αδάμ αναπλάστηκε από τον Κεραμέα της φύσης σας, χρησιμοποιώντας ως τροχό τον σταυρό».

Διότι και στρατιώτες παρακάθονταν, και Ιουδαίοι φρουρούσαν. Αφού δε πέρασε το Σάββατο, καθώς ξημέρωνε η πρώτη ημέρα της εβδομάδας, ήλθε η Μαρία η Μαγδαληνή και η άλλη Μαρία για να δουν τον τάφο. Και ιδού, έγινε μεγάλος σεισμός. Διότι άγγελος Κυρίου, αφού κατέβηκε από τον ουρανό και πλησίασε, αποκύλισε τον λίθο από τη θύρα του μνημείου, και καθόταν επάνω του. Η δε όψη του ήταν σαν αστραπή, και το ένδυμά του λευκό σαν το χιόνι. Μετά την ανάσταση ήλθε ο άγγελος. Για ποιο λόγο λοιπόν ήλθε, και αφαίρεσε τον λίθο; Εξαιτίας των γυναικών· διότι αυτές τον είδαν τότε στον τάφο. Για να πιστέψουν λοιπόν ότι αναστήθηκε, βλέπουν τον τάφο κενό από το σώμα. Γι' αυτόν τον λόγο αφαίρεσε τον λίθο, γι' αυτό έγινε και ο σεισμός, για να σηκωθούν και να ξυπνήσουν. Διότι είχαν προσέλθει με σκοπό να βάλουν έλαιο, και αυτά συνέβαιναν μέσα στη νύχτα, και ήταν φυσικό κάποιες να είχαν αποκοιμηθεί. Και για ποιο λόγο και γιατί λέει, «Μη φοβάστε εσείς»; Πρώτα τις απαλλάσσει από τον φόβο, και έπειτα τους μιλά για την ανάσταση.

Και: «Αργά το Σάββατο», λέει ο θείος Ματθαίος, «καθώς ξημέρωνε η πρώτη ημέρα της εβδομάδας, ήρθε η Μαρία η Μαγδαληνή και η άλλη Μαρία για να δουν τον τάφο. Και ιδού, έγινε μεγάλος σεισμός, διότι άγγελος Κυρίου κατέβηκε από τον ουρανό, πλησίασε, αποκύλισε τον λίθο από τη θύρα του μνημείου και καθόταν πάνω σε αυτόν· η όψη του ήταν σαν αστραπή, και το ένδυμά του λευκό σαν το χιόνι». Διότι με διαφορετικό τρόπο η γυναίκα αυτή, έχοντας πλησιάσει τον θείο τάφο, με διαφορετικό τρόπο παρατηρούσε και τους αγγέλους. Και ο Πέτρος, η πλέον τιμημένη κορυφή των αποστόλων, ενώ φρουρούνταν στη φυλακή από τέσσερις τετράδες στρατιωτών δεμένος με δύο αλυσίδες, και ενώ ο Ηρώδης επρόκειτο να τον παρουσιάσει, ιδού, άγγελος Κυρίου παρουσιάστηκε στη φυλακή, και φως έλαμψε μέσα σε αυτήν, και αφού χτύπησε την πλευρά του Πέτρου και τον σήκωσε γρήγορα, έπεσαν αμέσως οι αλυσίδες από τα χέρια και τα πόδια του, και βγαίνοντας τον ακολουθούσε· και ο Πέτρος νόμιζε ότι έβλεπε όραμα.

Η όψη του ήταν σαν αστραπή. Και από τον φόβο τους γι' αυτόν σείστηκαν οι φρουροί και έγιναν σαν νεκροί. Παίρνοντας τον λόγο ο άγγελος είπε στις γυναίκες: «Μη φοβάστε εσείς, διότι γνωρίζω ότι ζητάτε τον Ιησού τον εσταυρωμένο. Δεν είναι εδώ, διότι αναστήθηκε όπως το είχε πει· ελάτε να δείτε τον τόπο όπου κειτόταν ο Κύριος. Και πηγαίνετε γρήγορα να πείτε στους μαθητές του ότι αναστήθηκε από τους νεκρούς, και ιδού, πηγαίνει πριν από εσάς στη Γαλιλαία, εκεί θα τον δείτε· ιδού, σας τα είπα». Οι γυναίκες, αφού άκουσαν και είδαν αυτά από τον θείο άγγελο, δεν έπεσαν κάτω, αλλά έτρεξαν να αναγγείλουν στους μαθητές την ανάσταση του Κυρίου, όπως εξιστορεί ο Ματθαίος.

Αυτό που ειπώθηκε από τον Ματθαίο, έχει ως εξής: «Αργά το Σάββατο, καθώς ξημέρωνε η πρώτη ημέρα της εβδομάδος, ήλθε η Μαρία η Μαγδαληνή και η άλλη Μαρία για να δουν τον τάφο. Και ιδού, έγινε μεγάλος σεισμός. Διότι άγγελος Κυρίου, αφού κατέβηκε από τον ουρανό και πλησίασε, αποκύλισε τον λίθο και κάθισε επάνω του. Η δε όψη του ήταν σαν αστραπή, και το ένδυμά του λευκό σαν το χιόνι. Από τον φόβο τους για αυτόν, συγκλονίστηκαν οι φρουροί και έγιναν σαν νεκροί. Αποκρινόμενος δε ο άγγελος, είπε στις γυναίκες: Μη φοβάστε εσείς. Διότι γνωρίζω ότι ζητάτε τον Ιησού τον εσταυρωμένο· δεν είναι εδώ, αναστήθηκε, καθώς είχε πει». Αυτό δε το λεχθέν «αργά» (οψέ), ορισμένοι μεν θα νομίσουν, σύμφωνα με την κοινή χρήση της λέξης, ότι υποδηλώνει το βράδυ του Σαββάτου, εκείνοι όμως που το κατανοούν πιο σοφά, θα πουν ότι δεν σημαίνει αυτό, αλλά προχωρημένη νύχτα, καθώς το «οψέ» δηλώνει καθυστέρηση και μακρύ χρόνο. Και ότι εννοεί νύχτα, και όχι βράδυ, το έδειξε προσθέτοντας «καθώς ξημέρωνε η πρώτη ημέρα της εβδομάδος». Και ήλθαν, όχι ακόμη φέρνοντας αρώματα, όπως αναφέρουν οι υπόλοιποι, αλλά για να δουν τον τάφο, και βρήκαν ότι είχε γίνει σεισμός, και τον άγγελο καθήμενο επάνω στον λίθο, και άκουσαν από αυτόν: «Δεν είναι εδώ, αναστήθηκε». Ομοίως ο Ιωάννης αναφέρει: «Την πρώτη ημέρα της εβδομάδος, η Μαρία η Μαγδαληνή ήλθε πρωί, ενώ ήταν ακόμη σκοτάδι, στο μνημείο, και βλέπει τον λίθο σηκωμένο από το μνημείο».

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΗ'. Περί της αναστάσεως του Κυρίου. Περί των φυλάκων του τάφου, μαρτύρων της αναστάσεως. Περί της εμφανίσεως του Χριστού στους απο- Περί της εμφανίσεως του Χριστού στους αποστόλους και στις γυναίκες στη Γαλιλαία. «Αργά το Σάββατο, καθώς ξημέρωνε η πρώτη ημέρα της εβδομάδας, ήλθε η Μαρία η Μαγδαληνή και η άλλη Μαρία για να δουν τον τάφο. Και ιδού, έγινε μεγάλος σεισμός· διότι άγγελος Κυρίου, αφού κατέβηκε από τον ουρανό και πλησίασε, κύλησε την πέτρα από τη θύρα και καθόταν επάνω της. Η όψη του ήταν σαν αστραπή, και το ένδυμά του λευκό σαν χιόνι. Από τον φόβο τους για αυτόν, αυτοί που φρουρούσαν σείστηκαν και έγιναν σαν νεκροί. Αποκρινόμενος ο άγγελος είπε στις γυναίκες: Μη φοβάστε εσείς. Διότι γνωρίζω ότι ζητάτε τον Ιησού τον εσταυρωμένο· δεν είναι εδώ· διότι αναστήθηκε, καθώς είχε πει. Ελάτε, δείτε τον τόπο όπου βρισκόταν ο Κύριος· και αφού πορευθείτε γρήγορα, πείτε στους μαθητές του ότι αναστήθηκε από τους νεκρούς, και ιδού, σας προπορεύεται στη Γαλιλαία. Εκεί θα τον δείτε· ιδού, σας το είπα. Και αφού βγήκαν γρήγορα από το μνημείο με φόβο και χαρά μεγάλη, έτρεξαν να το αναγγείλουν στους μαθητές του.» Το «αργά το Σάββατο» είναι ταυτόσημο με αυτό που έχει ειπωθεί από τον Λουκά, «βαθιά τα χαράματα», και με αυτό του Μάρκου, «πολύ πρωί, όταν ανέτειλε ο ήλιος».