Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 28:5

Η Μαρία και οι γυναίκες που ήταν μαζί της ήρθαν το βράδυ στον τάφο, και έγινε σεισμός. Άκουσαν από τον άγγελο ότι αναστήθηκε. Αποστέλλονται από τον Χριστό προς τους μαθητές. Άκουσαν οι Ιουδαίοι για τον σεισμό και την ανάσταση, και έδωσαν χρήματα στους φρουρούς, για να πουν ψέματα. Ήρθαν οι μαθητές προς τον Ιησού στη Γαλιλαία. Εκείνος τους παραδίδει το βάπτισμα.

Ματθ. 28, 1-7 Επειδή ο Κύριος υπέμεινε για εμάς το πάθος στον σταυρό και έδωσε τη δική του σάρκα ως αντάλλαγμα για τη ζωή όλων, και βρισκόταν στο μνημείο σαν κάποιος που είναι «αβοήθητος, ελεύθερος ανάμεσα στους νεκρούς», σύμφωνα με όσα υμνούνται στους Ψαλμούς, έτρεξαν οι γυναίκες φέρνοντας μαζί τους τα απαραίτητα για την περιποίηση του σώματος και έχοντας άφθονα αρώματα. Διότι νόμιζαν ότι θα κείτεται μαζί με τους άλλους και θα παραμείνει νεκρός στο μνημείο. Και ας μην απορήσεις που οι γυναίκες αγνοούσαν ότι, όντας Θεός και ζωή, θα καταλύσει το κράτος της φθοράς και θα επανέλθει στη ζωή, αφού και στους ίδιους τους αποστόλους ο λόγος για την ανάστασή του φάνηκε να είναι απλώς ένας λήρος και ένα ψέμα, εξαιτίας του ότι ούτε εκείνοι κατενόουν τη θεόπνευστη Γραφή. Έφτασαν λοιπόν οι γυναίκες στο μνήμα, και μη βρίσκοντας το σώμα του Χριστού, ένεκα της αγάπης τους προς αυτόν, βλέπουν έναν άγιο άγγελο.

Ο ίδιος όμως λόγος θα μπορούσε να λεχθεί, ακόμη κι αν επέλεγε κανείς να πει ότι οι ακάθαρτοι δαίμονες βόσκουν σαν μοσχάρια στις καρδιές των Ιουδαίων· διότι σε τέτοιο βαθμό τις κατέφαγαν, ώστε ίσως και να στερούνται πλέον βοσκής, λόγω του ότι δεν σώζεται πια σε αυτούς απολύτως κανένα αγαθό, το οποίο εκ φύσεως μπορεί να καταναλωθεί από αυτούς. «Γυναίκες που έρχεστε από θέαμα, ελάτε. Διότι δεν είναι λαός που έχει σύνεση. Γι' αυτόν τον λόγο δεν θα τους σπλαχνιστεί ο Ποιητής τους, ούτε θα τους ελεήσει ο Πλάστης τους». Αφού λοιπόν είπε ότι το κατοικούμενο ποίμνιο θα εγκαταλειφθεί και θα γίνει τόπος βοσκής και θα προσφερθεί ως βοσκότοπος, σύμφωνα με τα όσα έχουν ήδη εξηγηθεί, δεδομένου ότι ο Ισραήλ βρέθηκε πλέον εκτός της οικειότητας με τον Θεό εξαιτίας της ασέβειας προς τον Χριστό, και εφόσον έπαυσαν η πρώτη διαθήκη και τα κατά τον νόμο έθιμα, πρόσταξε τις άγιες γυναίκες να κηρύξουν το ευαγγέλιο της ανάστασης του Σωτήρα μας, τις οποίες μνημονεύει και ο Ματθαίος, λέγοντας τα εξής: «Αργά το Σάββατο, καθώς ξημέρωνε η πρώτη ημέρα της εβδομάδας, ήλθε η Μαρία η Μαγδαληνή και η άλλη Μαρία για να δουν τον τάφο. Και ιδού, έγινε μεγάλος σεισμός. Και επειδή ένιωσαν μεγάλο φόβο, τους είπε ο μακάριος άγγελος: Μη φοβάστε εσείς. Διότι γνωρίζω ότι ζητάτε τον Ιησού τον εσταυρωμένο. Δεν είναι εδώ, διότι αναστήθηκε, όπως ακριβώς το είχε πει».

Και αν κάποιος ερευνήσει, θα βρει και άλλες αιτίες. Αλλά είναι αρκετά και αυτά που ειπώθηκαν, λόγω της στενότητας του χρόνου και για να μην γίνει κουραστική η ακρόαση στους ακροατές. Αν και δεν είναι δυνατόν ποτέ να αποκάμνει κανείς ακούγοντας τα περί του στεφανωμένου Δεσπότη, και μάλιστα σε τούτον εδώ τον πανάγιο Γολγοθά. Διότι άλλοι μεν ακούνε μόνο, εμείς δε και βλέπουμε και ψηλαφούμε. Κανείς ας μην αποκάμνει. Λάβε τα όπλα κατά των πολεμίων υπέρ αυτού του σταυρού. Στήσε ως τρόπαιο την πίστη του σταυρού κατά εκείνων που αντιλέγουν. Διότι όταν πρόκειται να συζητήσεις περί του σταυρού του Χριστού με απίστους, σχημάτισε προηγουμένως με το χέρι σου το σημείο του σταυρού του Χριστού και ο αντιλέγων φιμώνεται. Μην ντραπείς να ομολογήσεις τον σταυρό. Διότι οι άγγελοι καυχώνται λέγοντας: «Γνωρίζουμε ποιον ζητάτε, τον Ιησού τον εσταυρωμένο». Δεν μπορείς άραγε να πεις, ω άγγελε, «Γνωρίζω ποιον ζητάτε, τον δικό μου Δεσπότη»; «Αλλά εγώ», λέει με παρρησία, «γνωρίζω τον εσταυρωμένο». Διότι ο σταυρός είναι στέφανος, όχι ατιμία.

Πρώτος λοιπόν χρόνος είναι αυτός κατά τον Ματθαίο, αργά το Σάββατο, όπου η Μαρία η Μαγδαληνή μαζί με την άλλη (Μαρία) βρίσκονταν έξω από το μνήμα, όταν και έγινε σεισμός, και είδαν έναν να λέει τα εξής: «Μη φοβάστε εσείς· διότι γνωρίζω ότι ζητάτε τον Ιησού τον εσταυρωμένο· δεν είναι εδώ· διότι αναστήθηκε· ελάτε, δείτε.» Τέταρτος δε και τελευταίος είναι αυτός κατά τον Μάρκο, με την ανατολή του ηλίου, οπότε φάνηκε ο νεανίσκος που εμφανίστηκε στις γυναίκες, στη Μαρία τη Μαγδαληνή, στη Μαρία του Ιακώβου και στη Σαλώμη, οι οποίες, αφού ήλθαν με αρώματα, άκουσαν: «Μην εκπλήσσεστε, ζητάτε τον Ιησού τον Ναζωραίο τον εσταυρωμένο.» Ενδιάμεσοι δε είναι αυτοί κατά τον Ιωάννη και τον Λουκά που εμφανίστηκαν σε ξεχωριστό χρόνο· διότι αφενός αργά το Σάββατο φάνηκε ένας άγγελος έξω από το μνήμα, μετά τον οποίο (εμφανίστηκε) και ο ίδιος ο Σωτήρας· αφετέρου πολύ νωρίς την αυγή, άλλοι, οι δύο που ονομάζονται άνδρες κατά τον Λουκά, εμφανίστηκαν όχι μέσα στο μνήμα· τελευταίος από όλους ο νεανίσκος, και πριν από αυτόν και από αυτούς κατά τον Λουκά, οι δύο μέσα στο μνήμα.

ΑΓΓΕΛΟΣ Εσείς όμως μην ταράζεσθε, ούτε να σας διακατέχει φόβος· διότι αυτός που αναζητείτε δεν βρίσκεται πλέον στον τάφο, ο προσφάτως σταυρωθείς Βασιλεύς Ιησούς· δεν παραμένει πια νεκρός μέσα στον τάφο, αλλά αφού αναστήθηκε σπεύδει προς τη Γαλιλαία· όπως ακριβώς είπε, επιθυμεί τώρα να εμφανισθεί στους μαθητές του.

Ήταν λοιπόν ο άγγελος που έφερε το χαρμόσυνο μήνυμα αυτός ο ίδιος ο Γαβριήλ. Διότι, καθώς είδε αυτός εκείνη να σπεύδει προς τον τάφο, αυτός που στην αρχή της είχε πει «μη φοβάσαι, Μαριάμ, διότι βρήκες χάρη παρά τω Θεώ», σπεύδει και τώρα και κατεβαίνει για να απευθύνει πάλι το ίδιο στην Αειπάρθενο, να της αναγγείλει τη χαρμόσυνη είδηση της εκ νεκρών ανάστασης Εκείνου που γεννήθηκε από αυτήν ασπόρως, να σηκώσει τον λίθο, να υποδείξει κενούς και τον τάφο και τα εντάφια, και έτσι να της επιβεβαιώσει το ευαγγέλιο. Διότι λέει: «Παίρνοντας τον λόγο ο άγγελος, είπε στις γυναίκες: Μη φοβάστε εσείς· τον Ιησού ζητάτε τον εσταυρωμένο; Αναστήθηκε· δείτε τον τόπο όπου κειτόταν ο Κύριος». Διότι αν και βλέπετε, λέει, τους φύλακες να έχουν συγκλονιστεί από τον φόβο, εσείς όμως μη φοβάστε· διότι γνωρίζω ότι τον Ιησού τον εσταυρωμένο ζητάτε· αναστήθηκε, δεν είναι εδώ. Επειδή Αυτός όχι μόνο δεν μπορεί να συγκρατηθεί από τα κλείθρα, τους μοχλούς και τις σφραγίδες του άδη, του θανάτου και του τάφου, αλλά είναι και Κύριος ημών των αθανάτων και επουρανίων αγγέλων, και μόνος Αυτός είναι ο Κύριος των πάντων· διότι «δείτε», λέει, «τον τόπο όπου είχε αποτεθεί ο Κύριος· και πηγαίνετε γρήγορα να πείτε στους μαθητές του ότι αναστήθηκε από τους νεκρούς». «Και αφού βγήκαν», λέει, «με φόβο και χαρά μεγάλη».

«Γνωρίζω», λέει, «γνωρίζω· αλλά αυτό που συνέβη δεν έγινε τυχαία· υπηρέτησα το πρόσταγμα του Δεσπότη μου· κατά θεία οικονομία κύλισα τον λίθο, για να σκύψει ο Πέτρος και να δει τα οθόνια· για να δουν οι γυναίκες τον τόπο όπου έκειτο ο Κύριος». «Αποκύλισε», λέει, «τον λίθο, και καθόταν επάνω του». Φύλαγε τον κατήγορο των Ιουδαίων, φύλαγε τον μάρτυρα της αναστάσεως· φύλαγε τον λίθο προς έλεγχο εκείνων που είχαν απολιθωμένη την καρδιά. Διότι αυτό ακριβώς φώναζε και ο Κύριος προς αυτούς στα Ευαγγέλια, διαπομπεύοντας την έχθρα των χριστοκτόνων: «Ακόμη κι αν αυτοί σιωπήσουν, οι λίθοι θα κραυγάσουν». Η δε όψη του ήταν σαν αστραπή, και το ένδυμά του λευκό σαν το χιόνι· και ευλόγως. Διότι, όπου δεν υπάρχει σπίλος αμαρτίας, τα πάντα είναι γεμάτα από φως, όμοια με τη λαμπρότητα του χιονιού. Από τον φόβο τους για αυτόν, σείστηκαν οι φρουροί και έγιναν σαν νεκροί. Ενώπιον του δούλου έγιναν σαν νεκροί, ενώ απέναντι στον Κτίστη στάθηκαν τολμηροί. Και τι ακολουθεί; Έλαβε, λέει, τον λόγο ο άγγελος και είπε στις γυναίκες: «Μη φοβάστε εσείς». Ω, παράδοξα πράγματα! Ω, παράξενα διηγήματα! Ενώ οι στρατιώτες είχαν γίνει σαν νεκροί, εκείνος συνομιλούσε με τις γυναίκες λέγοντας: «Μη φοβάστε»; Διότι έπρεπε οι άπιστοι φύλακες να εγκαταλειφθούν στον φόβο τους, ενώ στις πιστές γυναίκες να ευαγγελιστεί η χάρη της σωτηρίας. «Μη φοβάστε εσείς· διότι ο Αδάμ αναπλάστηκε από τον Κεραμέα της φύσης σας, χρησιμοποιώντας ως τροχό τον σταυρό».

Διότι και στρατιώτες παρακάθονταν, και Ιουδαίοι φρουρούσαν. Αφού δε πέρασε το Σάββατο, καθώς ξημέρωνε η πρώτη ημέρα της εβδομάδας, ήλθε η Μαρία η Μαγδαληνή και η άλλη Μαρία για να δουν τον τάφο. Και ιδού, έγινε μεγάλος σεισμός. Διότι άγγελος Κυρίου, αφού κατέβηκε από τον ουρανό και πλησίασε, αποκύλισε τον λίθο από τη θύρα του μνημείου, και καθόταν επάνω του. Η δε όψη του ήταν σαν αστραπή, και το ένδυμά του λευκό σαν το χιόνι. Μετά την ανάσταση ήλθε ο άγγελος. Για ποιο λόγο λοιπόν ήλθε, και αφαίρεσε τον λίθο; Εξαιτίας των γυναικών· διότι αυτές τον είδαν τότε στον τάφο. Για να πιστέψουν λοιπόν ότι αναστήθηκε, βλέπουν τον τάφο κενό από το σώμα. Γι' αυτόν τον λόγο αφαίρεσε τον λίθο, γι' αυτό έγινε και ο σεισμός, για να σηκωθούν και να ξυπνήσουν. Διότι είχαν προσέλθει με σκοπό να βάλουν έλαιο, και αυτά συνέβαιναν μέσα στη νύχτα, και ήταν φυσικό κάποιες να είχαν αποκοιμηθεί. Και για ποιο λόγο και γιατί λέει, «Μη φοβάστε εσείς»; Πρώτα τις απαλλάσσει από τον φόβο, και έπειτα τους μιλά για την ανάσταση.

Και η λέξη «Εσείς» αποτελεί ένδειξη ότι τους αποδίδει μεγάλη τιμή, και φανερώνει ότι τα έσχατα δεινά περιμένουν αυτούς που τόλμησαν όσα τόλμησαν, εάν δεν μετανοήσουν. Διότι δεν αρμόζει σε εσάς να φοβάστε, λέει, αλλά σε εκείνους που τον σταύρωσαν. Αφού, λοιπόν, τις απάλλαξε από τον φόβο και με τα λόγια και με την όψη του (διότι παρουσίασε λαμπρή την εμφάνισή του, εφόσον έφερνε τέτοια χαρμόσυνα μηνύματα), πρόσθεσε λέγοντας: «Γνωρίζω ότι ζητάτε τον Ιησού τον εσταυρωμένο». Και δεν ντρέπεται να τον αποκαλεί εσταυρωμένο· διότι αυτό αποτελεί το αποκορύφωμα των αγαθών. Αναστήθηκε.

Η όψη του ήταν σαν αστραπή. Και από τον φόβο τους γι' αυτόν σείστηκαν οι φρουροί και έγιναν σαν νεκροί. Παίρνοντας τον λόγο ο άγγελος είπε στις γυναίκες: «Μη φοβάστε εσείς, διότι γνωρίζω ότι ζητάτε τον Ιησού τον εσταυρωμένο. Δεν είναι εδώ, διότι αναστήθηκε όπως το είχε πει· ελάτε να δείτε τον τόπο όπου κειτόταν ο Κύριος. Και πηγαίνετε γρήγορα να πείτε στους μαθητές του ότι αναστήθηκε από τους νεκρούς, και ιδού, πηγαίνει πριν από εσάς στη Γαλιλαία, εκεί θα τον δείτε· ιδού, σας τα είπα». Οι γυναίκες, αφού άκουσαν και είδαν αυτά από τον θείο άγγελο, δεν έπεσαν κάτω, αλλά έτρεξαν να αναγγείλουν στους μαθητές την ανάσταση του Κυρίου, όπως εξιστορεί ο Ματθαίος.

Αυτό που ειπώθηκε από τον Ματθαίο, έχει ως εξής: «Αργά το Σάββατο, καθώς ξημέρωνε η πρώτη ημέρα της εβδομάδος, ήλθε η Μαρία η Μαγδαληνή και η άλλη Μαρία για να δουν τον τάφο. Και ιδού, έγινε μεγάλος σεισμός. Διότι άγγελος Κυρίου, αφού κατέβηκε από τον ουρανό και πλησίασε, αποκύλισε τον λίθο και κάθισε επάνω του. Η δε όψη του ήταν σαν αστραπή, και το ένδυμά του λευκό σαν το χιόνι. Από τον φόβο τους για αυτόν, συγκλονίστηκαν οι φρουροί και έγιναν σαν νεκροί. Αποκρινόμενος δε ο άγγελος, είπε στις γυναίκες: Μη φοβάστε εσείς. Διότι γνωρίζω ότι ζητάτε τον Ιησού τον εσταυρωμένο· δεν είναι εδώ, αναστήθηκε, καθώς είχε πει». Αυτό δε το λεχθέν «αργά» (οψέ), ορισμένοι μεν θα νομίσουν, σύμφωνα με την κοινή χρήση της λέξης, ότι υποδηλώνει το βράδυ του Σαββάτου, εκείνοι όμως που το κατανοούν πιο σοφά, θα πουν ότι δεν σημαίνει αυτό, αλλά προχωρημένη νύχτα, καθώς το «οψέ» δηλώνει καθυστέρηση και μακρύ χρόνο. Και ότι εννοεί νύχτα, και όχι βράδυ, το έδειξε προσθέτοντας «καθώς ξημέρωνε η πρώτη ημέρα της εβδομάδος». Και ήλθαν, όχι ακόμη φέρνοντας αρώματα, όπως αναφέρουν οι υπόλοιποι, αλλά για να δουν τον τάφο, και βρήκαν ότι είχε γίνει σεισμός, και τον άγγελο καθήμενο επάνω στον λίθο, και άκουσαν από αυτόν: «Δεν είναι εδώ, αναστήθηκε». Ομοίως ο Ιωάννης αναφέρει: «Την πρώτη ημέρα της εβδομάδος, η Μαρία η Μαγδαληνή ήλθε πρωί, ενώ ήταν ακόμη σκοτάδι, στο μνημείο, και βλέπει τον λίθο σηκωμένο από το μνημείο».

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΗ'. Περί της αναστάσεως του Κυρίου. Περί των φυλάκων του τάφου, μαρτύρων της αναστάσεως. Περί της εμφανίσεως του Χριστού στους απο- Περί της εμφανίσεως του Χριστού στους αποστόλους και στις γυναίκες στη Γαλιλαία. «Αργά το Σάββατο, καθώς ξημέρωνε η πρώτη ημέρα της εβδομάδας, ήλθε η Μαρία η Μαγδαληνή και η άλλη Μαρία για να δουν τον τάφο. Και ιδού, έγινε μεγάλος σεισμός· διότι άγγελος Κυρίου, αφού κατέβηκε από τον ουρανό και πλησίασε, κύλησε την πέτρα από τη θύρα και καθόταν επάνω της. Η όψη του ήταν σαν αστραπή, και το ένδυμά του λευκό σαν χιόνι. Από τον φόβο τους για αυτόν, αυτοί που φρουρούσαν σείστηκαν και έγιναν σαν νεκροί. Αποκρινόμενος ο άγγελος είπε στις γυναίκες: Μη φοβάστε εσείς. Διότι γνωρίζω ότι ζητάτε τον Ιησού τον εσταυρωμένο· δεν είναι εδώ· διότι αναστήθηκε, καθώς είχε πει. Ελάτε, δείτε τον τόπο όπου βρισκόταν ο Κύριος· και αφού πορευθείτε γρήγορα, πείτε στους μαθητές του ότι αναστήθηκε από τους νεκρούς, και ιδού, σας προπορεύεται στη Γαλιλαία. Εκεί θα τον δείτε· ιδού, σας το είπα. Και αφού βγήκαν γρήγορα από το μνημείο με φόβο και χαρά μεγάλη, έτρεξαν να το αναγγείλουν στους μαθητές του.» Το «αργά το Σάββατο» είναι ταυτόσημο με αυτό που έχει ειπωθεί από τον Λουκά, «βαθιά τα χαράματα», και με αυτό του Μάρκου, «πολύ πρωί, όταν ανέτειλε ο ήλιος».

Όχι· αλλά είναι πιθανό να φάνηκε πρώτα ο άγγελος καθισμένος πάνω στον λίθο, έπειτα, όταν εισήλθαν οι γυναίκες, να προπορεύτηκε ο άγγελος, και να φάνηκε πάλι μέσα στο μνημείο καθισμένος στα δεξιά. Είπε δε προς τις γυναίκες: Μη φοβάστε εσείς, δηλαδή, οι μεν φύλακες δικαιολογημένα φοβούνται, εσείς όμως, οι μαθήτριες του Κυρίου, μη φοβάστε. Αφού δε τις απαλλάσσει από τον φόβο, τους ευαγγελίζεται την ανάσταση.