Πατερικὲς ἀναφορὲς ἀνὰ βιβλικὸ ἐδάφιο
9 πατερικά χωρίαΌλες οι κατηγορίες γνησιότητας
Τότε παραγίνεται ὁ ᾿Ιησοῦς ἀπὸ τῆς Γαλιλαίας ἐπὶ τὸν ᾿Ιορδάνην πρὸς τὸν ᾿Ιωάννην τοῦ βαπτισθῆναι ὑπ᾿ αὐτοῦ.Ανάγνωση ολόκληρου κεφαλαίου
1–9 από 9
Κεφάλ. Αʹ ΜΑΤΘΑΙΟΣ. Τότε παραγίνεται ὁ Ἰησοῦς ἀπὸ τῆς Γαλιλαίας ἐπὶ τὸν Ἰορδάνην πρὸς τὸν Ἰωάννην, τοῦ βαπτισθῆναι ὑπ᾽ αὐτοῦ. Ὁ δὲ Ἰωάννης διεκώλυεν αὐτὸν, λέγων· Ἐγὼ χρείαν ἔχω ὑπὸ σοῦ βαπτισθῆναι, καὶ σὺ ἔρχῃ πρὸς μέ;
Κεφάλαιο Αʹ ΜΑΤΘΑΙΟΣ. Τότε έρχεται ο Ιησούς από τη Γαλιλαία στον Ιορδάνη προς τον Ιωάννη, για να βαπτιστεί από αυτόν. Ο δε Ιωάννης τον εμπόδιζε, λέγοντας: Εγώ έχω ανάγκη να βαπτιστώ από εσένα, και εσύ έρχεσαι σε μένα;
Λεπτομέρειες
Ἐχρῆν γὰρ ἡμᾶς μαθεῖν ὁπόθεν ἄρξεται τῆς διδασκαλίας· σημαίνει δὲ, ὡς ἄρα ἔσται αὐτῷ ἡ καταρχὴ ἀπὸ ποταμοῦ. Ὅντινα ποταμὸν παρίστησι τὸ Εὐαγγέλιον φάσκον· «Τότε παραγίνεται ὁ Ἰησοῦς ἀπὸ τῆς Γαλιλαίας ἐπὶ τὸν Ἰορδάνην πρὸς Ἰωάννην, τοῦ βαπτισθῆναι ὑπ᾽ αὐτοῦ. Ὁ δὲ διεκώλυεν αὐτὸν λέγων· Ἐγὼ χρείαν ἔχω ὑπὸ σοῦ βαπτισθῆναι, καὶ σὺ ἔρχῃ πρὸς μέ. Ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτῷ· Ἄφες ἄρτι· οὕτω γὰρ πρέπον ἐστὶ πληρῶσαι πᾶσαν δικαιοσύνην.» Ὅτε μετὰ τὸ βαπτισθῆναι αὐτὸν «Ἠνοίγησαν οἱ οὐρανοὶ, καὶ εἶδε τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ καταβαῖνον ὡς περιστερὰν καὶ ἐρχόμενον εἰς αὐτόν. Φωνή τε ἐκ τῶν οὐρανῶν ἠκούσθη λέγουσα· Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητὸς, ἐν ᾧ ηὐδόκησα.» Ἐξ ἐκείνου γὰρ γνωρίζεσθαι αὐτοῦ ἤρξατο ἡ κυριότης. Παραδόξως δὲ τούτου μέμνηται τοῦ ποταμοῦ καὶ Ἡσαΐας ὁ προφήτης εὐαγγελιζόμενος τὴν ἔρημον, ἐν ᾗ ἐκήρυττεν Ἰωάννης ὁ Βαπτιστής. Ἐβόα δ᾽ οὖν λέγων· «Εὐφράνθητι, ἔρημος διψῶσα, ἀγαλλιάσθω ἔρημος καὶ ἀνθείτω ὡς κρίνον· καὶ ἐξανθήσει καὶ ἀγαλλιάσεται τὰ ἔρημα τοῦ Ἰορδάνου.» Ἀντὶ τίνος γὰρ οὐχ ἑτέρου μέμνηται ποταμοῦ ὁ τοσοῦτος προφήτης, ἀλλ᾽ αὐτοῦ τοῦ Ἰορδάνου καὶ τῆς ἐρήμου ἀμφὶ τοῦτον· εὐφροσύνην τε καὶ ἀγαλλίασιν τῇ ἐρήμῳ τοῦ Ἰορδάνου, ἀλλ᾽ οὐχὶ τῇ Ἱερουσαλὴμ, οὐδὲ τῇ λοιπῇ Ἰουδαίᾳ εὐαγγελίζεται;
Διότι έπρεπε να μάθουμε από πού θα αρχίσει τη διδασκαλία του· και υποδηλώνει ότι η αρχή του θα γίνει από έναν ποταμό. Αυτόν τον ποταμό παρουσιάζει το Ευαγγέλιο λέγοντας: «Τότε έρχεται ο Ιησούς από τη Γαλιλαία στον Ιορδάνη προς τον Ιωάννη, για να βαπτιστεί από αυτόν. Εκείνος όμως τον εμπόδιζε, λέγοντας: Εγώ έχω ανάγκη να βαπτιστώ από εσένα, και εσύ έρχεσαι προς εμένα; Αποκρινόμενος δε του είπε: Άφησέ το τώρα· διότι έτσι είναι πρέπον να εκπληρώσουμε κάθε δικαιοσύνη.» Τότε, μετά τη βάπτισή του, «Άνοιξαν οι ουρανοί, και είδε το Πνεύμα του Θεού να καταβαίνει σαν περιστέρι και να έρχεται επάνω του. Και ακούστηκε φωνή από τους ουρανούς να λέει: Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός, στον οποίο ευαρεστήθηκα.» Διότι από τότε άρχισε να γίνεται γνωστή η κυριότητά του. Κατά παράδοξο δε τρόπο τον ποταμό αυτόν μνημονεύει και ο προφήτης Ησαΐας, φέρνοντας το χαρμόσυνο άγγελμα στην έρημο, στην οποία κήρυττε ο Ιωάννης ο Βαπτιστής. Φώναζε, λοιπόν, λέγοντας: «Ευφράνσου, έρημε διψασμένη, ας αγαλλιάσει η έρημος και ας ανθίσει σαν κρίνο· και θα ανθίσουν και θα αγαλλιάσουν τα έρημα μέρη του Ιορδάνη.» Διότι, για ποιον λόγο ένας τόσο σπουδαίος προφήτης δεν μνημονεύει κάποιον άλλο ποταμό, παρά τον ίδιο τον Ιορδάνη και την έρημο γύρω από αυτόν; Και γιατί εξαγγέλλει ευφροσύνη και αγαλλίαση για την έρημο του Ιορδάνη, και όχι για την Ιερουσαλήμ, ούτε για την υπόλοιπη Ιουδαία;
Λεπτομέρειες
οὕτως ἡ τῶν ὑδάτων φύσις ἀναγκαία, ὅτι τὰ μὲν ἄλλα στοιχεῖα ὑπὸ τῶν καμαρωδεστάτων οὐρανῶν τὴν οἴκησιν ἔλαβεν, ἡ δὲ τῶν ὑδάτων φύσις καὶ ἐπάνω τῶν οὐρανῶν τὴν μονὴν ἐδέξατο. καὶ τούτου μάρτυς αὐτὸς ὁ προφήτης βοῶν “αἰνεῖτε τὸν κύριον, οἱ οὐρανοὶ τῶν οὐρανῶν καὶ τὰ ὕδατα τὰ ἐπάνω τῶν οὐρανῶν αἰνεσάτωσαν τὸ ὄνομα κυρίου„. οὐ μόνον δὲ τοῦτο τὴν ἀξιοπιστίαν τοῦ ὕδατος παρίστησιν, ἀλλὰ καὶ τὸ πάντων αἰδεσιμώτερον, ὅτι ὁ πάντων δημιουργὸς Χριστὸς ὡς ὑετὸς κατῆλθε καὶ ὡς πηγὴ ἐγνώσθη καὶ ὡς ποταμὸς διεδόθη καὶ ἐν τῷ Ἰορδάνῃ ἐβαπτίσθη. ἤκουες γὰρ ἀρτίως, πῶς ἐλθὼν ὁ Ἰησοῦς πρὸς τὸν Ἰωάννην ἐν τῷ Ἰορδάνῃ ἐβαπτίσθη ὑπ᾽ αὐτοῦ. ὦ παραδόξων πραγμάτων· πῶς ὁ ἀπερίγραπτος “ποταμὸς ὁ εὐφραίνων τὴν πόλιν τοῦ θεοῦ„ ἐν ὀλίγῳ ὕδατι ἐλούετο, ἡ ἀκατάληπτος πηγὴ ἡ ζωὴν βλαστάνουσα πᾶσιν ἀνθρώποις καὶ τέλος μὴ ἔχουσα ὑπὸ πενιχρῶν καὶ προσκαίρων ὑδάτων ἐκαλύπτετο. ὁ πάντη παρὼν καὶ μηδαμοῦ ἀπολιμπανόμενος, ὁ ἀκατάληπτος ἀγγέλοις καὶ ἀόρατος ἀνθρώποις ἐπὶ τὸ βάπτισμα ἔρχεται, ὡς ηὐδόκησεν. ταῦτα ἀκούων, ἀγαπητέ, μὴ φυσικῶς ἐκλάμβανε τὰ λεγόμενα, ἀλλ᾽ οἰκονομικῶς δέχου τὰ παρατιθέμενα, διὸ καὶ ὁ κύριος τῇ φιλανθρωπίᾳ τῆς συγκαταβάσεως οὐκ ἔλαθε τὴν τῶν ὑδάτων φύσιν, ὅπερ ἐποίησεν ἐν κρυφῇ. “
Τόσο αναγκαία είναι η φύση των υδάτων, ώστε, ενώ τα άλλα στοιχεία έλαβαν την κατοικία τους κάτω από τους θολωτούς ουρανούς, η φύση των υδάτων δέχθηκε να κατοικεί και επάνω από τους ουρανούς. Και μάρτυρας αυτού είναι ο ίδιος ο προφήτης που αναφωνεί: «Αινείτε τον Κύριο, οι ουρανοί των ουρανών, και τα ύδατα που είναι επάνω από τους ουρανούς ας αινέσουν το όνομα του Κυρίου». Και δεν φανερώνει μόνο αυτό την αξιοπιστία του ύδατος, αλλά και το πιο σεβάσμιο από όλα, ότι ο Δημιουργός των πάντων Χριστός κατήλθε ως υετός και γνωρίστηκε ως πηγή και διαδόθηκε ως ποταμός και βαπτίστηκε στον Ιορδάνη. Διότι άκουγες πριν από λίγο πώς, όταν ήλθε ο Ιησούς προς τον Ιωάννη στον Ιορδάνη, βαπτίστηκε από αυτόν. Ω, παράδοξα πράγματα! Πώς ο απερίγραπτος «ποταμός που ευφραίνει την πόλη του Θεού» λουζόταν σε λίγο νερό, πώς η ακατάληπτη πηγή, η οποία αναβλύζει ζωή για όλους τους ανθρώπους και δεν έχει τέλος, καλυπτόταν από πενιχρά και πρόσκαιρα ύδατα. Αυτός που είναι πανταχού παρών και από πουθενά δεν απουσιάζει, ο ακατάληπτος στους αγγέλους και αόρατος στους ανθρώπους, έρχεται στο βάπτισμα, όπως ο ίδιος ευδόκησε. Ακούγοντας αυτά, αγαπητέ, μην εκλαμβάνεις με φυσικό τρόπο τα λεγόμενα, αλλά να δέχεσαι αυτά που παρατίθενται με βάση τη θεία οικονομία, γι' αυτό και ο Κύριος, με τη φιλανθρωπία της συγκαταβάσεώς του, δεν έμεινε κρυφός από τη φύση των υδάτων ως προς αυτό που έπραξε στα κρυφά.»
Λεπτομέρειες
Ὅθεν καὶ ὁ Ἰωάννης δεικνὺς ἐξ ὕδατος καὶ πνεύματος γεγενῆσθαι τὴν κτίσιν ἐβόα πρὸς τοὺς βαπτιζομένους ὑπ’ αὐτοῦ· «Ἐγὼ μὲν ὑμᾶς βαπτίζω ἐν ὕδατι εἰς μετάνοιαν· ἔρχεται δὲ ὀπίσω μου οὗ οὔκ εἰμι ἱκανὸς βαστάσαι τὰ ὑποδήματα. Αὐτὸς ὑμᾶς βαπτίσει ἐν πνεύματι ἁγίῳ καὶ πυρί. Ὅταν ἴδητε,» φησίν, «τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον κατερχόμενον, τὸν βαπτιζόμενον Χριστὸν θεὸν ὁμολογήσετε· ἐπιφθέγγεται ἡμῖν ἡ βίβλος τῆς Γενέσεως ὅτι πνεῦμα θεοῦ ἐπιλάμπει τοῖς ὕδασι<ν>.» Τότε παραγίνεται ὁ Ἰησοῦς ἀπὸ τῆς Γαλιλαίας ἐπὶ τὸν Ἰορδάνην πρὸς τὸν Ἰωάννην τοῦ βαπτισθῆναι ὑπ’ αὐτοῦ.
Γι' αυτό και ο Ιωάννης, θέλοντας να δείξει ότι η κτίση έχει δημιουργηθεί από ύδωρ και πνεύμα, φώναζε προς εκείνους που βαπτίζονταν από αυτόν: «Εγώ μεν σας βαπτίζω με ύδωρ για μετάνοια· έρχεται όμως πίσω μου εκείνος του οποίου δεν είμαι άξιος να βαστάξω τα υποδήματα. Αυτός θα σας βαπτίσει με Άγιο Πνεύμα και πυρ. Όταν δείτε», λέει, «το Άγιο Πνεύμα να κατέρχεται, θα ομολογήσετε τον βαπτιζόμενο Χριστό ως Θεό· μας διακηρύσσει άλλωστε το βιβλίο της Γενέσεως ότι το Πνεύμα του Θεού επιλάμπει στα ύδατα». Τότε προσέρχεται ο Ιησούς από τη Γαλιλαία στον Ιορδάνη, προς τον Ιωάννη, για να βαπτιστεί από αυτόν.
Λεπτομέρειες
Τότε φησίν, παραγίνεται ὁ Ἰησοῦς ἀπὸ τῆς Γαλιλαίας ἐπὶ τὸν Ἰορδάνην πρὸς τὸν Ἰωάννην τοῦ βαπτισθῆναι ὑπ᾽ αὐτοῦ. Ἦλθε γὰρ ὁ τῶν οὐρανῶν δεσπότης πρὸς τὸν ἐρημοπολίτην, παρεγένετο ὁ αἴρων τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου πρὸς τὸν κηρύττοντα τὴν μετάνοιαν, τὸ φῶς τὸ ἀλήθινον πρὸς τὸν λύχνον τὸν φαίνοντα· οὗτος γάρ φησιν, ἦν ὁ λύχνος ὁ φαίνων.
Τότε, αναφέρει, έρχεται ο Ιησούς από τη Γαλιλαία στον Ιορδάνη, προς τον Ιωάννη, για να βαπτιστεί από αυτόν. Διότι ήλθε ο Δεσπότης των ουρανών προς τον ερημοπολίτη, προσήλθε αυτός που αίρει την αμαρτία του κόσμου προς αυτόν που κηρύττει τη μετάνοια, το αληθινό φως προς τον λύχνο που φωτίζει· διότι αυτός, αναφέρει, ήταν ο λύχνος που φώτιζε.
Λεπτομέρειες
ΟΜΙΛΙΑ ΙΒʹ. Τότε παραγίνεται ὁ Ἰησοῦς ἀπὸ τῆς Γαλιλαίας εἰς τὸν Ἰορδάνην πρὸς τὸν Ἰωάννην, τοῦ βαπτισθῆναι ὑπ᾽ αὐτοῦ. αʹ. Μετὰ τῶν δούλων ὁ Δεσπότης, μετὰ τῶν ὑπευθύνων ὁ Κριτὴς ἔρχεται βαπτισθησόμενος. Ἀλλὰ μὴ θορυβηθῇς· ἐν γὰρ τοῖς ταπεινοῖς τούτοις μάλιστα διαλάμπει αὐτοῦ τὸ ὑψηλόν. Ὁ γὰρ κυοφορηθῆναι τοσοῦτον χρόνον ἐν μήτρᾳ καταδεξάμενος παρθενικῇ, καὶ προελθεῖν ἐκεῖθεν μετὰ τῆς ἡμετέρας φύσεως, καὶ ῥαπισθῆναι, καὶ σταυρωθῆναι, καὶ τὰ ἄλλα παθεῖν ἅπερ ἔπαθε, τί θαυμάζεις εἰ καὶ βαπτίσασθαι κατεδέξατο, καὶ μετὰ τῶν ἄλλων ἐλθεῖν πρὸς τὸν δοῦλον; Τὸ γὰρ ἐκπλῆττον ἐκεῖνο ἦν, τὸ Θεὸν ὄντα βουληθῆναι γενέσθαι ἄνθρωπον· τὰ δὲ ἄλλα λοιπὸν κατὰ λόγον ἕπεται ἅπαντα. Διά τοι τοῦτο καὶ ὁ Ἰωάννης προλαβὼν ἔλεγεν ἐκεῖνα ἅπερ εἶπεν, ὅτι οὐκ ἔστιν ἄξιος λῦσαι τὸν ἱμάντα τοῦ ὑποδήματος, καὶ τὰ ἄλλα πάντα. οἷον ὅτι κριτής ἐστι, καὶ τὰ κατ᾽ ἀξίαν ἀποδίδωσιν ἑκάστῳ, καὶ Πνεῦμα παρέξει δαψιλὲς ἅπασιν· ἵνα ὅταν ἴδῃς αὐτὸν ἐπὶ τὸ βάπτισμα ἐρχόμενον, μηδὲν ταπεινὸν ὑποπτεύσῃς.
ΟΜΙΛΙΑ ΙΒ΄. Τότε έρχεται ο Ιησούς από τη Γαλιλαία στον Ιορδάνη προς τον Ιωάννη, για να βαπτιστεί από αυτόν. α΄. Μαζί με τους δούλους ο Δεσπότης, μαζί με τους υποδίκους ο Κριτής έρχεται για να βαπτιστεί. Αλλά μη θορυβηθείς· διότι μέσα σε αυτά τα ταπεινά προπάντων διαλάμπει το μεγαλείο του. Διότι αυτός που καταδέχτηκε να κυοφορηθεί τόσο χρόνο σε παρθενική μήτρα, και να προέλθει από εκεί ενδυόμενος τη δική μας φύση, και να ραπιστεί, και να σταυρωθεί, και να υποστεί όλα τα άλλα πάθη που υπέστη, γιατί απορείς αν καταδέχτηκε και να βαπτιστεί, και να προσέλθει μαζί με τους άλλους προς τον δούλο; Διότι το εκπληκτικό ήταν εκείνο, το ότι, ενώ ήταν Θεός, θέλησε να γίνει άνθρωπος· ενώ όλα τα υπόλοιπα πλέον ακολουθούν απολύτως εύλογα. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο και ο Ιωάννης τον πρόλαβε και έλεγε εκείνα τα οποία είπε, ότι δηλαδή δεν είναι άξιος να λύσει το λουρί του υποδήματός του, και όλα τα άλλα· όπως, για παράδειγμα, ότι είναι κριτής, και ότι αποδίδει στον καθένα αυτό που του αξίζει, και ότι θα χορηγήσει άφθονο το Πνεύμα σε όλους· ώστε, όταν τον δεις να έρχεται για το βάπτισμα, να μην υποπτευθείς τίποτε το ταπεινό.
Λεπτομέρειες
Τότε παραγίνεται, φησὶν, ὁ Ἰησοῦς ἀπὸ τῆς Γαλιλαίας ἐπὶ τὸν Ἰορδάνην πρὸς τὸν Ἰωάννην, τοῦ βαπτισθῆναι ὑπ᾽ αὐτοῦ. Πρὸς τὸν Ἰορδάνην ὁ Δεσπότης ἀφίκετο· οὐδὲν γὰρ ἀκαίρως οὐδὲ ἀλόγως εἰργάσατο ὁ τῆς σοφίας θησαυρὸς, ἀλλ᾽ ἕκαστον, ὧν δι᾽ ἡμᾶς ᾠκονόμησεν, εὐκαίρῳ καιρῷ διεπράξατο. Θεὸς γὰρ ὢν καὶ δημιουργὸς παντὸς χρόνου καὶ παντὸς διαστήματος, ἔπραξε τὸν χρόνον, καὶ ταῖς ἐκεῖ τότε συγκαταβάσεσιν ὡς ἄνθεσι κατέβαλε τῶν παρ᾽ αὐτοῦ γεγενημένων τὰς ἀφορμάς. Τότε παραγίνεται ὁ Ἰησοῦς.
Τότε, λέει, έρχεται ο Ιησούς από τη Γαλιλαία στον Ιορδάνη προς τον Ιωάννη, για να βαπτιστεί από αυτόν. Στον Ιορδάνη έφτασε ο Δεσπότης· διότι ο θησαυρός της σοφίας τίποτε δεν έπραξε άκαιρα ούτε παράλογα, αλλά το κάθε τι, από όσα οικονόμησε για εμάς, το πραγματοποίησε στον κατάλληλο καιρό. Διότι, όντας Θεός και δημιουργός κάθε χρόνου και κάθε διαστήματος, έδρασε μέσα στον χρόνο, και με τις τότε συγκαταβάσεις Του έθεσε, σαν άνθη, τις απαρχές όσων πραγματοποιήθηκαν από Αυτόν. Τότε έρχεται ο Ιησούς.
Λεπτομέρειες
Ἤσθιε, φησὶν, ἀκρίδας, καὶ μέλι ἄγριον. Τοὺς ἀποπηδῶντας Ἰουδαίους τοῦ νόμου καὶ τῶν ἐντολῶν λέγει, ὥς φησιν ἡ Γραφή· Ἐξήλατο ὡς ἀττέλαβος ὁ σύμμικτός σου, ἢ ὡς ἀκρὶς ἐπὶ φραγμῷ ἐν ἡμέρᾳ πάγους. Ἀνέτειλεν ὁ ἥλιος· καὶ ἀφήλατο, καὶ οὐκ ἔγνω ἔτι τὸν τόπον αὐτοῦ. Μέλι δὲ ἄγριον, διὰ τὸ τοὺς Ἰουδαίους τὴν γλυκύτητα τοῦ νόμου τῇ παραβάσει τῶν ἐντολῶν ἐξαγριᾶναι. Τότε παραγίνεται πρὸς αὐτὸν ὁ Ἰησοῦς, φησὶν, ἐπὶ τὸν Ἰορδάνην, ἐπὶ τὸ βαπτισθῆναι ὑπ᾽ αὐτοῦ. Ὁ δὲ διεκώλυεν αὐτὸν, λέγων· Ἐγὼ χρείαν ἔχω ὑπὸ σοῦ βαπτισθῆναι, καὶ σὺ ἔρχῃ πρός με; Ἀποκριθεὶς δὲ ὁ Ἰησοῦς εἶπε πρὸς αὐτόν· Ἄφες ἄρτι· δεῖ σε μάρτυρα γενέσθαι τῆς εἰς ἐμὲ πεμπομένης φωνῆς ἄρτι· οὕτω γὰρ πρέπον ἐστὶ πληρῶσαι πᾶσαν δικαιοσύνην. Δεῖ με διδάξαι, ὅτι Ἐὰν μή τις ἀναγεννηθῇ ἐξ ὕδατος καὶ Πνεύματος, οὐ δύναται εἰσελθεῖν εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν. Δεῖ με οὖν πρῶτον ποιῆσαι, καὶ τότε διδάξαι, ἵνα μὴ ἔχωσι πρόφασιν οἱ Ἰουδαῖοι· Ὁ διδάσκων ἑτέρους, σεαυτὸν οὐ διδάσκεις; Ἄφες ἄρτι· δεῖ γὰρ τὸ ῥῆμα τοῦ καρτεροψύχου Ἰὼβ στῆναι, τὸ, Οὐδεὶς καθαρὸς ἀπὸ ῥύπου, οὐδ᾽ ἂν μία ἡμέρα ἡ ζωὴ αὐτοῦ εἴη· δεῖ με ἀποσμῆξαι τὴν παλαιὰν τοῦ σώματος ἁμαρτίαν· δεῖ με τῷ Πνεύματι καινίσαι τὴν ψυχὴν, καὶ ὕδατι τὸ σῶμα.
«Έτρωγε», λέει, «ακρίδες και άγριο μέλι». Αναφέρεται στους Ιουδαίους που αποσκιρτούν από τον νόμο και τις εντολές, όπως λέει η Γραφή: «Αναπήδησε σαν τον αττέλαβο ο σύμμικτος λαός σου, ή σαν την ακρίδα πάνω στον φράχτη σε ημέρα παγωνιάς. Ανέτειλε ο ήλιος και αναπήδησε μακριά, και δεν γνώρισε πλέον τον τόπο της». Και «άγριο μέλι», διότι οι Ιουδαίοι εξαγρίωσαν τη γλυκύτητα του νόμου με την παράβαση των εντολών. «Τότε», λέει, «προσέρχεται σε αυτόν ο Ιησούς, στον Ιορδάνη, για να βαπτιστεί από αυτόν. Εκείνος όμως τον εμπόδιζε, λέγοντας: “Εγώ έχω ανάγκη να βαπτιστώ από εσένα, και εσύ έρχεσαι σε εμένα;”». Αποκρινόμενος δε ο Ιησούς του είπε: «Άφησε τώρα· πρέπει να γίνεις μάρτυρας της φωνής που στέλνεται σε εμένα τώρα· διότι έτσι είναι πρέπον να εκπληρώσουμε κάθε δικαιοσύνη. Πρέπει να διδάξω ότι: Εάν κάποιος δεν αναγεννηθεί από ύδωρ και Πνεύμα, δεν μπορεί να εισέλθει στη βασιλεία των ουρανών. Πρέπει, λοιπόν, πρώτα να πράξω και έπειτα να διδάξω, ώστε να μην έχουν οι Ιουδαίοι την πρόφαση: “Εσύ που διδάσκεις τους άλλους, τον εαυτό σου δεν τον διδάσκεις;”. Άφησε τώρα· διότι πρέπει να επαληθευτεί ο λόγος του καρτερόψυχου Ιώβ, που λέει: “Ουδείς είναι καθαρός από ρύπο, ακόμη κι αν η ζωή του είναι μόνο μία ημέρα”· πρέπει να αποπλύνω την παλαιά αμαρτία του σώματος· πρέπει να ανακαινίσω με το Πνεύμα την ψυχή, και με το ύδωρ το σώμα».
Λεπτομέρειες
Καὶ συνάξει τὸν σῖτον εἰς τὴν ἀποθήκην αὐτοῦ· τὸ δὲ ἄχυρον κατακαύσει πυρὶ ἀσβέστῳ.» Ἄσβεστόν ἐστι τὸ πῦρ ἐκεῖνο· ὥστε φλυαρεῖ ὁ Ὠριγένης, λέγων ὅτι ἔσται τέλος τῆς κολάσεως. «Τότε παραγίνεται ὁ Ἰησοῦς ἀπὸ τῆς Γαλιλαίας ἐπὶ τὸν Ἰορδάνην πρὸς τὸν Ἰωάννην, τοῦ βαπτισθῆναι ὑπ’ αὐτοῦ· ὁ δὲ Ἰωάννης διεκώλυεν αὐτόν, λέγων.» Καθαρὸς ὢν βαπτίζεται, ἵνα ἡμᾶς ἀποπλύνῃ καὶ ἵνα δείξῃ ἡμῖν, ἐπ’ ἂν μέλλωμεν βαπτισθῆναι, προκαθαίρεσθαι· ἵνα μὴ μολύνωμεν τὸ βάπτισμα, μετὰ ταῦτα εὐκόλως ῥυπαινόμενοι διὰ τὴν πονηρὰν συνήθειαν. Κωλύει δὲ αὐτὸν ὁ Ἰωάννης, ἵνα μὴ νομίσωσιν οἱ ὁρῶντες, καὶ αὐτὸν ὡς ἕνα τῶν πολλῶν εἰς μετάνοιαν βαπτιζόμενον. «Ἐγὼ χρείαν ἔχω ὑπὸ σοῦ βαπτισθῆναι.» Χρείαν γὰρ εἶχεν ὁ Πρόδρομος ὑπὸ τοῦ Κυρίου καθαρισθῆναι. Ὡς γὰρ ἀπὸ τοῦ Ἀδὰμ καταγόμενος, καὶ αὐτὸς ἐπεσύρετο τὸ μόλυσμα τὸ ἐκ τῆς παρακοῆς ὁ Χριστὸς δὲ σαρκωθείς, ἐκαθάρισε πάντας. «Καὶ σὺ ἔρχῃ πρός με;» Οὐκ ἐτόλμησεν εἰπεῖν, ὅτι Καὶ σὺ βαπτίζῃ ὑπ’ ἐμοῦ; ἀλλά, «Καὶ σὺ ἔρχῃ;» οὕτως ηὐλαβεῖτο. «Ἀποκριθεὶς δὲ ὁ Ἰησοῦς, εἶπε πρὸς αὐτόν·
«Και θα συνάξει τον σίτο στην αποθήκη του· το δε άχυρο θα το κατακάψει με πυρ άσβεστο.» Άσβεστο είναι εκείνο το πυρ· ώστε φλυαρεί ο Ωριγένης, λέγοντας ότι θα υπάρξει τέλος της κολάσεως. «Τότε έρχεται ο Ιησούς από τη Γαλιλαία στον Ιορδάνη προς τον Ιωάννη, για να βαπτιστεί από αυτόν· ο δε Ιωάννης τον εμπόδιζε, λέγοντας.» Όντας καθαρός βαπτίζεται, για να μας αποπλύνει και για να μας δείξει ότι, όταν πρόκειται να βαπτιστούμε, πρέπει να προκαθαριζόμαστε· για να μη μολύνουμε το βάπτισμα, ρυπαινόμενοι εύκολα μετά από αυτά εξαιτίας της πονηρής συνήθειας. Τον εμποδίζει δε ο Ιωάννης, για να μη νομίσουν όσοι βλέπουν ότι και αυτός βαπτίζεται για μετάνοια ως ένας από τους πολλούς. «Εγώ έχω ανάγκη να βαπτιστώ από εσένα.» Διότι ο Πρόδρομος είχε ανάγκη να καθαριστεί από τον Κύριο. Επειδή, καθώς καταγόταν από τον Αδάμ, έφερε και αυτός το μόλυσμα από την παρακοή, ο δε Χριστός, αφού σαρκώθηκε, καθάρισε τους πάντες. «Και εσύ έρχεσαι σε εμένα;» Δεν τόλμησε να πει: Και εσύ βαπτίζεσαι από εμένα; αλλά, «Και εσύ έρχεσαι;» τόσο πολύ ευλαβείτο. «Αποκριθείς δε ο Ιησούς, είπε προς αυτόν:»
Λεπτομέρειες