Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 3:16

Κεφάλαιο Α΄. ΜΑΤΘΑΙΟΣ. Και αφού βαπτίσθηκε ο Ιησούς, ανέβηκε αμέσως από το ύδωρ. Και ιδού, ανοίχθηκαν σε αυτόν οι ουρανοί, και είδε το Πνεύμα του Θεού να κατεβαίνει σαν περιστέρι και να έρχεται επάνω Του. Και ιδού, ήλθε φωνή από τους ουρανούς που έλεγε: Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός, στον οποίο ευδόκησα.

Ματθ. 3, 16. Οι παλαιοί, πριν από τον Χριστό, κρατούσαν όσους βαπτίζονταν από αυτούς μέσα στο ύδωρ, μέχρι να εξομολογηθούν τις αμαρτίες τους. Ο Χριστός όμως, επειδή ήταν αναμάρτητος, 〈ανέβηκε αμέσως〉· διότι δεν βαπτίσθηκε ως μετανοών, αλλά ως εκείνος που καθαρίζει τις αμαρτίες και αγιάζει τα ύδατα.

Αλλά πρόσεξε τι λέει το ευαγγέλιο. Άνοιξαν οι ουρανοί. Άνοιξαν δε εξαιτίας της αξίας αυτού που κατέβηκε. Διότι, «ιδού», λέει, «άνοιξαν οι ουρανοί, και είδε το Πνεύμα του Θεού να κατεβαίνει σαν περιστέρι και να έρχεται πάνω του», με αυτενέργητη προφανώς κατάβαση. Διότι έπρεπε, όπως εξήγησαν μερικοί, οι απαρχές και τα πρωτεία του Αγίου Πνεύματος των βαπτιζομένων να παραχωρηθούν στην ανθρώπινη φύση του Σωτήρα, ο οποίος δίνει αυτήν τη χάρη. Κατήλθε δε ίσως με μορφή περιστεριού, όπως λένε μερικοί, για να φανερώσει τον τύπο της καθαρής, άκακης και ακέραιης [φύσης] και αυτής που συνεργεί στις προσευχές για τα γεννώμενα τέκνα και τη συγχώρεση των αμαρτιών, όπως ακριβώς έχει προειπωθεί αινιγματωδώς για το ότι ο Χριστός επρόκειτο να φανερωθεί με αυτόν τον τρόπο μπροστά στα μάτια όλων. Διότι στο Άσμα Ασμάτων, απευθυνόμενη στον νυμφίο λέει: «τα μάτια σου είναι σαν περιστέρια πάνω σε άφθονα νερά».

Και για να μην παραθέσουμε εκτενώς τις μαρτυρίες εναντίον αυτών «με μελάνι και χαρτί», ώστε να μην καταπονήσουμε τους αναγνώστες, θα αρκέσει για τους μεν Σαβελλιανούς, μαζί με τις άλλες μαρτυρίες, η μαρτυρία του Ιορδάνη, όπως ήδη είπα. Διότι ο Υιός προσέρχεται αληθινά στον Ιορδάνη, ο Θεός που έγινε άνθρωπος, χωρίς να υποστεί τροπή αλλά λαμβάνοντας σάρκα, έχοντας αναλάβει σώμα όχι διά σπέρματος ανδρός αλλά από την αγία Παρθένο, το οποίο συνελήφθη διά του Αγίου Πνεύματος, σώμα τέλειο, δηλαδή τέλειο άνθρωπο κατά την ψυχή και το σώμα. Προσήλθε, λοιπόν, ο Θεός και άνθρωπος προς τον Ιωάννη στον Ιορδάνη, όντας ένας και ο αυτός Υιός και Χριστός και Κύριος· ο δε Πατέρας βοά από άνω, δίνοντας μαρτυρία για τον Υιό που βρισκόταν στον Ιορδάνη: «Ούτός εστιν ο Υιός μου ο αγαπητός»· και το Άγιο Πνεύμα κατέβαινε με μορφή περιστεράς επάνω Του καθώς είχε κατέλθει στα ύδατα, για να τα αναδείξει καθαρά χάριν εκείνων που επρόκειτο να βαπτιστούν εις το όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος. Για τους δε Αρειανούς, μετά από όσα προαναφέρθηκαν, θα αρκέσει ο λόγος του Υιού: «Εγώ εν τω Πατρί και ο Πατήρ εν εμοί»· διότι εδώ απέδειξε την ισότητα του Υιού προς τον Πατέρα και τη γνησιότητά Του.

Ο ίδιος ο Χριστός και η δόξα Του έγιναν γνωστά σε όλους, όταν κατά τη βάπτισή Του «άνοιξαν οι ουρανοί», και «το Άγιο Πνεύμα, κατεβαίνοντας με μορφή περιστεράς, παρέμεινε πάνω Του», και ακούστηκε πατρική «φωνή» που έδινε μαρτυρία για τον Υιό: «Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός, αυτόν να ακούτε». Διότι όλα αυτά ήταν σημεία της «σωτήριας δόξας» που συντελέστηκαν «στην έρημο» του Ιορδάνη και μαρτυρήθηκαν από τον Ιωάννη τον Βαπτιστή, αλλά βεβαίως αναφέρονταν νοητά και στην άλλοτε «έρημο» του Θεού, την Εκκλησία των εθνών. Ακόμη και σήμερα η ίδια «φωνή βοά» ευαγγελιζόμενη «το σωτήριο του Θεού» και προετοιμάζοντας τις ακοές όσων προσέρχονται για να αποδεχθούν τη «δόξα» του Θεού Λόγου, ο οποίος «ήταν εν αρχή προς τον Θεό». Δεν ονόμασε αυτόν που «βοά στην έρημο» Λόγο, ούτε καν κατ' αντιπαραβολή, αλλά προς το παρόν τον ονόμασε «φωνή» προπαρασκευαστική του τέλειου Λόγου που έμελλε «να εμφανιστεί», για τον οποίο η «φωνή», προετοιμάζοντας τις ψυχές των ανθρώπων, «βοά» ότι πρέπει «να ετοιμάσουν την οδό του Κυρίου» και «να κάνουν ευθείες τις τρίβους του Θεού ημών», ενώ κατά τον Σύμμαχο η «φωνή στην έρημο» έλεγε: «ευτρεπίστε την οδό του Κυρίου, ομαλύνετε σε άβατο τόπο την οδό για τον Θεό μας». Διότι αυτά λέγονταν επειδή Εκείνος έμελλε να επιδημήσει στην «έρημο» και στον από αιώνων «άβατο» τόπο του Θεού. Ήταν δε όλα τα έθνη «έρημα» από τη γνώση του Θεού και «άβατα» για όλους τους δίκαιους άνδρες και προφήτες του Θεού.

Διότι έπρεπε να μάθουμε από πού θα αρχίσει τη διδασκαλία του· και υποδηλώνει ότι η αρχή του θα γίνει από έναν ποταμό. Αυτόν τον ποταμό παρουσιάζει το Ευαγγέλιο λέγοντας: «Τότε έρχεται ο Ιησούς από τη Γαλιλαία στον Ιορδάνη προς τον Ιωάννη, για να βαπτιστεί από αυτόν. Εκείνος όμως τον εμπόδιζε, λέγοντας: Εγώ έχω ανάγκη να βαπτιστώ από εσένα, και εσύ έρχεσαι προς εμένα; Αποκρινόμενος δε του είπε: Άφησέ το τώρα· διότι έτσι είναι πρέπον να εκπληρώσουμε κάθε δικαιοσύνη.» Τότε, μετά τη βάπτισή του, «Άνοιξαν οι ουρανοί, και είδε το Πνεύμα του Θεού να καταβαίνει σαν περιστέρι και να έρχεται επάνω του. Και ακούστηκε φωνή από τους ουρανούς να λέει: Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός, στον οποίο ευαρεστήθηκα.» Διότι από τότε άρχισε να γίνεται γνωστή η κυριότητά του. Κατά παράδοξο δε τρόπο τον ποταμό αυτόν μνημονεύει και ο προφήτης Ησαΐας, φέρνοντας το χαρμόσυνο άγγελμα στην έρημο, στην οποία κήρυττε ο Ιωάννης ο Βαπτιστής. Φώναζε, λοιπόν, λέγοντας: «Ευφράνσου, έρημε διψασμένη, ας αγαλλιάσει η έρημος και ας ανθίσει σαν κρίνο· και θα ανθίσουν και θα αγαλλιάσουν τα έρημα μέρη του Ιορδάνη.» Διότι, για ποιον λόγο ένας τόσο σπουδαίος προφήτης δεν μνημονεύει κάποιον άλλο ποταμό, παρά τον ίδιο τον Ιορδάνη και την έρημο γύρω από αυτόν; Και γιατί εξαγγέλλει ευφροσύνη και αγαλλίαση για την έρημο του Ιορδάνη, και όχι για την Ιερουσαλήμ, ούτε για την υπόλοιπη Ιουδαία;

Θεωρώ δε ότι αυτές οι αόρατες και αντίπαλες δυνάμεις, που βρίσκονται κάτω από ολόκληρο τον ουρανό, συγκεντρώθηκαν όλες μαζικά εναντίον του, θορυβημένες από τη φωνή που απευθύνθηκε προς αυτόν, όταν το Άγιο Πνεύμα κατέβαινε πάνω του με μορφή περιστεριού, και ακούστηκε η φωνή από ψηλά να λέει: «Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός, στον οποίο ευδόκησα». Ακούγοντας λοιπόν αυτή τη φωνή και βλέποντας τον άνθρωπο, ο οποίος αναδείχθηκε από το Άγιο Πνεύμα μέσω του περιστεριού, να ονομάζεται Υιός Θεού, ούτε μπορούσαν να απιστήσουν στη φωνή, ούτε, καθώς έβλεπαν τον άνθρωπο ντυμένο με σάρκα, μπορούσαν να πιστέψουν ότι αυτός είναι ο αγαπητός του Θεού. Γι' αυτό, βλέποντας ένα παράδοξο γεγονός και μια νέα ανθρώπινη φύση, ανέμεναν ότι οι δικές τους ενέργειες θα καταλύονταν από μια ανώτερη δύναμη. Έτσι, του επιτέθηκαν, ενώ εκείνος είχε παραδώσει τον εαυτό του με μεγάλη προθυμία σε όλους τους πειρασμούς, τους οποίους καταδέχθηκε για τη σωτηρία των ανθρώπων.

Εκτός τούτων, η προφητεία αναφέρει ότι στην έρημο που υποδείχθηκε θα δοθεί η δόξα του Λιβάνου και η τιμή του Καρμήλου. Και ποια είναι «η δόξα του Λιβάνου» παρά η λατρεία που τελείται μέσω των θυσιών σύμφωνα με τον νόμο του Μωυσή; Την οποία απέρριψε ο Θεός μέσω της προφητείας που λέει «γιατί μου φέρετε λιβάνι από τη Σαβά;» και «τι να το κάνω το πλήθος των θυσιών σας;», και μετέθεσε στην έρημο του Ιορδάνη τη δόξα της Ιερουσαλήμ, καθώς ο ευσεβής τρόπος ζωής άρχισε να εφαρμόζεται όχι πλέον στην Ιερουσαλήμ, αλλά στην έρημο, από την εποχή του Ιωάννη. Ομοίως δε και «η τιμή» του νόμου και των πιο σωματικών διατάξεων που θεσπίστηκαν σύμφωνα με αυτόν, έχει δοθεί στην έρημο του Ιορδάνη για την προαναφερθείσα αιτία: επειδή όσοι είχαν ανάγκη από θεραπεία της ψυχής δεν κατέφευγαν πλέον στην Ιερουσαλήμ, αλλά στη λεγόμενη έρημο, εξαιτίας της άφεσης των αμαρτιών που κηρυσσόταν σε αυτήν. Θεωρώ, εξάλλου, ότι και η παρουσία του Σωτήρα μας στο βάπτισμα φανερώνεται μέσω του χωρίου «και ο λαός μου θα δει τη δόξα του Κυρίου και το μεγαλείο του Θεού». Διότι τότε ακριβώς φανερώθηκε η δόξα του Σωτήρα μας, όταν «αφού βαπτίστηκε, ανέβηκε από το νερό, και ανοίχτηκαν σε αυτόν οι ουρανοί, και είδε το Πνεύμα του Θεού να κατεβαίνει σαν περιστέρι και να μένει πάνω του», τότε που ακούστηκε και «φωνή από τους ουρανούς να λέει: Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός, στον οποίο ευαρεστήθηκα».

Βαπτίζεται λοιπόν από τον Ιωάννη και, καθώς ανεβαίνει από το ύδωρ, ανοίγουν γι' αυτόν οι ουρανοί και ακούγεται καθαρά από εκεί η φωνή του Πατρός: «αυτός είναι ο αγαπητός μου Υιός, στον οποίο ευαρεστήθηκα»· και σαν περιστέρι κατέρχεται πάνω του το Πνεύμα του Θεού, υποδεικνύοντας στους παρόντες αυτόν για τον οποίο δίνεται η άνωθεν μαρτυρία. Και φανερώνεται μεν κατ' αυτόν τον τρόπο ότι εκείνος είναι Υιός αληθινός· φανερώνεται δε ο εν τοις ουρανοίς Πατήρ ότι υπάρχει ως αληθινός Πατήρ· φανερώνεται δε και το Άγιο Πνεύμα, το οποίο προέρχεται ως προς την ύπαρξη από τον Πατέρα, και αναπαύεται στον γνήσιο Υιό του Πατρός· και εγκαθιδρύεται στο ύδωρ του βαπτίσματος η χάρη η δική του και του Πατρός του και του Πνεύματος· έτσι ώστε, μεταδιδόμενη σε εκείνους που στη συνέχεια βαπτίζονται κατά το πρότυπό του, να τους αναγεννά θεϊκά και να τους ανακαινίζει και να τους αναπλάθει μυστικά, ώστε να μην έλκουν πλέον την κατάρα προερχόμενοι από τον παλαιό Αδάμ, αλλά, έχοντας λάβει τη γέννηση από τον νέο Αδάμ, να έχουν από αυτόν την ευλογία, μη όντας πλέον τέκνα σαρκός, αλλά τέκνα Θεού, τα οποία δεν γεννήθηκαν από αίματα, ούτε από θέλημα σαρκός, ούτε από θέλημα ανδρός, αλλά από τον Θεό διά του Ιησού Χριστού.

Υπολείπεται δε από το Ευαγγέλιο εκείνο που μόλις αναγνώσθηκε εις επήκοον, ότι: «αφού βαπτίστηκε ο Ιησούς, ανέβηκε αμέσως από το ύδωρ· και ιδού, άνοιξαν γι' αυτόν οι ουρανοί, και είδε ο Ιωάννης το Πνεύμα του Θεού να κατεβαίνει σαν περιστέρι και να έρχεται επάνω του. Και ιδού, φωνή από τους ουρανούς να λέει: Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός, στον οποίο ευδόκησα».

Επειδή λοιπόν η φύση μας αναπλάθεται στον Ιορδάνη με τη φανέρωση της υπέρτατης και παντουργού Τριάδας, η οποία αποτελεί κατά κάποιον τρόπο το αρχέτυπο της εικόνας της ψυχής μας, εκείνοι μεν που βαπτίζουν σύμφωνα με τον Χριστό και μετά τον Χριστό, βαπτίζουν με τρεις καταδύσεις, ο Ιωάννης όμως στον Ιορδάνη βάπτιζε με μία κατάδυση. Και επισημαίνοντας αυτό ο ευαγγελιστής Ματθαίος λέει: «όταν βαπτίστηκε ο Ιησούς, ανέβηκε αμέσως από το νερό». «Και ιδού», λέει, δηλαδή πριν καν βγει από το νερό παρά μόνο καθώς αναδύθηκε, «άνοιξαν σε αυτόν οι ουρανοί». Εντείνετε όμως τη σκέψη σας, αδελφοί, παρακαλώ, και στρέψτε με ακρίβεια τον νου σας σε όσα λέγονται, ώστε να κατανοήσετε τη δύναμη του μυστηρίου του κατά Χριστόν βαπτίσματος. Διότι η κατάδυση του Χριστού στο νερό και το ότι βρέθηκε κάτω από αυτό καθώς βαπτιζόταν, προτύπωνε την κάθοδό του στον άδη· συνεπώς και η ανάβασή του από το νερό προτύπωνε την εκ νεκρών ανάστασή του.

Διότι, έχοντας ψυχή και σώμα όπως εμείς, τα οποία προσέλαβε από εμάς για χάρη μας, μέσω μεν του σώματος υπέστη τα πάθη, τον θάνατο και την ταφή για εμάς, και την ίδια την ανάσταση από τον τάφο ανέδειξε σε αθανασία και του ίδιου του σώματος, και σε ανάμνηση αυτών μας παρέδωσε να τελούμε την αναίμακτη θυσία και μέσω αυτής να καρπωνόμαστε τη σωτηρία· μέσω δε της ψυχής κατήλθε στον άδη και επανήλθε, μεταδίδοντας αιώνιο φως και ζωή στους πάντες, και ως δείγμα αυτού μας παρέδωσε να τελούμε το θείο βάπτισμα, και μέσω αυτού να καρπωνόμαστε τη σωτηρία, ώστε και από το κάθε μυστήριο ξεχωριστά και από τα δύο μαζί, και η ψυχή και το σώμα να θεουργούνται και να δέχονται τα σπέρματα της άφθαρτης ζωής. Διότι από αυτά τα δύο εξαρτάται ολόκληρη η σωτηρία μας, καθώς όλη η θεανδρική οικονομία συγκεφαλαιώνεται σε αυτά τα δύο. «Άνοιξαν σε αυτόν οι ουρανοί».

Δεν είπε «ο ουρανός», αλλά «του ανοίχθηκαν οι ουρανοί», δηλαδή όλοι οι ουρανοί, όλα τα άνω, για να μη νομίσεις, βλέποντας όσα βρίσκονται ψηλά και πάνω από εμάς, ότι υπάρχει κάτι ανώτερο και υψηλότερο από αυτόν που τώρα βαπτίστηκε, αλλά για να κατανοήσεις και να αναγνωρίσεις ότι μία είναι η φύση και η δεσποτεία, η οποία φθάνει από την άπειρη έκταση που απλώνεται κυκλικά πάνω από τον ουρανό μέχρι και τα μέσα του σύμπαντος και τα δικά μας έσχατα μέρη, δηλαδή ότι τα πληροί όλα και δεν αφήνει τίποτε έξω από τον εαυτό της, συγκρατεί σωτηριωδώς και περιέχει τα πάντα και επεκτείνεται πάνω από όλα, ενώ γνωρίζεται με άρρητο τρόπο σε τρεις αλληλένδετες υποστάσεις. «Του ανοίχθηκαν οι ουρανοί», ώστε να αποδειχθεί ολοκάθαρα ότι αυτός είναι που υπάρχει και πριν από τους ουρανούς, ή μάλλον ότι υπάρχει πριν από όλα τα όντα και είναι προς τον Θεό και είναι ο Λόγος και ο Υιός του Θεού, και ότι δεν έχει τον Πατέρα προγενέστερό του, και έχει μαζί με τον Πατέρα το όνομα «που είναι πάνω από κάθε όνομα» και από κάθε λόγο· διότι, αφού σχίστηκαν και παραμερίστηκαν ένθεν και ένθεν όλα τα εγκόσμια και υπερκόσμια που φαίνονταν ανάμεσα σε αυτόν και τον επουράνιο Πατέρα, αυτός μόνος αποδείχθηκε ότι είναι ενωμένος με τον Πατέρα και το Πνεύμα, καθώς συνυπήρχε μαζί τους και πριν από τη σύσταση των όντων. «Του ανοίχθηκαν οι ουρανοί», ή, όπως λέει ο Μάρκος, «σχίστηκαν». Διότι, λέει, «καθώς ανέβαινε από το νερό, είδε να σχίζονται οι ουρανοί».

Μόνο δε η δική μας φύση στο πρόσωπο του Χριστού, επειδή είναι θεοϋπόστατη και ομόθεη, πλουτίζεται με υπερτέλεια καθαρότητα, και είναι ικανή να χωρέσει, τρόπον τινά, όλη τη λαμπρότητα και την αίγλη, καθώς και τη δύναμη και την ενέργεια του θείου Πνεύματος. Γι' αυτό λοιπόν, όχι μόνο οι ουρανοί άνοιξαν, αλλά και οι ίδιοι οι άγγελοι παραμέρισαν μπροστά σε μια τέτοια κάθοδο του θείου Πνεύματος επάνω Του. «Μόλις βαπτίστηκε ο Ιησούς ανέβηκε αμέσως από το νερό· και ιδού, άνοιξαν για αυτόν οι ουρανοί»· ο δε Λουκάς αναφέρει ότι ο ουρανός άνοιξε ενώ ο Χριστός προσευχόταν· «διότι συνέβη», λέει, «όταν βαπτίστηκε ο Ιησούς και προσευχόταν, να ανοίξει ο ουρανός».

Γιατί όμως μόνο στον Ιησού που προσευχόταν άνοιξε ο ουρανός, και σε κανέναν από αυτούς που υπήρξαν πριν από αυτόν; Τι λες; Αυτός που, ενώ ήταν ακόμη έμβρυο, κατανόησε τη θεανδρική οικονομία του ενυπόστατου Λόγου του Θεού, και όχι μόνο σκίρτησε με αγαλλίαση από το θείο Πνεύμα μέσα από την ίδια τη μητρική κοιλιά, αλλά μετέδωσε τη χάρη και σε αυτήν που τον κυοφορούσε, αυτός που όταν γεννήθηκε έλυσε το πατρικό στόμα, το οποίο εξαιτίας του είχε δεθεί με αφωνία κατόπιν προσταγής του αγγέλου, το θρέμμα της ερήμου, αυτός που ανάμεσα στους γεννημένους από γυναίκες είναι ο ανώτερος και ο σπουδαιότερος από όλους τους προφήτες ανά τους αιώνες, δεν είναι ικανός να λύσει το λουρί του υποδήματος του Χριστού (όποιο κι αν είναι επιτέλους αυτό το λουρί), και θα μπορούσε κάποιος από αυτούς που υπολείπονται της δικής του αξίας να ανοίξει τον ουρανό, ή μάλλον τα υπερουράνια; Διότι, για να κατανοήσεις το ύψος της υπεροχής απέναντι σε όλους αυτού που τώρα βαπτίζεται κατά σάρκα, πρόσεξέ μου και εκείνο: καθώς «άνοιξαν σε αυτόν», έχει γραφτεί, «οι ουρανοί», φανερώθηκε σε εμάς έμπρακτα ότι δεν άνοιξαν απλώς οι ουρανοί, αλλά άνοιξε σε αυτόν ο ίδιος ο κόλπος του ύψιστου Πατέρα· διότι από εκεί προήλθε το Πνεύμα και η φωνή που μαρτυρούσε τη γνησιότητα της υιότητάς του.

«Δεν θα εκλείψει άρχοντας από τον Ιούδα, ούτε ηγέτης από τους απογόνους του, έως ότου έλθει εκείνος στον οποίο προορίζονται· και αυτός είναι η προσδοκία των εθνών», δηλαδή αυτός που τώρα άνοιξε φανερά όλα τα επουράνια, αυτός που μόνος ανέγνωσε τους προαιώνιους και αιώνιους λόγους της πρόνοιας, τους απόκρυφους θησαυρούς της σοφίας μέσα στον κόλπο του Πατέρα, τα ανεξερεύνητα βάθη και τα μυστήρια του Πνεύματος. «Μόλις βαπτίστηκε ο Ιησούς, ανέβηκε αμέσως από το νερό και ιδού, άνοιξαν σε αυτόν οι ουρανοί». Βλέπετε ότι το άγιο βάπτισμα είναι πύλη των ουρανών, η οποία εισάγει εκεί τους βαπτιζομένους; Διότι δεν είπε απλώς «άνοιξαν», αλλά «άνοιξαν σε αυτόν οι ουρανοί»· όλα δε όσα έγιναν σε αυτόν, έγιναν για εμάς. Σε εμάς λοιπόν άνοιξαν μέσω αυτού οι ουρανοί· και, έχοντας διάπλατα ανοιχτές τις πύλες, προσμένουν τη δική μας είσοδο. Και το μαρτυρεί αυτό πριν από τους άλλους ο πρωταγωνιστής των μαρτύρων, ο Στέφανος.

Είμαι εκπληρωτής του νόμου, δεν θέλω να αφήσω τίποτα ελλιπές σε όλο το πλήρωμα, ώστε μετά από μένα να βροντοφωνάξει ο Παύλος: «Τέλος του νόμου είναι ο Χριστός για τη δικαίωση καθενός που πιστεύει». «Άφησέ τα αυτά τώρα, διότι έτσι πρέπει να εκπληρώσουμε κάθε δικαιοσύνη». Βάπτισέ με, Ιωάννη, για να μην καταφρονήσει κανείς το βάπτισμα. Βαπτίζομαι από εσένα, τον δούλο, ώστε κανένας από τους βασιλείς ή τους άρχοντες να μην περιφρονήσει το να βαπτιστεί από έναν φτωχό ιερέα. Άφησέ με να κατέβω στον Ιορδάνη, για να ακούσουν την πατρική μαρτυρία και να επιγνώσουν τη δύναμη του Υιού. «Άφησέ τα αυτά τώρα, διότι έτσι πρέπει να εκπληρώσουμε κάθε δικαιοσύνη». Τότε, λοιπόν, τον αφήνει ο Ιωάννης. Και αφού βαπτίστηκε ο Ιησούς, ανέβηκε αμέσως από το νερό και του ανοίχθηκαν οι ουρανοί, και ιδού, το Πνεύμα του Θεού κατεβαίνει με μορφή περιστεράς και έμεινε πάνω του, και ακούστηκε φωνή από τους ουρανούς να λέει: «Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός, στον οποίο ευαρεστήθηκα». Είδες, αγαπητέ, πόσα και πόσο μεγάλα αγαθά θα στερούμασταν, εάν ο Κύριος υποχωρούσε στην παράκληση του Ιωάννη και αρνούνταν το βάπτισμα. Διότι πριν από αυτό οι ουρανοί ήταν κλειστοί, απάτητος ήταν ο άνω τόπος. Στα κατώτερα κατεβαίναμε, ενώ στα ανώτερα δεν ανεβαίναμε. Αλλά μόλις βαπτίστηκε ο Δεσπότης, «ανακαίνισε τον παλαιό άνθρωπο» και του εμπιστεύθηκε πάλι τα σκήπτρα της υιοθεσίας. «Διότι αμέσως του ανοίχθηκαν οι ουρανοί».

Έγινε συμφιλίωση των ορατών με τα αόρατα, χαροποιήθηκαν τα ουράνια τάγματα, θεραπεύτηκαν τα επίγεια νοσήματα, έγιναν γνωστά τα απόρρητα πράγματα, συμφιλιώθηκαν τα εχθρευόμενα. Διότι άκουγες τον ευαγγελιστή να λέει: "Άνοιξαν γι' αυτόν οι ουρανοί". Εξαιτίας τριών παράδοξων πραγμάτων. Διότι, καθώς βαπτιζόταν ο νυμφίος Χριστός, έπρεπε ο ουράνιος θάλαμος να ανοίξει τις λαμπροφόρες πύλες του. Ομοίως, και καθώς το Άγιο Πνεύμα κατέβαινε με μορφή περιστεράς και η πατρική φωνή διαδιδόταν παντού, έπρεπε οι επουράνιες πύλες να παραμένουν ανοιχτές. "Και ιδού, άνοιξαν γι' αυτόν οι ουρανοί και ακούστηκε φωνή που έλεγε: Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός, στον οποίο ευδόκησα". Ο αγαπητός γεννά αγάπη και το άυλο φως, "φως απρόσιτο". "Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός", αυτός που επιφανήκε κάτω στη γη και δεν χωρίστηκε από τους πατρικούς κόλπους. Επιφανήκε, δεν φάνηκε απλώς. Διότι άλλο είναι το να φανεί, επειδή, ως προς τα φαινόμενα, αυτός που βαπτίζει υπερέχει εκείνου που βαπτίζεται. Γι' αυτόν τον λόγο ο Πατέρας έστειλε από τον ουρανό το Άγιο Πνεύμα πάνω σε αυτόν που βαπτιζόταν. Διότι, όπως ακριβώς στην κιβωτό του Νώε μέσω της περιστεράς μηνύεται "η φιλανθρωπία του Θεού", έτσι και τώρα το Πνεύμα, που κατήλθε με μορφή περιστεράς, στάθηκε πάνω σε αυτόν για τον οποίο δινόταν η μαρτυρία, βαστώντας σαν καρπό ελιάς. Για ποιο λόγο; Για να γίνει γνωστή η βεβαιότητα της πατρικής φωνής και να επιβεβαιωθεί η προφητική πρόρρηση από τα παλιά χρόνια. Ποια είναι αυτή; "

Ακόμη, αναφέρει ο Ματθαίος σχετικά με το βάπτισμα: «Άνοιξαν γι' αυτόν οι ουρανοί, και είδε το Πνεύμα του Θεού να κατεβαίνει σαν περιστέρι και να έρχεται πάνω του. Και ιδού, ακούστηκε φωνή από τον ουρανό να λέει: Εσύ είσαι ο Υιός μου ο αγαπητός, στον οποίο ευδόκησα.» Διότι δεν κατήλθε τότε ο Χριστός στον Ιησού, ούτε είναι άλλος ο Χριστός και άλλος ο Ιησούς, αλλά ο Λόγος του Θεού, ο Σωτήρας όλων και Κύριος του ουρανού και της γης, αυτός είναι ο Ιησούς, όπως διδάξαμε προηγουμένως, ο οποίος, αφού προσέλαβε σάρκα και χρίστηκε από τον Πατέρα με το Πνεύμα, έγινε Χριστός Ιησούς, όπως λέει ο Ησαΐας.

Είθε να έλθει ο καιρός, όπου τα πέρατα του κόσμου θα διαλαλήσουν αυτό που γίνεται από εσένα για εμένα. Είθε να έλθει ο καιρός, όπου θα αρχίσω να ελεώ τα πλήθη των εθνών. Είθε να έλθει ο καιρός, όπου θα βαπτίσω με πυρ νοητό και Πνεύμα· με πυρ αφενός, αναχωνεύοντας με τη θερμότητα της Χάριτος, και με Πνεύμα αφετέρου, αγιάζοντας εκείνο που αναχωνεύτηκε». Τότε του το επιτρέπει. Αφού δε βαπτίστηκε ο Ιησούς, ανέβηκε αμέσως από το ύδωρ· και του ανοίχτηκαν οι ουρανοί, και είδε το Πνεύμα του Θεού να καταβαίνει επάνω του. Και ιδού, ακούστηκε φωνή από τον ουρανό που έλεγε: «Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός, στον οποίο ευδόκησα».

Διότι πάντοτε παραχωρούσε στον Χριστό αυτό που άρμοζε· γι' αυτό και ο ίδιος δέχεται τη μαρτυρία που ήλθε σε αυτόν από τους ουρανούς, όντας άξιος των επουράνιων λόγων και πραγμάτων. Διότι, όπως λέγει, είδε τον ουρανό να ανοίγει και το Πνεύμα του Θεού να καταβαίνει σαν περιστέρι και να έρχεται προς αυτόν, και μια φωνή να μαρτυρεί: «Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός, στον οποίο ευδόκησα».

Και αφού βαπτίστηκε ο Ιησούς, ανέβηκε αμέσως από το νερό· και ιδού, ανοίχθηκαν σε αυτόν οι ουρανοί, και είδε το Πνεύμα του Θεού να καταβαίνει σαν περιστέρι και να έρχεται επάνω του. β΄. Επειδή δηλαδή πολλοί νόμιζαν ότι ο Ιωάννης ήταν ανώτερός του, εξαιτίας του ότι ο μεν (Ιωάννης) είχε ανατραφεί όλο τον καιρό στην έρημο, και ήταν γιος αρχιερέα, και φορούσε μια τέτοια (ξεχωριστή) ενδυμασία, και καλούσε τους πάντες στο βάπτισμα, και είχε γεννηθεί από στείρα γυναίκα· τον δε Ιησού, επειδή προερχόταν από μια ταπεινή κόρη (διότι η γέννησή του από παρθένο δεν ήταν ακόμη σε όλους φανερή), και επειδή είχε ανατραφεί σε σπίτι, και συναναστρεφόταν με όλους, και φορούσε αυτή την κοινή ενδυμασία, υποπτεύονταν ότι ήταν κατώτερός του, αφού δεν γνώριζαν ακόμη τίποτε από εκείνα τα απόρρητα μυστήρια. Συνέβη εξάλλου να βαπτιστεί κιόλας από τον Ιωάννη· πράγμα που επιβεβαίωνε ακόμη περισσότερο αυτή την υπόνοια, ακόμη κι αν δεν συνέτρεχε τίποτε από τα προηγούμενα. Διότι σκέφτονταν ότι αυτός μεν ήταν ένας από τους πολλούς· αφού, αν δεν ήταν ένας από τους πολλούς, δεν θα είχε έλθει μαζί με το πλήθος για βάπτισμα· ενώ εκείνος ήταν ανώτερός του και πολύ πιο θαυμαστός. Για να μην επικρατήσει, λοιπόν, αυτή η αντίληψη στο πλήθος, ανοίγουν οι ουρανοί, αφού βαπτίστηκε, και κατέρχεται το Πνεύμα, και ακούγεται φωνή μαζί με το Πνεύμα, η οποία διακηρύσσει την αξία του Μονογενούς.

Επειδή, λοιπόν, η φωνή που έλεγε «Ούτός εστιν ο Υιός μου ο αγαπητός», φαινόταν στους περισσότερους ότι ταίριαζε μάλλον στον Ιωάννη —διότι δεν προσέθεσε «Αυτός που βαπτίζεται», αλλά απλώς «Αυτός»· και καθένας από τους ακροατές υπέθετε ότι αυτό ειπώθηκε μάλλον για εκείνον που βάπτιζε παρά για εκείνον που βαπτιζόταν, τόσο εξαιτίας του αξιώματος του Βαπτιστή, όσο και εξαιτίας όλων όσων είχαν ειπωθεί—, κατήλθε το Πνεύμα εν είδει περιστεράς κατευθύνοντας τη φωνή προς τον Ιησού, και καθιστώντας σαφές σε όλους ότι το «Αυτός», δεν ειπώθηκε για τον Ιωάννη που βάπτιζε, αλλά για τον Ιησού που βαπτιζόταν. Και πώς, θα ρωτήσει κάποιος, δεν πίστεψαν ενώ συνέβαιναν αυτά; Διότι και επί Μωυσέως έγιναν πολλά θαύματα, έστω και αν δεν ήταν τέτοιου είδους· και μετά από όλα εκείνα, και τις φωνές, και τις σάλπιγγες, και τις αστραπές, και μοσχάρι κατασκεύασαν και μυήθηκαν στον Βεελφεγώρ. Αλλά και αυτοί οι ίδιοι που ήταν παρόντες τότε και είδαν τον Λάζαρο να ανασταίνεται, τόσο πολύ απείχαν από το να πιστέψουν σε Εκείνον που τα έπραξε αυτά, ώστε πολλές φορές επιχείρησαν να θανατώσουν και τον Ίδιο.

Εάν, λοιπόν, βλέποντας μπροστά στα μάτια τους ανάσταση νεκρών, ήταν τόσο πονηροί, γιατί απορείς αν δεν αποδέχθηκαν τη φωνή που ήλθε από ψηλά; Διότι, όταν μια ψυχή είναι αγνώμων και διεστραμμένη, και κυριευμένη από το νόσημα της βασκανίας, δεν υποχωρεί σε τίποτα από αυτά· όπως ακριβώς, όταν είναι ευγνώμων, τα αποδέχεται όλα με πίστη, και δεν έχει απόλυτη ανάγκη από αυτά. Μην πεις, λοιπόν, αυτό, ότι δηλαδή δεν πίστεψαν· αλλά εκείνο να εξετάζεις: αν δεν έγιναν τα πάντα, εξαιτίας των οποίων θα έπρεπε αυτοί να πιστέψουν. Διότι και μέσω του προφήτη, για όλα όσα αφορούν το πρόσωπό Του, αυτόν τον τρόπο απολογίας συνθέτει ο Θεός. Επειδή, δηλαδή, οι Ιουδαίοι επρόκειτο να καταστραφούν και να παραδοθούν σε έσχατη τιμωρία, για να μην διαβάλει κανείς την πρόνοιά Του εξαιτίας της δικής τους πονηρίας, λέει: «Τι έπρεπε να κάνω σε αυτό το αμπέλι και δεν το έκανα;». Αυτό ακριβώς να εξετάσεις και εδώ: τι έπρεπε να γίνει και δεν έγινε; Και αν ποτέ γίνει λόγος περί της πρόνοιας του Θεού, αυτόν τον τρόπο απολογίας να χρησιμοποιείς προς εκείνους που επιχειρούν να τη διαβάλουν εξαιτίας της κακίας των πολλών. Δες, λοιπόν, τι παράδοξα συμβαίνουν, τα οποία αποτελούν προοίμια των μελλοντικών· διότι δεν ανοίγει πλέον ο παράδεισος, αλλά ο ουρανός. Αλλά ο λόγος για τους Ιουδαίους ας αναβληθεί από εμάς για άλλον καιρό· τώρα όμως, με τη συνέργεια του Θεού, ας κατευθύνουμε τον λόγο στα προκείμενα. «Και αφού βαπτίστηκε ο Ιησούς, ανέβηκε αμέσως από το νερό· και ιδού, άνοιξαν σε αυτόν οι ουρανοί».

Ω δεξιά, πόσο υψώθηκες! Ω πήλινο όργανο, πόσο τιμήθηκες! Φιλάνθρωπε και μεγαλόδωρε Κύριε, αφού ανέμειξες τη χάρη στα ύδατα και τους προσέφερες την κατάδυσή Σου σαν ένα είδος προζυμιού αγιασμού, ανεβαίνοντας από τα ύδατα (γονυπετώ ενώπιόν Σου, Δέσποτα), σπεύσε και πρόλαβε την ανθρωπότητα που ψυχορραγεί και καταπονείται, επισκέψου αυτήν που εκουσίως φλέγεται από τον πυρετό της αμαρτίας, ανάστησέ την που είναι ξαπλωμένη πάνω στη γη σαν σε κλίνη και νοσεί από ποικίλα πάθη· ως ιατρός απομάκρυνε τις νόσους. Εσένα περιμένουν οι χωλοί, ώστε μόλις μιλήσεις να τρέξουν· εσένα περιμένουν οι τυφλοί, για να αναβλέψουν· τη δική Σου φωνή προσδοκούν όλοι οι νεκροί, για να αναστηθούν· τη δική Σου παρουσία διψούν όσοι φλέγονται από τον καύσωνα των συμφορών· παραστάσου σε όλους ως δρόσος ιάσεως. Και αφού βαπτίστηκε ο Ιησούς, ανέβηκε από το ύδωρ· και ιδού, ανοίχθηκαν σε αυτόν οι ουρανοί, και είδε το Πνεύμα του Θεού να καταβαίνει σαν περιστέρι και να έρχεται επάνω Του. Ω, ξένα και παράδοξα μυστήρια! Ο ουρανός από ψηλά προσκυνά Εκείνον που ο ποταμός πριν από λίγο κατέκλυσε· και το Άγιο Πνεύμα θεολογεί γι' Αυτόν που βάπτισε ο δούλος. Και ιδού, φωνή από τους ουρανούς που έλεγε: «Ούτος είναι ο Υιός μου ο αγαπητός, στον οποίο ευδόκησα».

«Ποιος είναι όμοιος με εμένα; Ας σταθεί, και ας καλέσει, και ας αναγγείλει, και ας ετοιμάσει για εμένα, αφότου δημιούργησα τον άνθρωπο εις τον αιώνα, και τα επερχόμενα ας μου τα αναγγείλει πριν αυτά έλθουν». «Εγώ είμαι ο Κύριος ο Θεός, τη δόξα μου δεν θα την παραχωρήσω σε άλλον, ούτε τις αρετές μου στα γλυπτά είδωλα». «Είναι ο αληθινός Κύριος, Θεός ζώντων, και βασιλιάς των αιώνων». «Αυτός είναι ο Θεός μας, κανένας άλλος δεν θα συγκριθεί μαζί του». «Η βασιλεία του είναι βασιλεία αιώνια, και η εξουσία του παραμένει από γενεά σε γενεά». «Και αφού βαπτίστηκε ο Κύριος, ανέβηκε αμέσως από το νερό. Και ιδού, του ανοίχθηκαν οι ουρανοί, και είδε το Πνεύμα του Θεού να κατεβαίνει σαν περιστέρι και να έρχεται επάνω του. Και ιδού, ακούστηκε φωνή από τον ουρανό που έλεγε: Αυτός είναι ο Υιός μου, στον οποίο ευαρεστήθηκα». «Ο Στέφανος δε, όντας πλήρης Αγίου Πνεύματος, αφού ατένισε στον ουρανό, είδε τη δόξα του Θεού, και τον Ιησού να στέκεται στα δεξιά του Θεού, και είπε: Ιδού, βλέπω τους ουρανούς ανοιγμένους, και τον Υιό του ανθρώπου να στέκεται στα δεξιά του Θεού». «Ουδείς είναι Θεός παρά μόνο ένας. Διότι, έστω κι αν υπάρχουν οι λεγόμενοι θεοί, είτε στον ουρανό είτε στη γη, εντούτοις για εμάς υπάρχει ένας Θεός ο Πατέρας, από τον οποίο προέρχονται τα πάντα, και εμείς κατατείνουμε σε αυτόν· και ένας Κύριος Ιησούς Χριστός, μέσω του οποίου έγιναν τα πάντα, και εμείς υπάρχουμε μέσω αυτού· και ένα Άγιο Πνεύμα, στο οποίο υφίστανται τα πάντα, και εμείς προερχόμαστε από αυτό».

Αλλά και ο Ιωάννης ο Βαπτιστής στον Ιορδάνη κήρυττε με παρρησία στους Ιουδαίους λέγοντας: «Εγώ μεν σας βαπτίζω με νερό, για μετάνοια· εκείνος όμως που έρχεται οπίσω μου είναι ισχυρότερός μου, του οποίου δεν είμαι άξιος να βαστάξω τα υποδήματα· αυτός θα σας βαπτίσει με Πνεύμα Άγιο και πυρ». Και πάλι, «στους ίδιους ο ίδιος μαρτύρησε λέγοντας, ότι έχω δει το Πνεύμα να καταβαίνει σαν περιστέρι από τον ουρανό και να μένει πάνω του· και εγώ δεν τον γνώριζα, αλλά εκείνος που με έστειλε να βαπτίζω με νερό, εκείνος μου είπε: σε όποιον δεις το Πνεύμα να καταβαίνει και να μένει πάνω του, αυτός είναι που βαπτίζει με Πνεύμα Άγιο». Και πάλι, «διότι ο Πατέρας δεν δίνει με το μέτρο το Πνεύμα σε εκείνον, μιλώντας περί του Υιού». Και οι ευαγγελιστές αναφέρουν: «Αφού βαπτίστηκε ο Ιησούς, ανέβηκε αμέσως από το νερό, και ιδού του ανοίχτηκαν οι ουρανοί, και είδε το Πνεύμα του Θεού να καταβαίνει σαν περιστέρι και να έρχεται πάνω του· και τότε ο Ιησούς οδηγήθηκε στην έρημο από το Πνεύμα· και ο Ιησούς πλήρης Πνεύματος Αγίου επέστρεψε από τον Ιορδάνη· και συνέβη, όταν βαπτίστηκε όλος ο λαός και ενώ ο Ιησούς είχε βαπτιστεί και προσευχόταν, να ανοίξει ο ουρανός και να καταβεί το Άγιο Πνεύμα πάνω του με σωματική μορφή σαν περιστέρι». Και αυτό το έλεγε περί του Πνεύματος το οποίο επρόκειτο να λάβουν όσοι πίστευαν σε αυτόν.

Και ανάμεσά μας μπορεί να δει κανείς και γυναίκες και άνδρες που έχουν χαρίσματα από το Πνεύμα του Θεού. Επομένως, δεν προφητεύθηκε ότι θα έλθουν πάνω του οι δυνάμεις που απαρίθμησε ο Ησαΐας επειδή αυτός είχε έλλειψη δυνάμεως, αλλά επειδή στο εξής δεν επρόκειτο να υπάρξουν πλέον. Ας είναι σε σας απόδειξη και αυτό, το οποίο σας ανέφερα ότι έγινε από τους μάγους της Αραβίας, οι οποίοι, αμέσως μόλις γεννήθηκε το παιδί, ήλθαν και το προσκύνησαν. Διότι, ευθύς μετά τη γέννησή του, κατείχε τη δική του δύναμη. Και μεγαλώνοντας σύμφωνα με την κοινή φύση όλων των άλλων ανθρώπων, κάνοντας χρήση των καταλλήλων μέσων, απένειμε σε κάθε στάδιο της ανάπτυξής του ό,τι ήταν οικείο, τρεφόμενος με κάθε είδους τροφή, και έχοντας ζήσει τριάντα έτη, περισσότερα ή και λιγότερα, μέχρις ότου εμφανίστηκε ο Ιωάννης, ως κήρυκας της παρουσίας του, προπορευόμενος στην οδό του βαπτίσματος, όπως άλλωστε απέδειξα προηγουμένως. Και τότε, όταν ο Ιησούς ήλθε στον Ιορδάνη ποταμό, όπου βάπτιζε ο Ιωάννης, καθώς κατήλθε ο Ιησούς στο νερό, άναψε πυρ στον Ιορδάνη, και όταν αυτός αναδύθηκε από το νερό, το Άγιο Πνεύμα πέταξε πάνω του σαν περιστέρι, όπως έγραψαν οι απόστολοι αυτού τούτου του Χριστού μας.

Και αφού βαπτίσθηκε ο Ιησούς, ανέβηκε αμέσως από το νερό. Και ιδού, άνοιξαν σε αυτόν οι ουρανοί και είδε το Πνεύμα του Θεού να κατεβαίνει σαν περιστέρι και να έρχεται επάνω του. Και ιδού, ακούστηκε φωνή από τους ουρανούς που έλεγε: «Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός, στον οποίο ευαρεστήθηκα».

Αλλά η θεότητα είναι μία και η αυτή και ολόκληρη, και των τριών και του καθενός. Διότι αυτό που ειπώθηκε από τον Παύλο για τον Υιό, ότι «σε αυτόν κατοικεί όλο το πλήρωμα της θεότητας», αυτό πρέπει να λεχθεί και για καθένα από τα υπόλοιπα πρόσωπα. Και όπως ακριβώς οι άλλες θεωνυμίες, όσες χαρακτηρίζουν ολόκληρη τη θεαρχία —ο Θεός, ο Κύριος, ο Βασιλεύς, το αγαθό, το ον, το σοφό, και τα άλλα, όσα ονόματα είναι κοινά της υπερφυούς φύσεως— έτσι συμβαίνει και με το «Ένα». Διότι αυτό αποτελεί πλήρωμα ολόκληρης της θεότητας. Και μάλιστα, επειδή καθ' εαυτό είναι το πλέον παντελές, αυτό είναι και το πληρέστατο Ένα· και μαζί με τα άλλα ονομάζεται ένας Θεός, ένας Κύριος, ένας Βασιλεύς· μία αγαθότητα, μία ουσία, μία σοφία, μία δικαιοσύνη· αλήθεια, δύναμη· όλα ενικά και μοναδικά. Ένα λοιπόν είναι και το Πνεύμα, και μόνο Πνεύμα και κανένα από τα υπόλοιπα, το οποίο εκπορεύεται μόνο από τον Πατέρα με μοναδικό τρόπο, χωρίς να χωρίζεται. Διότι η εκπόρευση είναι αχώριστη, όπως ακριβώς και η γέννηση του Υιού· είναι δε συνδεδεμένο και με τον Υιό, και με αυτόν τον τρόπο νοείται και λέγεται ότι μένει σε αυτόν, σύμφωνα με όσα και ο θειότατος Βαπτιστής, όταν βάπτιζε τον Κύριο, είδε και μαρτύρησε: «ότι έχω δει το Πνεύμα να κατεβαίνει σαν περιστέρι και έμεινε πάνω στον Ιησού». Αυτό μαρτυρούν και οι ευαγγελιστές που εξιστορούν το βάπτισμα του Κυρίου, λέγοντας ότι «αφού βαπτίστηκε ο Ιησούς, είδε το Πνεύμα του Θεού να κατεβαίνει σαν περιστέρι και να έρχεται πάνω του».

Θα σου πει ο Ματθαίος: «Και αφού βαπτίστηκε ο Ιησούς, ανέβηκε αμέσως από το νερό· και ιδού, του ανοίχθηκαν οι ουρανοί, και είδε το Πνεύμα του Θεού να κατεβαίνει σαν περιστέρι και να έρχεται επάνω του». Αυτό θα το πει και ο Μάρκος· και μαζί με τον Μάρκο ο Πέτρος, ο καθοδηγητής του δικού του ευαγγελίου. Το ίδιο και ο Λουκάς, ο επόπτης της αναστάσεως, ακόλουθος του Παύλου και κοινωνός του Ευαγγελίου· ο οποίος κατέχει πλήρως εξακριβωμένη όλη την αλήθεια, όπως αυτή παραδόθηκε από εκείνους που υπήρξαν εξ αρχής αυτόπτες μάρτυρες και υπηρέτες του Λόγου. Ο ίδιος δε ο Λουκάς θα σου επιλύσει σαφέστερα και την απορία σχετικά με το εμφύσημα· καθώς παρουσιάζει τον Ιησού, όταν επρόκειτο να αναληφθεί, να παραγγέλλει στους αποστόλους να μην απομακρυνθούν από τα Ιεροσόλυμα, αλλά να περιμένουν, όπως λέγει, την επαγγελία του Πατρός, «την οποία ακούσατε από εμένα· διότι ο μεν Ιωάννης βάπτισε με νερό, εσείς όμως θα βαπτιστείτε με Άγιο Πνεύμα, όχι μετά από πολλές ημέρες». Και πάλι:

«Άφες άρτι» («Άφησε τώρα»). Τώρα, λέει, υποχώρησε· θα υπάρξει καιρός που θα έχουμε την ανάλογη δόξα, έστω κι αν δεν φαινόμαστε τώρα. «Διότι έτσι πρέπει σε εμάς να εκπληρώσουμε κάθε δικαιοσύνη.» Ονομάζει δικαιοσύνη τον νόμο. Καταραμένη, λέει, ήταν η ανθρώπινη φύση, επειδή δεν μπορούσε να τηρήσει τέλεια τον νόμο. Εγώ λοιπόν εκπλήρωσα και τα άλλα προστάγματα του νόμου· μου λείπει όμως αυτό, το να βαπτιστώ. Εκτελώντας λοιπόν κι αυτό, θα απαλλάξω τη φύση από την κατάρα· διότι αυτό αρμόζει σε μένα. «Τότε τον αφήνει· και αφού βαπτίστηκε ο Ιησούς.» Βαπτίζεται σε ηλικία τριάντα ετών, επειδή αυτή η ηλικία είναι δεκτική σε όλα τα αμαρτήματα. Διότι στην πρώτη ηλικία, υπάρχει πολλή ανοησία· στη δεύτερη, αυτή των νέων, είναι μεγάλη η φλόγα της επιθυμίας και του θυμού· ενώ σε αυτήν την ηλικία των ανδρών, υπάρχει πολλή φιλαργυρία. Περίμενε, λοιπόν, αυτήν την ηλικία, για να εκπληρώσει τον νόμο μέσα από όλες τις ηλικίες και να μας αγιάσει. «Αμέσως ανέβηκε από το νερό.» Οι Μανιχαίοι υποστηρίζουν ότι απέβαλε το σώμα του στον Ιορδάνη, και κατά φαντασία έδειξε άλλο σώμα.

Αποστομώνονται λοιπόν από αυτό. Διότι ο Ιησούς, λέει, ανέβηκε· δεν ανέβηκε άλλος, αλλά αυτός που κατέβηκε στο νερό. «Και ιδού, ανοίχτηκαν για αυτόν οι ουρανοί». Ο μεν Αδάμ τους έκλεισε, μέσω του Χριστού όμως ανοίγονται, για να μάθεις ότι και εσύ, όταν βαπτίζεσαι, τους ανοίγεις. «Και είδε το Πνεύμα του Θεού να κατεβαίνει σαν περιστέρι, και να έρχεται πάνω του, και ιδού, φωνή από τους ουρανούς, που έλεγε». Κατέρχεται το Πνεύμα, για να μαρτυρήσει ότι είναι ανώτερος αυτός που βαπτίζεται από αυτόν που βαπτίζει. Διότι οι Ιουδαίοι θεωρούσαν μεγάλο τον Ιωάννη, ενώ για τον Χριστό δεν νοιάζονταν τόσο πολύ. Είδαν δε όλοι το Πνεύμα να έρχεται πάνω στον Ιησού, για να μην νομίσουν ότι η φωνή που έλεγε, «Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός», ακούστηκε για τον Ιωάννη, αλλά βλέποντας το Πνεύμα, να πιστέψουν ότι η φωνή αυτή αφορά τον Ιησού. Σαν περιστέρι δε, εξαιτίας του άκακου και πράου χαρακτήρα του· και επειδή το περιστέρι είναι πεντακάθαρο, και όπου υπάρχει δυσοσμία δεν παραμένει· έτσι είναι και το άγιο Πνεύμα. Αλλά και στην εποχή του Νώε, ένα περιστέρι ανήγγειλε το τέλος του κατακλυσμού, φέροντας ένα κλαδί ελιάς· έτσι και εδώ το άγιο Πνεύμα φανερώνει τη λύση των αμαρτιών. Εκεί υπήρχε κλαδί ελιάς, εδώ όμως το έλεος του Θεού. «Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός, στον οποίο ευαρεστήθηκα»· δηλαδή, στον οποίο αναπαύομαι, στον οποίο βρίσκω ευαρέσκεια.